Strona · s. 9strona oryginału ↗
Pawło MOWCZAN: „ABY WSZYSTKIM BYŁO CIASNO PRZY OJCOWSKIM STOLE...”
Слово Просвіти, №29 за 2004 рік
SREBRNA KREW
Znika słowo w ciszy i ślad srebrzysty ginie; Siebie wydychasz z każdym krokiem — nie zliczyć Tych bliźniąt, sznurkiem przywiązanych do pleców, — I każdy za tobą śladem biegnie, biegnie...
Obejrzałeś się — za tobą w zaspę ostatni pada, Za nim następny w mig kolana w śnieg skłonił... Biegnij naprzód, naprzód, bo zginą wszyscy do szczętu, Lecz nóg nie oderwać od białej smoły...
Archanielska trąba śpiewa srebrnogłośnie, Ciebie echo popycha, przyspieszając krok, Błyszczą w powietrzu srebrno-śpiewne kosy, I powabnie bieleje usypany stóg...
Zatrzymałeś się, bo spod nart sfrunęła grudka biała, Spojrzałeś w tył: kosy ścinają bliźniaków, Otoczony metalem zastygłeś osierocony I słuchałeś: chłód dzwoni w tysiąc dzwonków...
Metal stygnie, bo srebro wzrok kurczy, I marmurowe wargi zwarły się, by milczeć... Zszedłeś z postumentu i zatrzymałeś się o krok od domu, I słucham, jak kosy pod piętami syczą.
Ty sam siebie zobaczyłeś oczami tych, co upadli, Posłusznie za tobą idąc sznurkiem, śladem. I pozostałeś sam, odlany z metalu, Z ostatnim już oddechem, posrebrzanym łykiem.
х х х
W wodę zmienną wpatrzony, w płynną, W strumień nieustanny, w którym się rozpuściłeś, Wreszcie pojąwszy, że ty — kropelka, Która co chwila strumieniuje dokądś... I wspólnie z tobą w jedynym potoku I wierzby płyną, i ptaszki, i oczeret; Odbił się cały świat w biegnącym oku, A ty sam strumieniujesz wstecz i naprzód. Wstecz — do początków, naprzód — do bezmiaru, Od źródeł własnych do wspólnych krynic, Płyniesz razem z niebem, z stromym wybrzeżem, A wiatr falistą powierzchnię strzyże... Z przodu widzisz kropelki znajome, Z tyłu — obok: kropelki wciąż te same, Im dalej od źródeł — bliżej do domu, Dokąd wszyscy dotrzeć pragną prędzej... Płyną krajobrazy, ogniska migoczą, I ty jakbyś wydłużył się w nurcie wieków, I ciosane wiatrem stoją po bokach Bogowie milczący — kamieniuchy ciężkie... Na nich zapieka się odchód ptasi, Niby pisma — nieodgadnięty ślad, Żeby ktoś przeczytał przelot żurawin i ruszył ku dołowi za nurtem na wschód... Już promień cię wyrywa z nurtu, W górę podnosi kropelkę drobną, — On z chmury ku dołowi deszczem rzuci, Aby gorycz wchłonął ty ziemską. I wypłyniesz potem z podziemnego spodu, Zacząwszy ze studzienki skąpej drogę, Żeby z czasem tego, kto wpatrzony w wodę, Jak własne odbicie, w oko wciągnąć.
х х х
Zieważony, znieczulony na wszystko, Przyjąwszy w siebie włócznię dalekiej drogi, Las czarno wyrastał, zasłuchany w siebie, Puszczając wiatry w zazielenione niebo. Na wiosnę już poszło. Echo rzadkawe, Przerzedzając słuch — deszczem namokłą watę, Wracało wstecz, tak nisko, ledwie słychać, I śladem za nim ciągnęła się filcem ciemność... Współbrzmiący ty czy nie głuchej gęstwinie, Wesoły czy smutny w przedświąteczne dni? To obojętne. Weź, zdejmij z duszy zamki, I ziaren zaczerpnij w spragnione dwie ręce, I każdy skrawek ziemi siewem naznacz, Żeby każdy nowy krok był szczęśliwy na początek: Gdzie nie stąpisz — ziele, Gdzie nie kopniesz — życie, Żeby ciasno wszystkim było Za ojcowskim stołem... Oto karawana dla wszystkich, Mieni się szczęśliwie sól, Rozbrzmiewa z lasu śmiech — Idą goście zewsząd.
ODEJMOWANIE (Z cyklu “Lekcje arytmetyki”)
Zostaw choć zmierzch dla mnie, Wieczornych barw nie odbieraj... Życie od spodu tylko nędzne — Naprawdę zaś raj, sierpniowy raj... Psianki zapach, dawność kopru, I słoneczników gorący duch, I żarem dyszy szlak, jak popiół, Świerszcz, niby kołatek, toczy słuch. I dzwoni mleko w dojnicach, Wzdycha bydło w oborach, Wieczorne zmierzchy tnie ptak, I słychać pokrzykiwanie woźnicy, Co toczy w niebyt na wołach... O Panie! Ty — stałe zmiany, Ty — nieuchwytność wszystkich omamień, Skruszenie-bliznowacenie linii, Wzrok gęstnieje w rosnących cieniach, Świadomość nurza się w mgłę... I nagle płomień — wylatuje I wyziębia na chwilę Podskórze gwarnego raju, Gdzie skoncentrowanie milczy Wielka cisza i bezkresna... I ktoś w ciebie pilnie patrzy, Niby dodaje — nie odejmuje, I zgnieciona dusza drży, I światła Bożego błaga.
х х х
Wszystkie twarze przyjaciół dawnych Czas siarkowy rozjada, tli się perzem metal, — W odlanej pamięci — wyrwa...
Zbędne wszystko i niepotrzebne, — Co uważano za główne... Tylko ty stoisz osobno, Boże, ze spojrzeniem smutnym.
Co pozostało w spadku, Co zostało w duszy? Zamiast oblicz — tłuste łaty, W każdej świątyni — handlarze...
Czy handlują imionami W końcu świata?.. Co to znowu czynią z nami Niegodziwcy kręgowi?
Wywracają każde słowo, Zmieniają słownik — Toczą z ciała krew zdrową... Widzisz, w roztworze spirytusowym Konserwuje się bliźniak...
Nasienie diabelskie wichrzycielskie Czas rozszczepia, drobni. Gdzież ty, wieczności Pańska? Wypłynęła? Za chwilą chwila? Czy zostały tylko wskazówki, Co po kole nas gonią, I świadomość, niby wiewiórkę, Kręci bezsensowna droga...
х х х
Pokrop w liście... pokrop z igliwia ku dołowi... Żal deszczowy... pachnący woskowy kapuśniak... Chmura roista, gdzie słoneczne pszczoły Szybko snują włóknisty wir.
W fałdach doby można tyle wszystkiego wyszukać: Mszysty daszek, cebuli wieniec na ścianie I pędy bzu w cieniu chaty — Jeszcze za dużo wszystkiego, jak na mnie, dla mnie.
Naloty sine na skórkach śliwkowych, Na pajęczynce uschły kręty listek, Słonecznik-zwieszony cały suchobrewy, W chwaście przerzedzonym — ojcowski kij...
Wszystko żal-wskazujące i wszystko podsumowująco-jesienne, Niby przeczytana powieść dawno; Niby rozkłada się czas samosiewny Żytnim snopem oraz lnianym płótnem...
Tam i cep, i miarka, i czerpak chwytny, Tam występują twarze na jasnym tkaniu: I, co nie wspomnienie, to radosna męka, Jakby kazali ze wszystkim rozstać się mnie...
KOZIE BŁOTO
Odskakują od szkła kamyczki źrenic: przyciemnione życie bezsensowne swą treścią, i chmura, co leży na placu wznak, pulsując, kona, konając razem z miastem. Rozbłyskują ciała kuszących heter, I żaby skrzeczą w Kozim błocie, Który dzisiaj wiek: sobota czy czwartek? I kto w czym odbił się: muzeum czy bank naprzeciw?.. To — sen... bezkresny sen... Kolumna podniosła W płachcie kamiennej nierządnicę czy skrzywdzoną?! Zhańbiony tłum woła: — Chwała! Chwała! Złodziejowi, co gwiżdże rano podchmielony. To — sen... To rzeczywiście sen... Czy mara trwała? Czy wymysł czyjś, co przechodzi w rzeczywistość? Szum tęgich gwizdaczy i kumkanie dźwięczne, Udarowcy grzmią, wije się srebrno pieśń... Krąży Michał i sfrunął Taras, Musztrują żebraków na Europejskim Placu... O niepowtarzalny czas! Dla nas! Dla nas! Dla nas! I dzwony w Ławrze biją. Śpiewają w Pyrohoshczy. Już niezależni jesteśmy należycie do wieków, Lecz was tu nie było ani jutro, ani nigdy; Nie mowa — gest został u nas, u żebraków, Co idą w kufajkach, w których obcięte poły... Z Podola sunie tłum — zachwyt w oczach, W muszle uszu zakręcony Kirkorow, I powiewa hańba na jasnych sztandarach, I kwaczą: hańba! — w błocie żaby chórem. Pomiędzy tłumem bies na rolkach snuje, W górę podrzuca zatłuszczoną jarmułkę: — Dokąd nie rzucisz jej — trafisz w moje! Ziemia moja, moja! — rozbrzmiewa głos dźwięcznie. Wszystko podgarnął wokół: kwartały, przybudówki, Gaje, lasy, rzeki — wszystko, wszystko do grudki... Wam — gumy do żucia w usta napchał, zwichnąwszy języki, Co cienko dzwonią o wargi, jak obrączki... W roztopiony asfalt zanurza się ciało, I szczury snują się tobie pod nogami... I wyraźniejszym staje się na Bankowej gniazdo W złoconej parchy, nasycone czartami... Jednak latający Krzyż nad miastem zawisa: A może Boży miecz z Książęcej prawicy... I nurza się twój wzrok w błękitne niebiosa, I głos: “Az wozdam...” — rozbrzmiewa, jak ze studni.
х х х
…Fala przesypuje żwir, jakby zapewniała: szelest — to sen… i zamiera z bezsilności bezmiar wód. A ta granica jest umowna, jak nitka na niebie, którą naciągnęły bez potrzeby na widnokręgu anioły… byśmy mogli zahaczyć się oczami, spadając w dół… duszą już przechyliłem się i ja na tamtą stronę, ale w garści żwir ściskam całymi dniami — gładkie, ciepłe kamyki… i oczy spragnione, niestrudzenie piją bezmiar, toną w mleku… jedynie agatowe żyłki na powiekach świadczą, że ty — jesteś tu, gdzie słychać podłużny głos piły, która nieubłaganie wchodzi w grunt: wżik-wżik… wyszczerbione płótno tnie uparcie wieczności szkielet, a ty zginasz się coraz niżej, i wiatr pożegnalnie świszczy w opustoszałą już pięść.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
