Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №28–29 за 2020 рік

16 s. · 27 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

OGÓLNOUKRAIŃSKI TYGODNIK KULTUROLOGICZNY 28—29 (1080–1081), 23—29 lipca 2020 „Nudna historia” Mykoły Żułynskiego, czyli Portret we wnętrzu epoki

Rady Najwyższej w obronie języka ukraińskiego Zdjęcie Heorhija Łukjanczuka Łeonid TOMA Czasem rzeczy zewnętrznie niespójne niespodziewanie łączą się i tworzą wieloznaczny błysk znaczeniowy. Ostatnio coraz bardziej pociągał mnie Anton Pawłowicz Czechow i jego „Nudna historia”. Głębota i „wszechpogodność” tego wybitnego dzieła nagle stanęły przede mną w postaci tego samego „magicznego kryształu”, przez który można spojrzeć na podobne zjawiska w naszej ukraińskiej kulturze. Wiadomo, że Czechow miał ukraińskie korzenie, w jego rodzinie szanowano Szewczenkę, czytano „Kobziarza”. Zresztą Taganrog, gdzie urodził się przyszły klasyk literatury rosyjskiej, miał w tamtych czasach około 70 procent ukraińskiej ludności. Dlatego nieprzypadkowo Anton Pawłowicz znał język ukraiński, przyjaźnił się z Marią Zańkowecką („jej talent – straszna siła”); Franko i Kociubynski przesyłali mu swoje książki, a sam Czechow kupił chutor na Połtawszczyźnie, gdzie marzył o założeniu swego rodzaju „domu twórczości” dla ludzi sztuki. Swego czasu Mychajło Hruszewski wydrukował w czasopiśmie „Literaturno-naukowyj wisnyk” siedem opowiadań Czechowa w swoim tłumaczeniu. Na Sumszczyźnie, w miasteczku Łuka, gdzie mieszkała we własnym majątku rodzina Łyntwariowych, zakochanych w ukraińskiej kulturze, Anton Pawłowicz stworzył swoją niezrównaną „Nudną historię”, napisaną w stylu swoistego dziennika słynnego uczonego-medyka Mykoły Stepanowycza. Właśnie te fakty w nieoczekiwany sposób uformowały się we mnie, kiedy czytałem „Dzienniki” wybitnego ukraińskiego literaturoznawcy, pisarza, działacza społecznego i politycznego Mykoły Hryhorowycza Żułynskiego, gdzie on, między innymi, zaznaczał: „Anton Pawłowicz, kryształ duszy. Mój Czechow, twórczość jego, praca. Umiał, kochał, nie mógł nie pracować! Czytam kilka godzin wspomnienia o A.P. Czechowie, jego rodzinie, relacjach…” Zakończenie na str. 9 W 30. rocznicę Deklaracji o suwerenności państwowej po raz kolejny wyszli do

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Język ukraiński to kwestia bezpieczeństwa. Gdzie jest język ukraiński — tam jest Ukraina

Obecną wojnę przeciwko Ukrainie Wołodymyr Zełenski rozpoczął na długo przed Hryhorij ŁUKIANCZUK Przez dwa dni z rzędu (16 i 17 lipca) w Radzie Najwyższej próbowano poddać pod obrady skandaliczny projekt ustawy odrażającego deputowanego z frakcji „Sługa Narodu” Bużanśkiego, aby zmienić ważne normy ustawy o funkcjonowaniu języka państwowego. A pod murami ukraińskiego parlamentu gromadzili się obywatele, którzy pragnęli obronić język ojczysty i swoje państwo przed zakusami tych, którzy wciąż mają nadzieję na to, że żadnej Ukrainy tutaj nie będzie. Pod naciskiem wielotysięcznej społeczności ukraińskich patriotów od rozpatrzenia projektu ustawy na razie odstąpiono… Lecz będzie jeszcze niemało prób torpedowania ustawy językowej wszelkimi możliwymi sposobami — za pomocą Sądu Konstytucyjnego, nowych poprawek, nowych ustaw. Piąta kolumna Kremla, która chce, aby Ukraińcy nie rozmawiali w swoim ojczystym języku, aby Ukraina nie różniła się od Rosji nie tylko geograficznie, ale i cywilizacyjnie, nie uspokoi się nigdy. Bo rosyjskim szowinistom i miejscowym ukrainofobom nie robi „żadnej różnicy” właśnie wtedy, gdy nauczanie w szkołach i na uczelniach odbywa się w języku rosyjskim, gdy na antenie brzmi rosyjska „popsa”, gdy na ekranach są rosyjskie lub dubbingowane na język rosyjski filmy. A kiedy wykłada się w języku ukraińskim, kiedy na antenie są ukraińskie piosenki, a w kinach filmy w języku ukraińskim — wtedy różnica jest! Spekulacje językowe już nie raz prowadziły do prawdziwych tragedii w naszym kraju. Obietnice Wiktora Janukowycza nadania językowi rosyjskiemu statusu państwowego doprowadziły do zaostrzenia kampanii wyborczej w 2004 roku, osławiona „ustawa Kiwałowa-Kołesniczenki” z 2012 roku faktycznie pozwalała wygnać język ukraiński z połowy terytorium kraju. A później — oświadczenia Kremla w 2014 roku o „ochronie ludności rosyjskojęzycznej”, pod przykrywką których ukraińskie terytoria Krymu i część Donbasu okupowano, a ludzi zabijano i wyganiano za język oraz ukraiński patriotyzm! Dość już znęcania się nad ludźmi: i tymi, którzy zostali pozbawieni ojczystego języka przez dziesięciolecia rusyfikacji i szowinizmu, i tymi, których teraz próbują pozbawić godnej i perspektywicznej edukacji w języku państwowym w europejskim cywilizowanym kraju, który staje się Ukrainą i pozbywa się swojej imperialnej i radzieckiej przeszłości — właśnie tego domagali się demonstranci pod Radą Najwyższą przez dwa dni sprzeciwu wobec pełzającego rewanżu piątej kolumny Moskwy. Ta akcja protestu pokazała również, że po prawie 30 latach odzyskanej niepodległości część ukraińskich obywateli tak do końca nie zdecydowała: czy są częścią Rosji (ZSRR), czy jednak niezależnym krajem ze swoimi własnymi tradycjami, kulturą i językiem, który jest ważną częścią składową europejskiej cywilizacji… Liczne protesty pod Radą Najwyższą były wspierane także przez siły patriotycznej opozycji w murach parlamentu, w szczególności przez frakcje „Europejskiej Solidarności” i „Hołosu”. Obecny parlamentarzysta (ES), poprzedni spiker RN Andrij Parubij podkreślił w szczególności, że projekt nr 2362 to cios w język ukraiński i edukację. W pierwszym dniu akcji protestacyjnych Ukraina świętowała w sali Rady Najwyższej, gdzie zebrali się deputowani już historycznej 1. kadencji, 30-lecie uchwalenia Deklaracji o suwerenności państwowej. Historyczny dokument, poprzednik „Aktu o Niepodległości Ukrainy”, uchwalono właśnie 16 lipca 1990 roku. Wystąpienie deputowanego ludowego 4 kadencji, akademika Ihora Juchnowśkiego obecni w Radzie Najwyższej kilkakrotnie nagradzali owacjami na stojąco. Akademik zwrócił się w szczególności do prezydenta Wołodymyra Zełenskiego: „Niech wasz język ukraiński stanie się ojczystym i wspaniałym w swoim melodyjnym brzmieniu. Niech takim stanie się w waszej rodzinie. Od was jasnym światłem niech rozprzestrzeni się na waszych współpracowników i na całe państwo. Państwowość języka ukraińskiego — to podstawa państwa ukraińskiego. Teraz kto jest przeciwko temu, jest przestępcą państwowym. Trwa wojna o język, o ziemię, o Ukrainę!” okupacji Krymu. Agresja językowa nie ustawała przez wszystkie lata naszej niepodległości. Podczas wizyty w Kijowie w lipcu 2013 roku prezydent Rosji, który wcześniej mówił „w Ukrainie”, celowo przeszedł na „niepoprawną formę gramatyczną” — „na Ukrainie”. Śladem Putina na używanie formy „na Ukrainie” przeszli moskiewski patriarcha Cyryl, szef MSZ Serhij Ławrow oraz inni rosyjscy urzędnicy. Cel wojny przeciwko Ukrainie Putin również ogłosił w Kijowie, na konferencji „Prawosławno-słowiańskie wartości — podstawa cywilizacyjnego wyboru Ukrainy”, zorganizowanej przez prorosyjską organizację „Ukraiński wybór”, kierowaną przez putinowskiego kuma Medwedczuka. Strategicznym celem Moskwy jest włączenie Ukrainy i Białorusi, a także rosyjskojęzycznych enklaw w innych państwach, do geopolitycznego zjednoczenia „ruskij mir”… Kreml ogłasza nosicieli języka rosyjskiego własnością Rosji — i to staje się pretekstem do inwazji! LISTY PAŁYCZKI DO ZEŁENSKIEGO DO BORYSA HRINCZENKI PO „DOJRZAŁE WARZYWO”

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Patriarcha Wołodymyr – jednoczyciel chrześcijan

Heorhij ŁUK’JANCZUK 25 lat temu doszło do pierwszej w czasach niepodległości Ukrainy masowej rozprawy oddziałów specjalnych z bezbronnymi ludźmi. Stało się to 18 lipca 1995 roku na placu Sofijskim w stolicy Ukrainy podczas pogrzebu Patriarchy Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego Wołodymyra (1925–1995). Dzień ten nazwano wówczas w narodzie „Czarnym wtorkiem”. Patriarcha Kijowski i całej Rusi-Ukrainy UKP PK Wołodymyr I (w świecie Wasyl Romaniuk) pochodził z Galicji. Urodził się 9 grudnia 1925 roku w huculskiej wsi Chymczyn (obecnie rejon kosowski obwodu iwanofrankiwskiego) w rodzinie niezamożnego chłopa Omelana Romaniuka. Przeszedł ciernistą drogę od uczestnika nacjonalistycznego podziemia, więźnia stalinowskich łagrów do Patriarchy UKP PK. W latach 1964–1972 służył jako duszpasterz w parafiach eparchii iwanofrankiwskiej i kołomyjskiej Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego (RKP) w Kosmaczu, Rożnowie, Prutówcach. Zbierał dzieła sztuki ludowej Huculszczyzny i Pokucia, wzywał wiernych do zachowania tradycji ludowych, występował przeciwko zamykaniu cerkwi, przyjaźnił się z artystami, pisarzami, uczestnikami ruchu szestdziesiątników. W szczególności ochrzcił już dorosłego Wiaczesława Czornowoła. W styczniu 1972 roku został aresztowany. Między innymi za próby obrony represjonowanego historyka Wałentyna Moroza. Po pół roku sąd skazał księdza na podstawie artykułu 62-2 („Agitacja i propaganda w celu podważenia lub osłabienia władzy radzieckiej”) na 7 lat pozbawienia wolności i 3 lata zesłania. Karę odbywał razem z innymi dysydentami w łagrach Mordowii, a zesłanie – w Jakucji. W 1976 roku zrzekł się obywatelstwa radzieckiego i zwrócił się do metropolity Mścisława (Skrypnyka) w sprawie swojego wystąpienia z RKP i przejścia do Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego w Ameryce, który podlega Patriarchatowi Ekumenicznemu w Konstantynopolu. Na zesłaniu w jakuckiej wsi Sangary w 1978 roku Wasyl Romaniuk i Ołeksa Tychyj napisali dokument „Próba uogólnienia”, gdzie za najwyższą zasadę społecznego i międzynarodowego współistnienia ogłosili Powszechną Deklarację Praw Człowieka ONZ. W rozdziale „Możliwe formy oporu” zaproponowali przyjęcie „norm zachowania dla Ukraińca”: używać tylko języka ojczystego, nie służyć w armii poza granicami Ukrainy itp. A także przestrzegać ogólnych norm: nie pić alkoholu, nie gromadzić pieniędzy, a wydawać je na cele charytatywne. W lutym 1979 roku Romaniuk został członkiem Ukraińskiej Grupy Helsińskiej (UGH). W 1987 roku Romaniuk napisał list otwarty do egzarchy UKP na Ukrainie metropolity Filareta z wezwaniem do zwrotu ukraińskiemu Kościołowi świętości narodowych – Ławry Peczerskiej i Soboru Sofijskiego, otwarcia seminariów duchownych z ukraińskim językiem wykładowym. Podczas gorbaczowowskiej „pieriestrojki” W. Romaniukowi pozwolono wyjechać za granicę, gdzie występował z wykładami przed wspólnotami chrześcijańskimi w Kanadzie, USA i Wielkiej Brytanii. W 1990 roku powrócił na Ukrainę, gdzie został postrzyżony w mnisi i podniesiony do godności archimandryty z imieniem Wołodymyr. Następnego dnia wyświęcony na biskupa UAKP z tytułem władyki użhorodzkiego i wynohradowskiego. 24 czerwca 1990 roku w Kijowie władyka Wołodymyr poświęcił żółto-błękitną flagę, którą tego dnia po raz pierwszy podniesiono nad Kijowską Radą Miejską. Po uzyskaniu przez Ukrainę niepodległości pojawiła się nadzieja na zjednoczenie ukraińskich kościołów prawosławnych. Arcybiskup Wołodymyr został w 1992 roku jednym z fundatorów UKP Patriarchatu Kijowskiego. 25-26 czerwca 1992 roku w Kijowie odbył się Ogólnoukraiński Sobór Prawosławny, który połączył UAKP i część Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego w jeden UKP Patriarchatu Kijowskiego. Po śmierci Patriarchy Mścisława (Skrypnyka) Wołodymyr Romaniuk 14 czerwca 1993 roku został metropolitą i następcą tronu patriarszego. Na Ogólnoukraińskim Soborze Prawosławnym wybrano go Patriarchą UKP. Intronizacja została dokonana 24 października w Soborze Sofijskim w Kijowie. Patriarcha Wołodymyr występował z licznymi kazaniami i artykułami na tematy teologiczne, patriotyczne i państwowotwórcze, zajmował się rozbudową edukacji teologicznej UKP PK. Za czasów posługi Patriarchy Wołodymyra zaczęła ukazywać się ukraińska literatura liturgiczna, księża przechodzili na służbę w języku ukraińskim. Zmarł Patriarcha nagle, 14 lipca 1995 roku, na ławce w Ogrodzie Botanicznym w Kijowie po tajemniczym spotkaniu z dwiema nieznajomymi kobietami. Od razu pojawiło się pytanie o miejsce pochówku Patriarchy. Zgodnie z tradycją księży tej rangi przyjmuje się chować na terenie świętości prawosławnych. Dlatego Kościół zwrócił się do władz o pozwolenie na pochowanie Patriarchy Wołodymyra albo w Monasterze Wydubickim, albo w Ławrze Peczerskiej czy Soborze Sofijskim. Ówczesny prezydent Łeonid Kuczma był sympatykiem UKP Patriarchatu Moskiewskiego, który nie chciał dopuścić do godnego uczczenia „patriarchy-schizmatyka”. Dlatego początkowo miejsce na pochówek wyznaczono na Cmentarzu Leśnym, ostatecznie władze zgodziły się na Bajkowe. W zamian wierni UKP PK i ukraińscy patrioci żądali pochowania Patriarchy na dziedzińcu Świętej Zofii. W przeddzień pogrzebu wyżsi urzędnicy państwowi pospiesznie opuścili stolicę… Żałobna procesja z trumną Patriarchy Wołodymyra wyruszyła od Soboru Włodzimierskiego bulwarem Szewczenki do ul. Włodzimierskiej. Na Włodzimierskiej procesja powinna była skręcić w prawo – na Cmentarz Bajkowy. Zamiast tego skręcili w lewo – do Świętej Zofii. Uważa się, że taka decyzja została podjęta pod wpływem byłego prezydenta Łeonida Krawczuka. Na ul. Włodzimierskiej członkowie UNSO, którzy szli w procesji pogrzebowej, przerwali kordon milicyjny. Żałobna procesja dotarła do placu Sofijskiego, ale oddział milicji „Berkut” nie wpuścił procesji na teren Świętej Zofii. W tym czasie aktywiści UNA-UNSO zaczęli kopać grób, łamiąc asfalt przy dzwonnicy św. Zofii. Kiedy trumna z prochami Patriarchy była już zasypana ziemią, bojownicy oddziałów specjalnych MSW wyskoczyli zza bramy świątyni i z trzech stron zaatakowali uczestników pogrzebu. Rozjuszeni bojownicy bili starszych ludzi, kobiety, inwalidów, modlących się księży. Tamara MINCZENKO, członek zarządu Czerniowieckiego obwodowego zjednoczenia towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki. Autor projektu ustawy, deputowany „Sługi Narodu” Maksym Bużanski, który wielokrotnie krytykował obecny status języka ukraińskiego, proponuje odroczenie do 2023 roku przejścia uczniów, którzy obecnie uczą się w języku rosyjskim, na ukraiński. Również projekt ustawy proponuje anulowanie zasady, że przynajmniej 80% procesu edukacyjnego musi odbywać się w języku ukraińskim. Właśnie tę normę krytykują przedstawiciele proukraińskiej opozycji w parlamencie, uważając ją za wznowienie rusyfikacji i „manipulację”, przywiązaną do wyborów lokalnych. Podpisy przeciwko przyjęciu tego dokumentu zebrała także część deputowanych monowiększości. Członków zarządu towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki zaniepokoiło to, że właśnie w Dniu świętowania 30-lecia Deklaracji o państwowej suwerenności Ukrainy do Rady Najwyższej wniesiono projekt ustawy nr 2362 od skandalicznego ze-deputowanego Maksyma Bużanskiego o języku, choć ten projekt ustawy nie był poparty nawet przez... Pułkownik Kulikow, który kierował pobiciem na pogrzebie Patriarchy, został awansowany do stopnia generała, kandydował nawet do Rady Najwyższej. Bestialskie pobicie obywateli na pogrzebie ukraińskiego Patriarchy dowiodło, że struktury siłowe, włącznie z armią, pozostają niezawodną podporą władzy. Zademonstrowały one wtedy w Kijowie swój antynarodowy charakter. Straszne momenty tego dnia można zobaczyć w filmie wideo „Czarny wtorek: Pogrzeb Patriarchy Włodzimierza”. Patriarcha UKP Patriarchatu Kijowskiego Filaret (wówczas zastępca Patriarchy Włodzimierza, metropolita) na pytanie „Kto jest winny tej rzezi?” odpowiedział: – Do tej pory, chociaż minęło już tyle czasu, na to pytanie nie może odpowiedzieć nikt – jedni nie wiedzą, inni się boją. Jestem jednak przekonany, że była to rzeczywiście zawczasu przygotowana prowokacja, której celem było skończenie z młodym Patriarchatem Kijowskim. Logika była taka: pochować Patriarchę Włodzimierza należy na świeckim cmentarzu, jako osobę świecką, i tym samym wykreślić go jako Patriarchę z historii, a razem z nim i cały nasz Kościół. Planowano to gdzieś w ciemnych zakamarkach wyższych szczebli władzy i, jestem pewien, nie bez pomocy z zagranicy…

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Akcja „Precz z łapami od języka”!

Członkowie Proświty z obwodu czerniowieckiego wystąpili przeciwko projektowi ustawy autorstwa deputowanego ze „Sługi Narodu” Maksyma Bużanśkiego. Dokument w szczególności proponuje zniesienie od 1 września 2020 roku przejścia uczniów klas 5-11 szkół rosyjskojęzycznych na język ukraiński. przez właściwą komisję — właśnie dlatego w Czerniowcach, z inicjatywy zarządu miejscowej „Proświty”, na Placu Centralnym, przy pomniku T. Szewczenki, zebrały się setki ludzi na akcję „Precz z łapami od języka!”. Tamara Minczenko, moderatorka akcji, członkini zarządu obwodowego zjednoczenia Towarzystwa „Proświta”, zwróciła się do mieszkańców Czerniowiec: — Język ukraiński zaczynają niszczyć w całym kraju. Właśnie teraz trzeba, żeby ludzie wiedzieli, już wszyscy bojownicy Partii Regionów są na swoich miejscach, gotowi do działania i do walki, już znaleźli głosy i chcą szybko, naciskiem, na siłę przepchnąć antyukraiński „językowy” projekt ustawy Maksyma Bużanśkiego z partii „Sługa Narodu” w celu zniszczenia języka ukraińskiego, narodu ukraińskiego, który w tej Ukrainie żyje od wieków. Mówcy zwrócili się do prezydenta Wołodymyra Zełenskiego, do przewodniczącego Rady Najwyższej Dmytra Razumkowa, aby wycofali z rozpatrzenia ten projekt ustawy, który nie ma żadnych pozytywnych opinii żadnej europejskiej instytucji! Na akcji „Precz z łapami od języka” wystąpili deputowany Rady Miejskiej Czerniowiec Wasyl Maksymiuk, który odczytał „Apel do prezydenta Ukrainy i deputowanych Rady Najwyższej” (deputowani Rady Miejskiej Czerniowiec poparli apel jednogłośnie). Łarysa Bereżan, przewodnicząca organizacji społecznej „Związek Ukrainek”, Ostap Sawczuk, przewodniczący Czerniowieckiego obwodowego zjednoczenia Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki, przewodniczący partii młodzieżowej „Demokratyczna Sokyra” Artem Żuk, z ramienia partii politycznej Ogólnoukraińskie Zjednoczenie „Swoboda” Andrij Melnyk. — Atak na język ukraiński w Ukrainie to atak na ukraińską państwowość — powiedział Artem Żuk. – Projekt ustawy Bużanśkiego, skierowany rzekomo na ochronę praw obywateli rosyjskojęzycznych — a co z ochroną praw obywateli ukraińskojęzycznych i zrusyfikowanych, którzy pragną przynajmniej dla swoich dzieci możliwości powrotu do swojego języka? I wreszcie, przejście na język ukraiński w edukacji to szansa na obronę przed „ruskim mirem”. Bo przecież pamiętamy o „ochronie rosyjskojęzycznych obywateli” i o tym, że „Rosja kończy się tam, gdzie kończy się język rosyjski”, prawda?! — Język to podstawa państwowotwórcza, podstawa bezpieczeństwa narodu ukraińskiego, podkreślił Ostap Sawczuk. — Prawo do mówienia w ojczystym języku na ojczystej ziemi wywalczyło wiele pokoleń Ukraińców. Dzisiaj za to prawo giną obrońcy Ukrainy. Systemowe ataki na język państwowy niosą zagrożenie dla tożsamości narodu ukraińskiego, otwierając drzwi „ruskiemu mirowi”. Co osiągnęliśmy razem, wychodząc na akcje w całym kraju? Z dzisiejszego porządku obrad projekt ustawy nr 2362 Bużanśkiego został już wycofany z rozpatrzenia. Ale będziemy obserwować, żeby pozostał tam, gdzie jego miejsce — w śmietniku!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Kremlowska operacja specjalna z pogróżkami

Osyp JAKYMCZUK Często w życiu bywa tak, że głupi śmiech kończy się płaczem. Potwierdza to surowe życie. Niedawno natrafiłem na materiał wideo, jak we wsi Iwkivci w rejonie pryłuckim w obwodzie czernihowskim, przy wsparciu policji, rajderzy z obwodu chersońskiego odbierają wieśniakom zbiory. W kadrze widzimy wiele emocji, płacz. Choć w kwietniu 2019 roku ponad 77% wyborców 210. terytorialnego okręgu wyborczego, do którego należał rejon pryłucki, oddało swoje głosy na śmiech Wołodymyra Zełenskiego, odrzucając państwowe doświadczenie Petra Poroszenki. A teraz płaczą! I dotyczy to nie tylko tych, którzy „kupili się” na pusty śmiech aktora, ale i siewcy tego śmiechu. Surowa ukraińska mądrość ludowa uczy nas: „Gdzie mądremu żal, tam głupiemu śmiech”. Sześć lat temu aktorzy z kwartałowskiej ekipy Wołodymyra Zełenskiego na jego polecenie mieli zmontować film wideo z płaczem za zburzonymi pomnikami Lenina. Jako tło wideo wzięli kadry, na których płacze przywódca zniewolonej przez Putina Czeczenii. Kiedy i gdzie zostało nakręcone wykorzystane przez Kwartał wideo z zarejestrowanym płaczem Ramzana Kadyrowa — trudno zrozumieć. Według jednych twierdzeń to kadry z pogrzebu jego ojca — Achmata Kadyrowa. Według innych twierdzeń — były to kadry z namazu. Dla mnie ten szczegół jest ważny. Są kadry, jak półtora miesiąca po zabójstwie A. Kadyrowa Putin składa kwiaty na jego grobie na zarośniętym trawą polu. Jednak to miejsce nie odpowiada kadrom, na których zarejestrowano Ramzana. Nie odpowiada ono także okazałemu mauzoleum bohatera Rosji Achmata Kadyrowa z putinowską dedykacją „Odszedł niepokonany”. Jednak nie każdy będzie wnikał w takie szczegóły. Oprócz tego, w momencie zabójstwa Kadyrowa-ojca Kadyrow-syn nie miał jeszcze 30 lat. A na wideo wykorzystanym przez kwartałowców jest zarejestrowany mniej więcej tak, jak na kadrach z Putinem z 2011 czy 2014 roku. Putin na czas okupacji Ukrainy wykorzystuje każdą okazję, aby oczernić wszystko, co ukraińskie. Dlatego w mediach i sieciach społecznościowych uruchomiono wersję o drwinach aktorów z Ukrainy z żalu syna. Reakcja na to w Rosji była straszna: „Zełenski to prawdziwa kreatura, która wyśmiała szczere łzy silnego człowieka, który stracił ojca” — pisano w mediach. To oczywiście zszokowało kwartałowców. Próbowali się usprawiedliwiać, mówiąc: „my trochę pożartowaliśmy, ale nas nie zrozumieli”. Próbowały ich bronić też różne dziewice z Ukrainy w rodzaju Iryny Biłyk, które sprzedają swój głos i wygibasy na rosyjskich scenach. Ponieważ „95-Kwartał” aktywnie „biegał” po rosyjskim rynku, przedstawiciele tamtejszego show-biznesu, który niektórzy mają czelność nazywać sztuką, byli zainteresowani tym, aby pozbyć się konkurenta. Mówili wprost, że Kwartał Zełenskiego musi przestać zajmować się polityką albo odejść z rosyjskiego pola pieniężnego. Analitycy, którzy zajmują się show-biznesem, w komentarzach do tej sytuacji mówili, że honoraria za występy ekipy Zełenskiego w Rosji były bardzo wysokie. Aby ich nie stracić, osobiście Wołodymyr Zełenski przeprosił Ramzana Kadyrowa i cały świat muzułmański. „Szanuję wszystkie religie i nasz zespół nigdy nie śmieje się ze świętych rzeczy” — mówił po skandalu w 2014 r. Wołodymyr Zełenski. Trudno mi uwierzyć, że Ramzan Kadyrow miał w Rosji taką siłę, aby przeszkodzić Zełenskiemu, pomimo niezadowolenia rosyjskiego show-biznesu, występować w Rosji. I nie tylko pozostawać, on kontynuował „zajmowanie się polityką”. Obiektem jego drwin była Ukraina. Zatem w czasie agresji Rosji na Ukrainę grał na rosyjskim polu propagandowym. Gdyby coś podobnego stało się w Polsce, to wiem na pewno, że taki zespół zostałby nazwany zdrajcą narodowym i przeklęty! A co „ważą” słowa Wołodymyra Zełenskiego „nasz zespół nigdy nie śmieje się ze świętych rzeczy” — wszyscy zobaczyli, kiedy Zełenski nazywał Ukrainę „pornoaktorką”, a Tomos — „termosem”. I ani za jedno, ani za drugie Zełenski tak i nie przeprosił publicznie Ukraińców. Kiedy na stronie „Patrioty” przeczytałem informację o pogróżkach Ramzana Kadyrowa wobec Wołodymyra Zełenskiego za niewłaściwe przeprosiny, to początkowo pomyślałem, że to materiał archiwalny o dawno zamkniętej sprawie. Zbyt wiele w tym wszystkim absurdu. A okazuje się, że to nowy etap starej sprawy. Okazuje się, całkiem „przypadkowo” w czasie, kiedy rosyjscy szowinistyczni blogerzy „podpowiadają” Ukraińcom, że Zełenskiego trzeba gonić z prezydentury, Dmytro Gordon wystawia na „Youtube” fragment wywiadu z Wołodymyrem Zełenskim z 2018 r., w którym była mowa o jego przeprosinach przed muzułmanami. I całkiem „przypadkowo” na ten fragment natrafił Prezydent Czeczenii — zaraz po tym, jak Wołodymyr Zełenski bardzo ostrożnie 16 lipca 2020 r. po raz pierwszy nazwał Rosję agresorem. I już całkiem-całkiem „przypadkowo” Kadyrow uświadomił sobie, że dawne przeprosiny Zełenskiego przed nim były nieszczere!.. Głowa Czeczenii Ramzan Kadyrow 19 lipca 2020 r. za pośrednictwem sieci społecznościowych zwrócił się do prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego z wezwaniem do „określenia się ze swoją pozycją i potwierdzenia swoich przeprosin” za wideo Kwartału 95, które go obraziło. Ale nie o obrazę chodzi w „odezwie-pouczaniu” syna zdrajcy narodu czeczeńskiego, starszego o dwa lata od Wołodymyra Zełenskiego. Najważniejsze w niej jest skłanianie prezydenta Ukrainy do zdrady stanu. „Jestem synem poległego Ojca, piechurem Wielkiego lidera Władimira Putina — pisze Kadyrow do Zełenskiego — obrońcą swojego narodu. Wybierz i Pan, Wołodymyrze Ołeksandrowyczu, najbardziej odpowiedni dla siebie status, określ się wreszcie z tym, kim Pan jest. Jest Pan nieuczciwy i śliski nie tylko w swoich słowach, ale i w obietnicach wyborczych. Obiecywał Pan położyć kres wojnie, ale kontynuuje Pan sprawę swojego poprzednika Poroszenki. Co przeszkadza Panu spełnić nadzieje dwóch wielkich narodów? Co Panu przeszkadza zadzwonić do Władimira Władimirowicza Putina i ogłosić, że kończy Pan z tą wojną domową na wschodzie Ukrainy? Pycha czy cudza wola? Kiedyś nasze kraje, nasze narody nie mogły dopuścić nawet myśli, że wojna podzieli nas. Ale czasy się zmieniły, teraz zamorska wola każe naszym ukraińskim braciom zabijać rosyjskich ludzi w Doniecku i Ługańsku. Bądź mężczyzną, Wołodymyrze Ołeksandrowyczu, zawsze dotrzymuj swojego słowa! Zbuduj poprawne, dobrosąsiedzkie relacje z Wielką Rosją. Jestem pewien, że gwarant Konstytucji Ukrainy powinien zrobić pierwszy krok!”. W pełni zgadzam się z tymi, którzy uważają tę kadyrowską „odezwę” do Wołodymyra Zełenskiego nie tylko za drwinę z niego, ale za swoisty bumerang za jego drwiny z Ukrainy. Kadyrowskie wezwania do zdrady to drwina z Ukrainy, z narodu ukraińskiego. I element wielkiej rosyjskiej operacji specjalnej mającej na celu destabilizację sytuacji na Ukrainie! Politolog Wiktor Taran uważa, że oświadczenie, czy raczej „odezwa” Kadyrowa, to banalna emocjonalna prowokacja. W żargonie kryminalnym podobne rzeczy nazywają „sprawdzianem na wszy”. Analityk widzi tutaj nie tylko osobistą obrazę Zełenskiego, ale i obrazę państwa, którego jest prezydentem. Zdaniem Tarana, Zełenski nie powinien osobiście odpowiadać na obelgi i groźby Kadyrowa, ponieważ to nie jest jego poziom. Jednak na te kadyrowskie groźby zobowiązane są zareagować SBU oraz policja. Powinny one niezwłocznie wydać stosowne oświadczenia i wszcząć postępowania karne. W chwili pisania tego komentarza z ich strony nie było żadnych oświadczeń. Dlaczego — to osobne pytanie. „Apel” Kadyrowa do Zełenskiego nie pozostał poza uwagą parlamentarzystów. Poseł do Rady Najwyższej Ukrainy Wołodymyr Ariew napisał na Facebooku: „Po wypowiedzianych przez Kadyrowa kolejnych groźbach Kremla, obecny lokator Bankowej powinien był wreszcie zrozumieć, że „tamta strona” nie chce żadnego pokoju, a żąda kapitulacji. Żąda kapitulacji prezydenta Zełenskiego ustami tego, przed którym skapitulował komik Zełenski. Teraz ma on dwie opcje: walczyć albo się przestraszyć. Logika wydarzeń i historia Ukrainy podpowiadają pierwszą drogę. Ale historia Zełenskiego świadczy o drugiej. I w obu wariantach nie da się obejść bez oporu wobec nowego zwrotu rosyjskiej agresji. Z Zełenskim czy bez niego”. Niepokojące słowa. Tym bardziej, że obecnie na Ukrainie wiele mówi się o tajnym spotkaniu Zełenskiego i Putina, które rzekomo przygotowuje Andrij Jermak. Takie przypuszczenie wyrażają ukraińscy politycy w mediach społecznościowych. Opiera się ono na tym, że Wołodymyr Zełenski postanowił odpocząć w chruszczowowskiej daczy, która znajduje się na czarnomorskiej wyspie Biruczy, w granicach obwodu chersońskiego. I pojechał tam Zełenski w czasie, gdy na Krym przybył Putin, by otwierać zakład wojskowy w Kerczu. Można by to wszystko nazwać przypadkiem, gdyby nie zagmatwana historia z omańskim urlopem Wołodymyra Zełenskiego, w który zamieszany był Jermak. Ponieważ w Omanie obecny prezydent Ukrainy „wpadł”, politycy przypuszczają, że takie spotkanie może odbyć się na „neutralnym terytorium”, czyli na morzu na jakimś statku, dokąd nie może sięgnąć dziennikarskie oko. Autorzy tych wersji mówią: „nie ma dymu bez ognia”. Jednak może to być kolejny element rosyjskiej technologii prowokowania chaosu na Ukrainie. Na to, moim zdaniem, obliczone jest oświadczenie rzecznika Putina, w którym pochwala on „apel” Kadyrowa do Zełenskiego i uważa jego poziom za wystarczająco wysoki do rozmów z prezydentem Ukrainy. A to pośredni dowód, że ta prowokacja odbywała się za wiedzą Kremla. Wielu na Ukrainie dziwi fakt, że na reakcję Biura Prezydenta w sprawie ultimatum „apelu Kadyrowa” trzeba było czekać aż dwa dni. I jest ona w stylu „żeby nie było gorzej”, albo, jak mówi ludowe przysłowie, „nie wywołuj wilka z lasu”. To tylko wzmacnia grunt pod twierdzenia o „tajnej wieczerzy” Putina i Zełenskiego. W sprawie faktycznej groźby przywódcy zniewolonej przez Rosję Czeczenii wobec prezydenta Ukrainy, gdzie padają słowa „będziesz musiał odpowiedzieć przede mną”, Biuro Prezydenta napisało: „Oświadczenie Kadyrowa nie zawiera w sobie tej nowości, która wymaga obowiązkowej oficjalnej reakcji. Każdy w nowoczesnym świecie informacyjnym ma prawo do wszelkich oświadczeń. Ale to z pewnością nie jest powód do szukania jakichś tajnych znaczeń”. W Biurze Prezydenta dodano, że „budzi pewne zdziwienie” próba nadania „nadzwyczajnego znaczenia” faktowi pojawienia się tego komunikatu Kadyrowa. Jednocześnie w urzędzie wskazano, że przesłanie czeczeńskiego lidera zawiera bezpośrednie odniesienie do pewnego rodzaju stosunków międzypaństwowych, które są kompetencją jedynie urzędujących prezydentów dwóch państw. I nie ma sensu ich komentować ani omawiać w jakichkolwiek osobistych komunikatach. Zatem „nie wywołuj wilka z lasu”, kiedy mowa o Rosji i jej zakusach na Ukrainę. Jednak w oświadczeniu jest jeden bardzo ważny wewnętrzny niuans. Po wypowiedzeniu przez Biuro słów „każdy w nowoczesnym świecie informacyjnym ma prawo do wszelkich oświadczeń”, na Ukrainie wszystkie sprawy karne, w których „szyje się” groźby wobec prezydenta, powinny zostać zamknięte. A jeśli to się nie stanie, społeczne postrzeganie Wołodymyra Zełenskiego jako tchórza i hipokryty tylko się wzmocni…

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Wielkie polskie kłamstwo

Dmytro CZOBIT, pisarz. Ciąg dalszy. Początek w nr 26-27. Małgorzata Gosiewska, wicemarszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej: „Mija 76 lat, odkąd ukraińscy żołnierze 4. pułku 14. Dywizji SS „Galizien” pod dowództwem niemieckiego kapitana, przy wsparciu ukraińskiej bojówki i członków paramilitarnego oddziału ukraińskich nacjonalistów, dokonali pacyfikacji polskiej ludności we wsi Huta Pieniacka. Ten dzień, w którym życie straciło około 900 osób, na zawsze zapisał się na kartach naszej historii jako straszny przykład okrucieństwa tamtejszej okolicy. 28 lutego 1944 roku o świcie żołnierze 4. pułku policji SS ostrzelali wieś z broni automatycznej i moździerzy, ludność, która się ukrywała, zaganiali do stodół, zamykali i palili, a do tych, którzy próbowali uciekać – strzelali. Ta sprawa stała się niewymowną tragedią nie tylko dla rodzin Polaków, którzy stracili tu najbliższych, ale i dla całego narodu polskiego. Ogromne nieszczęście, które rozegrało się tego dnia, nakłada na nas ciężki obowiązek ciągłego upamiętniania tragicznych wydarzeń, które – nie bójmy się tego słowa – były zbrodnią wojenną… Musimy wyraźnie podkreślić, że sprawa pojednania jest możliwa tylko wtedy, gdy będzie opierać się na dwóch zasadach: świadomości winy, która opiera się na dobrej znajomości i uznaniu prawdy, a także przebaczeniu”. (Pamięć o Hucie Pieniackiej // Zachod.pl / 173062/prol. – szwagrzyk – ipn – zaglada – teren – huty – pieniackiej). Komentarz. Oprócz licznych publikacji poszczególnych fragmentów wystąpienia M. Gosiewskiej w polskich mediach oraz nagrań audio i wideo, które są w Internecie, pełny jego tekst wygłoszony podczas nabożeństwa w lwowskim kościele katedralnym wydrukowano na blankietach Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, co poświadcza ich rządowy status, oraz opublikowano na stronie polskiego parlamentu nie tylko w języku polskim, ale i angielskim. (76. Rocznica zbrodni w Hucie Pieniackiej. Uroczystości na Ukrainie z udziałem Wicemarszałek Sejmu Małgorzaty Gosiewskiej // https://www.sejm.gov.pl/sejm9.nsf/komunikat.xsp?documentId=19AF486B9C15F2CC125851800399F84). Krzysztof Szwagrzyk, zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Polski, doktor nauk humanistycznych, profesor: „Zwróciliśmy się do strony ukraińskiej o przeprowadzenie badań w Hucie Pieniackiej, aby szczątki zamordowanych Polaków zbadać, złożyć do trumien, a następnie zgodnie z polską tradycją państwową i obrzędową, uroczyście pochować w sposób, w jaki powinno to było się odbyć już dawno… I wierzę, że na takich uroczystościach wkrótce spotkamy się w Hucie Pieniackiej”. (Pamięć o Hucie Pieniackiej // Zachod.pl / 173062/prol. – szwagrzyk – ipn – zaglada – teren – huty – pieniackiej). Komentarz. Profesor K. Szwagrzyk nie raz przyjeżdżał do Huty Pieniackiej, udzielał mnóstwo wywiadów i różnych komentarzy polskim mediom. W nich winę za zniszczenie Huty Pieniackiej przypisywał wyłącznie Ukraińcom i ani słowem nigdzie nie wspomniał o rzeczywistych sprawcach popełnienia zbrodni wojennej – niemieckich okupantach. Temu doktorowi historii należą się takie skrzydlate powiedzenia, które w ostatnich latach są powielane przez setki polskich mediów: „Ukraińska prawda o wydarzeniach w Hucie Pieniackiej nie ma nic wspólnego z rzeczywistością” oraz „Nic już nie zmieni faktu, że 28 lutego 1944 roku mieszkańców Huty Pieniackiej wymordowali Ukraińcy na niemieckiej służbie”. (Kresowy serwis informacyjny. – 2018. — № 3 — S.5). Podkreślam! To mówił zbyt pewny siebie i wyraźnie nieobeznany historyk, który nic nie wie o radzieckich publikacjach z lat 1950-1970 oraz o dokumentach z ukraińskich archiwów z dość gruntownymi opisami wydarzeń w Hucie Pieniackiej, włącznie z masą szczegółów dotyczących przyczyn i okoliczności jej zagłady. Ten profesor i najważniejszy ekspert Polski w problematyce Huty Pieniackiej nawet nie czytał polskich publikacji wspomnień świadków, którzy przeżyli, gdzie wyraźnie napisano o Niemcach, niemieckich żołnierzach, którzy podczas pacyfikacji wsi rozmawiali nie tylko po niemiecku, ale i „po polsku z śląskim akcentem”; o niemieckim samolocie z czarnymi krzyżami na skrzydłach, który od rana do wieczora latał nad Hutą Pieniacką podczas jej pacyfikacji. Bardzo ciekawe, panie profesorze, może właśnie tym samolotem latali „ukraińscy chłopi z nożami i siekierami z okolicznych wsi”? Chyba nie czytał profesor K. Szwagrzyk również prac swoich kolegów – polskich profesorów i świadków, którzy wspominają o niemieckich żołnierzach i oficerach, Polakach-Ślązakach w mundurach Wehrmachtu, których oddziały zimą 1944 roku stacjonowały w sąsiadujących z Hutą Pieniacką pałacach Bocheńskiego w Ponikwie (10 km na północ) oraz zamku w Podhorcach (9 km na południowy zachód) i kwaterowały w chłopskich chatach wsi Wołochy (obecnie Pidhirja, 9 km na północny zachód). Jeśli chodzi o obecną propozycję pana Szwagrzyka dotyczącą przeprowadzenia w Hucie Pieniackiej prac poszukiwawczych i wykopalisk, to należy to zdecydowanie pochwalić, bo jakoś nie wypada wspominać zmarłych, zapominając o ich grobach. Jan Józef Kasprzyk, szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych: „…Straszna zbrodnia dokonana 76 lat temu na naszych rodakach, zamordowanych tylko dlatego, że mówili i myśleli po polsku, to wielka rana, rana, która nie goi się nawet z upływem 76 lat, rana, która wciąż krwawi… Aby ona nie zabliźniła się, musimy przynajmniej raz w roku o niej wspomnieć, bo tej zbrodni i tego ludobójstwa zapomnieć nam nie wolno. Nie wolno, bo nie można budować relacji bez pamięci o prawdzie naszej przeszłości”. (Pamięć o Hucie Pieniackiej // Zachod.pl / 173062/prol. – szwagrzyk – ipn – zaglada – teren – huty – pieniackiej). Komentarz. Pan Kasprzyk nic nie powiedział o Ukraińcach, ale z kontekstu jego wystąpienia wynika, że dobrych relacji z Ukrainą nie da się budować „bez pamięci o prawdzie naszej przeszłości”. Oczywiście, że tutaj pan Kasprzyk myślał o „polskiej prawdzie” i nie miał na myśli Niemców i Polaków-Ślązaków, o których roli w zniszczeniu Huty Pieniackiej do dziś chyba nie domyślał się. Bartosz Cichocki, ambasador Polski na Ukrainie: „Cieszymy się z tego, co widzimy i z czym się spotykamy. Ta pamięć stworzyła z nas coś takiego, czego już nie da się pokonać… … Nie mówimy, że jesteśmy bez grzechu, że nie popełnialiśmy błędów, ale wstydzimy się za to i żałujemy naszych grzechów. Ale mamy nadzieję, aby sprawcy naszych krzywd zostali wymienieni na pomniku i oczekujemy, aby druga strona, nasi sąsiedzi, też mieli swoje miejsce na tablicach pamiątkowych i nie tylko tam (chodziło o Hutę Pieniacką), ale i tutaj, we Lwowie i w wielu miastach i wsiach na Ukrainie. Osoby, które osobiście i bezpośrednio brały udział w zbrodniach przeciwko naszym przodkom, muszą mieć swoje pomniki, tablice pamiątkowe”. Posłuchać i obejrzeć nagrania wystąpień wymienionych wyżej działaczy 22 lutego 2020 roku w lwowskim kościele katedralnym można w Internecie pod wieloma adresami, w szczególności: zachod.pl /173062/prol. szwagrzyk – ipn – zaglada – teren – huty – pieniackiej /Radio Zachod. Komentarz. Te krótkie tezy z wystąpienia polskiego dyplomaty wymagają gruntownego wyjaśnienia ze względu na ważność powiedzianego. Zatem ambasador Polski na Ukrainie Bartosz Cichocki publicznie i całkowicie oficjalnie zaproponował ustanowienie w Hucie Pieniackiej, „Lwowie i w wielu miastach i wsiach Ukrainy” tablic pamiątkowych. Powstaje pytanie: a dlaczego przejął się tak wzruszającym pragnieniem ustanawiania pomników z jakimiś zagadkowymi tekstami na Ukrainie, a nie u siebie w Polsce – z rzeczywiście prawdziwymi napisami chociażby na tablicach w Babicach i Warszawie? Dobrze wiadomo, że język dyplomaty należy rozumieć z podtekstu powiedzianego. Ale jedna bezpośrednia propozycja pana Cichockiego jest warta starannej uwagi i wsparcia – o ustanowieniu tablic pamiątkowych w Hucie Pieniackiej ze wskazaniem tych, którzy dokonali zbrodni oraz ich imion. W tej sprawie panu ambasadorowi chcę trochę pomóc. Oto projekt jednego z takich napisów: „Tutaj, w tym miejscu znajdowała się założona przez Austriaków pod koniec XVIII w. galicyjska wieś Huta Pieniacka, w której w XIX w. oprócz Austriaków zaczęli osiedlać się Polacy-przybysze, Ukraińcy i Żydzi. Według stanu na 1943 rok we wsi mieszkało 480 osób narodowości polskiej, ukraińskiej i austriackiej. Zimą 1944 roku w Hucie Pieniackiej przebywała stale działająca baza NKWD i rosyjskich partyzantów, którzy wspólnie z oddziałami miejscowej AK dokonywali grabieży, morderstw politycznych w okolicach wsi, a nawet we Lwowie, z bardzo częstymi przejawami zwierzęcego sadyzmu – torturowaniem schwytanych ofiar, wycinaniem swastyk na żywych jeszcze ludziach – Niemcach, Ukraińcach i Polakach, odrąbywaniem poszczególnych części ciała i głów, co sprowokowało odwetowe działanie niemieckich okupantów. 28 lutego 1944 roku w trakcie akcji karnej wieś zniszczyła doszczętnie hitlerowska Einsatzgruppe „Reinhold”, której podstawę stanowili żołnierze i oficerowie 4. Policyjnej Dywizji Grenadierów SS spośród Niemców, Polaków i Czechów ze Śląska. Zginęło około 200 osób: Polaków, Ukraińców, Austriaków, pięciu Żydów i jeden Rosjanin. Wieczna pamięć ofiarom hitlerowskiej zbrodni wojennej oraz prowokacji rosyjskiego NKWD i ich sojuszników z polskiej Armii Krajowej”. Przytoczony tekst w pełni odpowiada historycznej rzeczywistości i posiada silne oraz niezaprzeczalne udokumentowanie w materiałach źródłowych, już opublikowanych na Ukrainie, w Rosji i w Polsce. Tekst można doprecyzować pod względem liczby ofiar, ich przynależności narodowej, wnieść niezbędne uzupełnienia, zatwierdzić w przewidzianym przez prawo Ukrainy trybie i dopiero wtedy – całkowicie legalnie – wykonać oraz zainstalować znak pamięci. Jeśli chodzi o instalację tablic informacyjnych, to w tej sprawie wystarczy decyzja rady wiejskiej (uzgodnienie z ambasadą Polski w Kijowie jest nie tylko nieobowiązkowe, ale i zbędne). Najważniejsze, aby informacja odpowiadała prawdzie historycznej, posiadała potwierdzenie dokumentalne, nie miała charakteru obraźliwego i nie poniżała godności narodowej ludzi. Zgodnie z przyjętą w Polsce tradycją, teksty wszystkich tablic informacyjnych oraz materiały referencyjne do nich warto przetłumaczyć na język angielski, a w razie potrzeby także na język polski, przekazać do mediów i zamieścić na wielu stronach w Internecie. Co się tyczy nazwisk zbrodniarzy, to mogę podpowiedzieć panu Cichockiemu dwie osoby, które bezpośrednio kierowały szturmem na sowiecką bazę NKWD w Hucie Pieniackiej, zniszczeniem tej wsi oraz kilkoma prowokatorami i sprawcami niemieckiej akcji karnej, wśród których byli także Polacy, którzy za pieniądze i sowieckie ordery służyli w szeregach NKWD, w szczególności Michał Kobylański i Jan Kamiński. Ale zacznijmy od głównego wykonawcy zbrodni wojennej. Friedrich-Wilhelm Bock, obersturmbannführer SS, dowódca grupy operacyjnej „Reinhold”, a jednocześnie 4. Dywizji Grenadierów Pancernych SS „Polizei”. Po zniszczeniu Huty Pieniackiej został uhonorowany najwyższym odznaczeniem hitlerowskich Niemiec – Krzyżem Rycerskim z Liśćmi Dębu oraz awansem do stopnia oberführera (pośredniego między pułkownikiem a generałem). Do wiadomości pana Cichockiego. Likwidacja bazy sowieckich partyzantów i NKWD w Hucie Pieniackiej była epizodem w działalności bojowej obersturmbannführera SS F. W. Bocka, ponieważ w lutym-marcu 1944 roku przeprowadził on szereg udanych operacji przeciwko sowieckiej partyzantce na całym obszarze od Żółkwi i Sokala do Łopatyna, Brodów i Złoczowa oraz nie dopuścił na to terytorium sowieckich partyzantów, za co został uhonorowany wysokimi odznaczeniami i awansem w stopniu. Ale to, co u Hitlera wtedy zasługiwało na nagrody, teraz u nas budzi bezwarunkowe potępienie. Dlatego nazwisko F. W. Bocka być może jest warte tego, aby zostało zaznaczone na zainicjowanej przez pana Cichockiego tablicy w Hucie Pieniackiej.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

ta j inszych „miast i wsi Ukrainy”, przynajmniej w Busku, gdzie był jego sztab w pałacu hrabiów Badeni; w Podhajcach, Ponikwie, Wołochach (obecnie Podhirja) i innych wsiach, w których zimą 1944 roku kwaterowali jego podopieczni — oficerowie i żołnierze Polacy-Ślązacy, o których wspominają polscy autorzy J. Wos (1989), H. Komański i Sz. Siekierka (2005), S. S. Żuk (2006, 2015). Podkreślam! O oficerach, podoficerach i żołnierzach Polakach-Ślązakach, których oddziały zimą 1944 roku stacjonowały w pałacach w Podhajcach i Ponikwie oraz kwaterowały w chłopskich chatach w Wołochach, wspominają polscy autorzy w kontekście innych opisywanych przez nich wydarzeń. Ukraiński autor M. Susoł pisał o 100 Polakach-folksdojczach, którzy 30 stycznia 1944 roku w mundurach Wehrmachtu przyjechali z Buska do wsi Nywyci walczyć z sowieckimi partyzantami. (Susoł M. Toporiw za wolu Ukrainy. – Lwów, 2010. – S. 104). Niejednokrotnie wspominali o Polakach-Ślązakach w wojsku niemieckim również polscy świadkowie tragedii. Ostatnie takie wspomnienie bezpośredniego świadka tragedii, 84-letniego Franciszka Bońkowskiego, o niemieckim oficerze Polaku-Ślązaku, publicznie ogłoszone przez niego w Hucie Pieniackiej 23 lutego 2020 roku i opublikowane w polskich mediach. Zatem błędu, panie Cichocki, co do udziału Polaków-Ślązaków w pogromie Huty Pieniackiej nie może być — proszę być co do tego absolutnie pewnym. Oprócz głównego pacyfikatora-wykonawcy F. W. Boka podpowiadam panu Cichockiemu jeszcze jedno nazwisko do planowanej przez niego tablicy. Jest nim Polak-folksdojcz, członek niemieckiej partii nazistowskiej, hauptsturmbannführer SS (kapitan) Ewarder Kurkowski, dowódca oddziału moździerzystów, którzy przed świtem 28 lutego 1944 roku, przed rozpoczęciem szturmu na Hutę Pieniacką, ostrzelali ją z moździerzy i karabinów maszynowych, powodując pierwsze ofiary i wywołując panikę oraz chaos we wsi. Jeśli zajdzie potrzeba, osobową listę pogromców Huty Pieniackiej można rozszerzyć, w tym o personel 4. zmotoryzowanej dywizji policyjnej SS. Spośród ogólnej liczby 960 oficerów i podoficerów — 93 nosiło czysto polskie nazwiska i imiona. Oto kilka przykładów z tej chlubnej listy żołnierzy Hitlera i Himmlera: unterscharführerzy SS Władysław Witkus, Józef Kuczera; oberscharführerzy SS Jerzy Gadaszewski, Rudolf Konopacki, Anton Galler; obersturmführer SS Wilhelm Tomaszewski; hauptsturmführerzy SS (kapitanowie) Lothar Wujt, Hans Wolański, Hans Rostecki. Niektóre polskie nazwiska niemieckich oficerów SS tej dywizji powtarzały się u kilku osób. Tak nazwiska Prus i Szebert występują dwukrotnie; Galler — trzykrotnie. Przemawiając w lwowskiej katedrze, pan Cichocki najwyraźniej miał na myśli umieszczenie w Hucie Pieniackiej tablic z nazwami organizacji i nazwiskami osób, które zniszczyły Hutę Pieniacką. Trochę mu podpowiedziałem, lecz dla pełnego obrazu to wyraźnie za mało. W Hucie Pieniackiej koniecznie trzeba postawić godny pomnik wszystkim Ukraińcom i Polakom, których zamordowali bandyci z huckiej bojówki AK oraz sowieccy partyzanci, bazujący w Hucie Pieniackiej zimą 1944 roku. Między innymi wśród zamordowanych przez polskich bandytów była półpolka-półukrainka Anna Wojciechowska; zabito ją dlatego, że jej brat Petro Wojciechowski, jako ukraiński patriota, zgłosił się na ochotnika do służby w dywizji SS „Galizien” i zimą 1944 roku pisał listy z Francji, gdzie wówczas przebywał na szkoleniu wojskowym. 18-letnią Annę zamordowano za tak zwaną „zdradę narodu polskiego” i grożono jej ojcu, czystokrwistemu Polakowi Stachowi Wojciechowskiemu, który, nawiasem mówiąc, był bliskim krewnym dowódcy oddziału AK w Hucie Pieniackiej Kazimierza Wojciechowskiego. Cała bieda Stacha, pochodzącego z Huty, polegała na tym, że pod koniec lat 20. XX wieku ożenił się z Ukrainką Kateryną z sąsiedniej wsi Żarków, przeprowadził się tam za zięcia, tam mieszkał, rozmawiał po ukraińsku, chodził do ukraińskiego kościoła i wychował dzieci na ukraińskich patriotów. Polscy bandyci z AK, wykonując zbrodnicze polecenia polskiego emigracyjnego rządu w Londynie, dokonywali w okolicznych z Gutą Pieniacką wsiach terroru i mordowali znanych i autorytatywnych w kraju ludzi: księży, nauczycieli, działaczy spółdzielczych i aktywnych Ukraińców, którzy pragnęli wolności dla swojego narodu i Niepodległości Ukrainy; ich mogiły z lat 1942–1944 znajdują się na cmentarzach wsi położonych w promieniu 4–9 km od Guty Pieniackiej: Pieniaki, Gołubica, Jasenów, Dub'je, Pidhirci, Czepeli, Łuczkowce, Wierchobuż. Tylko w Pieniakach jest 14 takich pochówków. A ile bezimiennych mogił pozostało w lasach i jarach? W dokumentach archiwalnych wymienieni z imienia są polscy bandyci z Guty Pieniackiej oraz ich ofiary. Ukraińców Polacy mordowali nie tylko w sąsiednich wsiach, lecz także porywali i następnie torturowali w samej Gucie Pieniackiej, nawet 21 lutego 1944 roku, czyli na 7 dni przed jej zagładą! Kiedy polscy bojownicy w Gucie Pieniackiej 21 lutego torturowali trzech Ukraińców (jednego zabili, a dwaj uciekli), w sąsiedniej wsi Pieniaki bez wieści zniknął polski ksiądz Józef Pikota. Bardzo wymowne jest to, że wówczas w Gucie Pieniackiej kwaterował 9. batalion im. Czkałowa liczący 220 osób z partyzanckiego zgrupowania im. Szczorsa. Oczywiste jest, że oddział SMIERSZ-NKWD tego batalionu zlikwidował księdza J. Pikotę za jego antyradzieckie wypowiedzi, co w tym czasie było zwykłą praktyką w każdym oddziale partyzanckim i bardzo powszechnym zjawiskiem. Ta całkowicie prawdopodobna wersja wynika z następującego faktu: to właśnie 21 lutego 1944 roku partyzanccy enkawudziści-smierszowcy schwytali w Pieniakach trzech Ukraińców, których doprowadzili do Guty Pieniackiej i przekazali tamtejszym sojusznikom z AK. Trzej Ukraińcy schwytani w Pieniakach i zaginiony tam wówczas bez wieści ksiądz J. Pikota — to dwa epizody powiązane ze sobą w czasie i na tym samym terenie, które są dokładnie udokumentowane, lecz podobnych było mnóstwo. Aby ustalić dokładniejszy i pełniejszy obraz polsko-rosyjskiego terroru w sąsiednich z Gutą Pieniacką wsiach, trzeba przeprowadzić dodatkowe badania, aby nie zapomnieć o zbrodniarzach i godnie upamiętnić wszystkie ich ofiary. Warto ustawić w Gucie Pieniackiej i we Lwowie tablice z imionami 3 tysięcy lwowian — Ukraińców i Polaków — spośród zakładników rozstrzelanych we Lwowie za akty terroru dokonane w tym mieście przez radzieckich enkawudzistów-terrorystów, którzy stacjonowali w Gucie Pieniackiej zimą 1944 roku i po dokonaniu zabójstw uciekali odsypiać do tej wsi. W tych terrorystycznych zabójstwach we Lwowie, które wywoływały represje niemieckich okupantów, łapanki i egzekucje zakładników, brali udział nie tylko rosyjscy enkawudziści, ale także pisemnie zwerbowani przez nich Polacy, m.in. Jan Kamiński i Michał Kobyliański; obaj dokonywali we Lwowie aktów terroru, aby wywołać represje Niemców. Represje te były potrzebne stalinowskiemu reżimowi, aby pokazać miejscowej ludności, że władza niemiecka jest jeszcze gorsza niż rosyjska. Wykonując powierzoną mu brudną robotę, były polski oficer M. Kobyliański, zwerbowany na etatowego współpracownika NKWD w obozie jenieckim w Starobielsku, w styczniu-lutym 1944 roku wyjeżdżał na dokonywanie aktów terroru z Guty Pieniackiej do Lwowa, gdzie osobiście zastrzelił na ulicy tego miasta niemieckiego podpułkownika, a następnie jeszcze hitlerowskiego generała (Miedwiediew D. Silni duchem.—K.: Politizdat, 1980. – S.452,454; Łukin A. Lwowski akord //Wokrug swieta. – 1967. — nr 5. –S.26; Gładkow T. Dni, o których nie zapomną // Wokrug swieta. – 1967. — nr 10. – S.46). Za każdy akt terroru Niemcy rozstrzeliwali złapanych podczas łapanek przypadkowych zakładników — Ukraińców i Polaków. A podobnych aktów terroru Kobyliański wraz z innymi enkawudzistami, m.in. Pastuchowem, dokonywał nie raz. Tak to we dwóch na ulicy Lwowa rozstrzelali niemiecki patrol — o tym „bohaterskim” czynie pisze szef terrorystów, pułkownik NKWD Dmitrij Miedwiediew (Miedwiediew D. Silni duchem. – S.454). Prawda, pułkownik milczy o skutkach tych bezsensownych z punktu widzenia wojskowego aktów terroru — rozstrzeliwaniu zakładników przez Niemców. Drukowane w języku niemieckim, ukraińskim i polskim na dużych plakatach listy rozstrzelanych zakładników z wyjaśnieniami, za co ich zabito, Niemcy wieszali we Lwowie, więc muszą gdzieś się zachować. I pan Ciechocki również może wziąć udział w poszukiwaniach, aby godnie upamiętnić imiona wszystkich ofiar i sprawców zbrodni związanych z Gutą Pieniacką na planowanych przez niego tablicach pamiątkowych w Gucie Pieniackiej i we Lwowie. Ale czy to będzie sprawiedliwe — ograniczać się do znaków pamiątkowych i tablic tylko w Gucie Pieniackiej, we Lwowie, Busku, Pidhircach, Ponikwie, Oleśku (w tamtejszym klasztorze kapucynów w lutym 1944 roku stacjonowała komenda specjalna 4. zmotoryzowanej dywizji policyjnej SS, która dokonała w Gucie Pieniackiej egzekucji). Nawiasem mówiąc, żołnierze i oficerowie plutonu egzekucyjnego posługiwali się wyłącznie językiem niemieckim, co wskazuje, że byli to Niemcy etniczni — członkowie partii nazistowskiej, czyli wyselekcjonowani naziści. Wspomnianych miejscowości nie warto ograniczać — koniecznie trzeba ustawić tablice z wreszcie prawdziwymi napisami o rzeczywistych przyczynach i okolicznościach zagłady Guty Pieniackiej również w Warszawie i Babiczach. Jeśli chodzi o ustawianie nowych pomników w Gucie Pieniackiej, do tej sprawy trzeba podejść bardzo, bardzo uważnie, a tym bardziej nie poddawać się wszelkim fantazjom polskich kłamców. O tym, że w Gucie Pieniackiej planuje się wznieść jakiś nowy i wspaniały kompleks, świadczy nie tylko wystąpienie posła B. Ciechockiego, lecz także nie raz wygłaszane przez profesora K. Szwagżyka i biskupa E. Kawę. Jako wysoka osoba duchowna biskup publicznie wysunął propozycję wzniesienia w Gucie Pieniackiej kaplicy, aby mogli się w niej modlić wędrowcy i pielgrzymi, którzy tam stale jeżdżą. Oczywiście przy kościele powinno być też mieszkanie dla księży i obsługi. Niezrozumiałe: dlaczego od razu nie postawić sprawy na szeroką nogę i nie przewidzieć tu klasztoru z całą infrastrukturą, włącznie z hotelem? Chodzi przecież o męczenników. W tej sprawie przypomnę: swego czasu we Lwowie już poszli na ustępstwa wobec polskich ekspansjonistów i pozwolili postawić na Łyczakowie pomnik poległych w latach 1918–1919 w walkach z UHA polskim żołnierzom z bardzo ciekawym napisem, że oni tu, na ukraińskiej ziemi, „zginęli za Polskę”. Zatem polski agresor, najeźdźca i okupant dążył do poniewierania sąsiedniego narodu, zajęcia jego kraju, a w tej napastniczej i najazdowej wojnie zginął, a potem w tym państwie, przeciwko któremu walczył i które przecież wywalczyło własną Wolność i Niepodległość, stawia mu się jeszcze pomnik, rzekomo zginął „za Polskę”, a nie za poniewieranie sąsiedniego narodu. To to samo, jakby na mogile poległych w „brodzkim kotle” niemieckich żołnierzy zaznaczyć, że zginęli „za Vaterland”. A dlaczego by nie? Niemcy i Austriacy mają na ziemie ukraińskie nie mniej praw niż Polacy — oprócz Guty Pieniackiej założyli tu jeszcze wieś Szwaby (obecnie w granicach miasta Brody), w której urodził się klasyk literatury austriackiej Joseph Roth. Nabożeństwo żałobne w Hucie Pieniackiej, 23 lutego 2020 roku. W Hucie Pieniackiej uroczystości upamiętniające ofiary tej wsi, począwszy od 2005 roku, odbywają się co roku według niemal jednakowego scenariusza, opracowanego przez stronę polską. W przeddzień wydarzenia Generalny Konsulat RP we Lwowie zwraca się do Brodzkiej Administracji Rejonowej o zapewnienie porządku podczas panichidy w Hucie Pieniackiej. Staraniami miejscowych władz oczyszcza się drogę do Huty Pieniackiej, na którą z reguły nikt nie jeździ, dlatego w tym okresie jest ona zawsze zasypana śniegiem (wyjątkiem jest rok 2020), porządkuje się teren, ustawia toalety biologiczne, policja w znacznej liczbie zapewnia porządek. Na tym żałobnym wydarzeniu, które choć nazywa się panichidą i moleben, co roku odbywa się prawdziwy antyukraiński sabat kłamstw, oszczerstw i bezpodstawnych oskarżeń. Rok 2020 nie stanowił wyjątku. Po nocy spędzonej we Lwowie główna grupa polskich uczestników, wśród których są ministrowie, posłowie na Sejm, działacze społeczni z Polski oraz polscy dyplomaci w Ukrainie, udaje się do Huty Pieniackiej. Towarzyszy im z reguły ktoś z kierownictwa obwodu lwowskiego: w 2019 roku był to gubernator Ołeh Synyutka, a w 2020 roku – zastępca przewodniczącego Lwowskiej Obwodowej Administracji Państwowej Ihor Sobko. Oprócz Polaków z samej Polski w uroczystościach w Hucie Pieniackiej brała udział znaczna liczba tak zwanych nowoczesnych „Volksdeutschów” – Ukraińców z „Kartą Polaka” lub tych, którzy bardzo pragną ją otrzymać. Ci Ukraińcy z „Kartą Polaka” i kandydaci do jej uzyskania są organizowani, a koszty przejazdu są pokrywane, i przyjeżdżają do Huty nie tylko z obwodu lwowskiego, ale także z obwodu tarnopolskiego, a nawet iwano-frankiwskiego. Z niektórymi z nich miałem okazję rozmawiać osobiście, te rozmowy otworzyły przede mną wiele ważnych kwestii. Oznacza to, że masowość „ogólnonarodowego zrywu” upamiętniania ofiar tak zwanego ludobójstwa konsulat polski we Lwowie zapewnia w dość interesujący sposób. Ciąg dalszy nastąpi.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Rozmowa o listach „Do pana Zełenskiego” i ukraińskiej perspektywie

Myrosław ŁEWICKYJ Już po publikacji pierwszego listu Dmytra Pawłyczki „Do pana Zełenskiego” zadzwoniła do mnie działaczka społeczna z miasta Chodorów, matka żołnierza-ochotnika ATO, z pytaniem, czy ja i moi bliscy zwróciliśmy uwagę na ten bardzo aktualny wiersz-list. Po publikacji kolejnych poetyckich listów Dmytra Pawłyczki „Do pana Zełenskiego” ta sama dobrodziejka, matka obrońcy Ukrainy, nie raz mówiła: „Gdyby nasz naród czytał te listy, to może zacząłby inaczej odnosić się do tego, co obecnie dzieje się w naszym państwie — z odpowiedzialnością za los państwa i przyszłych pokoleń”. I dodała: „Rozumiem, że przez to, iż naród postawiono na granicy przetrwania, bardzo mało czyta. Ale nie rozumiem, dlaczego pojawienie się listów Dmytra Pawłyczki „Do pana Zełenskiego” pozostaje poza uwagą ukraińskich kanałów telewizyjnych. Przecież tam są palące kwestie dnia dzisiejszego”. Pierwsze z poetyckich przesłań Dmytra Pawłyczki „Do pana Zełenskiego” napisane zostało wkrótce po inauguracji, a ostatnie — po jego noworocznym powitaniu w 2020 r. I ostatni, 11. list, pisany jest prozą. Poeta wyjaśnia, dlaczego napisał 10 listów z pouczeniem dla obecnego Prezydenta Ukrainy, karci Wołodymyra Zełenskiego za to, co mówił Ukraińcom w noc sylwestrową, proponując nam zamiast idei narodowej „jakajaróżnica”. „Mówicie — pisze poeta do prezydenta — że wierzycie w coś innego. Co to jest? Ja wam powiem, »wasze inne« to niewolnicza wiara w niezwyciężoność wiekami tworzonej carskiej, a potem komuno-sekretarskiej szowinistycznej, wielkorosyjskiej imperium”. Jak więc leczyć Ukrainę w czasie głębokiego porażenia znacznej części Ukraińców „jakajaróżnicowstwem” od zrodzonej przezeń choroby obojętności i niepamięci? To pytanie nurtuje zarówno autora listów do Wołodymyra Zełenskiego, jak i wielu innych znanych na Ukrainie osób publicznych. 13 lipca 2020 r. w wydawnictwie „Jarosławiw Wał” odbyła się rozmowa trzech znaczących ukraińskich literatów, laureatów Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki — Dmytra Pawłyczki, Mychajła Słaboszpyckiego i Bohdana Horynia: w czasie „jakajaróżnicowstwa” Wołodymyra Zełenskiego co dalej robić ukraińskiej elicie twórczej, politycznej i wojskowej? Jak ma ona budzić uśpioną odpowiedzialność narodu? O głębi degradacji, zapoczątkowanej kursem byłego premiera, a później prezydenta Ukrainy Łeonida Kuczmy „będzie gospodarka — będzie wszystko”, świadczy niuans: zamiar oligarchów, by zbudować na miejscu kijowskiego rynku książkowego kolejny dom handlowy z karczmami itp., motywując to tym, że książka jako towar obecnie nie cieszy się popytem! Dla nich naród to również towar. A dokładniej, nie po prostu towar, a tania siła robocza. Daleko nie ostatnią rolę w kształtowaniu takiego „światopoglądu” odegrał Wołodymyr Zełenski ze swoimi wieloletnimi „kwartałowskimi” drwinami z Ukrainy i Ukraińców. Od konstatacji tego problemu rozpoczęła się rozmowa w „Jarosławowym Wale”. Dmytro Pawłyczko wspomniał swój wiersz „Śmiechy”, opublikowany w książce „Grzmot w styczniu” (2016 r.). Ten wiersz pojawił się jako forma protestu przeciwko tym drwinom, które zaczynał czynić z Ukraińców aktor Zełenski, zbierając wielkie sale. To przejaw bólu z powodu tego, że wielu ukraińskich polityków rechotało z tego, co było zniewagą państwa: „Diabeł kocha ludzkie śmiechy...”. Wspomniano w tym wierszu również to, jak w Kijowie rozbrzmiewał dziki moskiewski rechot w czasie, gdy Ukraina chowała synów, którzy oddali życie za wolność Ukrainy. Odnośnie wydarzeń kampanii wyborczej 2019 roku, poeta wspomniał, jak ostrzegał naładowane śmiechem i kłamstwem audytoria: ci, którzy obficie się śmieją, potem gorzko płaczą. Pisarz, wydawca i działacz społeczny Mychajło Słaboszpycki powiedział, że jednym ze świadectw złożoności naszych czasów jest to, iż wielki poeta narodowy zmuszony jest eksploatować swój talent poetycki, by przywrócić do przytomności tych, którzy faktycznie są małym politycznym zerem z ogromnymi ambicjami. Pisarz Bohdan Horyń zauważył, że w listach Dmytra Pawłyczki głęboko przemyślano niebezpieczeństwa dla Ukrainy płynące z przebywania u władzy dyletantów. Rozmowę o tych niebezpieczeństwach, podkreśla pisarz, należy zacząć od oceny roli Petra Poroszenki na stanowisku prezydenta Ukrainy. Bohdan Horyń uważa prezydenturę Petra Poroszenki za wybitną, nie do końca zrozumianą kartę w historii Ukrainy. Jeszcze wielu, z podania środków masowego przekazu, oligarchów i obecnego prezydenta, patrzy na piątego prezydenta przez pryzmat stereotypów, uruchomionych w trakcie ubiegłorocznej kampanii wyborczej. Mamy wszelkie podstawy twierdzić, że był to najlepszy prezydent ze wszystkich, których mieliśmy po odzyskaniu Niepodległości. Horyń podkreślił, że pod słowem najlepszy rozumie wypełnianie obowiązków prezydenckich, zapisanych w Konstytucji Ukrainy. Nikt z poprzedników Petra Poroszenki nie był zdolny podnieść Ukrainy na ten poziom międzynarodowy, by rozmawiano z nami jak z równoprawnym państwem, a nie patrzono jak na odłamek byłego imperium. Poroszenko — jedyny z ukraińskich prezydentów, który rozumiał, że tylko siła może być gwarancją suwerenności i rękojmią przed odwiecznymi zakusami na naszą ziemię północno-wschodniego sąsiada. Zbudował (dosłownie od zera) Ukraińską armię — jedną z najlepszych w Europie, wprowadził realną, a nie deklaratywną demokrację. Nic dziwnego, że jego sukcesy w budowaniu państwa wywołały wobec niego nienawiść w pewnych kręgach politycznych zarówno na Ukrainie, jak i poza jej granicami. Przeciwko piątemu prezydentowi Ukrainy rozpoczęła się wściekła walka, bo nie wszystkim podoba się demokratyczna Ukraina z silną, europejskiego poziomu armią. Przeciwko niemu zawiązał się spisek powiązanych ze sobą wzajemnymi interesami oligarchów na Ukrainie i poza jej granicami. Fakt, że Ukraina zaczęła produkować własną broń, sprzedawać za granicę, nie podobał się nie tylko Rosji. Wrogowie Ukrainy zaczęli myśleć, jak obalić silnego ukraińskiego prezydenta. Jednym z głównych pośród tych, którzy postawili przed sobą taką „misję”, był doświadczony w politycznych grach oligarcha Ihor Kołomojski. Długo szukał człowieka, którego można by doprowadzić do wyboru na prezydenta, manipulując nastrojami społecznymi, a potem nim kierować. Wybór padł na komediowego aktora, którego hojnie finansował. Dlatego właśnie stowarzyszenie twórcze komików „Kwartał-95” zostało zarejestrowane jako partia polityczna. Na ten szczegół nikt nie zwrócił uwagi. I to wielkie przeoczenie służb specjalnych czasów prezydentury Petra Poroszenki. Nie Zełenski wymyślił słowa, powiedziane przez niego Petrowi Poroszence na stadionie 19 kwietnia 2019 r.: „Ja jestem waszym wyrokiem”. Te słowa wymyślili ci, którzy pisali scenariusz, w którym w wielkiej międzynarodowej grze miał odegrać rolę w osłabieniu Ukrainy komik Zełenski. Nie tylko na Ukrainie, ale i poza jej granicami, z podania oligarchów, zaczęły się w mediach rozmowy o potrzebie przyjścia do władzy na Ukrainie nowych twarzy! W rezultacie manipulacji ludzką świadomością u nas w fotelu prezydenckim pojawiła się „nowa twarz”. Zdołała już popełnić tyle błędów, że dotychczasowy czas rządów Zełenskiego przejdzie do historii jako czas nieodpowiedzialnego stosunku do spraw państwowych. Największym jego błędem jest naiwna nadzieja, że Putina, człowieka odziedziczonego imperialnego myślenia, można w czymś przekonać. Próbując „spojrzeć Putinowi w oczy”, Zełenski nie był zdolny dostrzec w oczach Putina pogardy dla Ukrainy i dla niego osobiście. Starając się przypodobać Putinowi, Zełenski zaczął spełniać jego żądania. Już teraz mają one dla Ukrainy katastrofalne skutki! W pierwszej kolejności chodzi o wycofanie na Donbasie ukraińskich wojsk z już przygotowanych pozycji. Zełenski otoczył się ludźmi nie tylko obojętnymi na los Ukrainy, ale i niszczycielami jej państwowości. Wielu autorytatywnych zachodnich dyplomatów podziela opinię, że główny kancelista Zełenskiego, Andrij Jermak, jest agentem Moskwy. Jednak Zełenski uparcie nie chce tego słyszeć, tak jak nie zważa na otwartą antyukraińską działalność Andrija Portnowa, któremu dał zezwolenie na powrót do Ukrainy. W rezultacie wysokie historyczne osiągnięcia prezydenta Petra Poroszenki za czasów Zełenskiego niszczeją na naszych oczach. Znów pojawia się odwieczne pytanie: dokąd zmierzamy? Za Poroszenki każdego dnia w cywilizacyjnym i geopolitycznym planie posuwaliśmy się do Europy i NATO. Za prezydenta Zełenskiego tego nie widać. Przeciwnie, z każdym dniem czuć, że nad Ukrainą zawisa coraz większe niebezpieczeństwo — skonstatował Bohdan Horyń. Jak mu zapobiec? Pisarz Mychajło Słaboszpycki opowiedział o mało znanym w Ukrainie, lecz poruszającym wydarzeniu, które miało miejsce w Estonii gdzieś na pół roku przed wyborami prezydenckimi w Ukrainie. W Tallinnie tamtejszy teatr młodzieżowy na jednym ze spektakli (w rzeczywistości była to operacja specjalna) ogłosił się nową partią polityczną o nazwie, która tłumaczy się na ukraiński jako „sługa narodu”. Ten odpowiednik „95 kwartału” głosili ze sceny i na placach. Kopiowali oni to, co u nas w Ukrainie robili kwartałowcy. Po dwóch miesiącach takiej „działalności” ranking tej nieistniejącej partii wzrósł od zera do 37 procent. Osiągnąwszy ten wynik, aktorzy zwrócili się do estońskiego społeczeństwa ze słowami: narodzie, obudź się, myśl, co robisz. Jednak w Ukrainie w 2019 roku społeczeństwo się nie obudziło, choć ostrzegano je, że się z niego śmieją. Dało się nabrać na dziki populizm, który narzucano mu z ekranów oligarchicznych kanałów telewizyjnych. Czyli polityczni cynicy, jak mówią Rosjanie, „jego zrobili”, czyli oszukali je. Pomagali im w tym putinowscy informacyjni najemnicy. Pisarz Mychajło Słaboszpycki wspomniał o jednej nieznanej mi rzeczy. Według twierdzeń politologów i socjologów, w każdym państwie od 10 do 20 procent obywateli z różnych powodów nienawidzi państwa, w którym żyje. Trzeba zwracać się do Freuda, aby szukać wyjaśnienia tego „fenomenu” — mówi pisarz. W Ukrainie w wyniku historycznej przeszłości i putinowsko-oligarchicznego wpływu ten odsetek jest znacznie wyższy, bo sowiet w nas jeszcze bardzo głęboko zakorzeniony. I on, według wszelkich danych, rozczarowawszy się w Zełenskim, pójdzie głosować na rosyjskie siły w rodzaju OPZZ. Zełenski eksploatował temat „zmęczenia” wojną. Okazuje się, że „zmęczyli” się nią nie ci, którzy walczą na froncie, a ci, którzy wydają duże pieniądze w nocnych klubach. A jeszcze Ukraińcy mają taką cechę: nienawidzą władzy nawet wtedy, kiedy jest to ich, ukraińska władza. W ukraińskich genach, podkreślił Dmytro Pawłyczko, zakodowana jest nienawiść do bogatych ludzi. Mocno roznieciły ją emocje podczas kampanii wyborczej 2019 roku. Więc mieliśmy paradoksalną sytuację, że nawet w Galicji i na Wołyniu wnuki banderowców głosowały na wnuka stalinisty, którego środowisko walczyło z banderowcami. Poeta, komentując swoje listy „Do pana Zełenskiego”, podkreślił, że jest w nich gorzka prawda o niezrozumieniu przez obecnego prezydenta Ukrainy istoty i oczekiwań Ukraińców. Oznaką mądrości człowieka jest umiejętność słuchania innych. Jednak nie dotyczy to Wołodymyra Zełenskiego. Według poufnych informacji, decyzję o odwołaniu zaplanowanego na grudzień 2019 r. jubileuszowego wieczoru twórczego Dmytra Pawłyczki podejmował osobiście Zełenski. Była to jego zemsta i za wyrażone w listach „Do pana Zełenskiego” napomnienia, i za „Śmiechy”, i za wysokie słowa powiedziane o prezydencie Poroszence. Poeta, kierując się intuicją, mówi, że ten człowiek wejdzie do ukraińskiej historii jako wielki zwycięzca. Ale obecnie on z naszą pomocą musi walczyć o swoje zwycięstwo. Kierowane i finansowane przez Putina siły rewanżu chcą rzucić piątego prezydenta Ukrainy do więzienia. Osoba, którą postawiono jako prokuratora generalnego, znów oświadczyła, że piąty prezydent Ukrainy ma być skazany na więzienie w terminie od 6 do 10 lat. Pracownik Państwowego Biura Śledczego (DBR) Ołeh Korecki w ostatnim wywiadzie powiedział, że ta pani w czasie, gdy była w DBR, i kiedy ją posadzono w fotelu prokuratora generalnego, stawiała przed śledczymi zadanie „wykopania” na 5. prezydenta materiału na wyrok więzienia! Choć czasami pojawiają się pytania, czy trzeba było pisać te listy, poeta twierdzi, że musiał powiedzieć to, co niepokoi każdego odpowiedzialnego Ukraińca. Poeta w listach do obecnego prezydenta podkreśla, że ukraiński wybór cywilizacyjny to Europa i europejski system bezpieczeństwa. Jednak, jeśli człowiek tego nie rozumie, będzie musiał odejść ze stanowiska, skonstatował poeta na spotkaniu literatów, budowniczych Ukrainy. Poetycka publicystyka to jeden z twórczych gatunków patriarchy ukraińskiej literatury Dmytra Pawłyczki. Niedługo po katastrofalnym błędzie, jakim stało się wybranie na prezydenta Ukrainy człowieka z wirtualnego świata, nasz narodowy poeta zwrócił się „Do pana Zełenskiego” z otwartymi listami, które zostały opublikowane w „Literackiej Ukrainie” i wywołały niemały rezonans wśród czytającej części ukraińskiego społeczeństwa. Pierwszy z listów (datowany na czerwiec 2019 r.) to napomnienie doświadczonego człowieka dla historycznego ignoranta: „Z Moskwą pogodzić się niemożliwe, // Bo Ukraina — to Europy ćwierć, // Gdzie mowy naszej i kultury cud // Zabijali bezlitośnie i mściwie, // A nasze braterstwo — Sandormoch i śmierć”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Bohdan Horyń zwrócił uwagę, że we wszystkich listach Dmytra Pawłyczki „Do pana Zełenskiego” ostro stoi kwestia języka ukraińskiego jako fundamentu narodu. Wyraził zdziwienie, że Zełenski jako gwarant Konstytucji nie wspomina, iż ta kwestia jest rozstrzygnięta w Konstytucji i wszelkie próby rewizji tej kwestii są zbrodnią państwową. Oznacza to, że kierując się egoizmem wyborczym, stara się przypodobać tym, którzy ignorują język ukraiński. Swoimi „perłami” typu „kakaja raznica” wyrządza szkodę podobną do tej, którą swego czasu wyrządził Łeonid Kuczma podstępną „koncepcją” Tabacznyka o podniesieniu w Ukrainie statusu języka rosyjskiego do poziomu oficjalnego. Nie jest wykluczone, że te straszne idee podsuwa rewizjonista Andrij Portnow, który według danych strony „Myrotworec” ma pseudonim agenturalny „Kazbek”. „Według zeznań źródeł, którym w pełni ufam, między Biurem Prezydenta a tą osobą istnieje ścisły kontakt” – powiedział Bohdan Horyń. „Wnioski do Państwowego Biura Śledczego na Poroszenkę w zasadzie pisane są przez Portnowa. Często wyrzuca on zarówno prezydentowi, jak i prokuratorowi generalnemu, że Petro Poroszenko do tej pory nie jest aresztowany”. „Obecnie stoi przed nami wielkie zadanie – kontynuował myśl Bohdan Horyń. – Każdy z nas, odpowiedzialnych Ukraińców, musi dołożyć maksimum starań dla zjednoczenia sił narodowo-patriotycznych. Wszystkie państwa świata, które chciały być silne, skonsolidowane, za podstawę swojego rozwoju brały ideę demokratycznego nacjonalizmu. Japonia nigdy nie podniosłaby się do obecnego poziomu, gdyby państwo nie rozwijało w narodzie wiary w siłę swojego narodu. Sukces państwa zależy od tego, na ile społeczeństwo wierzy w swoje siły. Każdy z nas musi dołożyć maksimum starań, aby doprowadzić do konsolidacji narodu, bo Ukraina jest w niebezpieczeństwie. Naszym nieszczęściem jest to, że obecny minister spraw zagranicznych Ukrainy Dmytro Kułeba jest osobą niedoświadczoną. Widzimy, jak ustępuje przed zakusami Węgier na Zakarpacie. A to, że z osobistego nalegania Zełenskiego na prokuratora generalnego została zatwierdzona osoba, która nienawidzi ukraińskości, wiele mówi”. W listach Dmytra Pawłyczki „Do pana Zełenskiego” mówi się o zagrożeniu ze strony Rosji. O takim zagrożeniu mówią nasi doświadczeni działacze wojskowi, podkreślając, że Rosja nie pogodzi się z tym, by Krym pozostawał bez wody. To cios w prestiż Kremla. Prowadzona jest szalona spekulacja na nastrojach społecznych, choć dla ludności woda jest. Nie wystarcza jej przede wszystkim dla obiektów armii okupacyjnej. Jak ta kwestia zostanie rozwiązana – obecnie trudno prognozować. Demagogiczne oświadczenia „sługi” Arachamii wskazują, że wśród „sług” są zwolennicy tego, by wpuścić na Krym wodę. Toteż niemal każdego dnia w mediach pojawia się informacja o wielkim zgrupowaniu na wschodzie rosyjskich czołgów. Nie jest wykluczone, że w najbliższym czasie zostanie „rozstrzygnięty” los Łukaszenki na Białorusi. Tam przebywa on w obcym otoczeniu. Jeśli do tego dojdzie, to zawisłe nad Ukrainą zagrożenie bardzo się wzmocni. W rezultacie nieprzemyślanego emocjonalnego wyboru w 2019 r. znaleźliśmy się w bardzo skomplikowanej sytuacji. Naszą nadzieją jest to, że zagrożenie, które stwarza Ukrainie i Europie Putin, zaczynają już rozumieć zachodni politycy. Wcześniej, kiedy u nas szalał sztuczny głód w 1933 r., USA ustanawiały stosunki dyplomatyczne z Moskwą. Obecnie zachodni analitycy wojskowi ostrzegają, że we wrześniu może rozpocząć się nowa putinowska ofensywa na Ukrainę – jeśli do tego czasu fala rosyjskich protestów nie zmiecie reżimu Putina. Kreml liczy, że we wrześniu osiągnie apogeum walka polityczna w USA. I wtedy świat nie będzie miał głowy do okupacji Ukrainy. Dmytro Pawłyczko, jako człowiek głębokiej intuicji, nie wyklucza, że straszne pragnienie Wołodymyra Zełenskiego, by wsadzić za kraty Petra Poroszenkę, jest uwarunkowane nie tylko kompleksem niższości obecnego prezydenta. Są podstawy sądzić, że jest to również następstwo putinowskiego szantażu, jakoby aresztowanie Poroszenki mogło być punktem wyjścia do rozmów o pokoju w Donbasie. Jeśli chcemy poważnie mówić o naszej przyszłości, to musimy wrócić do Poroszenki, musimy go obronić. Gdyby on teraz przegrał, to wszystko byśmy stracili, bo wtedy świat odwróciłby się od nas, skonstatował Dmytro Pawłyczko, autor listów „Do pana Zełenskiego”. Uczestnicy rozmowy podkreślili, że nie można oczekiwać wielkich rzeczy od człowieka, który do tego nie jest stworzony. Zełenskiego znaleziono i wyciągnięto z nizin, żeby drażnił „chochoła”. W starożytnym Rzymie, przy aktywnym wsparciu wychowanego na widowiskach lumpenu, cesarzem został człowiek (Kaligula), który później, na uciechę temu samemu lumpenowi, ogłosił swojego konia senatorem. Coś podobnego niemal 2000 lat później stało się u nas. W prezydenckim fotelu oligarchowie, przy wsparciu Putina, posadzili człowieka nieprzydatnego do tego urzędu, bez zrozumienia istoty interesów narodowych. Jeszcze niedawno myśleliśmy, że tylko w Rosji telewizor jest w stanie zwyciężyć lodówkę. Okazuje się, że coś podobnego w 2019 roku stało się i u nas. Takie przypadki obserwujemy także w niektórych innych krajach. Dotąd bywało tak, że logika działań obywatela (rzadko orientował się na wysokie wartości duchowe) była uwarunkowana zachowaniem choćby istniejących dóbr materialnych. Po informacyjnym zombowaniu logika działań stała się irracjonalna. I dotyczy to nie tylko obywatela. Mychajło Słaboszpycki opowiedział o jednym szokującym telefonie od byłego mera Czerkas Anatolija Wołoszyna, który później kierował Czerkaskim zarządem Ukraińskiego Funduszu Kultury. Było to przed wyborami prezydenckimi. Wołoszyn zapytał pisarza, jak ocenia osobę Wołodymyra Zełenskiego jako kandydata na urząd prezydenta Ukrainy. Odpowiedź pisarza i wydawcy była ostra: „Czy pan uważa mnie za głupca, czy sami tacy jesteście?”. Wołoszyn swoją pozycję zaczął „podpierać” już uruchomionymi sztampami, jakoby Reagan także był aktorem, a okazał się dobrym prezydentem. Pod wpływem takich populistycznych sztamp nauczyciele niemal totalnie zagłosowali na Zełenskiego. „Czy my, jako naród, głupiejemy od stosowania nowych technologii informacyjnych, czy co się z nami dzieje?” – stawiał wcale nie retoryczne pytanie wydawca Słaboszpycki. Dmytro Pawłyczko podkreśla: fakt, że wyszliśmy na bardzo skomplikowaną krawędź naszego bytu, odegrało już wspominane przez niego podsycanie nienawiści do bogatych ludzi. Ponieważ byliśmy narodem bezpaństwowym, to bogacze u nas w zasadzie byli obcymi, którzy bezlitośnie eksploatowali naród ukraiński. Przeciwko Petrowi Poroszence przez struktury Putina, Medwedczuka i Kołomojskiego prowadzona była straszna kampania szkalowania piątego prezydenta Ukrainy, pokazywano go jako obcego Ukrainie człowieka, który „zarabia na wojnie”. Dlatego znaleźliśmy się w sytuacji, że Ukrainą kierują obecnie Jermak i Zełenski. Jednak nie będą kierować wiecznie. Przyjdzie czas – i przeciwko nim Ukraina powstanie! „Zapamiętacie moje słowa – powiedział Dmytro Pawłyczko. – Tym bardziej, że Zełenski zrujnował parlament”. Nie tylko w listach poeta szuka odpowiedzi: czym są „sługi narodu”? I jakiego narodu są „sługami”? Poza uwagą uczestników spotkania nie pozostało jedno delikatne pytanie. Wołodymyr Zełenski często nazywa siebie rosyjskojęzycznym Ukraińcem pochodzenia żydowskiego. Ukraińska elita narodowa musi dołożyć wszelkich starań, aby nie pozwolić Rosji sprowokować na Ukrainie konfliktu ukraińsko-żydowskiego. Takiego, jaki swego czasu przez prowokacje kremlowskich służb specjalnych został rozpalony między ukraińską diasporą a światowym żydostwem. Przypomnijmy chociaż sprawę Iwana Demianiuka, „materiały” do której podrzucała Moskwa. Krytyka za nienależyte wypełnianie przez Wołodymyra Zełenskiego jego obowiązków prezydenckich nie może przerodzić się w płaszczyznę międzynarodową. Rozczarowanie bezczynnością Wołodymyra Zełenskiego na stanowisku prezydenta, różne awantury, w które coraz częściej wpada, nie może przerodzić się w nienawiść do żydostwa. Stałoby się to dla nas katastrofą. Takie znaczące żydowskie osobistości na Ukrainie jak Josyp Zisels czy Witalij Portnikow coraz częściej oświadczają, że Wołodymyr Zełenski na stanowisku prezydenta Ukrainy pcha państwo ku samozniszczeniu. Oświadczenia tych ludzi dają podstawy do nadziei, że rozczarowanie tym, kto obiecywał lumpenowi: „gorzej nie będzie”, nie przerodzi się w nienawiść do Żydów. Bohdan Horyń uważa, że można zmobilizować wszystkie ukraińskie siły i zmusić Wołodymyra Zełenskiego do podania się do dymisji. Ale pojawia się pytanie, nad którym musi myśleć każdy odpowiedzialny ukraiński patriota: czy nie wyleje się to w wielki chaos, z którego zechce skorzystać Rosja, aby podać „przyjazną” „rękę pomocy” dla zaprowadzenia porządku? Jeśli pod wpływem różnych okoliczności Zełenski opuści stanowisko, twierdzi były dysydent, polityk, a obecnie pisarz-dokumentalista i działacz społeczny B. Horyń, musimy mieć program działań. Jak pokazuje światowa praktyka, najskuteczniejszym scenariuszem w podobnych do naszego przypadku sytuacjach byłoby stworzenie rządu przejściowego, który miałby prawo rozwiązania parlamentu. Nowo wybrany parlament mógłby przyjąć poprawkę do Konstytucji, aby na czas do pełnej stabilizacji sytuacji wybierać prezydenta w parlamencie. Tylko w takich warunkach mógłby powrócić obecnie najbardziej doświadczony polityk-męż stanu Petro Poroszenko, który jest zdolny poradzić sobie z bardzo skomplikowaną sytuacją. Choć jego rankingi wzrosły, jednak jego antyrankingi pozostają bardzo wysokie. Oprócz tego, obecnie wyprzedza go zorientowany na Rosję Jurij Bojko z OPzŻ, a nawet taki awanturnik jak Szarij, który stworzył partię powołaną do zniszczenia Ukrainy. W obecnej sytuacji ogólnonarodowe wybory prezydenta mogłyby obrócić się dla Ukrainy jeszcze straszniejszą katastrofą niż wybór aktora Zełenskiego. On podczas kampanii wyborczej oświadczał, że w przypadku, gdy naruszy prawo, odejdzie ze stanowiska. Wszystkie ukraińskie siły muszą mu o tym przypominać. Dmytro Pawłyczko mówi, że ta obietnica Wołodymyra Zełenskiego to jedna z długiego szeregu kłamstw, na których bazowała kampania wyborcza tej osoby. Musimy rozumieć, że ten człowiek bez rycerskiego honoru nigdzie dobrowolnie nie odejdzie. Mychajło Słaboszpycki zwraca uwagę, że działalność Wołodymyra Zełenskiego wywołuje coraz większe niezadowolenie dwóch jego gospodarzy — Putina i Kołomojskiego. I oni mogą zmusić Zełenskiego do odejścia ze stanowiska, powiedzmy, „ze względu na stan zdrowia”. A na tle chaosu zechcą dokończyć rozpoczęty przez nich rewanż… Wszyscy trzej uczestnicy dyskusji zgodzili się co do tego, że najpewniejszą gwarancją zachowania Ukrainy jako samodzielnego państwa byłoby tymczasowe przejście władzy na Ukrainie w ręce wojskowych-patriotów. W ten sam sposób wiele krajów świata pokonywało ostre kryzysy polityczne i gospodarcze. Dmytro Pawłyczko wierzy, że tak właśnie będzie: „Nie będą długo nami rządzić Zełenski i Jermak. Napisałem o tym w jednym z wierszy. To, co widzę — naród jest coraz bardziej gotowy do powstania”. Jednak wszyscy uczestnicy dyskusji, o której mowa, zgodzili się, że istnieje wielkie niebezpieczeństwo, iż może znaleźć się dziesięciu ludzi, którzy będą prosić Putina o wprowadzenie wojsk. Tym bardziej, że w wizjach o przyszłości Ukrainy jest ostrzeżenie: „nie poddajcie się prowokacji”! Bohdan Horyń, który każdego dnia analizuje sytuację na Ukrainie i wokół Ukrainy, mówi, że wśród naszych wojskowych są już odpowiedzialni ludzie z państwowym myśleniem. I w pierwszej kolejności armia jest zdolna zmusić Zełenskiego do opuszczenia stanowiska, ponieważ obecny prezydent demonstruje lekceważący stosunek do armii. Armia, ze swojej strony, odpowiada mu pogardą. Tym bardziej, że obecnie trwa kryminalne prześladowanie aktywistów ruchu wolontariackiego. Dmytro Pawłyczko uważa, że rozwój wydarzeń na Ukrainie w znacznej mierze będzie zależał od wyników wyborów prezydenckich w USA. Jego zdaniem zwycięstwo Bidena wzmocniłoby pozycję Ukrainy w ogóle, a Petra Poroszenki w szczególności. Mychajło Słaboszpycki powiedział, że często widzimy to, co sami chcemy widzieć, choć rzeczywistość bywa zupełnie inna. Tutaj przytoczył zeznania byłego doradcy prezydenta USA ds. bezpieczeństwa narodowego Johna Boltona z książki „Pokój, w którym to się stało: wspomnienia z Białego Domu”. Amerykański urzędnik powiedział, że po spotkaniu między Obamą a Putinem we Francji 6 czerwca 2014 roku Obama rzekomo był gotowy na uznanie legalności aneksji Krymu w zamian za gwarancje, że Putin nigdzie więcej nie będzie się rzucał… Tutaj jest jeden niuans. Amerykański dyplomata cytuje słowa Putina, a nie Obamy. Oprócz tego, podkreśla Słaboszpycki, w ukraińskich wyborach nie głosują przychylne Ukrainie i Poroszence zachodnie elity polityczne, a całe legiony nieprzychylnie nastawionych, oszukanych ciotek Hań czy Duń. Co zrobić, żeby ich myślenie przenieść z płaszczyzny radzieckiej przeszłości na płaszczyznę ukraińskiej przyszłości? Tym bardziej w tak trudnym czasie, kiedy ludzie z charyzmą ukraińskiego lidera zamiast się wzajemnie uzupełniać — podstawiają sobie nogi… Nie raz zdarzało mi się spotykać twierdzenia Ukraińców, że USA nie pozwolą okupować Ukrainy i mocno uderzą Putina po jego niedźwiedzich łapach, jeśli pomyślałby, żeby dalej pchać się na Ukrainę. Dmytro Pawłyczko uważa, że Putin boi się USA. Z tą wersją nie zgadzają się Bohdan Horyń i Mychajło Słaboszpycki. Jednak strachu nie można całkowicie wykluczyć. Putin dobrze wie, że USA nie pójdą zbrojnie bronić Ukrainy. Jednak wie również, że USA mogą zablokować całe zagrabione przez niego i jego kamarylę bogactwo, które jest przechowywane w zachodnich bankach. Rozumie, że USA są zdolne odłączyć putinowską Rosję od międzynarodowego systemu płatności. A wtedy żadne bunkry nie będą w stanie uchronić Putina przed gniewem głodnej masy. Bohdan Horyń podzielił się wrażeniami ze swoich spotkań z amerykańskimi generałami podczas sesji i seminariów Zgromadzenia Północnoatlantyckiego. Powiedzieli ukraińskiemu politykowi: w razie wystąpienia jakiegoś konfliktu między Rosją a Ukrainą nie będziemy się wtrącać. I słowa dotrzymali. W archiwach znajdujemy doniesienia, że z pojawieniem się „zielonych ludzików” na Krymie 6. Flota z Morza Śródziemnego skierowała okręty na Czarne dla wsparcia Ukrainy. Jednak prezydent USA Obama wydał rozkaz zatrzymania się… Po wejściu okrętów USA do portów WMS SZU na Krymie Putin nie zaryzykowałby aneksji Krymu. Ale stało się inaczej. Obama odegrał tragiczną rolę w losie Ukrainy. Podsumowując dyskusję, Bohdan Horyń ostrzega, aby przedwcześnie nie rozchwiać sytuacji, bo może to stać się dla nas katastrofą. W tym, aby obalić Zełenskiego i wywołać na Ukrainie chaos, bardzo zainteresowana jest Rosja. Rosyjscy blogerzy każdego dnia piszą, że Zełenski powinien odejść ze stanowiska. Musimy być mądrzy i nie dać Rosji powodu do wzniecenia chaosu. Jesteśmy zobowiązani połączyć siły i zwracać się do Wołodymyra Zełenskiego z listami zbiorowymi. Jeśli pod tymi listami zostaną zebrane podpisy ważnych osobistości, prezydent zmuszony będzie na nie reagować. Pierwszorzędnym naszym żądaniem powinno być wzmocnienie naszej armii. Drugie — nie porzucać kursu Ukrainy na wstąpienie do NATO oraz integrację z Europą. W takich listach trzeba stale przypominać Zełenskiemu, że konstytucyjnym obowiązkiem prezydenta Ukrainy jest wzmacnianie prestiżu Ukrainy na świecie. W takich listach musi wybrzmiewać żądanie o niedopuszczalności oraz politycznej i dyplomatycznej szkodliwości nazywania rosyjskiej okupacji wewnętrznym ukraińskim konfliktem, jak to pozwalali sobie twierdzić pewne osoby z Biura Prezydenta Ukrainy. Niedopuszczalne są gry z defoltem, do którego wzywa oligarcha Kołomojski. Niedopuszczalna jest pogarda wobec obywateli Ukrainy ze strony policji. Poeta, polityk, dyplomata, działacz społeczny, Bohater Ukrainy Dmytro Pawłyczko uważa, że potrzebna jest taka sama rozmowa w szerszym gronie, której podsumowaniem będą listy-żądania do Wołodymyra Zełenskiego.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

dlaczego niektórzy dyplomowani uczeni tak gorliwie pragnęli, aby i ich nazwiska widniały obok Hrynczenki, którego nazywali „niedoukiem”, „człowiekiem bez wykształcenia”. Odpowiedź dał S. O. Jefremow w artykule „Kropywnyckyj i Hrynczenko”, wydrukowanym w „Russkom bogatstwie”: „Warto było jednak spojrzeć na jego jedyną w swoim rodzaju bibliotekę, porozmawiać z tym niedoukiem”. Autorstwo „Słownika języka ukraińskiego” Hrynczenki, jeśli nawet nie było kwestionowane, to przynajmniej przypisywano je jeszcze kilku osobom. Niektórzy członkowie Starej Hromady domagali się, aby obok nazwiska Hrynczenki widniało nazwisko W. Naumenki, ostatniego redaktora „Kijewskoj stariny”, rozstrzelanego przez bolszewików w 1919 r. jako zakładnika. Ale wtedy Naumenko kategorycznie zaprzeczał swojemu współautorstwu. Po śmierci B. Hrynczenki nieco dziwne i nieoczekiwane pretensje, przynajmniej do współautorstwa, zgłosił znany uczony językoznawca J. Tymczenko, który jednocześnie z B. Hrynczenką składał swój dwutomowy słownik terminologiczny. Nagrody nie otrzymał, ale został wydany. Hrynczenko prowadził ewidencję ludzi i liczbę słów przekazanych przez nich redaktorowi i kompilatorowi czterotomowego „Słownika języka ukraińskiego”. Kiedy praca została przez Hrynczenkę wykonana i zyskała pochlebną ocenę „Kijewskoj stariny” oraz Rosyjskiej Akademii Nauk, zaczęły się pretensje do autorstwa nie tylko J. Tymczenki. Członkowie Starej Hromady, niektórzy wypaleni zazdrością i edukacyjną pychą, nie chcieli, aby widniało imię „nieuka”, „człowieka bez wykształcenia”, chcieli przynajmniej ukryć imię Hrynczenki wśród imion Naumenki W., Tymczenki J. Obaj rzeczywiście zabierali się za porządkowanie słownika, ale sprawa im nie szła, bo układanie wymagało opracowania każdego słowa według norm pisowni, a te trzeba było wypracować. Praca leksykograficzna rozbijała się o pisownię i stylistykę. Hrynczenko poradził sobie ze wszystkimi problemami, a ich rozwiązanie przedstawił w pracach „Nieostorożnost’ w ważnom diele” i „Trzy pytania naszej pisowni”, które uogólniały jego własne doświadczenie pracy nad „Słownikiem”. Tutaj był sam. W. Naumenko kategorycznie odmówił współautorstwa, a J. Tymczence za zebrane i przekazane do „Słownika” słowa podziękował w „Przedmowie”. „Słownik” rozpoczął życie i wszedł w świadomość każdego Ukraińca jako „słownik Hrynczenki”.§3. Jak tworzyła się Konstytucja językowa Początki ukraińskiego słownikarstwa sięgają końca XVI w., kiedy w 1596 r. lwowski didaskalos Ławrentij Zyzanij Tustanowski wydał w Wilnie książkę „Nauka ku czytaniu...”, a w niej zamieścił „Leksys czyli Wyrażenia w skrócie zebrane”, który obejmował prawie tysiąc słów ówczesnego książkowego języka ukraińskiego. W 1627 r. w Kijowie Pamwo Berynda wydał „Leksykon sławienorosyjski i imion Wyjaśnienie”. Znane są niektóre leksykograficzne prace rękopiśmienne z XVII-XVIII w. W Instytucie Literatury NAN Ukrainy przygotowano do druku Słownik M. Łewczenki z 1874 roku, w którym B. Hrynczenko „zrecenzował” każde słowo i pozostawił nam jeszcze jeden zabytek leksykograficzny.Najmita w nauce W XIX w., poczynając od charkowskiego „Ukrainskogo Wistnyka” (1816-1819), prawie przy każdym ukraińskim wydaniu artystycznym, folklorystycznym, etnograficznym podawano „słowniczki”, były też próby K. Szejkowskiego i M. Łewczenki wydrukowania osobnych słowników. Niemało słów zebrała redakcja czasopisma „Osnowa” (1861-1862). P. Kulisz miał zamiar wydać je osobnym Słownikiem. Ten materiał przekazano redakcji czasopisma „Kijewskaja starina”, która doprowadziła kartotekę do niespełna 49 tysięcy słów. Zaczął pracować nad słownikiem ostatni redaktor „Kijewskoj stariny” Wołodymyr Naumenko, nawet nieco opublikował, ale sprawa nie szła. W swoim czasie nie szła ona również J. Tymczence, i kierownicy kijowskiej Starej Hromady (W. Naumenko, J. Trehubow, W. Berensztam, J. Czykałenko) zaczęli szukać tego, kto by go ułożył i zredagował. Tym bardziej, że Rosyjska Akademia Nauk, zgodnie z testamentem M. I. Kostomarowa i wniesioną przez niego sumą 4000 rb., ogłosiła konkurs na Słownik języka ukraińskiego, który należało złożyć na 1 stycznia 1905 r.Ciąg dalszy nastąpi.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Do Borysa Hrinczenki po „dojrzały owoc”

Wasyl JAREMENKO §1. Przegląd kulturologiczny Językoznawstwo to nauka, którą Borys Hrinczenko-naukowiec zajmował się przez całe życie. Już w wieku 13-14 lat układał różnorodne słowniczki – przekładowe, objaśniające, języka żywego i literackiego, kształtował się jako leksykograf, historyk języka, twórca sobornej pisowni – tzw. „hrinczenkiwki”, która była faktycznie obowiązująca od 1905 roku, kiedy zniesiono tzw. „jaryżkę”, aż do wprowadzenia charkowskiej pisowni w 1928 r., wdrożonej przy najaktywniejszym udziale nowej gwiazdy językoznawstwa – Ołeksy Synjawskiego. „Hrinczenkiwką” opracowano 68 tysięcy słów „Słownika języka ukraińskiego” w 4 tomach. Kończąc sprawę swojego życia – uporządkował ukraińską leksykę i pisownię, ustalił ukraiński alfabet, zapoczątkował badania nad ukraińską stylistyką, wywarł przeważający wpływ na wypracowanie jednolitego sobornego języka literackiego – dosłownie spłonął i, biorąc do rąk ostatni czwarty tom „Słownika języka ukraińskiego”, pojechał do Włoch szukać zdrowia, które już wypaliło się bezpowrotnie. Konstytucja języka ukraińskiego okazała się jego łabędzim śpiewem. 5 maja 1910 roku odszedł. Jego wieczność znalazła oparcie właśnie w czterotomowym „Słowniku języka ukraińskiego”. Ręcznie wykonany pomnik rzeźbiarza Mykoły Obeziuka przy rektoracie Uniwersytetu imienia Borysa Hrinczenki uwiecznił niepodręcznikowy pomnik samego B. Hrinczenki. Podejmujemy próbę przedstawienia kulturologicznego przeglądu drogi po „dojrzały owoc”. Jest ona długa, pracochłonna i kręta: Krew i plamy, krew i plamy! Ranię ciało kolcami, Mimo to muszę dalej iść. Stepem, ostępami, gajami Wije się ścieżka do celu. (Hryćko Czuprynka). Ta droga jest polna, nie bruk i nie asfalt. Nie ma na niej ani szklarni, ani oranżerii. Za to jest na niej przebogate obcowanie z narodem i zdejmowanie z jego ust leksykalnych pereł oraz układanie z nich rozmaitych słowniczków; wypisy ze starych ksiąg i wypracowywanie dla nich współczesnych norm pisowni, góry przeczytanych książek z ołówkiem w ręku, aby porównać, jak ten czy inny autor oddaje dźwięk i, ji, y, jo, ьо, h i ґ (g) itd., aby w końcu zalegalizować ukraiński odpowiednik pisowni fonetycznej. Archiwum pisarza i naukowca przechowuje mnóstwo notatek, wypisów, cytatów, które akcentują to czy inne rozważanie, z którego z czasem wyrośnie wyraźna definicja, pojęcie terminologiczne, uogólnienie teoretyczne. Prace językoznawcze Borysa Hrinczenki były polifunkcyjne. Podobnie jak spuścizna literaturoznawcza, językoznawcza była i pozostaje do dziś czysto naukowa, narodowo-oświatowa i publicystyczna. Wyraźnego rozgraniczenia takie kompleksy nie mają, taka klasyfikacja jest w pewnej mierze umowna. Czy głęboko naukowy przegląd ukraińskiej leksykografii nie jest jednocześnie pracą narodowo-oświatową? Publicystyczna praca „Wiersze galicyjskie” może być rozpatrywana jako praca literaturoznawcza, narodowo-oświatowa, dyskusyjno-publicystyczna i czysto językoznawcza. Kryterium dla określenia roli funkcjonalnej każdego artykułu B. Hrinczenki jest ich treść oraz publicystyczna, literaturoznawcza, społeczno-obywatelska czy naukowa orientacja, wywołane konkretnymi potrzebami chwili. Publicystyka B. Hrinczenki wykracza poza konkretno-czasową funkcjonalność, a swoimi uogólnieniami, wnioskami, faktografią, jego analizą i syntezą przebija się w przyszłość aż do dnia dzisiejszego i staje się klasyką narodowej publicystyki językoznawczej i nauki. Droga B. Hrinczenki do nauki językoznawczej rozpoczęła się wcześnie. Jeszcze w wieku młodzieńczym. W autobiografii, napisanej dla „Historii literatury ruskiej” O. Ohonowskiego w 1892 roku, opowiada, jak z rusofila o ojcowskim szowinistycznym zacięciu, usłyszawszy spór o język rosyjski i ukraiński dwóch pań, zasiadł do „Kobziarza” T. Szewczenki, który radykalnie zmienił światopogląd 13-14-letniego B. Hrinczenki: „Zacząłem pisać po ukraińsku, zaraz też pisać wszystko: zaczynając od wierszy, a kończąc na słownikach” (14 lat!). Sam dziwił się swojemu zapałowi, znosił drwiny otaczających go ludzi za „chachłactwo”, oddychał trującymi wyziewami gubernialnej kancelarii, ale krzepł moralnie i duchowo”. „W ludzi”, w świat twórczości i nauki wprowadzali go I. Neczuj-Łewycki, O. Konyski, a dalej I. Franko, W. Hnatiuk, W. Łukycz i inni przyjęli go jako cennego współpracownika i współmyśliciela, a przede wszystkim – człowieka o encyklopedycznej wiedzy. §2. Językoznawstwo naukowe B. Hrinczenki W archiwum Borysa Hrinczenki przechowywane są liczne, dotąd nieudostępnione w obiegu naukowym notatki, zapiski, szkice, zapisy przemyśleń, które pojawiały się podczas pracy, w szczególności pracy nad czterotomowym „Słownikiem języka ukraińskiego”. Rzuca się w oczy, że ślady pracy Hrinczenki-leksykografa zaczynają się głównie w pierwszych latach nauczania w szkołach powiatu zmijewskiego na Charkowszczyźnie, a główne prace naukowe – „Przegląd ukraińskiej leksykografii”, „Trzy pytania naszej pisowni”, „Nieostrożność w ważnej sprawie” i inne zostały napisane po zakończeniu pracy nad słownikiem, który miał ukończyć 1 stycznia 1905 roku. Zatem artykuły naukowe B. Hrinczenki powstały na bazie doświadczenia z pracy nad „Słownikiem” i nad pisownią, na podstawie której opracowano wszystkie 68 tysięcy jednostek leksykalnych zawartych w „Słowniku”. To laboratorium Hrinczenki, w którym hodowano „dojrzały owoc”. Dla przykładu weźmy artykuł „Trzy pytania naszej pisowni”. Latami studiował, jak przekazywali faktyczne osobliwości systemu dźwiękowego języka ukraińskiego Metłynski, Łukaszewicz, Kulisz, Zakrewski, w szczególności jak przekazywali rosyjskie ы, и, ё, ъ w języku ukraińskim – и, і, йо, ьо, starosłowiańskie ъ, które odpowiadało ukraińskim -і, -ї, -и. W tych poszukiwaniach uformował się B. Hrinczenko jako historyk języka. Swoje badania nad przekazem fonetycznych osobliwości języka ukraińskiego uogólnił w artykule „Do kwestii pisowni języka małoruskiego”. Jednak artykułu do druku nie oddał. W książce „Dziedzictwo językoznawcze” drukujemy go po raz pierwszy. Dalej ten artykuł Hrinczenko tłumaczy na język ukraiński, nadaje tytuł „Trzy pytania naszej pisowni” i znów nie spieszy się z drukiem, a oddaje do przeczytania i oceny A. J. Krymskiemu. I dopiero otrzymawszy recenzję-analizę od autorytatywnego uczonego, drukuje z dodatkiem recenzji A. Krymskiego. Tak „hodowano” każdy artykuł naukowy. Hrinczenko zawsze się spieszył, ale spieszył się powoli, każdy jego „owoc” był zadbany i dojrzały. Pracując nad „Słownikiem”, Hrinczenko już klasyfikował swoje prace według kryterium ich funkcjonowania na język naukowy, czyli język artykułów naukowych, recenzji, badań. W jednym z listów do D. Jawornyckiego tak charakteryzuje sytuację z kształtowaniem języka naukowego i stylu naukowego: „To już się robi, tylko to nieszczęście, że robią to ludzie, choć i bardzo szczerzy i pracowici, czasem i znający bardzo, ale nie mają oni języka, i przez to wychodzi nasz język naukowy tak pstrym, upierzonym. Ale któż temu winien? Orest Łewycki, Wołodymyr Antonowycz, Dmytro Jawornycki i wszyscy inni nasi uczeni. My nisko chylimy przed nimi głowę za ich cenną pracę, ależ przed nimi leży jeszcze i inna, jeszcze wyższa praca: stworzyć naukę w języku ukraińskim” (podkreślono przez B. Hrinczenkę – W. J.). Hrinczenko uważał, że M. I. Kostomarow popełnił grzech wobec narodu ukraińskiego, bo całe życie zajmował się historią Ukrainy, a „Historii Ukrainy” w języku ukraińskim tak i nie napisał. Nie powtarzać „grzechu” Kostomarowa prosił B. Hrinczenko czołowych ukraińskich uczonych, którzy pisali prace naukowe w języku rosyjskim, w szczególności D. Jawornyckiego. Prawie zawsze Hrinczenko zwracał się do problemu wypracowania języka literackiego, jego stylu artystycznego, mówił o potrzebie nieutracenia języka pierwotnego, jego leksyki i nieutracenia miary w neologizmach, tzw. „kutych słowach”. Hrinczenko pragnął do „Słownika języka ukraińskiego” wprowadzić bogactwa leksykalne naszego języka pierwotnego, bo był ograniczony doborem źródeł od „Eneidy” Kotlarewskiego do utworów pisarzy, którzy wystąpili w literaturze do 1870 roku. Słowa języka pierwotnego żyją wieki, a wątpliwego pochodzenia różne metysy, mulaci, kwarterony, hybrydy, mieszańce, pokraki grecko-łacińskie, słowiańsko-greckie, łacińsko-słowiańskie, świecko-sąsiedzkie i wyziewy czy wypociny rodzimego błota szybko umierają i odchodzą w niebyt lub kontynuują życie w etymologii ludowej. Przypominam moją babcię Nastię, która nie mogła wymówić komsomolec, a mówiła kostomelec – i była bliska prawdziwego znaczenia semantycznego. Ja zbieram słowa języka pierwotnego, mam już rejestr czy indeks prawie tysiąca słów. Jest ich naprawdę niewiele, ale są zdolne przekazywać dziesiątki nastrojów, uczuć, postaw itd. Szczególnie uderzają dźwiękonaśladowcze wieloznaczne słowa. Ustaliłem ponad dwadzieścia znaczeń dźwiękonaśladowczego słowa „A”. Nie wykrzyknika, nie spójnika, a właśnie słowa „a”. Hrinczenko w niedokończonym artykule „O ukraińskich pisarzach” wyrzucał nieznajomość języka pierwotnego i starego języka księgowego, które są niezgłębionym źródłem i magazynem ukraińskiej leksyki. Po żywą wodę ojczystego języka trzeba iść do ojczystych źródeł. Tego uczy nas B. Hrinczenko. Udana praca B. Hrinczenki nad „Słownikiem języka ukraińskiego”, a zwłaszcza jej zakończenie wywołało u dyplomowanych ignorantów zazdrosne syczenie: „Niedouk!” Domagali się postawienia na tytule imienia Wołodymyra Naumenki, a J. Tymczenko sam wyrażał życzenie, aby jego imię zostało postawione obok imienia Hrinczenki. Na jego pretensje odpowiedź została dana przez samego Hrinczenkę w „Przedmowie” do „Słownika”, umieszczonej nie w pierwszym tomie, gdzie jest prawowite miejsce „Przedmowy”, a w czwartym. M. Hrinczenko musiała dawać odpowiedź J. Tymczence i bronić autorstwa swojego męża. W. Naumenko kategorycznie zaprzeczył jakimkolwiek argumentom na korzyść jego współautorstwa z Hrinczenką, bo znał cenę swojej pracy nad materiałami leksykograficznymi, które zebrała „Kijowska starożytność”. Zasługą Hrinczenki było nie tylko ułożenie „Słownika” jako Konstytucji języka ukraińskiego, ale i wypracowanie ukraińskiej pisowni, którą zostało sformatowane bogactwo leksykalne. Nie może nie dziwić to,

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

«Nudna historia» Mykoły Żułynskiego, czyli portret we wnętrzu epoki

Zakończenie. Początek na str. 1. * * * Zatem oddajmy głos profesorowi Mykole Stepanowyczowi, głównemu bohaterowi „Nudnej historii”. „Nigdy nikogo nie osądzałem, byłem pobłażliwy, chętnie wybaczałem na prawo i lewo. I taki stosunek do ludzi, wiem to, wychowywał wszystkich, którym przyszło przebywać obok mnie”. Akademik Mykoła Żułynski, według jego świadectwa, nie ogłosił przez cały swój pobyt na stanowisku dyrektora Instytutu Literatury im. T. H. Szewczenki ani jednej nagany. Ponieważ uważał, że w zespole naukowców-intelektualistów jakoś nie wypada stymulować działalności twórczej takimi środkami. Ludzkie życie ma swoją nieprzerwaną rozciągłość i zarazem jest asymetrycznie urywkowe. Dzieciństwo Mykoły Żułynskiego jest tego potwierdzeniem. Pozorna ciągłość jego losu przebija się jakimiś stereoskopowymi błyskami, w których odbija się straszna tragedia małego człowieka, który znalazł się w wirze strasznej wojny. Bez wieści ginie ojciec, jego odyseja dopiero później znów przetnie się z orbitami losu syna, a już i matka odeszła za ostatnią granicę. „Nie ma gorzej nikomu, jak tej sierocinie. Nikt nie przygarnie w złej godzinie, nawet nie zapłacze, co nad nami kracze”. To była jedna z tych pieśni, które śpiewał ojciec. Chyba stamtąd zaczynał się u Mykoły Żułynskiego szacunek do ludzi, współczucie. Wspomina słowa ojca z Pisma Świętego: twoimi słowami będziesz usprawiedliwiony i twoimi słowami będziesz osądzony. Ojciec miał pociąg do pieśni, do artyzmu, lubił być w gronie ludzi i przekonywać ich o wywyższeniu górnej prawdy. Pozostawił głęboki ślad w duszy syna. Charakterystyczne, że profesor z „Nudnej historii” pochodził z rodziny księdza, a nawet sam uczył się w seminarium duchownym. * * * Wielkie i wzniosłe dzieła literackie tworzą wokół siebie taką aurę, której nie mogą rozmyć nawet nieubłagane fale czasu. Z podziwem czujesz: napisane przez utalentowanego pisarza nagle wchodzi w realne życie, zaczyna wpływać na cały proces duchowego kształtowania. I chociaż główny bohater „Nudnej historii” mało opowiada o swojej przeszłości, widzimy jego młodzieńczą miłość, pełną czci trwogę przed „świątynią nauki”. Podobne rzeczy znajdujemy w zapisach dziennikowych Żułynskiego, gdzie opisuje swoje wrażenia ze słynnej „Szczedrynki” – biblioteki jeszcze w radzieckim Leningradzie, gdzie „zarabiał na biografię” jako prosty robotnik w stoczni. Oglądając się na początek życia Mykoły Hryhorowycza, rozumiesz, że tajemnica duszy polega na wywyższeniu się ponad siebie, zdolności wychodzenia poza granice własnego „ja”. Właśnie o tym mówi przewodnik po królestwie cieni „Boskiej komedii”, poeta Wergiliusz, zwracając się do Dantego: „Koronuję cię i wieńczę władcą nad samym sobą”. O tym czytamy w zapisach dziennikowych Żułynskiego. „Chyba dlatego, że każdy człowiek, poznawszy Boga, stał się podobny do Boga. Ale czy dane było choć jednemu człowiekowi, oczywiście poza Jezusem, chociaż On jest Synem Bożym, stać się podobnym do Boga? Dlaczego tego nijak nie może osiągnąć żaden z ludzi? Dlaczego koniecznie trzeba przejść przez męki, cierpienia, przez walkę z ciemnością, grzechami, moralną i duchową niedoskonałością, ale tak i nie stać się pełnym i doskonałym ucieleśnieniem Boga w człowieku? Powiedzą: przecież w zbliżaniu się do Boga w wyniku cierpień, przeżyć i samograniczeń otwiera się miłość do bliźniego, dusza napełnia się wolnością, serce – miłością. Czyż to nie jest nagrodą za męki i cierpienia? Czyż ten stan bliskości do Boga nie otwiera poczucia upodobnienia do Boga, obecności w tobie Boga? Mnie zawsze niepokoiło to, że my, ziemscy ludzie, niesiemy w sobie tysiącletnie poczucie winy. Winy za ukrzyżowanie Chrystusa. Dlaczego ta wina musi rozciągać się na całą ludzkość, na każdego człowieka? Dlaczego ja tę winę muszę odkupować? Dlaczego mam cierpieć za jego, Jezusa, cierpienia? Mnie gnębi ta zbiorowa odpowiedzialność za niezrozumienie przez ludzi wielkiej misji Jezusa, który przyszedł na ziemię po to, aby zwrócić ludzi do Boga, uwierzyć w jedynego Boga”. Mykoła Żułynski zdołał pojąć tę niezaprzeczalną osobliwość każdej wybitnej osobowości i właśnie wtedy zrodziło się w nim żarliwe pragnienie stanięcia w obronie godności narodowej swojego ludu. Głęboko przeżywał, gdy Pomarańczowa rewolucja zachłysnęła się zdradą „drogich przyjaciół” i tych, którzy żyją w chacie, co wiecznie jest z boku. Przecież punkt wyjścia narodów określa ich losy. Bolał go wzrok narodu, który jeszcze nie przenika w swoją przyszłość, jeszcze nie widzi swojej historycznej drogi. Znowu i znowu wypływają przed nim biblijne słowa: „O, nie pragnij tej nocy, kiedy narody ze swoich miejsc znikają. Czyż nie opamiętają się wszyscy ci złoczyńcy, którzy pożerają mój lud, jakby chleb jedli?”. Mykoła Żułynski od dzieciństwa znał niełatwy los rolnika. A zawody rolnika i pisarza czy uczonego mają wiele wspólnego. Ten pierwszy zapewnia nam chleb powszedni, a sprawą twórcy jest chleb duchowy. Właśnie z tymi problemami miał do czynienia profesor Mykoła Stepanowycz z „Nudnej historii”, obserwując pracę swojego asystenta, „wołu roboczego” Petra Hnatowycza. Widzi, że ten jest przekonany o samym sobie, o swoich preparatach, zna granicę życia i zupełnie nie zna wątpliwości i rozczarowań, od których siwieją talenty. On także wie, że doktorant otrzyma od niego temat, który jest niewiele wart, napisze pod jego nadzorem nikomu niepotrzebną dysertację, z godnością wytrzyma nudny dysput i otrzyma niepotrzebny mu stopień naukowy. No cóż, Mykoła Stepanowycz żył w epoce, kiedy racjonalny rozum był podstawą postrzegania świata, a zatem bez zastrzeżeń wierzył w naukę całym uczciwym sercem rosyjskiego inteligenta epoki Czechowa. On jeszcze wierzył w postulat, że człowiek bez Boga – to człowiek bez człowieka. Jak o tym powiedziano w Piśmie Świętym: i ukazało się dno morza, otworzyły się fundamenty wszechświata. Mykoła Stepanowycz – to człowiek zasad. Jest przekonany: jak lekarze mają zawsze pod ręką środki i instrumenty do udzielenia pomocy doraźnej, tak zawsze w pogotowiu należy trzymać zasady. Za każde słowo powiedziane „tutaj”, musisz dać odpowiedź „tam”. Jako wierny strażnik doświadczenia naukowego jest przekonany: to doświadczenie musi opierać się na niewzruszonej skale Absolutnie Koniecznego. Nie jest mu obce także uczucie, duchowa ekspresyjność, bo jeszcze Leonardo da Vinci zauważył: prawdziwa jest ta nauka, którą doświadczenie zmusiło przejść przez odczucia. Zatem profesor Mykoła Stepanowycz może z dumą powiedzieć: „Moje imię należy do liczby tych niewielu szczęśliwych imion, których ganienie lub wspominanie ich nadaremnie publicznie i w druku uważa się za oznakę złego tonu… Jestem pracowity i wytrzymały jak wielbłąd, a to ważne, i utalentowany, a to jeszcze ważniejsze. Do tego, wypada powiedzieć, jestem wychowanym, skromnym i uczciwym człowiekiem”. Te słowa głównego bohatera „Nudnej historii” możemy z całkowitą oczywistością zaadresować także w odniesieniu do akademika Mykoły Żułynskiego. Obecnie żyjemy w epoce postmodernizmu. Została ona naznaczona utratą całościowego obrazu świata, deformacją stosunków społecznych i ekonomicznych. Korzenie naszych myśli i uczuć są w innych światach. I chociaż człowiek swój mózg-retranslator pragnie przebudować na generator, z tego nic nie wychodzi. Ukraiński filozof Pamfił Jurkewycz jeszcze na początku XX wieku zauważał, że materialiści widzą w duchowym funkcję procesów cielesnych. Tymczasem obecnie życie samo w sobie z oczywistością jest zapośredniczone przez informację cyfrową – kod genetyczny. Nasza świadomość, a poszukiwania naukowe tym bardziej, przypomina oświetloną scenę w teatrze – uświadamiamy sobie tylko te procesy, które zachodzą na scenie. Dawny mechanistyczny porządek świata gruntownie się zmienił i możemy powtórzyć za szekspirowskim królem Learem: jak dzieciom dla żartu muchy, tak bogowie lubią nam urywać skrzydełka. A rozum, nieoświetlony sercem, niczym grzybnia w wilgotnej ciemności, zaczyna wyrastać z samego siebie, wyradzając się w odmianę współczesnego znachorstwa. I chociaż, według Platona, wszelka wiedza jest anamnesis (wspomnieniem), nieoświetlone sercem wspomnienia zmieniają się w przerażające zjawy współczesnego świata. Niweczy on delikatne pędy indywidualności. Pojawiła się nowa forma bałwochwalstwa – ubóstwiamy idee, teorie, systemy. Co przeciwstawia temu akademik, pisarz i literaturoznawca Mykoła Żułynski? Przede wszystkim aktywną postawę obywatelską i polityczną. Aktywnie wspiera odrodzenie słynnej Akademii Ostrogskiej oraz fundację Uniwersytetu Wołyńskiego. Obok tego w książkach „Zadeklarować siebie kulturą”, „Oddech trzeciego tysiąclecia”, a zwłaszcza w książce „Z niepamięci w nieśmiertelność”, uhonorowanej Nagrodą Szewczenki, tworzy socjokulturowy obraz Ukrainy, przywraca pamięć historyczną o wybitnych twórcach literatury i sztuki ukraińskiej, zdeptanych przez bolszewickie imperium. Wszędzie – od USA i Kanady po Europę – starannie szuka w popiele historycznego zgiełku śladów represjonowanej kultury ukraińskiej, jej bezcennych artefaktów. „Zmierzch. Jestem na 15. piętrze „Suczasnosti” w USA. Na dole – pomnik J. Kennedy’ego. Pod oknem muzealna maszyna do pisania z czasów podziemia UPA… Na godz. 19 pojechaliśmy do Instytutu Nauk Politycznych. Dyskusja o kryzysie kubańskim. Występowali syn Chruszczowa Serhij oraz syn Mikojana. Potem z galerii rozlegały się okrzyki o wolność dla Ukrainy” („Dzienniki”, 1989 r.). Już wtedy młody uczony Mykoła Żułynski zgłębia ukrainistykę na Uniwersytecie Harvarda. Pracuje w Archiwum Bachmetiewa Uniwersytetu Columbia nad rękopiśmiennym dziedzictwem Wołodymyra Wynnyczenki, kontaktuje się z wybitnym badaczem jego twórczości Hryhorijem Kostiukiem, który przewiózł archiwum Wynnyczenki do USA i opracował je, z młodym uczonym historykiem Ołeksandrem Lutylem, z wybitnymi orientalistami Omelianem Prisakiem i Ihorem Szewczenką, językoznawcą i literaturoznawcą Jurijem Szewelowem. Właśnie tutaj w pełnej rozciągłości otwiera się przed nim liberalno-demokratyczny humanizm Hnata Chotkewycza i Mykoły Michnowskiego. Szczególną rolę przyciąga przedstawiciel ukraińskich radykalnych liberałów M. Kowalewski z jego twierdzeniem, że wzrost wolności jest właśnie związany ze wzrostem równości, a wolność oparta na „równości niewolników” wyradza się w despotyzm. Nieprzypadkowo później swoje duchowe priorytety Mykoła Żułynski wiąże z kulturą ukraińską i odrodzeniem narodowym, a swoje sympatie polityczne – z Ludowym Ruchem Ukrainy. I oczywiście w pole widzenia przedstawiciela ukraińskiego literaturoznawstwa trafiają prace wybitnego uczonego, humanisty-uniwersała Dmytra Czyżewskiego, który swego czasu był profesorem Uniwersytetu Harvarda. Mykoła Żułynski działa zgodnie z zaleceniem swojego ulubionego nauczyciela literackiego A. P. Czechowa, o czym ten ostatni wypowiedział się w jednym z listów: „Człowiek powinien stale, jeśli nie wychodzić ze swojej muszli, to wyglądać, i powinien on filozofować przez całe swoje życie, inaczej to już będzie nie życie, a żywot”. Żułynski nie stał się „kapłanem czystej nauki”. Współczesny ukraiński uczony-humanista zatrzymał się na idei kulturocentryczności Ukrainy, która pomogła mu uformować całościowość światopoglądu. Idea odrodzenia kulturowego Ukrainy, uwypuklenie głównych cech ukraińskiej mentalności, odnalezienie dróg dla organicznego istnienia ukraińskiej kultury i języka w światowym procesie rozwoju kulturowego stały się punktem wyjścia twórczych i naukowych zmagań akademika Żułynskiego. Leonid TOMA

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

«MIT» Pamięci Bohatera Ukrainy Wasyla Slipaka

Wasyl Slipak! Wszystko przy nim! Smukła postawa, uroda, wzrost!.. I głos… Głos… Jak grom! W Operze Paryskiej — solista! On — nie jakaś tam szara mysz… Bazil — cenny diament! Zachwycał się nim Paryż… Oklaskiwał Lyon i Nantes… Poznał talent jego Dijon… Wersal klaskał, Vichy, Clermont-Ferrand oraz Riom… Śpiew — formidable! Od serca! Z wokalu najlepszy pedagog, W Europie — as, Jean-Pierre Blivet Spotykał takich niewielu: Chwyta śpiewem za żywe! To uznali Rachel Yakar, Bernard Lanthier, Jean-Pierre Lo Ré… Bazil Slipak — talent i dar… Jakie rejestry, wiedz, bierze!.. *** Slipak w Paryżu — dwadzieścia lat! Ktoś i zapomniałby drogę powrotną… A on Ukrainę — na czym świat — Kochał bez głośnych tyrad. I żył cierpkim jej życiem. Nie, to nie rola była, nie gra… Jednym on żył biciem serca Z krajem, dla jego dobra. A tu w Paryżu on tylko gość, Pożartować by — bez twarzy, Za długo pije tu on i je I gościnie tej nie ma końca. Paryż… On różny… Luwr… Pola… Balzac… Ulubieniec Gounoda… I plac Concorde, gdzie króla Kiedyś powieszono dawno… Na świecie nie brakuje zdrad… Dobro ze złem w objęciach idzie… I gdzie by nie pojawił się jaki Marat, Tam często z nożem Corday… Gdzieś tu z prawdą kłamstwo I zdrada powiewem owieje… Paryż — piękno, ale obce… I myśl w rodzinny kraj goni… Ojczyzno! Matko! Ile chłodów Ciebie zatrzymywało na drodze?.. I niby i rycerze wokoło… Lecz noszą wodę …w sicie. Ledwo-ledwo skrzypi państwowy młyn, Na wietrze szczerbi się wiatrak… Niby siejemy chleb — rośnie piołun, I rok za rokiem coś nie tak… Wokoło zwątpienia miechy, strach… Nie namielono mąki… Bracia i siostry po światach Gorzkie zbierają miedziaki. Święty, lecz biedny nasz ołtarz, Szuka każdy na nim lichwy I często swójże janczar Bruka rodzinne chorągwie. …On rwał się do Kijowa na Majdan, Gdzie czarny dym, i krew, i żal… Wściekłość do Kremla, jego kajdan Płonęła prawym ogniem. Ale tam, gdzie krew się lała, Wasyl nie zdąży — przykry fakt. Euromajdan dla niego — zakaz! Bo zerwie w Operze kontrakt... A w Paryżu — cisza z cisz… “O, nie, tu będzie mój redut!.. I mój Majdan niech Paryż Zobaczy i usłyszy tutaj!”. Wznosi wyżej transparent! Nam — do Europy!.. nie Moskwy! Małorosyjski czarny band Zerwał naród mój z głowy. *** …Bóg Wasyla obdarował, A i sam pracował on prawie I jeszcze z “Dudaryka” śpiewał Solistą — prawdziwy słowik! “Dudaryk”… Szkoła, warta szkół, W Europie, świecie znany chór, W kraju słynął wokoło… Tam głosy — jak melchior. Chłopiec tam każdy w śpiewie zuch, Repertuar — z wysokich nut… A główne, “Dudaryk” — duch, Co nie chórzysta, to patriota! “Dudaryk” — uniwersytet! — Przyznaje później Wasyl. Rósł jego autorytet, Jak stop talentu i wysiłków. Pielęgnował w konserwatorium swój “pąk”, Marii Bajko słuchał rad… On — kontratenor… baryton! Głosowy, powiedzieć, skarb! Za latem lato płynęło Wśród zajęć, wśród ćwiczeń… W głosowe potężne tło Coraz nowa wlewała się barwa… A dalej… Dalej był Paryż… Łap, Bazil, swoją gwiazdę! Albo, do diabła, spłoniesz… “To szansa moja! Nie, nie spłonę!” I zaśpiewał! Nie spłonął! “Cena by mi inaczej — grosz”. I z każdym występem płonął Coraz jaśniej i jaśniej!.. …Wasyl objeździł Krym i Rzym, — Pilzno, i Seged, i Mediolan… Nowy Jork zachwycony nim! Prawdziwie — operowy “szatan”! Lozanna, Londyn, Kraków, Gandawa, Antwerpia, Żylina, Kair… Za kontynentem — kontynent… Gastrole, grafiki… Klawir… Książę Igor on i car Borys! I Figaro, i Komandor… I Mefistofeles, i Ramfis… I każda partia — furor! Ksiądz, Demon, Ralph i Śmierć… On na serio się zaprzągł… Puchary sławy pełne po brzegi… Nie pił, a chlapał za próg… W teatrze — książę, i hrabia, i don… Co raz, to szerszy horyzont… Bohemy, syty zagraniczny świat… Lecz w domu — krew… On idzie na front! Dusson zdziwiony, Guillaume… Dla Slipaka — jak drugi brat. Bazil! On — z anielskim czołem! On Bóg — od partii, od kantat… Wątpliwy, impulsywny akt… Wojna – nie scena, to nie żart… Mógłby przedłużyć kontrakt! Paryska opera – toż szczęście!.. I bohema zaskoczona… A nuż… Coś tu nie tak… I coś nie tak… Zamieniać scenę na wojnę! Dzieciak jakiś, a czy i dziwak… Bohema… Cyniczny charakter, Jemu obojętni my — jeszcze by brak… Zamieniać scenę na ziemiankę Już twardo postanowił Slipak! Na próżno szukać tu korzyści… Spotkała kraj jego bieda, I w czas zły przedwieczny gen Zagrał, jak na wiosnę woda. On — kozaczysko z kozaczysk, Takiego, gdzie nie zaniesie, — Bierze do rąk i broń, i pług… A jeszcze i śpiewa… Może wszystko! Takim przeczyć — nijak! Twardy, jak kamień, postanowienie… Ten charakternik już wojak, W “Prawym sektorze” bojownik. Toż to nie w Paryżu wolontariusz… Chociaż i tam uwijał się, jak czart… I na “front” bojownikom przywiózł Z Francji nowiutki “Ford”… I tam protestom dał rozmach, Lecz tam za broń był plakat… A tu przy dziele prawdziwym on, I świadek temu — automat. I co dowodzić? Komu? Guillaume, przyjacielu, widzi Bóg, My przeżyli Kołymę… Przecierpieli Sandarmoch… Tak, niezły ja aktor, Slipak ja, ależ — nie ślepiec! Straszny my przeżyli głód, Lecz, widocznie, i to jeszcze nie koniec… Wschód Ukrainy — w ogniu! Zachłanne macki Kremla… Komuż iść, jak nie mnie, Jeśli płonie moja ziemia! Toż marzył ród nasz przez wieki O wolności i losu majestacie… Dziadowie walczyli, ojcowie… Nam, co — iść w jarzmo z powrotem?.. Majdan ja, grzeszny, przepuściłem… A tę wojnę — nie przepuszczę! Inaczej kto by mi wybaczył?.. A i sam sobie ja nie wybaczę… Nie spierajmy się, Dusson… Nie złośćmy na próżno gęsi… Byłaby u mnie Kalipso — Uciekłbym! Tak, jak Odyseusz!.. Czmychnąłbym, prawda, ząb daję… Wsiadł na samolot i — droga prosta. Wszystko lepsze — w rodzinnym kraju! I rady, przyjacielu mój, nie ma. Czy don Kichot ja, czy Syzyf?.. Możliwie, przyjacielu wierny mój... Ja – ochotnik. Pseudonim – “Mit”. I muszę iść i stawać w szereg! Takie oto, bracie, narracja Dyktuje dzisiaj nam wojna... To u ciebie — sto alternatyw! A u mnie, u mnie droga — jedna! Nie mogę zdradzić Majdanu, Który stanął naprzeciw janczarów… Kremlowski prze na nas tyran… Bywaj, Dusson! Au revoir! *** On – nasz bohater! I symbol nasz! I niech grzmi o nim sława… Zmieniwszy scenę na ziemiankę, Slipak poszedł na niebiosa… Śpiewaj, Wasyłeczku, śpiewaj, Na scenie anielskich Niebios, Twój głos słyszy rodzinny kraj — Ty tu zginąłeś i… zmartwychwstałeś! Ilko KOŁODIJ. Lwów. TRAGICZNA ALTERNATYWA W twórczości poety Ilki Kołodija dość zauważalny formotwórczy dorobek z rozbudowanych ballad czy poematów rozmaitej pełni w tradycyjnym wierszowaniu na patriotyczne tematy — co dzisiaj, w czasy kryzysowych sytuacji w duchowości, go korzystnie wyróżnia wśród innych poetów, którzy trzymają się poza-treściowego modernizmu, naśladując europejską literacką modę. Poeta, jednak, świadomie trzyma się tradycji, — właściwie, sam tematyczny szereg go kieruje w to twórcze koryto. A swoistym “modernizmem”, świeżością, wiersz oddycha dzięki temu, że autor utalentowanie wynosi z głębin swojego jestestwa osobliwości poetyki, właściwe tylko jemu, jako niepowtarzalnej osobowości. Ilko Kołodij już ożywił artystycznym słowem obrazy wybitnych działaczy niedawnej ukraińskiej historii — Stepana Bandery, Romana Szuchewycza, ojca Omeliana Kowcza (błogosławionego męczennika)… A w poemacie “Syn Boży” na materiale ewangelicznych tekstów zademonstrował swoje widzenie zranionej duchowości współczesnego człowieka. W ten sposób buduje harmonijną strukturę moralno-etycznych, światopoglądowych podstaw swojej filozoficznej paradygmatu rozumienia tego świata… W tym planie nie mogłem pominąć postaci genialnego solisty operowego Wasyla Slipaka, który odszedł z życia młodo, lecz zdążył ukazać swój potężny talent i pozostać dla Ukrainy oraz kultury muzycznej Europy w nieśmiertelności. W temacie poematu zawarta jest tragiczna alternatywa w ukraińskim świecie społeczno-politycznym dzisiaj, kiedy w jednej charyzmatycznej postaci zbiegają się dwa wyzwania losu, absolutnie przeciwstawne w skutkach przy realizacji. Z jednej strony – genialny talent wokalny, już ukształtowany w wybitnej osobowości twórczej, i ta osobowość stanowi wielką wartość artystyczną dla kultury Ukrainy, Francji, Europy… Otwarta jest przed nią droga w sławną przyszłość. Wystarczy żyć, pracować, triumfalnie kroczyć po scenach teatrów operowych świata. Jednocześnie mowa o niezłomnym, świadomym ukraińskim patriocie, przepełnionym głębokim gniewem przeciwko okupantowi – rosyjskiemu agresorowi, który na wschodzie Ukrainy okupował ziemie, bez przerwy prowadzi wojnę, gdzie każdego dnia giną ukraińscy żołnierze-obrońcy. Więc jak Wasyl Slipak ma rozwiązać tę groźną alternatywę? Czy cieszyć się sławą wśród grzmotu oklasków? Czy stanąć w szeregach obrońców ojczystej Ojczyzny, tak okrutnie, barbarzyńsko zranionej przez rosyjskich najeźdźców? Kula snajpera rozwiązuje… Wasyl Slipak ginie na froncie z karabinem maszynowym w rękach, jako wojownik. Tragedia! Straszna, niepowetowana strata! Dla rodziny, dla kultury światowej… Właśnie w ten sposób zeszły się w jedno w unikalnej duchowej hipostazie geniusz artystyczny i niepokonany patriota. Taka zdumiewająca ukraińska rzeczywistość na dzień dzisiejszy w poemacie Ilka Kołodija „Mit” znajduje godny oddźwięk. Lewko RYZNYK. 12. 07. 2020 roku.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Bukowińskie berehynie obchodzą 30-lecie

Aleksandra POPELUK, honorowa przewodnicząca Czerniowieckiego oddziału Związku Ukrainek Minęło 90 lat od dnia urodzenia wielkiej ukraińskiej patriotki, wieloletniej przewodniczącej Czerniowieckiego oddziału Związku Ukrainek Aleksandry Wasyliwny Popeluk. Za aktywną działalność społeczną, znaczący wkład w rozwój polityki państwowej i umacnianie idei narodowej Ukrainy dekretem Prezydenta Ukrainy Wiktora Juszczenki w 2005 roku znana Bukowinka została odznaczona Orderem Księżnej Olgi III stopnia. Obecny jubileusz tej mądrej, dzielnej i szczerej kobiety zbiega się z inną ważną datą – 30-leciem Czerniowieckiego oddziału Związku Ukrainek. Stała u początków tej organizacji społecznej, a później kierowała nią przez prawie 15 lat. Dziesiątki artykułów Aleksandry Popeluk zostały opublikowane na łamach gazet obwodowych i ogólnoukraińskich, w których poruszała aktualne problemy ukraińskiego społeczeństwa. Z bólem pisała o wydarzeniach i zjawiskach, które hańbiły Ukrainę, wzywała do obywatelskiej świadomości i sumienia każdego, kto może przysłużyć się sprawie ukraińskiej. Broniła Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego i modliła się o jego uznanie wśród innych Kościołów lokalnych. A w jubileuszowym artykule jako honorowa przewodnicząca Czerniowieckiego oddziału Związku Ukrainek wspomniała działaczki Związku i tę wielką pracę, którą wykonywały przez trzy dziesięciolecia, aby udowodnić wszystkim, że Ukraina była, jest i będzie… …Kobiece organizacje Naddnieprzańszczyzny i Galicji w 1937 roku postanowiły połączyć się i utworzyć Związek Ukrainek. Tego samego roku na zjeździe członkiń Związku we Lwowie zatwierdzono Statut Światowego Związku Ukrainek. Przewodniczącą wybrano Milenę Rudnycką – działaczkę społeczną i polityczną, nauczycielkę, dziennikarkę. W warunkach brutalnego okupacyjnego reżimu rumuńskiego utworzenie Związku Ukrainek na Bukowinie było niemożliwe. Jednak dwa lata później bolszewiccy okupanci zlikwidowali Związek Ukrainek i od tego czasu organizacja działała wyłącznie na emigracji. Nie lepsze były warunki w czasach sowieckiej okupacji. Lecz nadeszło lato 1990 roku. Wciąż na swoich miejscach stały obwodowe i rejonowe komitety Komunistycznej Partii, KGB, ale odczuwalne było osłabienie systemu rządów totalitarnych i lekki powiew wpływów demokratycznych. Znany fizyk, członek-korespondent AN URSR, członek Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów od 1940 roku Korniej Towstiuk zaproponował utworzenie Związku Ukrainek w obwodzie czerniowieckim. Inicjatywna grupa kobiet – Teofila Jakubowycz (nauczycielka geografii), Aksenija Szczucka (zwolenniczka patriotycznych poglądów artysty Justyna Pihuliaka), Maria Czuchraj (dawna łączniczka UPA), Jelizaweta Bałan (nauczycielka szkoły muzycznej), Oksana Towstiuk (żona Kornija Towstiuka, która dzieliła się z nami doświadczeniem lwowianek) i ja, Aleksandra Popeluk (filolog ukraińska) – zebrały się 16 czerwca 1990 roku i postanowiły utworzyć Związek Ukrainek Bukowiny. Przewodniczącą wybrano Teofilę Jakubowycz. A 29 marca 1991 roku decyzją wykonawczego komitetu Czerniowieckiej Obwodowej Rady Deputowanych Ludowych zarejestrowano dobrowolną społeczno-oświatową demokratyczną organizację Związek Ukrainek Bukowiny. Już w grudniu 1990 roku członkinie Związku Ukrainek po raz pierwszy w Czerniowcach zorganizowały święto Mikołaja dla dzieci. Zaskakująco łatwo zgodził się na to w Czerniowieckim Teatrze Muzyczno-Dramatycznym im. Olhy Kobylanskiej jego ówczesny dyrektor Tadej Sulatycki. Po pomoc do władz nie zwracaliśmy się, bo była komunistyczna. O sponsorach nie mieliśmy pojęcia, dlatego prezenty dla dzieci przygotowałyśmy same – piekłyśmy „mikołajczyki” i piernikі. Święto pobłogosławił i poświęcił Władyka Czerniowiecki i Bukowiński Danyło z Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Dzięki determinacji i wytrwałości Teofili Jakubowycz 23–24 sierpnia 1991 roku, kiedy na Ukrainie zakazano wszelkich zebrań z powodu kremlowskiego puczu, w Marmurowej Sali Czerniowieckiego Uniwersytetu Państwowego, za wcześniejszym zezwoleniem rektora Stepana Kostyszyna, zebrał się Międzynarodowy Kongres Związku Ukrainek. Prorektor Mykoła Tkacz, który w czasie nieobecności rektora pełnił jego obowiązki, był bardzo oburzony naszym zebraniem i nakazał natychmiast wszystko przerwać, ale odpowiedziałam, że Władyka już udzielił swojego błogosławieństwa i kongres rozpoczął pracę. Na to Tkacz w gniewie wykrzyknął: „To komsomolskie sztuczki Teofili Jakubowycz!”. Na kongres przybyły delegacje z 13 obwodów Ukrainy, a także przedstawicielki z Kanady, USA i Polski. Wybrano Radę Koordynacyjną Związku Ukrainek, a przewodniczącą została Atena Paszko – żona Wiaczesława Czornowoła. Po zakończeniu kongresu, usłyszawszy, że Rada Najwyższa proklamowała Akt Niepodległości Ukrainy, uczestniczki zebrały się na dawnym Placu Radzieckim (obecnie Soborowym) na wiec poświęcony temu wydarzeniu. Związek Ukrainek zapoczątkował obchody Dnia Matki na Ukrainie, który od 1999 roku stał się świętem państwowym. W 2001 roku do Czerniowiec zawitało Święto Ojczystego Języka. Nic nie może lepiej konsolidować społeczeństwa i narodu niż Cerkiew i język. Niestety, przez cały czas byliśmy w swoim państwie największą mniejszością narodową, która przymusowo czciła nie swój ojczysty język, lecz język okupantów. Dlatego najbliższe duchowi festiwalu stały się słowa z „Modlitwy do języka” Kateryny Motrycz: „Mowo mojego narodu! Przebacz! Zmartwychwstań! Powróć! Odrodź się!”. Z szczerą modlitwą i pieśnią czerniowieckie członkinie Związku odwiedziły Krym na zaproszenie przewodniczącej Jałtańskiego oddziału Związku Ukrainek Bohdany Szewczuk, aby nieść pomoc tamtejszym Ukraińcom, jedynej w tym mieście ukraińskiej szkole nr 15, położonej przy ulicy Stepana Rudanskiego 43. Na prośbę dyrektora podarowaliśmy szkole bibliotekę literatury artystycznej i metodycznej, 13 ręczników, 13 ikon i portret Stepana Rudanskiego. Książki zebrać pomogli nieobojętni ludzie, którzy dowiedzieli się o naszej podróży z ogłoszenia zamieszczonego w gazecie „Bukowyna”, dzięki dziennikarce Ludmyle Czerniak. Ikony i ręczniki podarował Władyka Danyło. Portret Rudanskiego na prośbę przewodniczącego Czerniowieckiej Obwodowej Administracji Państwowej Teofila Bauera namalował Narodowy Artysta Ukrainy Iwan Chołomenjuk. Na posiedzeniu Rady Koordynacyjnej Związku Ukrainek w Kijowie dyrektorka Jałtańskiego Muzeum Łesi Ukrainki Switłana Kocherha zaprosiła członkinie do udziału w akcji „Ręcznik dla Łesi”. Bukowinki przybyły do Jałty z wystawą prac kierowniczki studia haftu artystycznego Czerniowieckiego Obwodowego Centrum Wychowania Estetycznego „Młodość Bukowiny” Jarosławy Hafijczuk i podarowały wyhaftowany przez nią ręcznik dla Łesi. W składzie naszej delegacji była reżyserka Czerniowieckiej Państwowej Telewizji i Radia Antonina Fantuch. Uzgodniła ona reklamę tej akcji w jałtańskiej telewizji, a miejscowi dziennikarze przygotowali relację o wydarzeniach w muzeum. Wielką pomoc nam stale niosła czerniowiecka dziennikarka radiowa Ljubomyra Paraniuk. W poparciu dla Ukraińców Krymu Czerniowiecki oddział Związku Ukrainek zorganizował kilka wyjazdów do Jałty, w tym do teatru „Holos” i na wielką wystawę prac haftowanych zasłużonej mistrzyni ludowej twórczości Ukrainy Jarosławy Hafijczuk. Gdy Rosjanie w 2014 roku okupowali Krym, uczniowie szkoły, którą odwiedziłyśmy, na szkolnym apelu zaśpiewali „Jeszcze nie zginęła Ukraina” zamiast moskiewskiego „hymnu”. Wynika z tego, że nasza współpraca z Ukraińcami Krymu, podobnie jak wizyta Władyki Danyły i chóru archierejskiego (dyrygentka – Ljubomyra Mazuryk) latem 1995 roku w Sewastopolskim Wojskowo-Morskim Instytucie im. P.S. Nachimowa z ukraińskimi modlitwami i pieśniami, nie były daremne. Co drugi kursant nie przeszedł na stronę Rosji. Robiłyśmy wszystko, aby zjednoczyć naród ukraiński, zbliżyć wschód i zachód. Ważną rolę odegrała między innymi Słobożańska Wielkanoc z naszym aktywnym udziałem. Ukraińcy na wschodzie Ukrainy odbierali jako swoje, rodzime, nasze wyszywanki, pisanki i pasoczki, a my ich barszcz, pierogi i pampuszki smakowałyśmy jak u rodzonej mamy. Ludzie starszego pokolenia wspominali dobre dawne czasy, kiedy Charków był ukraińskojęzyczny, i żałowali, że druga stolica Ukrainy jest całkowicie zrusyfikowana. Związek Ukrainek stale dbał i dba o odradzanie pamięci historycznej. Wsparłyśmy Władykę Danyłę i Bukowińskie Bractwo Prawosławne w odbudowie wydziału teologicznego Uniwersytetu Czerniowieckiego. Przez dwa i pół roku Związek Ukrainek wraz z dyrektorką Centrum Kultury „Wernisaż” Larysą Kaniuką, pozyskawszy poparcie organizacji społecznych „Liga Ukraińskich Kobiet” (przewodnicząca – Maria Babjuk) i „Sławia” (przewodnicząca – Ołeksandra Hubczyn), zabiegały i wywalczyły przywrócenie historycznej nazwy placu Przenajświętszej Marii. Za wzniesienie tam, w miejscu obecnej fontanny, a w dawniejszych czasach świątyń Zaśnięcia Przenajświętszej Bogurodzicy, pamiątkowej kaplicy, do ostatnich swoich dni Larysa Iwanowna bardzo się troszczyła. Wieczna jej pamięć i Królestwo Niebieskie. Z inicjatywy Związku Ukrainek ulica w mieście Zastawna, przy której stoi rodzinny dom wieloletniego więźnia politycznego, zasłużonego artysty Ukrainy Wasyla Turećkyja, została nazwana jego imieniem. W skwerze, niedaleko domu, krewni ze Lwowa postawili popiersie artysty… Związek Ukrainek i Towarzystwo im. Oleny Teligi odbyły wiele spotkań z wybitnymi Ukrainkami i Ukraińcami, między innymi z historyczką Oleną Apanowycz, historyczką sztuki Larysą Briuchowecką, uczonym-fizykiem Wasylem Szenderowskim, pisarką i działaczką społeczną Halyną Mohylnycką, pisarką Marią Matios, przewodniczącą Związku UkrainekAteną Paszko, przewodniczącą Ogólnoukraińskiego Kobiecego Towarzystwa im. Oleny Teligi Olhą Kobec oraz poetką z USA Dariją Rychtycką, którą na świętowanie Bożego Narodzenia do Łużan zaprosił wiejski oddział Związku Ukrainek, kierowany przez Syłwę Zajec. Daria Rychtycka (Melnykowycz) urodziła się w osiedlu Rożniatów na Iwano-Frankiwszczyźnie 19 sierpnia 1928 roku. Za granicą Daria bardzo tęskniła za Ukrainą. Ta ukraińska pisarka z Ameryki była zachwycona prawdziwym ukraińskim świętowaniem Bożego Narodzenia we wsi bukowińskiej. Daria Rychtycka spotykała się ze studentami profesorki Niny Hujwaniuk na Czerniowieckim Uniwersytecie Narodowym im. Jurija Fedkowycza, z zespołem i czytelnikami Czerniowieckiej Obwodowej Uniwersalnej Naukowej Biblioteki im. Mychajła Iwasiuka, z wyżnyckimi starszoklasistami i członkami kółka „Czerwonej kaliny” (kierowniczka – Mychajlyna Iwaniuk), z kierownictwem Ukraińskiego Domu Ludowego w Czerniowcach oraz z filologiem i pisarzem Wiktorem Kosiaczenkiem, który kierował obwodową organizacją „Proświty”. W pamięci wypływają inne ważne wydarzenia. W listopadzie 1994 roku w murach naszego uniwersytetu odbyła się Ogólnoukraińska konferencja naukowo-praktyczna poświęcona 110. rocznicy zrodzenia się ruchu kobiecego na Ukrainie, a zwłaszcza działalności Olhy Kobylanskiej i Natalii Kobrynskiej. Soborem dusz kobiecych stała się konferencja naukowa „Kobieta i duchowość”, którą przeprowadziłyśmy w październiku 2005 roku na wydziale historycznym. Na konferencji zaprezentowano książkę Halyny Mohylnyckiej „Litos, czyli kamień z procy prawdy na rozbicie metropolitalnego bluźnierstwa”, w której autorka z Odessy bardzo fachowo obaliła bzdury metropolity Odeskiego Ahafanhela i całego Patriarchatu Moskiewskiego wobec naszej Cerkwi. W dyskusji nad książką wzięli udział Metropolita Czerniowiecki i Bukowiński Danyło, profesor chirurgii Bukowińskiej Państwowej Akademii Medycznej Borys Milkow oraz metodyczka ukrainoznawstwa Czerniowieckiego Obwodowego Instytutu Podyplomowego Kształcenia Pedagogicznego Tamara Minczenko. Związek Ukrainek przy wsparciu profesorki CzNU Nadiji Babycz zorganizował roczną „Szkołę Szlachetnych Ukrainek” (dyrektorka szkoły Ludmyła Marusiak), która przeprowadziła dwa roczniki. W 2006 roku przy pomocy zastępcy przewodniczącego Czerniowieckiej Obwodowej Administracji Państwowej Borysa Bahleja obchodzono 15. rocznicę Kongresu Związku Ukrainek. W święcie wzięła udział Atena Paszko – honorowa przewodnicząca Związku Ukrainek. W ostatnich latach Związek Ukrainek zainicjował obwodowy konkurs recytatorów poezji Łesi Ukrainki, zbiórkę funduszy dla żołnierzy rosyjsko-ukraińskiej wojny na Donbasie, sprzedając książki, odzież, wypieki itp. Po Teofili Jakubowycz czerniowiecki oddział Związku Ukrainek kierowały Ołha Kozmyk (1992–1996), nauczycielka Ołeksandra Popelniuk (1996–2010), urzędniczka państwowa Anna Hlibka (2010–2014). Obecnie kieruje nim docentka wydziału filologicznego CzNU Larysa Markuljak. Daria Iwanczuk była sekretarką organizacji, Wira Szumejko – skarbniczką, Maria Czuchraj – bibliotekarką, Ludmyła Marusiak – odpowiedzialną za akcję stypendialną Związku Ukrainek USA, Ljubow Skorobahacz – za pracę organizacyjną i kontakty ze społeczeństwem. Związek Ukrainek Ukrainy po Atenie Paszko (1991–2001) kierowała Lilija Hryhorowycz (2001–2013). Obecnie przewodniczy pani Oresława Chomyk. Wierzymy, że nasze wysiłki i nadzieje nie są daremne. Pracy organizacji społeczno-oświatowych nie wolno zwijać, szczególnie w obecnych trudnych warunkach rewanżu wrogów Ukrainy, którzy występują przeciwko Ustawie o stosowaniu języka ukraińskiego w powszechnym użyciu, narzucają nową rusyfikację, nie znają prawdziwej historii Ukrainy, nie chcą jej poznać i nie boją się odpowiedzialności za swoją niewiedzę.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Taras Szewczenko: „Chciałbym wyłożyć fakty mojego życia w takiej pełni, jak S. T. Aksakow…”

Projekt „Szczegóły życia Szewczenki” realizowany jest ze świadomością słów poety z autobiograficznego „Listu T. Gr. Szewczenki do redaktora »Narodnego cztienija«” (luty 1860 r.): „…Odważam się otworzyć przed światem kilka smutnych faktów mojego istnienia… tym bardziej, że historia mojego życia stanowi część historii mojej ojczyzny. Jednakże nie mam ducha, by wchodzić we wszystkie jej szczegóły”. Autor projektu opowiada o znajomości i przyjaźni Szewczenki z S. T. Aksakowem oraz ujawnia niektóre przesłanki pragnienia poety, by napisać swoją biografię „w takiej pełni, z jaką świętej pamięci S. T. Aksakow przedstawił swoje lata dziecięce i młodzieńcze…”. Chodziło o książkę S. T. Aksakowa „Lata dziecięce wnuka Bagrowa” (1858), podarowaną pisarzowi przez Szewczenkę… Wołodymyr MELNYCZENKO, doktor nauk historycznych, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki „Te minuty uczyniły mnie szczęśliwym” S. T. Aksakow i jego rodzina wiedzieli o twórczości Szewczenki i jego ciężkim losie na długo przed osobistym poznaniem go, od przyjaciół poety — M. S. Szczepkina, M. O. Maksymowycza oraz O. M. Bodiańskiego. Jednak reakcja Aksakowów na aresztowanie i zesłanie Tarasa Szewczenki jest nieznana: wiedząc, że listy są cenzurowane, nie odważali się wspominać jego imienia. Nawet w 1856 r., już po śmierci Mikołaja I, córka S. T. Aksakowa Wiera, wysyłając przyjaciołom odpis wiersza „Nie do domu nocą idąc...”1, nie wymieniała imienia Szewczenki, ale pisała z zachwytem: „On biedny wygnaniec. On prawdziwy poeta, niedawno czytaliśmy długi wiersz, w rodzaju poematu, pełen poetyckich piękności. On i rysuje wspaniale”. Cóż za dokładna i lapidarnie wyczerpująca charakterystyka! W artykule o S. T. Aksakowie w „Encyklopedii Szewczenkowskiej” I. Bażynow wspomina o rodzinnym albumie Aksakowów „Zbiór różnych wierszy”, w którym umieszczono kilka utworów poetyckich Tarasa Hryhorowycza, w szczególności „Sen (Na pańszczyźnie pszenicę żęła…)” oraz „Psalmy Dawidowe. 149 — Psalm nowy Panu”. Szewczenko jeszcze na zesłaniu wysoko ocenił twórczość S. T. Aksakowa, o czym świadczy zapis w Dzienniku z 13 sierpnia 1857 r.: „Pierwsza książka »Ruskiego Wiestnika« za 1856 rok wpadła mi w ręce, treść mi się spodobała. Tam były wystawione imiona Gogola, Sołowjowa, Aksakowa, imiona dobrze znane w naszej literaturze”. Bezpośrednie stosunki między pisarzami zawiązały się w grudniu 1857 r., kiedy Serhij Tymofijowycz przesłał Szewczence przez M. S. Szczepkina swoją książkę „Kronika rodzinna i wspomnienia” (M., 1856, cz. 1–2) z dedykacją. To dzieło, jak i książka „Lata dziecięce wnuka Bagrowa” (M., 1858) z autografem S. T. Aksakowa, a także „Różne utwory Aksakowa” (M., 1858) pozostały w bibliotece Szewczenki po jego śmierci. Sądząc po wszystkim, M. S. Szczepkin opowiedział poecie wiele dobrego o swoim bliskim przyjacielu i jego rodzinie, których bardzo szanował. We wspomnieniach O. Szubert o M. S. Szczepkinie utrwalono ważne wyznanie artysty: „Swojemu rozwojowi, według jego słów, zawdzięcza domowi Aksakowów”. Najwyraźniej Mychajło Semenowycz opowiadał też o pisarskim wyczuciu znanego pisarza i jego czułym sercu, bo Szewczenko jeszcze przed osobistym poznaniem prosił S. T. Aksakowa o krytyczną ocenę jego nowej rosyjskojęzycznej powieści „Spacer z przyjemnością i nie bez morału” oraz o zaaranżowanie jej publikacji2. Na tym tle, dzięki M. S. Szczepkinowi, doszło 22 marca 1858 r. w Moskwie do pierwszego spotkania Szewczenki z S. T. Aksakowem. Zajrzyjcie do Dziennika poety, w którym przekazano szczerą radość z niego: „Najradośniejszy z radosnych dni. Dzisiaj widziałem człowieka, którego nie spodziewałem się zobaczyć podczas mojego obecnego pobytu w Moskwie. Człowiek ten — Serhij Tymofijowycz Aksakow. Jaki wspaniały, szlachetny starczy wygląd! Jest niezdrowy i nikogo nie przyjmuje3. Pojechaliśmy z Mychajłem Semenowyczem dzisiaj pokłonić się jego rodzinie. Dowiedział się o naszej obecności w swoim domu i, wbrew zaleceniom doktora, prosił nas do siebie. Nasze spotkanie trwało kilka minut. Ale te kilka minut uczyniły mnie szczęśliwym na cały dzień i na zawsze pozostaną w kręgu moich najjaśniejszych wspomnień”. Wiedząc o ciężkiej chorobie pisarza, wrażliwy Taras Hryhorowycz szczerze i wysoko ocenił jego gościnność oraz to, że podarował byłemu zesłańcowi chwile życzliwości i przyjaźni. Ponadto Szewczenko doskonale rozumiał znaczenie S. T. Aksakowa dla literatury rosyjskiej, właśnie w 1858 r. w Moskwie ukazała się wspomniana już książka S. T. Aksakowa „Lata dziecięce wnuka Bagrowa”4, w której autor wzniósł się na poziom artystyczny, ustalony przez jego wielkiego współczesnego L. N. Tołstoja w autobiograficznej trylogii „Dzieciństwo”, „Lata chłopięce”, „Młodość” (1852–1857). Przesłuchawszy na początku 1857 r. „Lata dziecięce wnuka Bagrowa” w odczycie autora, L. N. Tołstoj zanotował w dzienniku: „Czytanie u S. T. Aksakowa »Dzieciństwa« prześliczne!”. W tym roku S. T. Aksakow pisał: „Z Tołstojem widujemy się często i bardzo przyjacielsko. Polubiłem go z duszy; zdaje się, i on nas kocha”. Ciekawe, że M. J. Sałtykow-Szczedrin, który sprzyjał popularyzacji utworów Szewczenki wśród rosyjskich czytelników i w powieści „Historia jednego miasta” ezopowym językiem wyraził oburzenie mściwością Aleksandra II wobec Szewczenki, pracując nad „Szkicami gubernialnymi”, przyznawał się do „decydującego wpływu wspaniałych utworów” S. T. Aksakowa. Dwudziestego czwartego marca M. S. Szczepkin znów zabrał Szewczenkę do S. T. Aksakowa, a poeta z zachwytem zapisał w Dzienniku: „Jeszcze raz widziałem się z Serhijem Tymofijowyczem Aksakowem i z jego sympatyczną rodziną i jeszcze raz jestem szczęśliwy. Czarujący starzec! Zaprasza mnie do siebie na wieś na lato5, i ja, zdaje się, nie oprę się takiej pokusie. Chyba troskliwa policja przeszkodzi6”. …Tym razem Serhij Tymofijowycz czuł się nieco lepiej, siedział w fotelu, ubrany po domowemu w coś na kształt siermięgi, co nadawało mu wzruszającej przystępności i prostoty. Zmęczony chorobą, stary pisarz patrzył na poetę życzliwie i łagodnie, a Taras Hryhorowycz poczuł, jak ogarnęła go ciepła fala wycierpianego dobra i szczególnej pokory wobec losu. Do oczu napłynęły łzy, błyskawicą przemknęła gorzka i bolesna myśl, że widzi szlachetnego starca po raz ostatni... Już nigdy nie dowiemy się, o czym rozmawiali Szewczenko z S. T. Aksakowem podczas dwóch kilkuminutowych spotkań. Jednak uważny i mądry poeta nie mógł nie poczuć tej wewnętrznej opozycyjności S. T. Aksakowa, jego przejmowania się rosyjskimi niepowodzeniami. Poetę bolało zupełnie co innego, ale szczerze szanował obywatelską postawę rosyjskiego pisarza, jego wstręt do fałszu i obłudy w jakichkolwiek, w tym państwowych, przejawach. W rodzinie Aksakowów Szewczenko czuł się swobodnie, śpiewał ukraińskie i rosyjskie pieśni, w szczególności wołżańską pieśń burłacką, usłyszaną zapewne podczas podróży Wołgą. Bardzo spodobała się ona obecnym. U Aksakowów panowała właśnie ta atmosfera, o której opowiadał w swoich wspomnieniach O. S. Afanasjew-Czużbynski: „…Kochał on prostotę rodzinnego życia i tam, gdzie przyjmowano go nie wystawnie, lecz szczerze, tam był niezwykle rozmowny, lubił opowiadać śmieszne przygody…”. Taras Hryhorowycz poznał córki S. T. Aksakowa — Wierę i Nadzieję. O tej ostatniej zapisał w Dzienniku: „…Z rozkoszą słuchałem moich rodzinnych pieśni, śpiewanych przez Nadzieję Siergiejewną”. Sam Szewczenko tak wyjaśnił w Dzienniku 25 marca komfort swojej duszy w tym domu: „Cała rodzina Aksakowów nieudawanie serdecznie współczuje Małorosji i jej pieśniom, i w ogóle jej poezji”. Była to trafna obserwacja poety. Na dowód można, powiedzmy, przytoczyć wieczory u Aksakowa z ukraińskimi pieśniami dla M. W. Gogola, O. M. Bodianskiego i M. O. Maksymowycza. Bywał u niego i P. O. Kulisz, który między innymi pisał do S. T. Aksakowa na początku 1855 r.: „…27 stycznia wysłałem S. Aksakowowi dla Nadziei Siergiejewny 11 głosów małorosyjskich pieśni, przepisanych przeze mnie własnoręcznie…”. Dwudziestego szóstego marca 1858 r., czyli następnego dnia po wizycie Szewczenki w rodzinie Aksakowów, W. S. Siergiejewna pisała w liście do M. Kartaszewskiej: „Szewczenko na wszystkich — i na ojczulka, i na braci, wywarł przyjemne wrażenie; jest mądry i prosty, i jeśli ma w sobie złe strony, złe chwile w swoim życiu, to wydaje się, jakby to nie mieszało się z jego naturą”. Oczywiste jest, że chodzi tu o plotki na temat „nieładnego i nietrzeźwego” zachowania Szewczenki w Niżnym Nowogrodzie. Jak rozsądnie i trafnie oddzieliła W. S. Aksakowa to, co naniesione w życiu poety, od jego prawdziwej ludzkiej natury! Jakie ważne obserwacje i oceny pozostawiła: „Wiersze jego są zawsze czyste i moralne. Wierszy nie czytał, ale śpiewał trochę małorosyjskie pieśni, a Nadieńka, chociaż nie od razu, zdecydowała się zaśpiewać mu niektóre; co dla niego znaczą pieśni, w ogóle małorosyjska poezja, nie ma co mówić…. Z Szewczenką można by o wielu rzeczach porozmawiać i zaczynał już opowiadać, ale nie było czasu”. Ćwierć wieku później I. S. Aksakow wspominał o Szewczence: „Mieliśmy możliwość poznać go dość blisko… Możemy zaświadczyć, że ani najmniejszego rozgoryczenia na nas, „Moskali”, Taras Szewczenko w tamtym czasie nie żywił, zachwycał się, jak i my wszyscy, a przy tym jak swoimi własnymi, mistrzowskimi tworami rosyjskiego języka literackiego…”. Można nie wątpić w szczerość tego świadectwa, ponieważ nawet późniejsze nieprzyjęcie przez Szewczenkę rosyjskiego słowianofilstwa nie odbiło się na stosunku poety do literatury rosyjskiej i w tym sensie nigdy nie miał wrogości do „Moskali” w ogóle, a tym bardziej do braci Aksakowów w szczególności. To właśnie oni towarzyszyli poecie wieczorem 25 marca przed wyjazdem z Moskwy: „…Z Iwanem i Konstantym Aksakowem pojechałem do Koszelewa…”. Wszakże nie przeszkodziło to Szewczence później odmówić I. S. Aksakowowi w udostępnieniu swoich wierszy dla nowo powstałej gazety „Parus”, w której słowianofile próbowali „rozpuścić” naród ukraiński w „ogólnorosyjskości”. W przeddzień wyjazdu z Moskwy Taras Hryhorowycz nie mógł nie odwiedzić S. T. Aksakowa, jednak spotkał się tylko z rodziną: „…Zajechałem do Siergieja Timofiejewicza Aksakowa z zamiarem pożegnania się. Spał, a ja nie miałem szczęścia pocałować jego siwej, pięknej głowy”. Po wyjeździe Szewczenki między nim a S. T. Aksakowem trwała ciepła korespondencja. W „Dziennikach” wybitnego ukraińskiego literaturoznawcy S. O. Jefremowa znajduje się ciekawy zapis z 6 lipca 1927 r.: „Otrzymałem… listy Szewczenki do S. Aksakowa, o których tylko słyszałem, że nie przepadły. Właśnie przydadzą się do III tomu” (chodzi o wydanie Pełnego zbioru utworów Tarasa Szewczenki, rozpoczętego przez Ukraińską Akademię Nauk pod ogólną redakcją S. O. Jefremowa w 1927 r. — W. M.). Znane są cztery listy Szewczenki do Aksakowa i dwa listy Aksakowa do Szewczenki. W dniu wyjazdu z Moskwy 26 marca 1858 r. poeta zrobił zapis w Dzienniku, że w Moskwie spotkał wśród wykształconych moskwian najcieplejszą gościnność wobec niego oraz nieudawane współczucie dla jego poezji: „Szczególnie w rodzinie S. T. Aksakowa”. Dlaczego Taras Hryhorowycz wybrał za wzór Aksakowa? W ten sposób znajomość w Moskwie z S. T. Aksakowem i jego rodziną stała się ważnym wydarzeniem w twórczym losie Tarasa Szewczenki. Właśnie z Aksakowem związana była odmowa poety od samorealizacji w kulturze rosyjskojęzycznej. W tym samym czasie Taras Hryhorowycz i po śmierci S. T. Aksakowa pamiętał go i publicznie to zaświadczył. I to w jakim kontekście! Przypomnę, że w „Liście T. Gr. Szewczenki do redaktora „Narodnego cztienija” (luty 1860 r.) poeta pisał: „Moja własna dola, przedstawiona w prawdziwym świetle, mogłaby naprowadzić nie tylko prostaczka, ale i tych, u których prostaczek znajduje się w pełnej zależności, na rozmyślania, głębokie i pożyteczne dla obu stron. Oto dlaczego decyduję się odkryć przed światem kilka smutnych faktów mojego istnienia. Chciałbym przedstawić je w takiej pełni, w jakiej nieodżałowany S. T. Aksakow przedstawił swoje dziecięce i młodzieńcze lata, — tym bardziej, że historia mojego życia stanowi część historii mojej ojczyzny”. Dlaczego Taras Hryhorowycz wybrał za wzór właśnie S. T. Aksakowa? Mnie od dawna nurtowało to pytanie i wreszcie krótko wyłożę swoje przemyślenia i domysły. Przede wszystkim, oczywiście, Szewczence spodobało się podejście S. T. Aksakowa do przedstawienia materiału, zadeklarowane przez autora już w niewielkim zwróceniu „Do czytelników”, które poprzedzało utwór „Dziecięce lata Bagrowa-wnuka, służące kontynuacją kroniki rodzinnej”: „Pragnąc, w miarę możliwości, oddać żywość ustnej opowieści, wszędzie mówię wprost w imieniu narratora”. Pewnie, że Taras Hryhorowycz wolałby tak opowiedzieć i o swoich dziecięcych i młodzieńczych latach, jednak, sądząc po wszystkim, nie tylko o nich, a chodziło o całe jego życie… Przyciągnęła, zapewne, poetę i szczerość S. T. Aksakowa, który w krótkim „Wstępie” do

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

książki napisał: „Oczywiście nie pamiętam niczego w związku, w nieprzerwanej kolejności; ale wiele wypadków żyje w mojej pamięci do dziś ze wszystkimi barwami jaskrawości, z całą żywością wczorajszego wydarzenia”. Sądząc po wszystkim, takie zasadnicze podstawy faktycznie wspomnieniowo-artystycznego utworu odpowiadały twórczemu nastrojowi Szewczenki. Przypomnę, że S. T. Aksakow urodził się 8 lat wcześniej niż Puszkin i 18 lat przed Gogolem, a swoje utwory wydał już po ich śmierci, gdy sam miał ponad pięćdziesiąt lat. Pewnego razu Siergiej Tymofiejewicz powiedział, że od dawna czuł w sobie zdolność do pisarstwa, ale nie pisał, ponieważ nikt nie mógł go do tego zmusić. Zresztą w rzeczywistości na przykład M. W. Gogol stanowczo nalegał, aby S. T. Aksakow zasiadł do wspomnień o swoim życiu, i ten jednak poświęcił tej twórczości ostatnie dziesięciolecie swojego życia. Autobiograficzna trylogia „Семейная хроника” („Kronika rodzinna”), „Детские годы Багрова-внука” („Dziecięce lata wnuka Bagrowa”) i „Воспоминания” („Wspomnienia”), która przedstawiała obraz rosyjskiego życia ziemiańskiego — wiejskiego i miejskiego — pod koniec XVIII i na początku XIX wieku, ukazała się w drugiej połowie XIX wieku. W tych książkach przedstawiono historię trzech pokoleń rodziny Bagrowów, to znaczy S. T. Aksakowa — dziadka, rodziców i jego samego. W wymiarze artystycznym najbardziej znaczące były „Детские годы Багрова-внука”, które Szewczenko tak wysoko ocenił. W rosyjskiej klasycznej literaturze wspomnieniowe książki S. T. Aksakowa stanęły w jednym szeregu z takimi wybitnymi dziełami, jak wspomniana już trylogia „Детство”, „Отрочество” i „Юность” L. Tołstoja oraz książka Hercena „Былое и думы”. W dużej mierze wynikało to z tego, że w owych czasach wzrosło zainteresowanie studiowaniem historii, a więc także literaturą wspomnieniową. Tak właśnie odbierano „Семейная хроника” i „Детство Багрова-внука”. Jednocześnie te utwory były artystyczne, bliskie powieściopisarstwu. Swego czasu rosyjski krytyk literacki S. I. Maszynski wyraził się niezwykle trafnie: „W tych utworach wszystko jest prawdą i wszystko jest zmyśleniem. Ogromne zwycięstwo Aksakowa jako artysty polegało właśnie na tym, że sprawiał, iż czytelnik wierzył w prawdziwość wszystkiego, co się dzieje, a jednocześnie ani na chwilę nie zapominał, że przed nim jest dzieło sztuki… Aksakow w „Семейной хронике” i w „Детстве Багрова-внука” jawi się jednocześnie jako historyk i jako artysta, zdoławszy stopić w jedność „poezję” i „prawdę”””9. Według S. I. Maszynskiego S. T. Aksakow jest „być może najbardziej autobiograficznym pisarzem w historii światowej literatury”. Nie ma u niego ani jednego utworu, który opierałby się na „czystym” zmyśleniu. W tym jest osobliwość jego talentu, jego „autorska tajemnica”. Sam Siergiej Tymofiejewicz w 1857 r. pisał do F. W. Czyżowa10: „Zastąpić… rzeczywistość zmyśleniem nie jestem w stanie”. Pewne jest, że właśnie ten talent aksakowowskiego autobiografizmu zauważył i szczególnie wysoko ocenił Szewczenko, rozważając możliwą kronikę swojego życia, przede wszystkim rozumiejąc, że „historia mojego życia stanowi część historii mojej ojczyzny”. Uważam te słowa za testament Szewczenki dotyczący napisania jego Biografii właśnie w kontekście chwalebnej i gorzkiej historii Ukrainy. Moim zdaniem powinna ona mieć kilka tomów, i do tego przygotowana jest niezbędna naukowo-dokumentalna baza. Przede wszystkim mam na myśli Pełne zbiorowe dzieła Tarasa Szewczenki w dwunastu tomach i sześciotomową „Encyklopedię Szewczenkowską” — wydania o światowym zasięgu, przygotowane przez Instytut Literatury im. T. H. Szewczenki NAN Ukrainy pod przewodnictwem akademika M. H. Żulińskiego. W tym stuleciu wydawana jest 12-tomowa „Historia literatury ukraińskiej”, w szczególności w 2014 r. ukazał się podstawowy 4. tom „Taras Szewczenko”, napisany przez naszego wielkiego współczesnego I. M. Dziubę. W 2018 r. opublikowano korpus dokumentów „Śledcze i nadzorcze sprawy Tarasa Szewczenki”. Gruntownie zbadane dokumenty Wydziału Rękopisów i Tekstologii Instytutu Literatury im. T. H. Szewczenki NAN Ukrainy. Ukazują się solidne monografie literaturoznawcze i prace z historii Ukrainy. Dokonano nowego odczytania Dziennika Tarasa Szewczenki. Ukraińcy mogą zatem liczyć na wydanie nowej, wyczerpującej Biografii Tarasa Szewczenki. Nawiasem mówiąc, będzie to pierwsza zbiorowa Biografia Kobzarza w warunkach niepodległości. Wspomniany już S. I. Maszyński pisał, że „Dziecinne lata wnuka Bagrowa” zostały pomyślane jako książka o dzieciństwie, a zarazem jako książka dla dzieci. Moim zdaniem to drugie udało się pisarzowi znacznie mniej. Jednak Szewczenko, który ponad wszystko kochał dzieci, odebrał tę książkę „czystym sercem”, po dziecięcu otwartym na opowieści, które były mu duchowo i dusznie bliskie, zgodne. Zanurzając się w skrupulatnie opisane dziecięce wrażenia wnuka Bagrowa, z miejskiego – orenburskiego i ufimskiego – oraz wiejskiego życia, także przedstawionego w szczegółach, w opisy budynków mieszkalnych i ogrodów przy nich, Szewczenko na chwilę się zatrzymywał i widział żywy obraz, przekazany przez chłopca, który miał wtedy pięć lat (Aksakow wyraźnie to podkreśla): „Mieszkaliśmy wtedy w gubernialnym mieście Ufie… Dom był oszalowany deskami, ale nie pomalowany; pociemniał od deszczów i cała ta bryła miała bardzo smutny wygląd. Dom stał na zboczu, tak że okna od strony ogrodu były bardzo nisko nad ziemią… frontowy ganek miał ponad dwadzieścia pięć stopni i z niego widać było rzekę Białą niemal na całą jej szerokość. Dwa dziecinne pokoje, w których mieszkałem razem z siostrą, pomalowane na błękitno na tynku, znajdujące się obok sypialni, wychodziły oknami do ogrodu… Ogród, choć dość duży, nie był piękny: gdzieniegdzie krzaki porzeczek, agrestu i berberysu, kilkanaście chudych jabłoni, okrągłe klomby z nagietkami…” A teraz przypomnę tekst Szewczenki z lirycznego wstępu do noweli „Księżna”, w którym przekazano wrażenia pięcio-, sześcioletniego Tarasa z jego rodzinnego domu: „I oto stoi przede mną nasza uboga, stara biała chata, z pociemniałym słomianym dachem i czarnym kominem, a koło chaty na przyczółku jabłoń z czerwonymi jabłkami, a wokół jabłoni klomb… A przy bramie stoi stara, rozłożysta wierzba o uschniętym wierzchołku, a za wierzbą stoi stodoła, otoczona stogami żyta, pszenicy i wszelkiego zboża; a za stodołą, po zboczu, już idzie sad. Cóż to za sad! Widziałem ja na swoim wieku już porządne sady, jak na przykład Uманski i Peterhofski, ale to co za sady! Grosza nie warte w porównaniu z naszym wspaniałym sadem: gęsty, ciemny, cichy, słowem, drugiego takiego sadu nie ma na całym świecie. A za sadem łąka, a za łąką dolina, a w dolinie cichy, ledwie szemrzący strumyk, obsadzony wierzbami i kalinami i otulony szerokolistnymi, ciemnymi, zielonymi łopuchami…” Zwróćcie uwagę, że w opisach S. T. Aksakowa i Szewczenki, które odzwierciedlają zupełnie różne sytuacje społeczne, geograficzne i obyczajowe, jest tak wiele podobieństw, zgodności, dziecięco czystych… Nawet słowa się powtarzają: „Dom… pociemniał od deszczów” i „stara biała chata, z pociemniałym słomianym dachem…”; „dom stał na zboczu” i „za stodołą, po zboczu…”; „sad… dość duży” i „drugiego takiego sadu nie ma na całym świecie”; „kilkanaście chudych jabłoni” i „jabłoń z czerwonymi jabłkami”; „okrągłe klomby” i „wokół jabłoni klomb”… A jednak, według słów S. T. Aksakowa, „wielkość piękna bożego świata niepostrzeżenie układała się na dziecięcej duszy i żyła bez mojej wiedzy w mojej wyobraźni”. Tak samo było w dziecięcej duszy Szewczenki! Przypomnę, że Taras Hryhorowycz napisał „Księżnę” w 1853 r., a S. T. Aksakow „Dzieciństwo wnuka Bagrowa” ukazało się drukiem w 1858 r. Zatem o jakichkolwiek reminiscencjach Szewczenki z utworem S. T. Aksakowa nie może być mowy. Chodzi o rzeczywiście podobne, porównywalne momenty postrzegania świata dwóch wielkich pisarzy, które narodziły się w głębokim dzieciństwie. Co więcej, Szewczenko na długo przed S. T. Aksakowem przedstawił swoją wizję rodzinnego dziecięcego otoczenia, wysoko oceniając zbieżne z nimi teksty rosyjskiego pisarza. Nie mniej interesujące są dziecięce wrażenia z, powiedzmy, pierwszych samodzielnych spacerów — wędrówek. U Szewczenki jest niedościgniona opowieść z tej samej „Księżnej” o tym, jak pięcio-sześcioletni Taras, wyszedłszy na skraj rodzinnej wsi, próbował uzyskać odpowiedź na uniwersalne pytanie: „A co tam jest za górą? Tam muszą być żelazne słupy, które podtrzymują niebo! A co by było, gdyby pójść i zobaczyć, jak one je tam podpierają? Pójdę i zobaczę, przecież to niedaleko”. Wstał i, nie zastanawiając się, poszedł przez dolinę i łąkę prosto na górę. I oto wychodzi za wieś, przeszedł ugór, przeszedł z pół- T. Szewczenko. Autoportret. 1858 r. wiorst pola; na polu stoi wysoki czarny kurhan. Wdrapał się na kurhan, żeby zobaczyć, czy daleko jeszcze do tych żelaznych słupów, które podpierają niebo. Stoi chłopiec na kurhanie… zamyślił się. Nie, myśli, dziś już za późno, nie dojdę do tych żelaznych słupów, a jutro… pójdę do żelaznych słupów…” Kolejnym przewodnim motywem, który zapewne przykuł uwagę Szewczenki, jest droga. W dziele Aksakowa „Dziecięce lata wnuka Bagrowa” aż jedna trzecia rozdziałów już w tytule dotyczy właśnie jej: „Droga do Parasziny”; „Zimowa droga do Bagrowa”; „Jesienna droga do Bagrowa” itd. Chodziło o podróże rodziny ziemiańskiej Bagrowów z małym Siergiejem z Ufy do rodowych majątków… Powiedzmy, rozdział „Droga z Parasziny do Bagrowa” zaczynał się tak: „Droga to zdumiewająca rzecz! Jej moc jest nieprzezwyciężona, kojąca i uzdrawiająca. Odrywając nagle człowieka od otaczającego go środowiska, obojętnie, miłego mu czy nawet nieprzyjemnego, od nieustannie zajmującego go mnóstwem przedmiotów, nieustannie płynącej różnorodnej rzeczywistości, ona skupia jego myśli i uczucia w ciasnym świecie powozu drożnego, kieruje jego uwagę najpierw na samego siebie, potem na wspomnienie minionego, a wreszcie na marzenia i nadzieje — w przyszłość; i wszystko to dzieje się z jasnością i spokojem, bez żadnego zamieszania i pośpiechu”. Jakże tu nie przypomnieć sobie szewczenkowskiej powiastki „Przechadzka z przyjemnością i nie bez morału”, której pierwszej części (1856) poprzedzała dedykacja: „Poświęcam Siergiejowi Timofiejewiczowi Aksakowowi na znak głębokiego szacunku”. Ten utwór nieśpiesznie, w szczegółach i drobiazgach, odsłania samą filozofię podróży karetą zaprzężoną w konie i, oczywiście, tych sytuacji, w których wybiera się tak, że „oprócz woźnicy i koni nikt z nas nie wie”. Nieprzypadkowo Szewczenko pod koniec 1857 r. przesłał pierwszą część powiastki S. T. Aksakowowi, a o drugiej części zapisał w Dzienniku 14 lutego 1858 r.: „Strasznie chce mi się mu się podobać, i tylko jemu”. Gęsta, szczegółowa, wieloaktowa, nasycona wzruszającymi szczegółami opowieść S. T. Aksakowa jest oświetlona od wewnątrz duchowym ciepłem autora, który od głębokiego dzieciństwa, sam przechorowawszy, odczuwał w sercu współczucie i litość dla ludzi: „Uczucie litości dla wszystkiego, co cierpi, przechodziło we mnie… w bolesny nadmiar”. Powiedzmy, chłopiec po raz pierwszy zobaczył pańszczyźnianych chłopów podczas żniw: „Niewypowiedziane uczucie współczucia dla pracujących z takim napięciem sił, w słonecznym upale, ogarnęło moją duszę, i wiele razy potem, bywając na żniwach, zawsze przypominałem sobie to pierwsze wrażenie”. Pewnego razu wnuk ziemianina Bagrowa poprosił nawet, by pozwolono mu popracować z chłopskimi dziećmi na orce: „…Okazało się, że na nic się nie nadaję: nie umiem chodzić po zaoranej ziemi, nie umiem trzymać lejc i powozić koniem, nie umiem sprawić, by mnie słuchał… Było mi wstyd i przykro, i nigdy już o tym nie wspominałem”. Moralne stanowisko S. T. Aksakowa nie mogło nie poruszyć serca wielkiego cierpiętnika Szewczenki… Z tego wszystkiego, o czym mowa, i z wielu rzeczy, o których prawdopodobnie nigdy się nie dowiemy, splotło się w jasnej głowie Szewczenki niespełnione pragnienie prawdziwie pełnego, jak u S. T. Aksakowa, przedstawienia faktów jego biografii. Lecz on sam rozumiał, że nie uda mu się tego dokonać. Dlatego wspomniał o tym tylko raz i jakby mimochodem. Na rok przed swoją śmiercią… 1 Przypomnę, że ten wiersz, poświęcony F. M. Łazarewskiemu, został napisany na Kosaralu 24 grudnia 1848 r. (w Boże Narodzenie), a po raz pierwszy opublikowano go dopiero w 1860 r. Tak więc Aksakowowie otrzymywali poetyckie utwory Szewczenki w odpisach i rozpowszechniali je wśród bliskich znajomych. 2 Szczegółowa relacja na ten temat znajduje się w publikacji naszego projektu: Słowo Proświty, nr 25, 20–26 czerwca 2019 r. Zob. także Melnyczenko W. Szewczenkowska Moskwa. Encyklopedia autorska — chronoskop. S. 210–215, 246–255; Tegoż. Moskwa w twórczym losie Tarasa Szewczenki. S. 340–362. 3 W 1845 r. S. T. Aksakow zaczął tracić wzrok, skarżył się M. I. Pogodinowi: „Oczy moje znalazły się również w bardzo złym stanie, nie tylko dlatego, że lewym okiem nie widzę nawet słońca, a prawym patrzę przez siatkę plam… i strzępów, — lecz dlatego, że moje oczy, zwłaszcza lewe, znajdują się w stanie zapalnym”. W 1858 r. pisarz czuł się bardzo źle, zwłaszcza w czerwcu pisał do Szewczenki: „Wciąż jestem chory i mimo pewnej poprawy nie spodziewam się nie tylko pełnego wyzdrowienia, ale nawet tego znośnie chorego stanu, w jakim znajdowałem się do końca stycznia tego roku”. Według słów I. S. Aksakowa, ojciec znajdował się „na łożu ciężkiej choroby”. Pamiętajmy, że S. T. Aksakow zmarł już rok po poznaniu Szewczenki — w kwietniu 1859 r. 4 Recenzja O. W. Stankiewicza na ten utwór została już napisana, gdy Szewczenko przebywał w Moskwie, a w czasopiśmie „Ateneum” ukazała się wkrótce po wyjeździe poety do Petersburga. 5 Chodzi o podmoskiewską posiadłość Abramcewo, gdzie od 1844 r. S. T. Aksakow mieszkał latem. Bywali tam M. W. Gogol, M. S. Szczepkin, I. S. Turgieniew, P. O. Kulisz i in. 6 Szewczenko planował odwiedzić Moskwę i spotkać się z Aksakowem, jednak ustanowienie wobec niego w Petersburgu nadzoru policyjnego i żandarmerii nie pozwoliło tego zrobić. 25 kwietnia 1858 r. Szewczenko pisał do Aksakowa: „Moje zamierzenie, by zobaczyć Moskwę pod koniec maja i pocałować was, nie spełniło się”. Tymczasem także chory pisarz nie mógł już odpocząć w Abramcewie, o czym pisał Szewczence w czerwcu: „Nie dostałem się do swojej podmoskiewskiej wsi”. 7 Szczegółowo zob. Melnyczenko W. Gogolowska Moskwa. — M.: OLMA Media Group, 2011. S. 203–207. 8 Szczegółowo zob. Melnyczenko W. Taras Szewczenko: „Przyjaciele moi jedyni”. — M.: Domowa biblioteka, 2013. S. 524–537. 9 Maszynski S. Ob Aksakowie i jego trylogii // Aksakow S. T. Kronika rodzinna. Lata dziecięce wnuka Bagrowa. Wspomnienia. — M.: Literatura piękna, 1973. S. 25. 10 Czyżow Fiodor Wasylowicz (1811–1877) — działacz społeczny, publicysta, przedsiębiorca. Aresztowany w 1847 r. w sprawie Bractwa Cyryla i Metodego, lecz zwolniony z powodu braku dowodów. Był znajomym Szewczenki.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

ва. Chcemy zaprosić ludową artystkę Ukrainy Larysę Kadoczníkową. Zamierzamy także przeczytać w różnych językach nowelę Kociubynskiego. Już na pewno wiemy, że czytać będziemy po bułgarsku, białorusku, francusku, hiszpańsku i po polsku. Istnieją znakomite przekłady literackie. Znaleźliśmy ludzi, którzy doskonale znają te języki. A po białorusku będzie czytał reżyser z Białorusi. Jeśli święto przebiegnie pomyślnie, to w przyszłym roku zorganizujemy festiwal, który poświęcimy jubileuszom Iwana Mykołajczuka i Bohdana Stupki, a także jubileuszowi filmu „Biały ptak z czarnym znamieniem”, w którym występowali ci dwaj wybitni aktorzy. Przygotowujemy niespodziankę. Czekamy na reżysera z Użhorodu, który przygotuje inscenizację. Spodziewamy się, że odbędzie się to pod koniec września – na początku października. To będzie niestandardowy folklor dla „Berehyni”. Mykoła Buraworski pracuje nad nowym spektaklem. Teatr „Berehynia” rozpoczynał swoją twórczą biografię od koncertowego programu „Żywotoki”. Postanowiliśmy go wznowić. Przez te lata zespół bardzo się zmienił. Jeśli dla Mykoły Ołeksandrowicza ten materiał jest dobrze znany, to dla naszej młodzieży jest nowy. Program, który początkowo był koncertowy, chcemy teraz uczynić teatralnym. Do pracy nad inscenizacją planujemy zaangażować Tetianę Matasową. Obecnie w naszym repertuarze są dwa spektakle dla dzieci. A do Nowego Roku zamierzamy wystawić jeszcze jeden. Obecnie zajmujemy się poszukiwaniem materiału. O przyszłym spektaklu „Żywotoki” poprosiliśmy opowiedzieć reżysera-inscenizatora Mykołę Buraworskiego. – Ponad trzydzieści lat temu wyruszyliśmy na ekspedycję w zachodnie obwody Ukrainy – wspomina Mykoła Ołeksandrowicz. – Zebraliśmy wiele materiału i zobaczyłem, że można stworzyć koncertowy program „Żywotoki”, bo to właściwie jest folklor. Spektakl bardzo pokochał widz. Był w repertuarze naszego teatru przez ponad dziesięć lat. Postanowiliśmy przywrócić na afisz ten ciekawy spektakl, bo jest bardzo aktualny, szczególnie teraz. Wśród wykonawców będą niektórzy aktorzy, którzy stali u początków „Berehyni”. Zwłaszcza moja żona Nadija Buraworska. …się przez całe życie. Na pierwszy rzut oka realistyczne, są one jednak często wytworem wyobraźni artysty, który dąży do dialogu, do zgodności z tradycyjnymi wyobrażeniami widza o otaczającym świecie. Promienny kolorystyczny ład obrazów, wyważona kompozycja, spokojny płynny rytm wywołują wzruszające poczucie przynależności do przedstawionego. Szeroka ukraińska przestrzeń wyłania się z obrazów Serhija Hruszczenki „Lato dogorywa”, „Lato”, „Jasny dzień”, „Zachód słońca”. Piękno karpackiej przyrody subtelnie oddano na płótnach „Maj w Karpatach”, „Na przełęczy”, „Poranek”. Motywy ludowej twórczości poetyckiej zainspirowały do powstania prac „Poranek bożonarodzeniowy”, „Na Wielkanoc”. Widoki Kijowa przedstawiono na obrazach „Chata-muzeum Tarasa Szewczenki na Pryorce”, „Ławra”, „Uniwersytet”. Osobne miejsce w ekspozycji zajmują portrety: „Autoportret”, „Portret Tarasa Szewczenki”, „Portret rybaka”, „Portret ojca”, „Portret wiejskiego stróża”. Materiały przygotował Eduard OWCZARENKO

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

33-ci akord «Berehyni»

Swój 33. sezon teatralny Kijowski Akademicki Teatr Ukraińskiego Folkloru „Berehynia” rozpoczął charytatywnym galakoncertem, który tym razem poświęcono pracownikom medycznym. Drugi sezon teatralny z rzędu zespołem kieruje dyrektor-kierownik artystyczny Iljina Hnesicka. – Swój pierwszy galakoncert zagraliśmy dla medyków ze związku zawodowego pracowników medycznych MSW – opowiada pani Iljina. – To znak naszego szacunku i uznania dla medyków, którzy ratują ludzkie życie, a my możemy odwdzięczyć się jedynie swoją twórczością, co też czynimy. Zgodnie z zaleceniami Ministerstwa Zdrowia, na widowni, która mieści sto miejsc, było tylko 33 osoby, czyli jedna trzecia. Koncert przebiegł w ciepłej atmosferze, aktorzy i widzowie wymienili się prezentami oraz życzeniami na nowy sezon. Galakoncert stworzono na 30-lecie teatru. Pozostawiliśmy go w repertuarze. To swoiste podsumowanie całej działalności z tych lat. Koncert cieszy się wielką popularnością wśród widzów. W tym czasie pojawiły się nowe numery, ale główna część pozostała niezmieniona. Chociaż miniony sezon teatralny trzeba było zakończyć wcześniej z powodu wprowadzenia kwarantanny, zdążyliśmy wiele osiągnąć. To pięć premier: „Konotopska wiedźma”, „Kozacka sława”, „Zabawy Kuchmisterki”, oraz dziecięce – „Noworoczny detektyw” i „Jak Strach na wróble chciało się ożenić”. Ze spektaklem „Cienie zapomnianych przodków” dużo podróżowaliśmy po Ukrainie, byliśmy na kilku festiwalach – w Mariupolu, Siewierodoniecku, Tarnopolu. Byliśmy także z występami w Krzywym Rogu, Nieżynie, Berdiańsku, Zaporożu. Dużo występowaliśmy w parkach Kijowa, włączając się do programu zainicjowanego przez Kijowską Miejską Administrację Państwową. Zostaliśmy także inicjatorem Nagrody Narodowego Związku Działaczy Teatralnych Ukrainy, którą wręczono aktorce lwowskiego teatru Natalii Połowynce za zachowanie tradycji folklorystycznych w sztuce teatralnej. Otrzymaliśmy wiele nagród za zespół aktorski oraz indywidualnych – za reżyserię, oprawę muzyczną. Jednym z najważniejszych zwycięstw minionego sezonu jest nagroda teatralna „Kijowska Pektoral” w kategorii „Najlepszy debiut reżyserski” za spektakl „Cienie zapomnianych przodków” (reżyser Tetiana Matasowa). Ponadto Tetiana otrzymała nagrodę mera Kijowa Witalija Kliczki dla młodzieży, która włączyła się w rozwój stolicy. Za miniony sezon mamy wzrost wskaźników frekwencji na naszych spektaklach. Myślę, że wiąże się to z tym, iż rozszerzyliśmy swoje możliwości twórcze. Do działalności koncertowo-teatralnej dodaliśmy teatralną. Zaczęliśmy pracować w gatunku teatru muzycznego. I to przyciągnęło do nas nowych widzów, którzy postrzegali „Berehynię” wyłącznie jako zespół koncertowy, a teraz dowiedzieli się, że jesteśmy także teatrem. Pracować jest ciekawie. To nowa praca, nowe wyzwania, które przyjęłam. Oczywiście, jak inne zespoły teatralne, mamy pewne problemy finansowe. Otrzymujemy pomoc od państwa na pensje tylko w 80%. 20 musimy zarobić sami. Trzeba też zarobić na usługi komunalne, na wystawienie nowych spektakli, aby zapraszać do współpracy reżyserów, scenografów. Ale te problemy można rozwiązywać, jeśli zwiększy się frekwencję widzów. W tym roku otrzymaliśmy potężne wsparcie od departamentu kultury Kijowskiej Miejskiej Administracji Państwowej na odnowienie bazy materialno-technicznej. Odnowiliśmy światło i dźwięk. Na widowni pojawiły się klimatyzatory. Podczas kwarantanny zdążyliśmy wszystko to kupić i zainstalować. Również podczas kwarantanny zaczęliśmy pracować nad spektaklem poświęconym Marii Prymaczenko. Nad spektaklem pracuje reżyser Tetiana Matasowa z realizatorem muzycznym, artystą ludowym Ukrainy Mykołą Burawskim. Nawiasem mówiąc, osiemdziesiątą rocznicę urodzin założyciela naszego teatru Mykoły Ołeksandrowycza świętowaliśmy jeszcze w czerwcu. Ale nie było oficjalnych uroczystości z powodu epidemii. Ponieważ na razie nie możemy przyjąć takiej liczby gości, którzy chcą mu pogratulować, planujemy przenieść uroczystości na wrzesień, jeśli pozwoli na to sytuacja epidemiologiczna. Główne role w nowym spektaklu zagrają Nadija Burawska i Maryna Korohoda. Już rozpoczęliśmy aktywne próby na scenie. Liczymy na premierę pod koniec sierpnia. A na początku września wystąpimy jako organizatorzy festiwalu „Święto ulicy Iwana Mykołajczuka”. W tym roku poświęcimy go utworowi Mychajła Kociubynskiego „Cienie zapomnianych przodków”. Zaangażujemy kino „Start”, które znajduje się niedaleko naszego teatru. Tam pokażą filmy „Cienie zapomnianych przodków” i „Zakazany”. Film „Zakazany” poświęcony jest Wasylowi Stusowi. Pokazy filmów będą bezpłatne. Potem, oczywiście, pokażemy nasz spektakl „Cienie zapomnianych przodków”. Planujemy zaangażować do przeprowadzenia festiwalu Muzeum Mychajła Kociubynskiego z Czernihowa

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Współuczestnictwo w przedstawianym

Jedna z najstarszych galerii Ukrainy „Myteć” zaprezentowała wystawę indywidualną członka Narodowego Związku Artystów Ukrainy Serhija Hruszczenki „Horyzonty”, na której można zobaczyć malarstwo i grafikę artysty. Artysta pochodzi z miasteczka Weremijiwka na Połtawszczyźnie. Według podań ludowych bywał tu Bohdan Chmielnicki ze swoimi kozakami, a przystań na Dnieprze przed budową Kremeńczuckiej Elektrowni Wodnej nosiła nazwę „Bohun”. Kształcił się na wydziale projektowania wyrobów przemysłowych Kijowskiej Szkoły Sztuki Stosowanej. Później ukończył wydział grafiki Kijowskiego Państwowego Instytutu Artystycznego – pracownia T. Laszczuka. Wśród jego wykładowców byli O. Basaneć, P. Basaneć, S. Hrosz, M. Popow, L. Sak, P. Howdia, W. Synhajiwski. Przez ponad dwadzieścia lat jego biografia twórcza była związana z Kijowskim Kombinatem Sztuki Dekoracyjno-Monumentalnej. Pracuje w dziedzinie grafiki (plakat), malarstwa monumentalnego i sztalugowego. Specjalizuje się w dziedzinie grafiki warsztatowej i książkowej. Twórczość plakatowa artysty rozwija się w dwóch kierunkach: pierwszy – z dążeniem do narracji w szczegółach i wyodrębnieniem głównego obrazu monumentalnego, drugi – lakoniczna kompozycja z postacią ludzką. Główne połączenie – kolory czerwony i czarny. Malarstwo – poetycko-realistyczne, najważniejsze w budowie centrycznej – światło w kolorze. Serhij Hruszczenko już prawie 50 lat bierze udział w wystawach ogólnoukraińskich i międzynarodowych. Ma na koncie ponad 20 wystaw indywidualnych, które odbywały się w Ukraińskim Domu, Ukraińskim Funduszu Kultury, Narodowym Związku Artystów Ukrainy i in. W 2017 roku został laureatem nagrody literacko-artystycznej im. Iwana Neczuja-Lewickiego. Dzieła artysty znajdują się w kolekcjach Narodowego Muzeum Tarasa Szewczenki, Muzeum Iwana Honczara, Muzeum Iwana Neczuja-Lewickiego, Czerkaskiego Obwodowego Muzeum Artystycznego im. M. Jaroszenki, Muzeum Rewolucji Godności, Ukraińskiego Domu, Ukraińskiego Funduszu Kultury oraz w zbiorach prywatnych Ukrainy, Rosji, wielu krajów europejskich, Kanady i USA. – Burzliwe fale naszej sprzecznej teraźniejszości, z jej konfrontacją i przemocą, stresem i katastrofami, coraz dalej odsuwają nas od pojedynczych wysepek piękna i harmonii, dobra i zgody – zaznacza historyk sztuki Ołena Zahajećka. – Jedną z takich wysepek równowagi duchowej w bezkresnym morzu niepokoju można nazwać twórczość znanego ukraińskiego artysty Serhija Hruszczenki, którego dzieła jakby odświeżają po duszącym nacisku codziennych problemów. Los podarował Serhijowi Ołeksandrowyczowi łagodny liryczny charakter i miłość do piękna. Urodził się w malowniczym kozackim miasteczku Weremijiwka na Połtawszczyźnie, które rozłożyło się pod górą nad Dnieprem. Widocznie otaczające piękno skłoniło go do twórczości. Malować zaczął od dzieciństwa. Jeszcze jako uczeń przedstawiał otaczające krajobrazy, wszystko, co było mu bliskie i drogie, jakby przeczuwając, że rodzinnego miasteczka wkrótce faktycznie nie będzie. Pod koniec lat 50. ubiegłego wieku na miejscu Weremijiwki zafalowały wody „Kremeńczuckiego Morza” – największego sztucznego zbiornika na Dnieprze, który pogrzebał 212 osad w sercu Ukrainy… Wielka część dzieł artysty – to krajobrazy, którymi on zachwycał się

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Ołeksandr JAREMA: „Lepiej o mnie opowiedzą moje role”

W ubiegłym numerze gazety pisaliśmy o premierze spektaklu „Ukradzione szczęście” w Narodowym Akademickim Teatrze Dramatycznym imienia Iwana Franki. Rolę Mykoły Zadorożnego w tym spektaklu wykonuje artysta teatru i kina Ołeksandr Jarema. Dziś pan Ołeksandr jest gościem „Słowa Proświty”. — Kiedy poznał Pan utwór Iwana Franki „Ukradzione szczęście”? — Pewnie, jak większość, jeszcze podczas nauki w szkole. A w latach 90. spektakl „Ukradzione szczęście” z udziałem Bohdana Stupki był wizytówką Teatru imienia Iwana Franki, nim otwierał się każdy sezon teatralny. Byłem wtedy studentem i wielokrotnie chodziłem na ten spektakl ze swoimi przyjaciółmi. Dobrze pamiętam też film-spektakl z lat 50. z naszymi koryfeuszami Użwij, Buczmą i Dobrowolskim. Ludzie, którzy widzieli spektakl z udziałem Bohdana Sylwestrowycza, porównują jego Mykołę Zadorożnego ze współczesnym. Zmieniły się czasy, wszystko staramy się robić po nowemu. U nas wyszedł zupełnie inny spektakl – współbrzmiący z XXI wiekiem. Nigdy nawet nie mógłbym pomyśleć, że kiedyś będę grał w „Ukradzionym szczęściu”. Propozycja głównego reżysera teatru Dmytra Bohomazowa, by zagrać rolę Mykoły Zadorożnego, stała się prawdziwym szokiem. Jak grać po takich koryfeuszach, jak Amwrosij Buczma czy Bohdan Stupka? Ale od takiej propozycji nie sposób odmówić. Co więcej, przez wiele lat marzyłem o graniu na głównej scenie kraju – w Narodowym Akademickim Teatrze Dramatycznym imienia Iwana Franki. To moja pierwsza wspólna praca z Dmytrem Bohomazowem. Jest bardzo ciekawym reżyserem. Próby trwały dość długo. Od początku sezonu teatralnego. Co prawda, była wymuszona przerwa na kwarantannę. Przez cały czas panowała ciepła, przyjazna atmosfera. Po każdej próbie przyszły spektakl stopniowo się zmieniał. A po tym, jak wyszliśmy z kwarantanny, stał się już zupełnie inny. Każdy aktor miał pod reżyserskim kierownictwem możliwość samowyrażenia. Pierwsze pokazy spektaklu otrzymały pochlebne recenzje. Obok mnie – wspaniali partnerzy, którzy zawsze pomogą. Mam nadzieję, że razem z Tetianą Michiną, Dmytrem Rybałewskim, Ołeksandrem Peczerycą będziemy mieli jeszcze wiele wspólnych projektów. Rola Mykoły Zadorożnego jest niezwykle ciekawa. Kiedy pracujesz nad postacią, starasz się przepuścić ją przez siebie, szukasz jakichś momentów w sobie, aby potem przenieść je na scenę. Przecież od siebie nigdzie się nie ucieknie, coś bierzesz ze swojego życia. Chociaż, oczywiście, jak każdy inny człowiek, nie chciałbym znaleźć się w jego sytuacji. Przez ponad dwadzieścia lat pracy w teatrach zagrałem wiele zarówno pozytywnych, jak i negatywnych postaci. Najważniejsze, żeby rola była ciekawa. W każdym przypadku musisz rozkochać publiczność w swojej roli. Niezależnie od tego – czy jest pozytywna, czy negatywna. Spektakl się odbył. Ale swoje słowo musi powiedzieć widz. — Kiedy zdecydował się Pan zostać aktorem? — Marzyłem o aktorstwie jeszcze z dzieciństwa. Urodziłem się w obwodzie mikołajowskim, a szkołę średnią i szkołę muzyczną ukończyłem już w obwodzie chersońskim. Do instytutu teatralnego (obecnie Narodowy Uniwersytet Teatru, Kina i Telewizji imienia Iwana Karpenki-Karego) udało mi się dostać dopiero za drugim podejściem. Pewnie dała o sobie znać niedostateczna znajomość literatury ukraińskiej, ponieważ ucząc się w szkole muzycznej, główną uwagę poświęcałem właśnie muzyce, a nie literaturze. Nauka w instytucie dała wiedzę i umiejętności, które do dziś wykorzystuję w zawodzie aktorskim. Do tej pory z ciepłem wspominam swojego pedagoga Leonida Olijnyka, który wypuścił trzynaście roczników. Nasz był ostatnim. Po nim mentorem roku został Ołeh Szawarski. Również wykładali u nas Anatolij Zacharczenko, Zoja Wichariewa, Lidia Jaremczuk, Łarysa Nedin. — Potem los zetknął Pana z Kijowskim Akademickim Teatrem Młodego Widza na Lipkach. — Dyrektor artystyczny tego teatru Wiktor Hyrycz był na naszych spektaklach dyplomowych. Zaproponował mi pracę w tym teatrze. Ja, oczywiście, zgodziłem się. Chociaż już wtedy marzyłem o graniu w teatrze Franki. Po instytucie początkowo grałem w bajeczkach. Pierwszym takim spektaklem był „Rower z czerwonymi kołami”, gdzie grałem Wombata. Bardzo się denerwowałem. Minęły lata, ale ja i dziś denerwuję się przed wyjściem na scenę. Już potem było więcej spektakli dla dorosłych. W „Płaszczu” według Mykoły Gogola, który wystawiał mój kolega z roku, a obecnie reżyser Berehowskiego Węgierskiego Teatru Ołeh Melnyczuk, grałem Akakija Akakijowicza. Były też prace w spektaklach według Czechowa „Mewa” oraz „Wiśniowy sad”. A jeszcze w „Wilkach i owcach” Ołeksandra Ostrowskiego w reżyserii Maksyma Mychajłyczenki. Grać zarówno dla dorosłych, jak i dla dzieci jest równie odpowiedzialnie. — Temu teatrowi oddał Pan ponad dwadzieścia lat życia. Dlaczego Pan odszedł? — Chciało się jakichś zmian. Pragnąłem popracować z innymi reżyserami. A może po prostu przerołem siebie w tym teatrze. Zaczynałem od spektakli impresaryjnych. Owocnie współpracujemy z reżyserem Maksymem Hołenkiem. Pierwszą naszą wspólną pracą był spektakl „Królowa piękności” według McDonaghem w Kijowskim teatrze „Złote wrota”. Także dwa spektakle w Dzikim teatrze. To „Kiciunia” – również według McDonagha, oraz „Kajdasze”. Autorką drugiej sztuki jest Natalka Worożbyt, ona też jest autorką scenariusza popularnego obecnie serialu „Złapać Kajdasza”. W spektaklu „Kajdasze” gram Omelka Kajdasza. Jeszcze jedna wspólna praca z Maksymem – spektakl „Afrodyzjak”, który graliśmy na scenie Narodowego Cyrku Ukrainy. Były też spektakle „Kawalerowie i panny” oraz „Homosovieticus”, wystawienie drugiego stało się możliwe dzięki wsparciu charkowskiego pojawia się jakieś czarujące, nadprzyrodzone uczucie. Te rzadkie momenty natchnienia biorą się skądkolwiek, przecież piękno i szczęście łatwo poczuć, one są wokół nas: w cieple bliskich ludzi, w promieniach słońca, w kroplach deszczu”. Architektka i malarka Olha Kostiuczenko mieszka i pracuje w Kijowie. Sztuką pasjonuje się od dzieciństwa. Zew ku zmysłowemu, bardziej subtelnemu postrzeganiu nigdy jej nie opuszczał. Obrazy wykonane producenta Mychajła Bondarenki. Jeszcze jeden ciekawy projekt – koprodukcja kijowskich aktorów z Odeskim Akademickim Ukraińskim Akademickim Teatrem Muzyczno-Dramatycznym im. W. Wasylki – spektakl „Eneida XXI”. W tym roku ten spektakl jest nominowany do nagrody teatralnej „GRA”. Właśnie dzięki Maksymowi Holence poznałem Kijowski Akademicki Teatr Dramatyczny na Podolu. Z jego lekkiej ręki gram w nowej jego inscenizacji w tym teatrze – „Zojkinym mieszkaniu” według Michaiła Bułhakowa. Zdążyłem już zaprzyjaźnić się z tym zespołem. — A jak spełniło się Pana marzenie o pracy na głównej scenie kraju – Teatrze Franki? — Główny reżyser teatru Dmytro Bohomazow zapewne oglądał moje poprzednie prace. Zadzwonił i zaprosił do teatru do roli Mykoły Zadorożnego. Zatem wieloletnie marzenie wreszcie urzeczywistniło się. Także wprowadzono mnie do spektaklu „Modlitwa za zmarłych”, który wyreżyserował Dmytro Cyrypiuk (tutaj gram Stepana) oraz spektaklu „Lúnasa” – reżyser-inscenizator Andrij Prychodko. Obecnie w teatrze pracują nad spektaklami „Krum” oraz „Cyrano de Bergerac”, w których planowany jest także mój udział. — Równolegle z pracą w teatrze występuje Pan w kinie. — Kino – to kontynuacja naszego aktorskiego zawodu. Zaczynałem w latach 90., ale wtedy kręcono bardzo mało. Za swojego ojca chrzestnego w kinie uważam Wiktora Andrijenkę. Właśnie on swego czasu zaprosił mnie do humorystycznego programu „Mamadu”. Zagrałem wiele ról, przeważnie epizodycznych, ale były też główne. Jednak epizodyczne role też bywają ciekawe. Przeważnie jestem zaangażowany w seriale. Zapadła mi w pamięć duża rola przebiegłego Karasyka w serialu „Kiedy stanica śpi”. Bardzo lubię pracować z nowymi reżyserami. W wolnym czasie pracuję z żoną na daczy. Ale właśnie teatr i kino pozostają dla mnie sensem życia. A lepiej o mnie opowiedzą moje role. Zdjęcie ze strony Narodowego Akademickiego Teatru Dramatycznego imienia Iwana Franki gwaszem na kartonie z autorskim gruntowaniem dla podkreślenia koloru i faktury. Harmonia dla Olhy w filozoficznym rozumieniu Wszechświata, w połączeniu mikro- i makrokosmosu. Wrażenia z górskich pejzaży, które jednocześnie zaświadczają przeszłość i przyszłość, płynność czasu oraz wieczność, są splecione i utrwalone w jej obrazach. Stronę przygotował Eduard OWCHARENKO

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Wiosenne rozbłyski w lecie

Jeszcze niedawno oglądaliśmy bujne kwitnienie drzew z okien swoich domów bez możliwości nacieszenia się nim w pełni. Łapaliśmy pierwsze słoneczne ciepło podczas krótkich “spacerów” do sklepów spożywczych i myśleliśmy, że przegapiliśmy wiosnę. Ale, jak przekonują organizatorzy wystawy “W poszukiwaniu harmonii. Wiosenne rozbłyski”, nigdy nie jest za późno, by nadrobić stracone. Właśnie dlatego nie zmieniają nazw i koncepcji, a realizują projekt wystawowy o niezwykle wiosennej nazwie w samym środku lata. Jeszcze w grudniu ubiegłego roku w Muzeum Historii Miasta Kijowa odbyła się zbiorowa wystawa fundacji W’ART “W poszukiwaniu harmonii”. A “Wiosenne rozbłyski” to jakby kontynuacja i uzupełnienie tego projektu. Artystki, których prace połączono w jednej sali ekspozycyjnej, znajdują swoją inspirację nie w świecie materialnym, a w idealnym, gdzie mieszka Piękno, Miłość, Dobro, Emocja i Harmonia. Ta wystawa połączyła różne kobiety-artystki ze wszystkich zakątków Ukrainy. Uczestniczki projektu mają różny wiek, wykształcenie, upodobania, tematykę i styl malarstwa. Lecz wszystkie one są pełne niepowstrzymanego pragnienia tworzenia wokół siebie harmonijnej przestrzeni, doskonałej i zrozumiałej, a także osiągnięcia w twórczych poszukiwaniach prawdziwego porozumienia. Fundacja W’ART, stworzona w 2018 roku, jednoczy ukraińskie artystki dla wspólnej twórczości, współpracy, budowania pokoju, poszukiwania kompromisowych rozwiązań, rozbudowy tolerancyjnego demokratycznego dialogu między artystami świata. Wśród uczestniczek projektu jest artystka i adwokat Hanna Mandryk, która urodziła się i mieszka w Odessie. Zafascynowała się malarstwem, będąc już odnoszącym sukcesy i autorytatywnym adwokatem. Człowiek o takim statusie zazwyczaj jest całkowicie i w pełni pochłonięty ulubioną pracą, ale jeśli już istnieje dar twórczy, to on obowiązkowo się przejawia i zmusza do zmiany przyzwyczajonego sposobu życia. Dziś artystka pracuje w różnych technikach i stylach. Ich wybór dyktuje zamysł obrazu. Hanna jest przekonana, że skoro upływu czasu nie można zatrzymać, trzeba intensywnie żyć tu i teraz, aby obowiązkowo zostawić po sobie coś dobrego. I udaje jej się to. Obrazy artystki darzą dobrymi uczuciami, wywołują u ludzi radość. A żeby podarować radość, musi radować się dusza artysty. Artystka i poetka Jelena Wart pochodzi z pięknego i malowniczego miasteczka Kaniowa. “Dla mnie bardzo ważne są emocje zarówno w życiu, jak i w sztuce, właśnie to staram się przekazać poprzez swoje płótna światu – opowiada pani Jelena. – Zatrzymuje się czas, wszystkie myśli żyją swoim życiem, pojawia- Na równiku lata w Muzeum Historii Miasta Kijowa otwarto zbiorową wystawę Ukraińskiej Twórczej Fundacji Kobiecej W’ART “W poszukiwaniu harmonii. Wiosenne rozbłyski”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Miłośnik życia, którego twórczość daruje ludziom to, co wieczne i dobre

Oleg OLEKSIUK, kierownik projektu „Duma Chersońszczyzny”. W te lipcowe dni mamy radość przypomnieć wielbicielom ukraińskiej sztuki o wspaniałym poecie i artyście, proświcianinie, legendzie sztuki teatralnej, reżyserze, zasłużonym działaczu sztuki Ukrainy Olegu Natiażnym. Urodził się 10 lipca 1946 roku na Kirovohradszczyźnie. Właśnie ta część stepowej Tawrii darowała światu znanych na całym świecie reżyserów i aktorów: Marka Kropywnyckiego, Iwana Karpenkę-Karego, Mykołę Sadowskiego, Panasa Saksahanskiego oraz Marię Zańkowecką. W 1975 roku ukończył Kijowski Instytut Teatralny. Po ukończeniu uczelni teatralnej pracuje jako reżyser w teatrach Czernihowa, Mukaczewa, Doniecka. I w dalekim 1982 roku zostaje mianowany głównym reżyserem Kirovohradzkiego Teatru Muzyczno-Dramatycznego imienia Marka Kropywnyckiego. Jedną z pierwszych sztuk młodego reżysera — „Pamięć serca” według dramatu Jarosława Wereszczaka — przychylnie przyjęli widzowie i dociekliwi krytycy. W tym samym roku reżyser wraz z aktorami teatru zachwycił widza spektaklami „Talan” Mychajła Staryckiego, poświęconym Marii Zańkoweckiej, oraz „Poemat o nauczycielu” Iwana Dracza, poświęconym Wasylowi Suchomłynskiemu. Rolę Suchomłynskiego grał sam Oleg Natiażny. Były też spektakle, które otworzyły nowe możliwości aktorów teatru: „Lis i winogrona”, „Ezop” – oba autorstwa G. Figueiredo, „Gra na klawesynie” Jarosława Stelmaha i inne. Łącznie ponad 20 spektakli w latach 1982–1990 wystawił w Kirovohradzie (obecnie Kropywnycki) zakochany w swoim zawodzie młody i ambitny reżyser Oleg Natiażny. Później Oleg Natiażny pracował jako główny reżyser w Krymskim Teatrze Ukraińskim oraz w Iwano-Frankiwskim Teatrze Obwodowym. Od 1993 roku Oleg Stepanowycz Natiażny pracuje jako reżyser Chersońskiego Obwodowego Akademickiego Teatru Muzyczno-Dramatycznego imienia Mykoły Kulisza. Za najbardziej popularne wśród wymagających widzów Chersońszczyzny uznałbym jego spektakle „Miłość i gołębie”, „Truffaldino”, „Nazar Stodola”, „Szalony dzień, czyli wesele Figara”, „Kwartet na dwoje”, „Testament cnotliwego uwodziciela”, „Skąd biorą się dzieci”, „Jeszcze raz o miłości”, „Ukraiński lochotron”, „Planeta fakirów” i inne… Spektakle Oleg Stepanowycz wystawiał na Ukrainie, w Rosji, Czechach, na Węgrzech… Przypomina mi się jeszcze kilka epizodów z życia legendarnego reżysera. To stworzenie w połowie lat 90. XX wieku czysto proświciańskich spektakli i przedstawianie ich w kolektywach pracowniczych Chersońszczyzny. W jednym z takich spektakli osobiście brałem udział jako reżyser dźwięku. Według dramatu Mykoły Bratana „Kaukaz pode mną” Oleg Natiażny wystawił mini-spektakl na 45 minut, gdzie rolę bohatera-Czeczeńca grał artysta ludowy Ukrainy, proświcianin Anatolij Manojło, rolę pięknej Ukrainki – zasłużona artystka Ukrainy Wałentyna Dronowa, a rolę rosyjskiego oficera – sam reżyser. Minimum dekoracji i maksimum ładunku semantycznego oraz emocjonalnego nasycenia dzięki błyskotliwej grze aktorów. Proświciańska rampa miała swoich zwolenników. Głośne oklaski widzów i okrzyki „Brawo!” dodawały sił do nowych osiągnięć, ale systematyczny brak odpowiedniego finansowania projektu postawił krzyżyk na naszym obywatelskim postępie. Dość często Oleg Stepanowycz pomaga kolegom z teatralnego cechu tym, że układa dla spektakli teatru to teksty piosenek, to poetyckie etiudy. Jest jeszcze jedna dość ciekawa strona w biografii Olega Stepanowycza. To stworzenie i praca już od ponad 12 lat studia teatralnego „Przebiśnieg” przy Chersońskim Obwodowym Akademickim Teatrze Muzyczno-Dramatycznym imienia Mykoły Kulisza. Miłość do sztuki teatralnej zbratała wychowanków studia w jedną wielką rodzinę teatromanów. 28 absolwentów studia „Przebiśnieg” uczy się już w różnych uczelniach teatralnych Kijowa, Charkowa, Krakowa i innych miast. A dwoje z absolwentów, Liza Nehladiuk i Kostia Rohań, pracują już jako aktorzy w Chersońskim Obwodowym Akademickim Teatrze Muzyczno-Dramatycznym imienia Mykoły Kulisza. Jak zaznacza dyrektor teatru, artysta ludowy Ukrainy Ołeksandr Knyha: „Jego spektakle są niezmiennie jaskrawe, niebanalne, życiowo prawdziwe, z bogatą wyobraźnią artystyczną, twórczym poszukiwaniem”. W 2012 roku Oleg Stepanowycz otrzymał zaszczytny tytuł „Zasłużony działacz sztuki Ukrainy”. Mamy nadzieję na długie lata twórczego niepokoju maestro, który jest prawdziwą dumą dla naszej śniadej Tawrii. Prezentacja spektaklu „Kaukaz pode mną”. Oleg Oleksiuk, Wałentyna Dronowa, Oleg Natiażny, Mykoła Bratan, Anatolij Manojło. 1997 r. Bądźmy razem! PRENUMERATA—2 0 2 0 Koszt prenumeraty (z dostawą i kosztami pocztowymi): TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA „PROŚWITA”

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

imienia TARASA SZEWCZENKI

Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” imienia Tarasa Szewczenki Świadectwo rejestracyjne KW nr 4066 z dnia 02.03.2000 r. Szef redakcji Pawło MOWCZAN

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Kod pocztowy — 30617. Strona w katalogu — 77

Redaktor dyżurny Olga ŻMUDOWSKA Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua 04073 m. Kijów, ul. Marka Wowczka, 3. Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Wydrukowano w spółce z o.o. „Mega-Poligraf”,

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

ZAPOWIEDŹ

Redaktor naczelny Mykoła CYMBALUK Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca), Pawło MOWCZAN, Ołeksandr PONOMARIW, Mykoła TYMOSZYK, Heorhij FILIPCZUK, Mykoła CYMBALUK, Iwan JUSZCZUK Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcji Natala SKRYNNYK 278-01-30 (tel./faks) na 1 miesiąc 19 hrywien 82 kopiejki na pół roku 107 hrywien 32 kopiejki.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

na rok 209 UAH 94 kop.

Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy korzystaniu z naszych publikacji odniesienie do „Słowa Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn