Strona · s. 15strona oryginału ↗
Trasy turystyczne obwodu iwanofrankiwskiego
Слово Просвіти, №28 за 2021 рік
Nela HRABOWSKA, członkini Narodowego Związku Dziennikarzy Ukrainy. Na wyjazd studyjny trasami turystycznymi Przedkarpacia wyruszyli dziennikarze z różnych wydawnictw drukowanych (czasopism i gazet), a także firm telewizyjnych z Kijowa, Odessy, Charkowa i Umania. Czterodniowa podróż z bogatym programem stała się możliwa dzięki gościnności jednego z liderów „turystyki wiejskiej” na Ukrainie Hryhorija Tomjuka, Gildii korespondentów własnych Odessy oraz służbie prasowej Stowarzyszenia Armatorów Ukrainy. Zaraz po przyjeździe przedstawiciele mediów spotkali się z kierownictwem Iwanofrankiwskiej Obwodowej Administracji Państwowej. Dziennikarzom opowiedziano o specyfice regionu karpackiego oraz rozwoju współpracy z obwodem odeskim w sferze gospodarczej, kulturalno-artystycznej i turystycznej. Szczególną uwagę poświęca się rozwojowi wspólnot regionalnych (hromad), przede wszystkim tych, które znajdują się w oddalonych rejonach górskich, gdyż potrzebują one największego wsparcia. W zatwierdzonym przez Rząd Programie Państwowym na lata 2020–2022 uznano priorytetowe kierunki rozwoju terenów górskich ukraińskich Karpat, podniesienie ich konkurencyjności, poprawę jakości życia i dobrobytu ekonomicznego ludności, która tam mieszka. Obecnie w regionie prowadzone są różnorodne działania, mające na celu stymulowanie rozwoju społeczno-gospodarczego, podniesienie atrakcyjności inwestycyjnej, rozbudowę potencjału rekreacyjnego, turystycznego i etnokulturowego ukraińskich Karpat. Dziennikarze mieli okazję zobaczyć najciekawsze trasy turystyczne obwodu iwanofrankiwskiego, poznać oryginalną kulturę huculskiego kraju i jego niezwykłe piękno. Jedna z naszych tras wiodła górskimi drogami Werchowyny do hromady Kosmacz. Kosmacz nazywany jest stolicą Huculszczyzny, jej sercem. Często przyjeżdżają tu artyści na plenery, aby uwiecznić niepowtarzalne piękno przyrody, poznać ludowe zwyczaje i oryginalną sztukę. Kosmacz to największa wieś na Ukrainie, która ma wiele przysiółków (czyli chutorów) – jest ich aż 32, działa tu 7 szkół i liceum dla 700 uczniów. Wyobraźcie sobie: dróg znaczenia lokalnego jest 143 km. Kierownictwo miejscowości ma wiele pomysłów, których realizacja spopularyzuje turystykę w tych stronach. Wiosną lokalna wspólnota zdobyła nagrodę w Ogólnoukraińskim konkursie projektów „Najlepsze praktyki samorządu lokalnego”. Spośród 89 wspólnot terytorialnych, które wzięły udział w konkursie, największą liczbę punktów zdobyły trzy wspólnoty, wśród nich Kosmacz. Przewodniczący wspólnoty terytorialnej Kosmacza Dmytro Mochnaczuk ma nadzieję, że ich hromadę uda się jednak wyprowadzić z poziomu dotowanego na inny poziom. W najbliższym czasie na tym górskim terenie planowana jest budowa strefy rekreacyjnej i punktu widokowego, wyłącznie eko-turystyka, czyli bez restauracji i strefy przemysłowej, aby nie zaszkodzić przyrodzie. Początkowa suma budowy punktu widokowego to 300 tysięcy hrywien, środki zostaną wydzielone w najbliższym czasie. Niedawno w tej okolicy wybudowano 16 km nowej drogi i wzniesiono 8 nowych mostów. Będzie to zachęcać turystów do odwiedzania górskich wsi, gdzie jeszcze niedawno były bardzo złe drogi. Realizacja innych pomysłów również przyczyni się do rozwoju największej wsi Ukrainy. Miejscowi mieszkańcy są przekonani, że w ich kraju są źródła termalne i planują zaprosić grupę geologiczną do poszukiwania uzdrawiającej wody. „Oprócz tego nasz dany przez Boga kraj jest hojny w jagody i grzyby, zatem musimy rozwijać produkcję i przetwórstwo na miejscu, aby ludność nie musiała wozić produktów o 30–40 km i nie martwiła się o to, jak sprzedać je za przyzwoitą cenę. A jeszcze planujemy założyć szkołę mistrzów, aby doświadczeni fachowcy mogli przekazać swoją wiedzę i umiejętności młodzieży. Przykro, że młodzi ludzie wyjeżdżają za pracą do sąsiednich państw. Chciałoby się, aby dla wszystkich tutaj była praca. Nawiasem mówiąc, do nas też przyjeżdżają obcokrajowcy i zostają tu na zawsze – są tacy z Jordanii i Włoch” – opowiedział Dmytro Mochnaczuk. Zmieniam Mediolan na Kosmacz. W Kosmaczu jest wspaniała przyroda i życzliwi, przyjaźni ludzie. Gospodyni lokalnego hotelu kurortowego i restauracji „Villa Mariya” Marija Lendjuk przez dziesięć lat pracowała we Włoszech. Wcześniej wraz z mężem Dmytrem Andrijowyczem, z którym jest w związku małżeńskim od 42 lat, wytwarzali wspaniałe kosmackie huculskie zapaski (tradycyjne fartuchy), gdyż z zawodu jest tkaczką, a mąż pracował w leśnictwie, potem jako geodeta. Odwiedziwszy różne kraje świata – Polskę, Francję, Węgry, Turcję, Grecję, Włochy, Marija Lendjuk jest przekonana: jej rodzinny Kosmacz jest najlepszy. Po powrocie w rodzinne strony z Włoch pani Marija postanowiła wraz z mężem i dwiema córkami, Halyną i Anną, zbudować dla współmieszkańców przytulną, piękną restaurację. „Robiłam to dla rodzinnej wsi, kiedy jeszcze nie mieliśmy dróg i niewielu turystów tu przyjeżdżało. Jestem szczęśliwa, że moi współmieszkańcy świętują tu najradośniejsze wydarzenia życia – wesela, narodziny dziecka. We Włoszech jest wieś Livigno, podobna do naszej. W latach 70. XX wieku zaczęto ją rozwijać, inwestować środki w infrastrukturę i teraz jest tam już 90 hoteli. Turyści chętnie odwiedzają to miejsce, które kiedyś było niewielką miejscowością” – opowiada pani Marija. Przez trzy ostatnie lata pracowała jako tłumaczka, towarzysząc turystom na Ukrainie, i swój kraj poznała bardziej, przyjeżdżając z Włoch. Pewnego razu do Kosmacza w gości do rodziny Marii przyjechał Włoch Hector Nosenzo. I tak przywiązał się sercem i duszą do tego malowniczego kraju oraz szczerych ludzi, że postanowił zamienić Mediolan na Kosmacz. Samotny mediolańczyk adoptował Marię i jednocześnie znalazł wielką ukraińską rodzinę. Kiedy sędzia wręczała mu dokumenty, mówiąc o tym, że czas samotności minął i od teraz ma rodzinę, z wzruszenia zapłakał. Włoch mieszka w ukraińskiej wsi, razem z rodziną, i czuje się szczęśliwym człowiekiem. I to szczęście podarowali mu w Kosmaczu. Muzea Kosmacza. Mieszkańcy największej ukraińskiej wsi mają twórcze podejście do każdej sprawy. Młody budowniczy Wasyl Knyszuk stworzył niezwykłe muzeum, przedstawiając swój wariant historii Kosmacza. Na dużym podwórzu zbudowane są trzy domki i około 20 drobnych lokalizacji, aby zwiedzającym było ciekawie zobaczyć, jak żyli i pracowali butinari, czyli drwale. Przedstawiono tradycyjny domek mieszkalny Hucułów, wiejską karczmę, chlew, w którym „zamieszkały” wypchane zwierzęta, które występują w tych stronach, jest mini-zoo, gdzie żyją sympatyczne sarny. Jak uważa Wasyl Knyszuk, zwiedzający, zwłaszcza dzieci,
Hryhorij Tomjuk, lider „Zielonej turystyki” w Ukrainie, twierdzi, że tak lepiej odbiera się atmosferę huculskiego życia. Założyciel muzeum zebrał znaczną kolekcję starodawnych map – kupował pliki w austriackich archiwach. Kiedy otworzyły się drugie wrota tego muzeum architektury i budownictwa ludowego, naszemu zdziwieniu nie było końca. Od historycznych domów i starodawnego wyposażenia przeszliśmy do wspaniałej strefy rekreacyjnej. Jest tu komfortowy i duży dom, za którym od razu zaczyna się las, obok domu – dwa stawy, jeden z rakami do wędkowania, drugi – do kąpieli. Turyści mają możliwość odpocząć na łonie natury, pospacerować po lesie, skorzystać z apiterapii. Nasz przewodnik Wasyl Knyszuk opowiadał: „Ten hotel jest przeznaczony wyłącznie na rodzinny wypoczynek. Turystom oferujemy wszechstronny program – aktywny, poznawczy wypoczynek, wycieczki, a także, w razie chęci, można po prostu spokojnie podziwiać góry, wodospady, stawy”. Jeszcze jedno ciekawe muzeum odwiedziliśmy w Wierchowinie. W domu zbudowanym w 1933 roku mieści się Muzeum Pamięci Petra Szekeryka-Donykowego. Był on wójtem, posłem do polskiego Sejmu, wiele zrobił dla rozwoju kultury huculskiej, dzięki jego wsparciu budowano muzea i szkoły. Petro Szekeryk napisał powieść „Dido Iwanczyk”, czyta się ją dość trudno, ponieważ jest to oryginalny tekst w dialektach huculskich. Autor zakończył pracę nad powieścią 20 kwietnia 1940 roku, w dniu swoich 51. urodzin, a już miesiąc później został aresztowany za agitację antysowiecką. Aresztanta wywieziono do Charkowa, potem na Syberię, jego dalsze losy są nieznane. Imię huculskiego pisarza i aktywnego działacza społecznego przez długie lata było przemilczane. Prawnuczka Petra Szekeryka-Donykowego, Nadija Makiwnyczok, postanowiła wrócić z Iwano-Frankiwska, gdzie mieszkała i pracowała, do rodzinnej Wierchowiny. Razem z rodzicami stworzyli w starodawnym domu muzeum, obok odsłonili pomnik. W muzeum-chałupie zaprezentowano dokumenty z tamtej epoki, fotografie, przedmioty codziennego użytku, odzież: kożuchy, kobiece nakrycia głowy, koszule oraz wyszywanki – kawalerskie i żonatego mężczyzny. Cechą charakterystyczną stroju żonatego mężczyzny były dwie wyszyte kukułki. Symbolem rodu jest drzewo: korzenie to nasi przodkowie, korona – rodzice, listki – to dzieci, a kwiatuszki – wnuki. Bardzo wiele ciekawych historii usłyszeliśmy od przewodniczki i dyrektorki muzeum Nadiji Makiwnyczok o lokalnych tradycjach, w szczególności o przygotowaniach do wesela, huculskiej gościnności i gospodarności. W ich gospodarstwie wszystko było przemyślane, nawet starych drzwi nie smarowano, bo kiedy skrzypiały – była to swoista sygnalizacja, i gospodyni, pracując w ogrodzie, już słyszała, że ktoś przychodzi w gości. Założyciele muzeum planują odsłonić w centrum Wierchowiny pomnik Petra Szekeryka-Donykowego, aby rodacy nie zapominali, jak wiele zrobił dla rodzinnej Huculszczyzny. Wyjdź z chaty – jedź w Karpaty. Wyruszając na Iwano-Frankowszczyznę, nie zapomnijcie odwiedzić w miejscowości Zawojły megality, na których zachowały się zapisy sprzed 35 tysięcy lat, oraz obserwatorium z epoki kamienia, zajrzyjcie do muzeum Dowbusza, do centrum naukowo-edukacyjnego Narodowego Parku Przyrodniczego „Huculszczyzna” – a na nowo odkryjecie dla siebie ten unikalny kraj. Zaskoczyło nas to, że w wielu wsiach, przez które przejeżdżaliśmy, prawie przy każdym domu znajduje się kapliczka. A w malowniczej wsi Krasnyk bije unikalne źródło z leczniczą wodą, przyjeżdżają tu z nadzieją na uzdrowienie i zdrowieją nawet z ciężkich chorób. Nad źródłem wzniesiono kapliczkę Świętego Pantelejmona Uzdrowiciela, gdzie odprawiane są nabożeństwa. Wycieczka do najwyżej położonej w Ukrainie cerkwi świętej Zofii Karpackiej, zbudowanej przez kozaków, zachwyca stromymi podejściami oraz pięknem lasów i połonin. I pośród tego piękna lśnią kopuły cerkwi. Dla miłośników ekstremalnego wypoczynku oferowany jest rafting na rwącym Czarnym Czeremoszu. Tutaj pomogą opanować wiosłowanie, nauczą prawidłowo pokonywać przeszkody wodne. Przejażdżki w góry na quadach i jeepach godnie ocenią miłośnicy prędkości w terenie. W gospodarstwie „Eko Karpaty” (osiedle Kuty) można odpocząć i trafić do unikalnego muzeum. Zaprezentowane tu eksponaty gospodarz Hryhorij Tomjuk, lider „Zielonej turystyki” w Ukrainie, zbierał przez 25 lat. Przywoził je z różnych krajów świata, a teraz z przyjemnością oprowadza wycieczki dla turystów. Podróżując po Iwano-Frankowszczyźnie, przekonacie się, jak bogata jest historia tego kraju, a niesamowite piękno i nieoczekiwane spotkania pozostawią wrażenia na całe życie.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
