Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
nr 29 (354) 20-26 lipca 2006 r. TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROŚWITA» imienia TARASA SZEWCZENKI Do Światowego Forum Ukraińców Str. 4 Ogrzane dziecięce serca Str. 5 Omawiamy projekt Koncepcji państwowej polityki językowej Ukrainy
Tłumaczenie maszynowe
Zdjęcie O. Łytwynenki GORĄCY TEMAT W obozie pod niebieskimi sztandarami Partii Regionów siedzą „strażnicy” osiągnięć zwycięskiej większości parlamentarnej. Zatem są oni zorientowani raczej na obronę niż na atak. Nad obozem „rewolucjonistów” powiewają flagi różnych partii, które łączy jedynie poczucie porażki. Tych flag jest tak wiele, że czasem wydaje się – więcej niż ludzi. A same sztandary, jak wiadomo, rewolucji nie robią. Co prawda, liczba ludzi z flagami na ulicach stolicy rośnie. Blok Julii Tymoszenko zorganizował dowóz swoich sympatyków z obwodów. Jeszcze więcej ich będzie, bez wątpienia, 25 lipca, to ostateczna data dla prawdopodobnego rozwiązania parlamentu, którego tak domaga się BJuT i inne partie, reprezentowane w miasteczku namiotowym na Majdanie. Rozwiązanie Rady Najwyższej – to jedyne, co ich obecnie połączyło, wszak to, teoretycznie, druga szansa na wejście do parlamentu. Dlatego nie dziwi, że obok namiotów „bjutowców”, którzy praktycznie stracili szansę na posiadanie swojego premiera, stoją też namioty „Pory” i Ukraińskiej Partii Ludowej Kostenki – partii, które nawet nie zdołały przekroczyć trzyprocentowego progu w minionych wyborach. A są tam jeszcze flagi UNA-UNSO i „Ruchu za jednością” Bojki, którzy do parlamentu nawet się nie zbliżali. Jest symbolika jeszcze bardziej marginalnych grup politycznych, które na nic nie liczą, poza przypomnieniem o swoim istnieniu. Taka sobie bezpłatna reklama polityczna w centrum stolicy. Do tego wszystkie te siły mają nieco różne zadania i metody walki. BJuT blokuje Radę Najwyższą i ma nadzieję zagitować nie-sympatyków Julii Tymoszenko do swoich akcji. „Pora” też bierze udział w blokowaniu parlamentu i gra z „regionałami” w piłkę, a „unsowcy” rozrywają się „biciem po pysku” zabłąkanego nocą do ich obozu przedstawiciela Eurazjatyckiego Związku Młodzieży. Prawie nic nowego. Nie warto chyba nawet podkreślać, że zwykli kijowianie już nie noszą herbaty i kotletów mieszkańcom „miasteczek namiotowych”, a o „suchym prawie” ani wśród rewolucjonistów, ani wśród kontrrewolucjonistów nikt już nawet nie wspomina. Do tego – lato, upał. Udział w wiecach i pikietach przeplata się z kąpielami w Dnieprze i innymi formami wypoczynku. Nie głupi przecież mówił, że „latem rewolucji się nie robi”. Ponadto, jeśli wierzyć informacjom z politycznych kuluarów, rozwiązania Rady Najwyższej nie będzie. Kolejne posiedzenie parlamentu we wtorek 18 lipca jeszcze raz to potwierdziło. „Regionałowie” pewnie trzymają w oblężeniu (w dosłownym i przenośnym znaczeniu słowa) „miejsca straceń” Rady Najwyższej. Próba „pomarańczowej” opozycji zablokowania deputowanym wejścia do Rady Najwyższej nic nie dała. Istnienie „anty-kryzysowej koalicji” ogłoszono jeszcze raz – teraz już w absolutnej zgodzie z regulaminem. „Nasza Ukraina” oficjalnie przeszła do opozycji, ale z wystąpienia na trybunie parlamentarnej Anatolija Kinacha było widać: partia wciąż ma nadzieję na ciepłe posadki w rządzie i na nie drugorzędne komisje Rady Najwyższej, dla których gotowa jest legitymizować „anty-kryzysową koalicję”. Teoretycznie rozwiązania parlamentu domaga się tylko BJuT. Ale jakoś nie całkiem konsekwentnie. Na tym samym posiedzeniu Rady Najwyższej przedstawiciele Bloku Tymoszenko oświadczyli, że będą domagać się nowych wyborów, walczyć o przewodniczenie określonym komisjom. O tym dziennikarzy poinformował zastępca Julii Tymoszenko Ołeksandr Turczynow. „Każdy deputowany jest zobowiązany pracować w komisji. Wyznaczyliśmy swoich przedstawicieli do pracy w komisjach na wypadek, gdyby Juszczenko nie rozwiązał parlamentu” – zaznaczył. Samego zaś Turczynowa BJuT wysunął jako kandydata na stanowisko wiceprzewodniczącego parlamentu. Tego samego dnia rzecznik BJuT Witalij Czepinoha opowiedział, które właśnie komisje Rady Najwyższej chce objąć BJuT. Zatem, decyzją frakcji Mykoła Tomenko został wysunięty na stanowisko przewodniczącego Komisji ds. rodziny, młodzieży i sportu. Andrij Szewczenko został zaproponowany przez frakcję na stanowisko przewodniczącego Komisji ds. wolności słowa, a Bohdan Hubski – komisji ds. prywatyzacji. Na stanowisko przewodniczącego Komisji ds. kompleksu rolno-przemysłowego wysunięto Mychajła Hładija. Jak poinformował serwis internetowy „Ukraińska Prawda”, na stanowisko przewodniczącego Komisji ds. budownictwa, architektury i gospodarki komunalnej BJuT wysunął Jurija Serbina. Na stanowisko przewodniczącego ds. ekologii wysunięto Wałerija Kalczenkę, objąć Komisję ds. kultury i duchowości ma Wołodymyr Jaworiwski. O swoich apetytach oświadczyli przedstawiciele „Naszej Ukrainy”. Jednocześnie „Ukraińska Prawda”, powołując się na źródła w „Naszej Ukrainie”, donosi, że Petro Poroszenko został wysunięty na stanowisko przewodniczącego Komisji ds. finansów i działalności bankowej, Mykoła Martynenko – Komisja ds. paliwowo-energetycznych, Anatolij Kinach – Komisja ds. bezpieczeństwa narodowego, Borys Tarasiuk – Komisja ds. integracji europejskiej, Wołodymyr Stretowycz – ds. działalności organów ścigania. Z tego możemy wyciągnąć wniosek, że cała retoryka związana z rozwiązaniem parlamentu jest zorientowana tylko na wprowadzanie w błąd politycznych marginesów, którzy mają wielkie nadzieje, ale są słabo poinformowani o realnym stanie spraw. Zatem za dwa-trzy tygodnie mieszkańcy miasteczek namiotowych będą musieli rozjechać się do domów. Ale możliwe, że gdzieś 24 lub 25 lipca będą chcieli jednak wydać zgromadzoną w obozach energię przeciwko sobie, lecz to i tak nie wpłynie na wydarzenia polityczne w kraju. Nie na darmo tych, którzy siedzą w wysokich gabinetach, nazywają władzą, a tych, którzy w namiotach – politycznym marginesem. Wołodymyr PAWLIW z Kryzys „pomarańczowej” władzy i stworzenie „biało-różowej anty-kryzysowej koalicji” znów przywróciły na kijowskie ulice różnorodne miasteczka namiotowe. Jednak rewolucji nie będzie. Kontrrewolucji – też. Nie ma rewolucyjnego ducha w mieszkańcach i wizytatorach tych „miasteczek”. Str. 7, 8, 9, 10 Lato „Młodej Proświty” Str. 11 Serial animowany „Lis Mykyta” od „Proświty” Str. 14 0 6 0 2 9 4 820095 780016 ŁĄCZNIE NA KONCIE CERKWI TARASOWEJ – 787 875 hrywien 60 kop.
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
niemożliwe jest prowadzenie działań latem. Po drugie, obecnie poziom rozczarowania jest tak wielki, że bardzo wielu moich znajomych, uczestników tamtego „Majdanu”, pod żadnym pozorem nie wyjdzie bronić ani Juszczenki, ani Tymoszenko. Czy bronić abstrakcyjnych wartości? Skoro liderzy byli zbyt nieudolni, to powinni nauczyć się żyć w opozycji, tak jak to powinno być w demokratycznym kraju. Kost Bondarenko, dyrektor Kijowskiego Instytutu Problemów Zarządzania im. Gorszenina: — Generalnie możliwe jest wszystko. Ale warto wspomnieć genialne dzieło Karola Marksa „18 brumaire’a Ludwika Bonaparte”, które zaczynało się słowami: „Hegel zauważył gdzieś, że wszystkie wielkie fakty i postacie historyczne powtarzają się niejako dwukrotnie: raz jako tragedia, za drugim razem jako farsa”. W danej sytuacji przeprowadzenie drugiego „Majdanu” to farsa. Dlaczego zrealizowanie nowego „Majdanu” będzie trudne? Po pierwsze, latem na Ukrainie nie odbyło się żadne skuteczne wystąpienie społeczne, ponieważ jest to martwy sezon polityczny. Z martwych sezonów korzysta z reguły kontrrewolucja, a nie rewolucja. Po drugie, w 2004 roku ludzie rozumieli, że wtedy ukradziono ich głosy, próbowano sfałszować wyniki głosowania. Obecnie zaś ludziom udowodniono, że wybory przebiegły mniej więcej uczciwie. A to, co dzieje się w Radzie Najwyższej, to już gry o charakterze elitarnym, a nie elektoratowym, czyli gry, do których nie warto włączać społeczeństwa. I społeczeństwo doskonale to rozumie. Po trzecie, wydaje mi się, że jest pewna naciągniętość w patosie Julii Tymoszenko i jej sojuszników. Julia Tymoszenko przelicytowała samą siebie — obecna sytuacja powstała przez jej chciwość, niechęć do dzielenia się stanowiskami. I gdyby nie jej niezrównoważona polityka, już dawno mielibyśmy i rząd, i pracujący parlament. I ostatnie. Jak świadczą badania socjologiczne, większość obywateli na Ukrainie skłania się ku szerokiej koalicji. Wszystkie te czynniki prowadzą do tego, że „Majdan” staje się nie po prostu niemożliwy, a niecelowy. się przekształcić w terytorium walki o rzadkie bogactwa naturalne i gospodarkę Ukrainy, i tutaj szczególnie wyróżniają się nasi rodzimi oligarchowie, którzy w rzeczywistości nie są patriotami swojego państwa. Całą duszą wspieraliśmy Pana w wyborach prezydenckich, poparliśmy partie narodowo-patriotyczne w wyborach do Rady Najwyższej Ukrainy, dlatego mamy moralne prawo zwrócić się do Pana z prośbą o niezwłoczne wykorzystanie przyznanych Panu uprawnień. W związku ze stanem nadzwyczajnym i wydarzeniami politycznymi, które mogą doprowadzić do rozłamu państwa, utraty niepodległości, żądamy rozwiązania obecnego składu parlamentu. W tym, naszym zdaniem, jedyny ratunek. Pisarze, deputowani Rady Najwyższej Ukrainy: W. JAWORIWSKIJ, Ołena BONDARENKO, Ł. ŁUKIANENKO, W. KUJBIDA, Ł. TANIUK, W. TEREN, członkowie Prezydium NSPU, przewodniczący organizacji obwodowych NSPU. 11.07.06 r.
Tłumaczenie maszynowe
OPINIA EKSPERTÓW
Mychajło POHREBIŃSKI, dyrektor Centrum Badań Politycznych i Konfliktologii: — Warunków dla drugiego „Majdanu” nie ma, ale wiele zależy od klasy politycznej. Jeśli politycy pójdą „ściana na ścianę”, rozdrażnią ludzi, to oni wyjdą. Ale uważam, że to nie po prostu farsa, a tragifarsa z nieprzewidywalnymi skutkami. W warunkach, które obecnie zaistniały, ludzie umiarkowani i tolerancyjni, a większość „Majdanu-2004” stanowili właśnie oni, teraz na majdan nie wyjdą. To oczywiste. Zatem, jeśli „Majdan” się odbędzie, to będzie składał się częściowo z ludzi opłaconych, częściowo — nastawionych niezwykle radykalnie i agresywnie, jak z jednej, tak i z drugiej strony. Właśnie to może doprowadzić do tragedii. Uważam, że politycy powinni zwrócić na to uwagę. Bardzo mam nadzieję, że powściągliwość ukraińskiej mentalności zadziała ponownie i żadne radykalne wydarzenia nie będą miały miejsca.
Oles DONIJ, przewodniczący Centrum Badań Wartości Politycznych: — „Majdan”, jako forma prowadzenia akcji ulicznych z wykorzystaniem wyposażenia technicznego — namiotów, w Kijowie już trwa. Inna sprawa, jaki rozmach może przybrać nowy „Majdan” i jakie skutki są możliwe w wyniku jego nacisku. Tutaj warto wrócić do ukraińskiej historii i przypomnieć, że „Majdan” jako miasteczko namiotowe z wielkoskalowymi demonstracjami powstał po raz pierwszy wcale nie podczas Pomarańczowej rewolucji. Po raz pierwszy ta technologia została zastosowana w październiku dziewięćdziesiątego roku podczas „studenckiej rewolucji na granicie” i wtedy akcja osiągnęła sukces. Już po dwóch latach przeważająca większość tych samych studenckich przywódców stawiała jeszcze raz miasteczko namiotowe (nawiasem mówiąc, znacznie lepiej technicznie wyposażone w porównaniu z pierwszym razem) na Chreszczatyku, ale wsparcia od ludności zdobyć się nie udało. Drugie miasteczko namiotowe w 1992 roku nie osiągnęło żadnych sukcesów politycznych, poniosło fiasko i zostało zwinięte. Sama idea namiotów na Chreszczatyku po tym na długie lata została zdyskredytowana.
Najczcigodniejszy Panie Prezydencie! Drogi Wiktorze Andrijowyczu!
Wie Pan, że byłam i wciąż pozostaję Pana gorącą zwolenniczką, właśnie dlatego bardzo Pana proszę: proszę się zatrzymać! Nie wspierajcie bandytów i zdrajcy Moroza! Znajdźcie prawne drogi do szybkiego rozwiązania Rady Najwyższej, aby nie przeciągać jeszcze bardziej tego długotrwałego znęcania się nad Ukrainą i nie stracić całkowicie zaufania światowej wspólnoty do ukraińskiej demokracji! Doskonale rozumiem, że rozwiązanie Rady Najwyższej teraz — to kolejny wir bezwładzy, chaosu i brudu, ale tak stanie się tylko w tym przypadku, jeśli nie będzie twardych i zdecydowanych działań Prezydenta. Niedawno byłam na Krymie i słyszałam, dlaczego tam na wyborach większe poparcie wśród demokratów miała właśnie Julia Wołodymyriwna — dlatego, że uważają Pana za niezdolnego do zaprowadzenia porządku i ochrony uczciwych ludzi Ukrainy… Zapewniałam ich, że Pan jest zwolennikiem absolutnej praworządności (chociaż zrozumiałe, że bez Sądu Konstytucyjnego i należytej uczciwości sądów wszystkich szczebli o żadnej praworządności u nas nie może być mowy!)… Ale wszyscy mieliśmy nadzieję, że tandem tolerancyjnego Juszczenki i zdecydowanej Tymoszenko zdoła zaprowadzić porządek na Ukrainie… Jednak teraz kolejne swary w demokratycznym obozie i Pana „strach” znów odrzuciły nas wszystkich do Kidałowa! Proszę uwierzyć, to, że Panu boli z powodu zdrady Moroza, wcale nie osłabia nieznośnego bólu i rozczarowania wszystkich normalnych ludzi na Ukrainie i w świecie z tego powodu, że pozwala Pan bandytom umacniać się przy władzy na Ukrainie! Czyż Pan nie widzi, że po wyborach przewodniczącego i prezydium RN oraz premiera zrobią Panu impeachment — 100 %! Nawet jeśli nie zrobią (co jest niemożliwe!) — jest Pan tylko lalką w ich rękach, do tego będzie Pan Prezydentem bez narodu, bo ostatecznie straci Pan elektorat i żadnymi flirtami z „regionami” nie zdobędzie Pan głosów ich elektoratu! Daj Boże Panu podjąć właściwą decyzję! Wtedy cała porządna Ukraina i cały cywilizowany świat znów będą z Panem! Niech chroni i pomaga Panu i nam wszystkim Pan Bóg!
Lubow SYROTA, poetka, inwalidka Czarnobyla
Mykoła MYCHALCZENKO, prezydent Ukraińskiej Akademii Nauk Politycznych: — Nowy „Majdan” jest niemożliwy. Ludność jest na tyle rozczarowana wszystkimi siłami politycznymi, że niemożliwy jest ani „pomarańczowy”, ani „niebiesko-biały”, ani „różowy”, ani jakikolwiek inny „Majdan”. Dlatego trzeba rozwiązywać wszystko drogą porozumień między politykami.
Maksym STRICHA, kierownik programów naukowych Instytutu Otwartej Polityki: — Nie wykluczam możliwości nowego „Majdanu” w ogóle, ale obawiam się, że jest on mało prawdopodobny w ciągu najbliższych miesięcy. Przede wszystkim niemożliwy dlatego, że rewolucję, jak ktoś słusznie powiedział, trudno robić zimą i
Zdjęcie O. Łytwynenki
Kolejna próba postawienia namiotów na Chreszczatyku i rozbudzenia społeczeństwa miała miejsce po śmierci jednego z byłych studenckich aktywistów Heorhija Gongadzego i dała impuls akcji „Ukraina bez Kuczmy”. Ale ludność w tamtym momencie okazała się niegotowa wesprzeć akcję pod moralnymi, ale abstrakcyjnymi hasłami, i kolejne miasteczko namiotowe zniknęło od zimna i śniegu.
Następny „Majdan” z namiotami odbył się podczas Pomarańczowej rewolucji i osiągnął postawione przed nim cele. Póki co doświadczenie ukraińskiej historii uczy, że każde nowe ukraińskie pokolenie (a zmieniają się one mniej więcej raz na 10—15 lat) może mieć swój udany „Majdan”. A nieudanych „Majdanów” może być ile tylko zechcesz.
DO PREZYDENTA UKRAINY W. A. JUSZCZENKI
Najczcigodniejszy Wiktorze Andrijowyczu!
Ukraińscy pisarze, jak i cała narodowo-demokratyczna społeczność Ukrainy, są głęboko zaniepokojeni wydarzeniami politycznymi ostatnich dni, kiedy tak zwana szeroka antykryzysowa koalicja, łamiąc ustawodawstwo i wszystkie ogólnoludzkie zasady moralności, przejęła władzę w Radzie Najwyższej Ukrainy. Dobrze zdajemy sobie sprawę, co może czekać Ukrainę i nasz naród, jeśli nami będą kierować bandyci, zdziercy, oddając wszystkie bogactwa Ukrainy obcym. Takie „dobro” już przeżyliśmy za czasów L. Kuczmy, zwłaszcza w ostatnich latach jego rządów, kiedy sprowokowano rozłam organizacji pisarskiej w celu przejęcia całego naszego majątku. Tysiące pisarzy było aktywnymi uczestnikami Pomarańczowej rewolucji, a w naszym Domu przy ulicy Bankowej 2 mieścił się jeden ze sztabów Majdanu. Dziesiątki naszych poetów opisały to znamienne wydarzenie w swoich wierszach, poematach i pieśniach. Dobrze widzimy, że nasze niezależne państwo próbują-
ŚWIAT
Miasteczka namiotowe, które powstały w ciągu ostatnich tygodni w Kijowie, mało komu kojarzą się z „rewolucją”. Dlatego praktycznie nie mają one wsparcia kijowian, a dla turystów służą jedynie jako tło do zdjęć. Politolodzy, ankietowani przez Centrum Badań Wartości Politycznych, również nie są skłonni wierzyć w powtórkę wydarzeń sprzed półtora roku.
Tłumaczenie maszynowe
Po wtargnięciu na terytorium Izraela libańskich aktywistów organizacji terrorystycznej Hezbollah i uprowadzeniu dwóch izraelskich wojskowych, Żydzi rozpoczęli militarne akcje powietrzne, bombardując obiekty wojskowe Libanu. Muzułmańscy ekstremiści odpowiedzieli im zamachami terrorystycznymi przeciwko ludności cywilnej w Hajfie... Ministerstwo Spraw Zagranicznych Ukrainy wzywa wszystkich obywateli Ukrainy do powstrzymania się od podróży w rejon konfliktu. Zagrożenie wojną w rejonie Bliskiego Wschodu stało się na tyle realne, że Rada Bezpieczeństwa ONZ nie wyklucza wprowadzenia sił pokojowych do regionu. Przedstawicielstwa dyplomatyczne krajów, których obywatele przebywają na terytorium państw tego regionu, rozpoczęły ich pilną ewakuację. Izraelscy wojskowi kilka razy na dobę atakują kolejne strategiczne obiekty na terytorium Libanu, które terroryści z Hezbollahu mogą wykorzystać podczas prawdopodobnego ataku na Izrael. Rząd libański, obawiając się oficjalnego rozpoczęcia wojny, na razie nie składa ostrych deklaracji i apeluje do społeczności międzynarodowej o pomoc. Pierwszym na wezwanie odpowiedział francuski prezydent Jacques Chirac, który wysłał do Bejrutu premiera kraju Dominique’a de Villepina. W oficjalnym komunikacie biura prasowego władz francuskich cel wizyty określono jako „wyraz wsparcia dla narodu libańskiego”. Szefowie państw Wielkiej Ósemki, którzy zebrali się na szczycie w Petersburgu, również wyrazili zaniepokojenie sytuacją konfliktową w rejonie Morza Czerwonego i wezwali strony konfliktu do złożenia broni, wyraźnie zaznaczając, że „pierwsi muszą zaprzestać ataków Libańczycy, a dopiero potem Żydzi”. Tymczasem w Izraelu ludność przygotowuje się na najgorsze — wojnę. Żydzi masowo kupują wodę pitną, produkty żywnościowe oraz leki. Jednak paniki wśród ludności cywilnej w większej części kraju nie ma. Najbardziej dramatyczna sytuacja pozostaje na północy Izraela, gdzie władze lokalne, w szczególności Hajfy — trzeciego co do wielkości miasta kraju, wzywają obywateli do przebywania w schronach. Miasto jest regularnie bombardowane przez ekstremistów z Hezbollahu, którzy grożą wysadzeniem także zakładów chemicznych, wywołując tym samym katastrofę ekologiczną. W odpowiedzi Izraelczycy oświadczają, że ekstremiści ich nie zastraszą i w najbliższym czasie zamierzają zaatakować Południowy Liban (o czym powiedział izraelski generał Udi Adam). Głównym zadaniem izraelskich ataków jest maksymalne osłabienie terrorystów z Hezbollahu oraz spełnienie żądania wobec rządu libańskiego dotyczącego regularnej kontroli terenów przygranicznych przez armię libańską, a nie przez terrorystów z Hezbollahu, jak to ma miejsce w ostatnim czasie. W obronie Hezbollahu stanęły Syria i Iran, które oświadczyły, że pod żadnym pozorem nie dopuszczą do zniszczenia tej organizacji terrorystycznej. W odpowiedzi Izrael grozi atakami powietrznymi na strategiczne obiekty tych krajów. W tej sytuacji Izrael może zaatakować Syrię i Iran w każdej chwili. Jednak zdaniem izraelskich ekspertów wojskowych, konflikt ograniczy się jedynie do ataków powietrznych. Swoją pomoc w rozwiązaniu konfliktu zaproponowały także Stany Zjednoczone Ameryki, za pośrednictwem przedstawicieli których rząd izraelski przekazał Libanowi żądania, po spełnieniu których Żydzi zaprzestaną bombardowania terytorium tego kraju. Przede wszystkim w apelu do Libańczyków mowa była o uwolnieniu izraelskich żołnierzy z niewoli, zakończeniu ataków terrorystycznych oraz o wspomnianej już kontroli granicy libańsko-izraelskiej przez libańskich wojskowych ze swojej strony. Póki politycy negocjują możliwości likwidacji konfliktu, po obu stronach granicy są ofiary śmiertelne. Zginęło już około 300 cywilnych obywateli Izraela i Libanu. Tetiana ARTUSZEWSKA
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
maszyn i z których zdecydowana większość dawno wypracowała swój zasób. Ale rzecz nie tylko w tym. Podane ceny choć trochę przewyższają koszty produkcji ziarna. Ale po tych cenach, jak i w zeszłym roku, będzie skupowana (gwarantowanie, na podstawie kontraktów) znikoma ilość chleba. Przez tak zwany Fundusz Agrarny. Na przykład, w zeszłym roku na Czernihowszczyźnie przez FA skupiono zaledwie 20 tysięcy ton ziarna przy prawie półtoramilionowym zbiorze. Co robić z resztą — nie wiadomo. Nawet po wydatkach żywnościowych, po skarmianiu bydła i drobiu, u rolników pozostaje bardzo dużo ziarna, które znów może pójść za bezcen. Przynajmniej na spotkaniu z dziennikarzami naczelnik Czernihowskiego obwodowego zarządu rozwoju rolno-przemysłowego Mykoła Kolesnykow nie przekazał niczego pocieszającego. Na początek lipca (już na starcie żniw) handel zbożem praktycznie nie był prowadzony, kontrakty nie były podpisywane. Dokąd, komu i za ile pójdzie wyhodowany urodzaj — to pytanie pozostaje bez odpowiedzi, której powinna udzielić władza naszego agrarnego państwa. Petro ANTONENKO. wczesnego nowo upieczonego speakera Rady Najwyższej — ambitnego człowieka i poety, i laureata nagrody imienia Hryhorija Skoworody — z profilu na tle oparcia krzesła, do którego tak pragnął trafić, w którym tak szczęśliwie usiadł, zastępując jeden kompromis drugim. A na odwrocie banknotu różowego koloru wysokiej jakości pomarańczowym szronem nadpisać hasło: “Od każdego według zdolności, każdemu według pracy jego — w dary wysokie krzesło!” I na zakończenie: ostatnia przewartościowanie wartości, panowie socjaliści z komunistami, odbyło się z siłą i szybkością narastania trzeszczącego syberyjskiego mrozu w zakorkowanej i pełnej butelce z piwem i według praw kompromisu. Bo narodziny w głowach mitu o utracie wartości zrodziły strach przed utratą amorficznej wartości, a strach przed utratą zawsze prowadzi do kolejnych amorficznych kompromisów i istotnych strat. Traćcie, panowie twórcy, istotnie traćcie wszystko, co niepotrzebne z głów swoich, nie tracąc głów swoich! Przez głowy urzędników zawsze galopuje bakteria inflacji. Skupujcie walutę, panowie, wolni narodowi pracownicy. Rosyjski gaz podrożał — kapitalizacja! Ukraiński metal stanieje — socjalizacja! Ukraińska energia elektryczna jest tania tylko za granicą — europejski wybór! Chochol-zarobkowicz, produkt kompromisu bezczynnych polityków, masowo krystalizuje się na zapleczach Europy — rajskie i słodkie życie nadchodzi nie w domu! W domu — wyginają się od kompromisów “okrągłe stoły”, przy nich panuje pojęciowa wyselekcjonowana profesura: “Roszenkowicz! Rotszyldowicz! Rotfrontowicz! Bandiukowicz!” Nieustępliwy Majdan jaśnie wielmożni chochołowie znów wymienili według pojęć na straszydło profesora kompromisu. W domu panuje mistrz łapówki: “Ja tobie, ty mnie! Ile ty kosztujesz? A dusza?” Ołeksandr KOWTUN, obwód winnicki.
Tłumaczenie maszynowe
“Naukowcy z Uniwersytetu w Bristolu kupują wszy. Po 20 funtów szterlingów za sztukę. W ostatnim czasie w Wielkiej Brytanii pojawił się nowy rodzaj wszawicy, który nie leczy się żadnym ze znanych lekarstw. Zatem postanowiono zebrać jak najwięcej materiału do badań”… (Z gazet) “Każde wstrętne robactwo lubi brud. W tym plugawym środowisku rozkoszuje się i w nim wyhodowuje swoje gnidy…” (Z wystąpienia Vani Mołdawana na Światowym sympozjum na temat wszawicy). Tak oto. Naczytasz się. Nasłuchasz się. Napatrzysz się. I myślisz: jakiej to wstrętności na świecie nie ma. Są choroby bardzo straszne. A są choroby bardzo obrzydliwe. Gdzie jak gdzie, ale w Wielkiej Brytanii — wszawica. Któż by pomyślał. Wszy na błękitnym Albionie. Vitia Carapkin przypuszcza, że to skutek procesu migracji. Nie inaczej, jak te nieznane wszy to zmutowane pasożyty okresu rozwiniętego socjalizmu w ZSRR… Na Ukrainie — inna bieda. Na Ukrainie pozostały polityczne gnidy moskiewskich imperialnych wszy. I również zmutowane. Gnida płodzi gnidę. Najwięcej ich skupiło się w radach lokalnych niektórych regionów. W niektórych tak zwanych partiach, “towarzystwach”, “Związkach”, “ruchach”. Dlatego powstaje podejrzenie, że “kontyngent pasożytów” nam stale uzupełniają i stale podkarmiają stamtąd, z “centrum”. Genetycznie, oczywiście, ciągnie ich tam, na “historyczną ojczyznę”. Ale one tak przyssały się do ciała Ukrainy, że inaczej nie wyobrażają sobie siebie na “wielkiej ojczyźnie”, jak “razem z Małorosją”… Dlatego też nie dziwi, że swoimi gnidowatymi “ruchami” to “ratują język rosyjski”, to wojują “przeciwko” NATO. To szkalują Prezydenta. Państwo. Narodowe świętości. No, przeciwko NATO, zrozumiałe. Gdzie NATO — pasożytom miejsca nie ma. A “język” po to i język, żeby nim manipulować, wieszać na uszach makaron, wywoływać w społeczeństwie swędzenie. Niech, powiadają, społeczeństwo się drapie. Będą ręce zajęte, to do nich, parszywych gnid, nie dosięgną. I społeczeństwo się drapie. Cierpi całą tę nieczystość na swoim ciele. Potakuje jej gnidowatym “ruchom”. A władza nasza, ukraińska, jeszcze i ochrania tę hołotę. Żeby ktoś do paznokcia nie przycisnął. I pytamy siebie nawzajem: “I co my za naród taki? Na naszej skórze siedzą, ssą naszą krew, z nas szydzą, a my jeszcze ochraniamy ich spokój?..” Taki, znaczy, my naród. Humanitarny do upadłego. Nawet gnidy szkoda rozgnieść. Czy zmyć ze swojego ciała. Wierzymy w cuda. Może ona uświadomi sobie, że jest gnidą, zrobi jej się wstyd i przekształci się przynajmniej w mrówkę… Oczywiście, życie nas nauczy być zdecydowanymi i kategorycznymi, oczyszczać swoją przestrzeń życiową od nieczystości. Choć, prawdę mówiąc, uczy już kilka stuleci. I te same grabie po tym samym czole. Czy grabie takie mięciutkie, czy czoło takie twarde? Ale wiecznie cierpieć tę społeczną zawszawienie nie będziemy. Jakieś pokolenie w końcu powie: “D O Ś Ć !” Przeprowadzi “dezynfekcję”… A póki co Izia Czaczkes radzi co innego. Wychodząc z ukraińskiego filantropijnego mentalności, nieczystość, która obsiadła Ukrainę, sprzedać brytyjskim uczonym. Oczywiście, po 20 funtów szterlingów za każdą polityczną nędzę nikt nam nie da. Ale po trzydzieści umownych “srebrników”, które będą równać się trzydziestu rosyjskim rublom, do których oni przywykli, można wziąć. Bo wydaje się, że te polityczne gnidy, które u nas, i te nieznane wszy, które u nich, — z jednego, bardzo znanego całemu światu “Akwarium”… 7 lipca 2006 r. Chutor “Mozambik” Jewhen DUDAR
Tłumaczenie maszynowe
AKTUALNE Wszyscy pamiętają, jak w zeszłym roku państwo „rzuciło” (właśnie ten żargon jest tu najbardziej na miejscu) rolnika przy skupie zboża. W szczycie żniw i do późnej jesieni praktycznie nie prowadzono skupu nowych zbiorów po normalnych cenach. A główną część zbiorów rolnikom proponowano „przetrzymać”, czyli oddać na przechowanie, a pod koniec roku, jakoby, kupią je po normalnej cenie. Wywołało to oburzenie rolników. Przecież ludziom trzeba było nie w listopadzie czy grudniu, a natychmiast, w lipcu-sierpniu, zatankować samochód, kombajn i ciągnik, aby dokończyć zbiory, zasiać oziminy. A sam transport i przechowywanie kosztowały niemało. Tymczasem po wsiach kręcili się pośrednicy, którzy skupowali chleb za bezcen. I rolnik, przyparty do muru, musiał na to przystać. Były przypadki, gdy rolnicy pilnie sprzedawali pszenicę po 400 hrywien za tonę, co nie pokrywało nawet kosztów jej produkcji. Musieli, bo trzeba było pilnie zapłacić kredyty, kupić paliwo. I nikt z naszej władzy nie wyjaśnił do końca, co się dzieje. Czy sytuacja się nie powtórzy? Ministerstwo Polityki Rolnej właśnie ogłosiło ceny skupu zbiorów w tym roku. Pierwsze, co dziwi, to że są one z jakiegoś powodu nawet niższe od zeszłorocznych, chociaż wydatki rolników niepomiernie wzrosły. Tak, za tonę pszenicy pierwszej klasy obiecują płacić po 850 hrywien (w zeszłym roku kupowali po 930). Za tonę pszenicy drugiej i trzeciej klasy będą dawać odpowiednio 800 i 700 hrywien. Podczas gdy same koszty uprawy tony pszenicy trzeciej klasy (a tej właśnie młóci się niemało) sięgnęły już 900 hrywien. I nie ma się co dziwić, wszak o jedną trzecią podrożało paliwo. Nie ma co już mówić o koszcie maszyn rolniczych. Zwykły kombajn zbożowy kosztuje od pół miliona hrywien wzwyż. Nic dziwnego, że na przykład gospodarstwa obwodu czernihowskiego w ciągu ostatniego roku zakupiły mniej niż pół setki kombajnów. To na około 800 przedsiębiorstw rolnych. Na tak zwane „odnowienie” parku kombajnów, który liczy ponad 2 tysiące ma- ALLEGORIE Brud cywilizacji obecnie zaciska pętlę na szyi każdego Judasza: chrześcijańszczących osób obecnie namnożyło się w kraju tak wiele, jak i socjalnych rewolucyjnych partii, i cerkwi, i parafii, i sekt, i wysoko opłacanych i przebiegłych interpretatorów komunistycznej biedy i socjalistycznej szczerości samego Chrystusa, jak i wierzących w mity i bzdury, że niemożliwe jest przeżycie bez ich pobożnego gęgania w eterze i za dnia. Najbardziej zauważalną nowością ostatniego czasu była wieść o tym, że komunistom Ukrainy kierownictwo partii pozwoliło chodzić modlić się i wierzyć w swoje i ludowe szczęśliwe jutro do cerkwi. Czyżby po ostatniej konsultacji z towarzyszami w białokamiennej czy po ostatniej wieczerzy ze zbieraczem ziem rosyjskich patriarchą Aleksiejem i jego ukraińskojęzycznym namiestnikiem Wołodymyrem? Obecnie stało się oczywistym i to, że leninizm to nie marksizm, a marksizm rosyjskiego chowu i wcale nie marksizm niemieckiego typu, i nie sam Marks, który przeliczywszy wszystkie zyski z produkcji wszelkiej produkcji, tak i nie zrozumiał istoty natury człowieka. Człowieka, któremu już nic (oprócz osiągnięcia prawdy o swoim wyzwoleniu z pęt niewolnictwa) nie pozostało do cenienia i oceniania. Człowieka, który straciwszy wszystko, jak Chrystus na pustyni, ale odnowiwszy się Duchem, już nie ma nic do stracenia i nic do zyskania, bo ma już wszystko: jest wolny od wszystkich pęt materialnej produkcji, od wszystkich kompromisów wszystkich polityków właśnie dlatego, że ma już wszystko. Taki człowiek nie wyjaśnia wszystkim swojej bezkompromisowości bez przypowieści, bo wyjaśnienie to już kompromis z kompromisów: żadnym słowem nie wyjaśnia się żadnego działania. A wyjaśnienie działaniem to już teatr, widowisko, pozór. Zatem można wyciągnąć wniosek: kiedy rodzi się kompromis – umiera prawda o człowieku. Bo żadnym tekstem nie wykażesz tej prawdy o Człowieku. Człowiekiem Prawdy trzeba się stać, pozbywszy się wszystkich kompromisów. Prawda jest i w tym, że „Demiurg nie wykańcza wszystkiego na świecie”, pozostawiając pole działalności dla Człowieka twórczego. Tylko we współtworzeniu z „owocami palców Jego” można osiągnąć rezultat: jedność! dwa rozumne, a trzeci też. Prawdziwi ukraińscy komuniści i socjaliści, wyprostowani i przez nikogo nie zgięci bracia Prawdy, polegli w wyczerpującej nierównej walce z uległą, zastraszoną o swój dobrobyt większością – z okupantami i konformistami. I najjaśniejsi z nich, jak prawdziwi prorocy, zostali ukamienowani na placach miast i
Tłumaczenie maszynowe
Kto tylko dziś nie mówi o beznadziejności bezkompromisowości w polityce. O diable kompromisu zaś uczył swoich uczniów sam Chrystus: „Ale niech będzie wasze słowo: tak — tak; nie — nie, a co ponad to — od złego”. Niedawno wysoko postawieni członkowie KPU, sącząc niewinną krew, odciskając odciski na palcach bezpartyjnego brata swego, przez siedemdziesiąt lat budowali socjalizm w osobno wziętej Rosji z republikami, wołali do ukraińskiego ludu: „Lenin!” A sami rozumieli: „Partia!” Budowali kult strachu błogosławiącej i karzącej ręki Stalina. A zbudowali mauzoleum dla dwojga, gdzie do dziś spoczywają jedyne szczątki.
Prawda też w tym, że kiedy coś bardzo długo się robi, to już nigdy nie urodzi się, a to, co szybko się robi, choć garbate i ślepe rodzi się, ale bez końca długo dycha i konając, dręczy otoczenie. Tak żyją wszystkie kompromisowe alianse — bratek łączy się z bratkiem przez pachana, jak ziarna kukurydzy między sobą przez kolbę. Każdy bratek zapełnia swoją niszę, która pozostała po mocniejszych braciach, opierając się na autorytecie pachana, jak na kowadełku kompromisu. A powoływać się dziś na to, że bratki z socjalistami i komunistami długo razem nie wytrzymają, to marność nad marnościami, bo gdzież są te prawdziwe ukraińskie socjaliści z komunistami? Jedni bratkowie tylko pozostali — kumplują się z kompromisem. A pachanów jest dziś aż trzech, jak trzej bajkowi bracia, jakby wyrośli z jednej łodygi,
miast i wsi — tymi samymi ustępliwymi pochlebcami — w brązie i granicie: Hryhorij Skoworoda, Taras Szewczenko, Iwan Franko, Myhajło Kociubynski, Stepan Rudański… Symon Petlura… Ołeksandr Dowżenko… Wasyl Stus… Wiaczesław Czornowił… Mykoła Rudenko… Ale ja tak bardzo kocham dzisiejszych socjalistów razem z komunistami za nieustępliwość w zasadach i gorączkowość decyzji, jak nikt i nigdy nie kochał, że nie będę ich kamienował za życia ani jednym słowem za ich bezkompromisowość, której nie dorównał żaden z Demiurgów. Wprost przeciwnie, proponuję prezydentowi Ukrainy wydać kolejny dekret o upamiętnieniu pamięci o komunistycznej burzliwej i socjalistycznej nadszybkiej działalności przez wprowadzenie banknotu o nominale 300 hrywien z wizerunkiem os
Tłumaczenie maszynowe
IV ŚWIATOWE FORUM UKRAIŃCÓW
Emigracja jako zjawisko społeczne jest właściwa wielu społeczeństwom i ma różne przyczyny oraz swoje skutki, które odciskają piętno na życiu narodów i całej ludzkości. Obecnie na świecie, według różnych danych, od 150 do 175 mln osób (ponad 3% populacji planety) mieszka poza granicami krajów swojego pochodzenia. Spośród nich około 70 mln to migranci. Udział Ukraińców w globalnych światowych procesach migracyjnych jest porażający: około 45% naszego ludu żyje poza granicami Ukrainy. Spośród nich ukraińscy migranci zarobkowi stanowią ponad 10% (około 8 mln, a w szczycie sezonowym ich liczba zwiększa się niemal dwukrotnie) ogólnej liczby migrantów na świecie. Udział ukraińskich emigrantów i migrantów zarobkowych w stosunku do ogólnej liczebności ukraińskiego społeczeństwa jest najwyższy na świecie. Wskaźnik ten jest szczególnie niepokojący na tle depopulacji ukraińskiego etnosu — niskiej dzietności i wysokiej śmiertelności. Ukraińskie społeczeństwo jest faktycznie podzielone na pół: nieco ponad połowa Ukraińców żyje na swoim terytorium macierzystym, a reszta jest rozproszona poza granicami Ukrainy. Z tego powodu w ukraińskiej kulturze ukształtowały się dwa równoległe nurty: jeden — na Ukrainie, drugi — za granicą, które do niedawna były podzielone jeszcze barierami polityczno-ideologicznymi. Co więcej, na ukraińskich ziemiach etnicznych za granicą znikają rdzenni Ukraińcy. Znikają nie fizycznie, a nominalnie, co potwierdzają dane spisów powszechnych w sąsiednich krajach (Rosji, Polsce, Białorusi, Słowacji, Rumunii, Mołdawii). Przyczyny są różne, ale główna to brak należytego wsparcia i ochrony ze strony Ukrainy jako państwa. Do niedawna w ukraińskiej emigracji wyróżniano trzy fale ruchu przesiedleńczego: pierwsza — od początku lat 70. XIX w. do początku I wojny światowej (lata 70. XIX w. — 1914) — ekonomiczna; druga — okres między dwiema wojnami światowymi (1917—1939) — ekonomiczno-polityczna; trzecia — lata II wojny światowej i okres powojenny — polityczna. I oto w połowie lat 90. XX w. powstała czwarta — najnowsza fala ukraińskiej migracji zarobkowej, która przeradza się w emigrację. Paradoksalność najnowszej migracji ekonomicznej i emigracji polega na tym, że o ile pierwsza fala masowych przesiedleń Ukraińców przypadła na dobę naszej bezpaństwowości, o tyle czwarta fala powstała w państwie ukraińskim. Tę paradoksalność widzimy we wspólnej przyczynie pierwszej i czwartej fali emigracyjnej — w motywacji społeczno-ekonomicznej, w biedzie, w niemożności zrealizowania siebie w Ojczyźnie. Zatem przez 130 lat w sytuacji społeczno-ekonomicznej Ukraińców nie zmieniło się niemal nic. Zmienił się na gorsze stan demograficzny naszego społeczeństwa. O ile źródłem pierwszej fali masowej emigracji był nadmiar ludności wiejskiej (Ukraina miała wtedy najwyższy w Europie przyrost naturalny dzięki wysokiej dzietności), o tyle teraz, przy katastrofalnej depopulacji narodu ukraińskiego z powodu niskiej dzietności i wysokiej śmiertelności, gdy ukraińska wieś w istocie wymiera, a poziom bezrobocia na niej sięgnął 80%, Ukraina przekształciła się w dostawcę za granicę głównie intelektualnej, wysoko wykwalifikowanej i taniej siły roboczej. Około 30% ukraińskich naukowców pracuje na naukę i gospodarkę krajów rozwiniętych. Według danych Państwowego Komitetu Statystyki Ukrainy, od 1997 do 2001 r. za granicę oficjalnie wyemigrowało około 90 tys. obywateli Ukrainy z wyższym wykształceniem oraz prawie 128 tys. z niepełnym wyższym i średnim wykształceniem. W ciągu ostatnich dziesięciu lat z Ukrainy wyjechało 574 doktorów nauk i 907 kandydatów nauk, z których jedna trzecia jest w wieku około 40 lat, czyli są to najbardziej perspektywiczni specjaliści. W związku z wyjazdem naukowców i wysoko wykwalifikowanych specjalistów straty Ukrainy w ekwiwalencie pieniężnym wynoszą ponad 1 mld dolarów USA rocznie, a straty duchowo-moralne są niezliczone. (Dla informacji: przygotowanie specjalisty z wyższym wykształceniem o profilu technicznym i przyrodniczym kosztuje Ukrainę około 10 tys. dolarów USA, a w krajach rozwiniętych koszty te są 10 razy wyższe). Tracąc swój potencjał ludzki, duchowo-intelektualny, Ukraina w istocie inwestuje bezcenny żywy kapitał w gospodarkę praktycznie wszystkich rozwiniętych krajów świata. W ten sposób ze szkodą dla siebie sprzyjamy celowej polityce krajów rozwiniętych w zakresie przyciągania wysoko wykwalifikowanej siły roboczej — żywego kapitału kosztem imigrantów. Na Ukrainie na szczeblu państwowym nikt nie zajmuje się badaniem odpływu specjalistów za granicę, nie prowadzi się też należytej państwowej ewidencji statystycznej. I co najbardziej niepokojące — brak strategii ochrony i rozwoju zasobów duchowo-intelektualnych narodu. Ukraina bezpowrotnie traci swój potencjał intelektualny. Wśród przyczyn wyjazdu ukraińskich specjalistów za granicę na pierwszym miejscu znajduje się potrzeba samorealizacji zawodowej. Jednak przeważająca większość wykształconych ludzi zmuszona jest wykonywać niewykwalifikowaną, nisko płatną pracę, aby zarobić na w miarę zapewnione życie. Od pierwszej do czwartej fali daje się zauważyć wzrost poziomu wykształcenia emigrantów. O ile pierwsi emigranci byli przeważnie niepiśmienni i dlatego wykonywali niewykwalifikowaną, najcięższą pracę w krajach osiedlenia, o tyle druga i trzecia fala „wyrzuciły” za granicę głównie ludzi wykształconych. Z ich środowiska wyłonili się liderzy organizacji społeczno-politycznych oraz kulturalno-oświatowych. Emigracja drugiej i trzeciej fali odznacza się wysokim poziomem zorganizowania społeczno-politycznego, a spektrum jej orientacji politycznych jest szerokie — od skrajnie prawicowych po skrajnie lewicowe. Właśnie politycznym zaangażowaniem przedstawicieli starej emigracji tłumaczy się brak normalnych kontaktów międzyludzkich z najnowszymi migrantami i emigrantami. Starzy emigranci polityczni uważają najnowszych za zwykłych zarobkowiczów, którzy są dalecy od ich ideowo-politycznych dążeń i dlatego nie chcą włączać się w organizacje diasporalne. Rzecz w tym, że stara i najnowsza emigracja mają różne cele życiowe. Stara emigracja, czyli diaspora (oficjalna nazwa — Ukraińcy zagraniczni; w marcu 2004 roku Rada Najwyższa przyjęła Ustawę Ukrainy „O statusie prawnym Ukraińców zagranicznych”) — to obywatele krajów swojego osiedlenia, których dobrobyt i wszystkie prawa są w pełni zabezpieczone. Najnowsi migranci zarobkowi i emigranci pozostają obywatelami Ukrainy, w zasadzie przyjechali do pracy na pewien czas, aby poprawić swój dobrobyt i wrócić na Ukrainę. Największym problemem czwartej fali migracyjnej, zwłaszcza nielegalnych migrantów, jest ich brak ochrony prawnej zarówno ze strony Ukrainy, jak i tym bardziej ze strony krajów ich pobytu. A jeśli uwzględnić skalę tego zjawiska, można pojąć całą głębię deformacji społeczno-psychologicznych ukraińskich migrantów za granicą oraz ich rodzin na Ukrainie, a także katastrofalność sytuacji demograficznej w ukraińskim społeczeństwie w ogóle. Struktura społeczna obecnego ukraińskiego społeczeństwa jest niepełnowartościowa, ponieważ ukraińska klasa średnia faktycznie formuje się za granicą z migrantów zarobkowych. I choć za główny pozytywny skutek ukraińskiej migracji zarobkowej uznaje się dodatkowy napływ na Ukrainę znacznych strumieni finansowych (według szacunków ekspertów ukraińscy migranci zarobkowi inwestują na Ukrainie około 19 miliardów euro rocznie, z czego tylko ponad 150 tysięcy marynarzy — 2,5 mld), to tracimy to, co najcenniejsze — swoich ludzi. Ukraina traci swój naród w oczach, a powstałą w naszym społeczeństwie próżnię demograficzną wypełniają imigranci z krajów azjatyckich ze stabilnym przyrostem naturalnym ludności. Do niedawna różne źródła, zwłaszcza zagraniczne, podawały liczbę Ukraińców stale mieszkających za granicą na poziomie do 20 mln. W tę liczbę ukraińskości zagranicznej
Wchodzą tu dawni ukraińscy przesiedleńcy i ich potomkowie, którzy są głęboko zintegrowani z życiem społecznym swoich krajów. Do ukraińskiej diaspory należy także autochtoniczna ludność ukraińska w państwach sąsiadujących z Ukrainą (Rosja, Mołdawia—Naddniestrze, Rumunia, Słowacja, Polska, Białoruś). W ostatnich latach drastycznie zmienił się obraz ukraińskiej obecności za granicą: najnowsza fala migracyjno-emigracyjna wkrótce przewyższy starą emigrację, tak zwaną diasporę, wraz z autochtonicznymi Ukraińcami. W wyniku czwartej fali emigracji Ukraina straciła i nadal traci znaczący potencjał duchowo-intelektualny, naukowy, gospodarczy, reprodukcyjny i genetyczny. A w konsekwencji — kryzys demograficzny ukraińskiego społeczeństwa. Jeśli w XX wieku naród ukraiński był narodem deportowanych, to w XXI wieku stał się narodem migrantów. Niestety, dzisiaj żadna ze struktur państwowych oficjalnie nie śledzi, a tym bardziej nie reguluje wyjazdów naszych ludzi za granicę, nie zajmuje się ochroną ich praw ani wykrywaniem innych problemów migracji zarobkowej. Sfera ta, jak wiele rzeczy w naszym kraju, znajduje się w cieniu. Dotychczas problemami migracji zarobkowej zajmowali się na szczeblu państwowym Pełnomocnik Rady Najwyższej Ukrainy ds. Praw Człowieka, a na szczeblu społecznym — Ogólnoukraińska organizacja społeczna „Ukraińska Wzajemna Pomoc” (utworzona w listopadzie 2003 r.), która została powołana, by opiekować się problemami obywateli Ukrainy za granicą i ich rodzin, zwłaszcza dzieci, na Ukrainie. OOS „Ukraińska Wzajemna Pomoc” zainicjowała projekt społeczny „Czwarta Fala”, którego głównym celem jest zjednoczenie obywateli Ukrainy przebywających za granicą w celu realizacji i ochrony ich praw obywatelskich, zawodowych, socjalnych, ekonomicznych, wspierania interesów zawodowych i solidarności związkowej oraz wspierania ich powrotu na Ukrainę. „Czwarta Fala” przewiduje także współpracę nowej i starej emigracji w celu umocnienia światowego ukraiństwa jako siły gospodarczej, obywatelskiej i politycznej na świecie oraz jego skutecznego wpływu na rozwój państwa ukraińskiego na podstawie prawnej. Powstały już najnowsze ukraińskie organizacje społeczne we Włoszech, Portugalii, Hiszpanii, USA, Kanadzie, Grecji, Bułgarii i innych krajach. Na sierpień 2006 r. zaplanowano przeprowadzenie Pierwszego zjazdu ukraińskich organizacji społecznych czwartej fali emigracji. Ukraiński sektor społeczny jest zobowiązany postawić wysokie wymagania przed strukturami władzy w imię interesów narodowych, aby Ukraina przeszła do rozwiązywania problemów migracji zarobkowej i ochrony socjalnej swoich obywateli — swoich interesów narodowych z uwzględnieniem doświadczeń przodujących krajów. Ukraina musi wchodzić w światowy proces migracyjny na podstawie prawnej. Musi to stać się strategią naszej polityki wewnętrznej i zagranicznej. Państwo jest zobowiązane wreszcie przyjąć koncepcję narodowej polityki migracyjnej i opracować odpowiednią strategię regulacji procesów migracji zarobkowej. Polityka migracyjna Ukrainy powinna zabezpieczyć państwo przed napływem nielegalnej migracji z krajów trzecich i zagwarantować swoim legalnym migrantom integrację z cywilizowanymi społeczeństwami na podstawie prawnej oraz sprzyjać ich powrotowi na Ukrainę. Mamy już przykład współpracy w tej dziedzinie z Portugalią. Portugalia jako pierwsza z krajów europejskich zainicjowała rozwiązanie problemów tymczasowej migracji zarobkowej obywateli Ukrainy. Umowa między rządami Portugalii i Ukrainy o tymczasowej migracji obywateli Ukrainy w celu pracy w tym kraju gwarantuje realną ochronę socjalną naszym ludziom na równi z obywatelami portugalskimi. Ale jednocześnie sprzyja to także naturalizacji ukraińskich migrantów, wraz z rodzinami, w środowisku społecznym Portugalii. Dlatego przede wszystkim na Ukrainie należy stworzyć państwowy mechanizm ochrony socjalnej i prawnej naszych obywateli, którzy tymczasowo przebywają w pracy za granicą, oraz zapewnić ich powrót do domu. Temu problemowi poświęcono osobny artykuł w projekcie Ustawy Ukrainy „Koncepcja polityki narodowej wobec Ukraińców za granicą”, który opracowały i przedłożyły do rozpatrzenia Radzie Najwyższej Ukrainy poprzedniej kadencji (jeszcze latem 2003 r.) Stała komisja ds. ukraiństwa zagranicznego Komitetu Spraw Zagranicznych RN Ukrainy, OOS „Ukraińska Wzajemna Pomoc” oraz Ukraińska Światowa Rada Koordynacyjna. Przyjęcie takiej ustawy zapewni dalszy rozwój ustawodawstwa Ukrainy w sferze współpracy państwa i sektora społecznego z Ukraińcami za granicą oraz zabezpieczenie przed niszczycielskimi wpływami migracji zarobkowej i emigracji w celu zachowania podstawy ukraińskiego społeczeństwa na kontynencie Świata Ukraińskiego — na Ukrainie. Ołeksander SZOKAŁO, redaktor naczelny czasopisma „Ukraiński Świat”, współprzewodniczący OOS „Ukraińska Wzajemna Pomoc”
Tłumaczenie maszynowe
13 lat wyczerpujących, nieustannych poszukiwań finansowania i wsparcia ze strony władz, setki propozycji projektów, formowanie zespołu specjalistów, jednoczenie rodziców, którzy niosą ciężkie brzemię nieubłaganych diagnoz swoich dzieci — oto droga, którą niestrudzenie musiała pokonywać Raisa Iwaniwna KRAWCZENKO, przewodnicząca zarządu Towarzystwa Charytatywnego „Dżereła” („Źródła”), oraz jej współmyśliciele, aby towarzystwo się rozwijało, przekształcając się w samowystarczalną, wpływową organizację, zdolną pomagać rodzinom wychowującym dzieci z niepełnosprawnością intelektualną. Dziś „Dżereła” zrzeszają ponad 470 rodzin z Kijowa; około 200 dzieci i dorosłych osób ze szczególnymi potrzebami jest stałymi klientami organizacji. Rozmowa z Raisą Krawczenko zbudowana została wokół analizy warunków, w jakich organizacja pracuje na Ukrainie. Raisa Iwaniwna dzieli się z innymi swoim ogromnym doświadczeniem i życiową mądrością z nadzieją, że zostanie wysłuchana… Wychowując syna Ołeksija, któremu lekarze wiele lat temu postawili fatalną diagnozę, Raisa Krawczenko jak nikt inny zna wszystkie problemy, z jakimi stykają się rodzice chorych dzieci, i tak samo wie, jak można im pomóc. — Raiso Iwaniwno, czy poprawnie jest mówić, że „Dżereła” to pierwsza na Ukrainie organizacja, która specjalizuje się w pracy z dziećmi z niepełnosprawnością intelektualną? — Nie jesteśmy pierwszą i daleko nie jedyną taką organizacją. Ale w czasie, gdy zaczynaliśmy (1993—1996 r.), byliśmy jednymi z pierwszych. — 1993—1996 r. — jakościowo odmienny od dzisiejszego etap w rozwoju państwa ukraińskiego. Trudno było stworzyć taką organizację? — Stworzyć taką organizację wtedy było nawet łatwiej. Bardzo pomogli nam zagraniczni partnerzy. Chociaż wtedy władza nas finansowo nie wspierała, jednak na naszej drodze było znacznie mniej biurokratycznych przeszkód. W 1996 roku główny cel stworzenia naszej organizacji — realizacja pewnych projektów, działań skierowanych na społeczną rehabilitację dzieci, które mają niepełnosprawność intelektualną, i rodzin, które je wychowują — traktowany był jako całkowicie legitymny. Teraz zaś wszystkie organizacje społeczne w części określenia ich celu statutowego zmusza się do kopiowania sformułowania ustawy „O stowarzyszeniach obywatelskich”, a mianowicie: ochrona różnorodnych interesów wyłącznie członków organizacji. A dla nas jest to absolutnie nie do przyjęcia: my, rodzice, zjednoczyliśmy się po to, aby chronić interesy naszych dzieci, nawet dorosłych dzieci, które same się obronić nie mogą przez swoją niezdolność do czynności prawnych. Wychodzi na to, że ta ustawa je dyskryminuje. W momencie tworzenia naszej organizacji urzędnicy szczególnie nie interesowali się tymi szczegółami, a dziś otrzymujemy pismo z Ministerstwa Sprawiedliwości, zgodnie z którym zobowiązano nas do zmiany celu naszej działalności. Czyli dziewięć lat nasz cel był uznany i oficjalny, a dziś zmuszają nas do jego zmiany przez inną interpretację ustawy. — Jak odbywa się finansowanie Państwa organizacji? — To temat na osobną rozmowę w kontekście tego, jak w ogóle teraz ma istnieć trzeci sektor — organizacje non-profit. Jeśli chodzi o składki członkowskie, to na Ukrainie są one opodatkowane: jaki sens dla rodziców oddawać pieniądze ze swoich marnych emerytur i pomocy państwowej do organizacji. Abyśmy mieli status organizacji non-profit, nie mamy prawa niczego sprzedawać ani świadczyć usług społecznych. Na przykład mamy warsztat świec, gdzie nasze dzieci wytwarzają konkurencyjną produkcję, której sprzedawać nie możemy. Literatury metodycznej, którą wydajemy, sprzedawać nie mamy prawa. Źródła finansowania naszej organizacji to pomoc od Kijowskiej Administracji Państwowej. Dotyczy to kilku kierunków działalności, które są finansowane w ramach Kompleksowego programu miejskiego „Turbota” („Troska”). Niedawno pojawiło się rozporządzenie o tym, że będziemy otrzymywać środki na realizację eksperymentu z zakresu adaptacji społecznej osób z upośledzeniem umysłowym; w ramach tego eksperymentu
ment przewiduje działalność mini-akademika dla naszych dzieci, starszych niż 16 lat, jako alternatywę dla dużych placówek internatowych. Ten projekt jest unikalny dla Ukrainy i realizowany jest wyłącznie ze środków kijowskich władz. Władze Kijowa przeznaczyły środki na wynajem, remont oraz utrzymanie mini-akademika, który znajduje się w starej Darnicy; już nowy mer podjął rozporządzenie o przyznaniu 260 tys. hrywien na pomoc naszej organizacji społecznej. — Czy angażują Państwo zasoby fundacji charytatywnych i biznesu? — Pomagają nam fundacje międzynarodowe. Na Ukrainie nie ma takich fundacji charytatywnych, które pod względem treści i formy swojej działalności odpowiadałyby światowym standardom: akumulowałyby środki otrzymane od lokalnych zamożnych ludzi, a następnie rozdzielałyby je według programów. U nas w trzecim sektorze bardzo wiele rzeczy robi się na zasadach wolontariatu. Dobrze, że jesteśmy zaangażowani w realizację czterech programów służb socjalnych dla młodzieży, dwóch programów Urzędu ds. Kobiet, Inwalidów oraz Weteranów Wojny i Pracy miasta Kijowa — w naszej organizacji pracują ich specjaliści. Istnieje również wiele programów donorskich, zorganizowanych ze środków fundacji międzynarodowych. Bardzo pomagają nam programy Komisji Europejskiej, rządów amerykańskiego i holenderskiego, skierowane na wdrażanie nowych technologii i podejść w sferze socjalnej. Lokalni mecenasi nie bardzo nam pomagają. Oczywiście pewne środki napływają, ale to niewielka część naszego budżetu. Pomagają ci, których to bezpośrednio dotyczy. Udzielają nam pomocy niektóre duże firmy. Jesteśmy bardzo wdzięczni firmie „McDonald’s Ukraina”, która znajduje możliwość comiesięcznego zapraszania naszych dzieci na bezpłatne odwiedziny swoich 20 restauracji. Jesteśmy również bardzo wdzięczni firmie „Lola-Pizza”, która często częstuje nasze dzieci i gości. Ale to raczej wyjątki niż reguła. W Londynie, na przykład, w każdej restauracji tego samego „McDonald’s” przy kasach stoją puszki na datki dla chorych dzieci: ludzie wrzucają do puszek drobne. Kiedy po raz pierwszy to zobaczyłam, od razu zaproponowałam takie nowatorstwo. Jednak kierownik działu ds. zewnętrznych firmy „McDonald’s” Mychajło Szuranow wyjaśnił mi, że na Ukrainie istnieją zbyt duże bariery biurokratyczne dla działalności specjalnej fundacji charytatywnej firmy, a administrowanie takimi, wydawałoby się, pożytecznymi programami i inicjatywami jest nadzwyczaj skomplikowane, poza tym nie ma ulg podatkowych. — Stale padają deklaracje o reformowaniu państwowej polityki socjalnej. Co konkretnie, po kolei i systemowo należałoby zrobić w tym kierunku? — Opowiem o rozmowie z pewną szanowną panią deputowaną. Ta rozmowa ilustruje niespójność i dylematy etyczne naszej polityki socjalnej — w szczególności kontrast w stosunku państwa do dzieci osieroconych i dzieci niepełnosprawnych. Niedawno opracowano ustawę o reformowaniu systemu internatów dla dzieci osieroconych, która przewiduje „rozczłonkowanie” tych placówek (maksymalnie może tam przebywać do 50 dzieci). I właśnie równolegle z tym ci sami urzędnicy z Gabinetu Ministrów opracowują koncepcję zabezpieczenia normatywno-kadrowego dla dzieci niepełnosprawnych, gdzie zaznaczono, że na 50 dzieci przypada jeden wychowawca. Wyobrażają sobie Państwo siebie na miejscu tego wychowawcy? Trzeba prowadzić 50 spraw, utrzymywać kontakt z 50 rodzinami, a do tego te dzieci wychowawca musi jeszcze wychowywać. Otóż szanowna pani poinformowała, że przede wszystkim państwo powinno troszczyć się o zdrowe dzieci osierocone — te, które zapewnią choćby talerz zupy dla dziecka niepełnosprawnego w przyszłości. Polityka państwowa powinna mieć priorytety, jednym z których jest dobrobyt wszystkich ludzi. Aby niezabezpieczone warstwy ludności otrzymywały niezbędne im usługi i ochronę socjalną, potrzebne są duże środki. A żeby były środki, trzeba je zarobić, a żeby je zarobić, państwo nie powinno przeszkadzać prywatnej inicjatywie, która jest najbardziej produktywna. Na Ukrainie opracowano już programy, możliwości techniczne, są eksperci, którzy powiedzą, co trzeba robić. Dotyczy to również organizacji non-profit. Uważam, że trzeba im dać możliwość częściowego samofinansowania. Na przykład nasza organizacja może świadczyć pewne usługi socjalne, organizować jakieś szkolenia, wykonywać zlecenia z zakresu przygotowania kadr. Ale nie mamy prawa tego robić. Bez wątpienia można szukać pośrednich, oszukańczych dróg, ale przecież mówimy o stosunku państwa. Jeśli nasze dziecko, inwalida pierwszej grupy, zrobiło swoimi paluszkami tę jedną świeczkę w pół dnia, to dajcie nam możliwość jej sprzedania, żeby potem kupić jeszcze parafiny. Dlaczego tę świeczkę musimy chować, przetapiać? Gdzie logika takiego stosunku? Czy my będziemy się na tym dorabiać? Jeśli chodzi o niezbędne zmiany w ustawodawstwie, to są one przyjmowane bardzo powoli. W tej sferze w naszym państwie więcej się mówi i deklaruje, niż robi. — Jaka jest sytuacja na Ukrainie z przygotowaniem specjalistów, którzy mogliby pracować z dziećmi z niepełnosprawnością intelektualną? — Mogę pokazać kosztorys, który zademonstruje, jak nędzna jest motywacja materialna do pracy w takiej sferze. Przez to absolwenci wyższych uczelni z kwalifikacjami pracownika socjalnego, pedagoga korekcyjnego, psychologa dziecięcego zmuszeni są opanowywać bardziej dochodowe zawody. — Rodziny, które wychowują dzieci z niepełnosprawnością intelektualną, zapewne żyją w warunkach chronicznego kryzysu? Jakiego wsparcia i ochrony socjalnej potrzebują? — To bardzo trudne: przyjąć takie wyzwanie losu, zwłaszcza jeśli jest nie tylko upośledzenie umysłowe, ale także jakieś problemy behawioralne czy diagnozy psychiatryczne. To najcięższe przypadki. Polityka naszego kraju w tej sferze jest taka, że dopiero niedawno do Kodeksu Budżetowego został wniesiony punkt o wsparciu centrów rehabilitacyjnych dla takich dzieci, ale ogólnie dominuje pomoc adresowana do internatów i centrów. Rodziny nie mają wystarczającej pomocy ze strony państwa, co jest dodatkową przyczyną oddania tego dziecka do internatu. Rzecz w tym, że takie dzieci wymagają stałej opieki: rodzice nie mają możliwości jednocześnie pracować i zajmować się opieką. Najczęściej, niestety, zdarza się tak, że matka zostaje z dzieckiem sama, nie otrzymując wystarczającego wsparcia. Wychodzi na to, że dla internatu państwo znajduje jakieś pieniądze, a matka, która jest gotowa samodzielnie opiekować się swoim chorym dzieckiem, otrzymuje o wiele mniej. — Raiso Iwaniwno, co Pani poradzi rodzicom, którym los rzucił takie straszne wyzwanie — narodziny umysłowo i fizycznie niepełnosprawnego dziecka? — Najpierw — nabrać się cierpliwości, dążyć do mądrości i miłości. Pan Bóg zawsze daje człowiekowi tylko takie próby, taki krzyż, który on może wytrzymać. W każdych, nawet najcięższych okolicznościach życiowych, trzeba iść naprzód, koniecznie trzeba nabrać się odwagi, by wziąć na siebie odpowiedzialność za swój los i los swojego dziecka.
*** Udało mi się porozmawiać z Łarysą Mykołajiwną Hrewcewą — matką Toni, dziecka z zespołem Downa. Łarysa Mykołajiwna jest jedną z tych matek, które stały u początków „Dżereł”. Tonia bierze aktywny udział w amatorskim ruchu artystycznym, za co otrzymała już kilka nagród od lokalnych władz. Były mer Kijowa Ołeksandr Omelczenko podarował nawet kiedyś Antoninie zegarek. Podopieczni „Dżereł” byli już w Brześciu, Mińsku, Petersburgu, a obecnie przygotowują się do wyjazdu do Moskwy i Polski. „Dla naszych dzieci ta organizacja to drugi dom — mówi Łarysa Mykołajiwna. — Znajdują tu przyjaciół, nikt ich tu nie obraża, nikt na nich nie krzyczy. Dzieci żyją własnym życiem, bardzo dobrze się bawią, tańczą, śpiewają, malują, rozwijają się… Nasze dzieci przeżywają mnóstwo pozytywnych emocji — kochają się i przyjaźnią. Być może nie potrafią wszystkiego zrozumieć czy wyrazić, ale czują troskę, ciepło, życzliwe podejście. Dzieci zajmują się makramą, lepieniem, wyrobem świec, teatrem lalek, grami rozwijającymi, studiowaniem Biblii, zajęciami wushu i tak dalej. W centrum rehabilitacji zawodowej takie dzieci zdobywają praktyczne umiejętności — to, co jest im bardziej potrzebne w życiu, a nie uczą się przedmiotów szkolnych. Uczą się samoobsługi, przygotowywania posiłków, sprzątania terenu, prowadzenia gospodarstwa domowego”. Właśnie wtedy, gdy byliśmy w „Dżerełach”, do organizacji po poradę przyszła młoda para. Od narodzin ich dziecka minęło zaledwie dziesięć dni, ale lekarze już postawili straszną diagnozę: zespół Downa. Teraz tylko od rodziców i ludzi dobrej woli zależy, czy ta diagnoza stanie się wyrokiem… Jewhenija MARTYNIUK z Raïsa Iwaniwna Krawczenko z synem Ołeksijem i córką Nastią
Tłumaczenie maszynowe
Kiedy pytają mnie, jaki wyższy zakład naukowy ukończyłem, odpowiadam: Uniwersytet Kijowski. Na co natychmiast pada drugie pytanie: jaki dokładnie uniwersytet? Na to mówię, że w czasach moich studiów był jeden UNIWERSYTET: Kijowski Państwowy imienia Tarasa Szewczenki. Ale rozumiem też pytającego, wszak obecnie w stolicy jest nie uniwersytet, a uniwersytety, którym już chyba pogubiono rachubę. Wczoraj jeszcze był instytut, dziś — uniwersytet. Albo akademia. Najzwyklejsze szkoły, szkoły zawodowe, technika stają się liceami, kolegiami, tymi samymi instytutami, a nawet czymś wyższym. Skąd u nas tyle próżności? To jak plaga tytułu „prezydent”. Choćby wziąć i zabronić ustawowo używania tego terminu, poza jednym jedynym znaczeniem — głowa państwa. A tak to rozpleniły się „prezydenty” fundacji, stowarzyszeń, klubów filatelistów czy hodowców psów. Ale ja o uczelniach. Wreszcie nasze Ministerstwo Oświaty wzięło się za zaprowadzanie tu elementarnego porządku i właśnie pozbawiło licencji 104 tak zwane „wyższe zakłady naukowe”, w tym ich filie i oddziały. Konkretniej — 18 uczelni pozbawiono licencji na przygotowanie w ramach określonych specjalności, a 86 uczelni i ich oddziałów ma w ogóle zaprzestać nauczania. Cóż to za uczelnie i uczelniki? Oto 7 takich zakładów trafiło na czarną listę w obwodzie czernihowskim. Niektóre — w centrum obwodowym. Ale „vuzomania” dotarła już nawet do centrów rejonowych. Wśród pozbawionych licencji — oddziały Sumskiego Narodowego Uniwersytetu Agrarnego (brzmi dumnie!) w centrach rejonowych mieście Bobrowica, osiedlu Borzna, nawet w miasteczku Oster, które nie jest nawet centrum rejonowym. Co i na jakim poziomie tam wykładano, można się tylko domyślać. Za to bez żadnych domysłów można mówić o korupcji w szkole wyższej. A jakże, jeśli „rozmnożyło się” tyle „uczelni”, to odpowiednia jest też liczba rektorów, dziekanów, profesorów, docentów itd. I wszystkim trzeba żyć. I nie tylko z pensji. Oto i złapano 26 czerwca na najzwyklejszej łapówce dziekana wydziału prawniczego (!) jednej z czernihowskich uczelni. Wziął, biedak, od studentki 1200 hrywien za „automatyczne” zaliczenie zaległości z 10 przedmiotów. A ponad dwa miesiące przed tym wpadł na łapówce docent tego samego wydziału. Może to były zajęcia praktyczne ze studentami na temat „Czym jest łapówka?”. W każdym razie sąd ocenił to inaczej i wydał wyrok: trzy lata pozbawienia wolności. Prawda, w zawieszeniu, za to bez prawa nauczania przez 5 lat. O obu tych faktach poinformował prasę naczelnik specjalnego wydziału do walki z łapownictwem i korupcją obwodowej milicji Władysław Bojpraw. Tak jak i o nowych próbach łapownictwa już przy wstępie na uczelnie. Cóż, „vuzomania” trwa... Petro ANTONENKO. ANTYDUCHOWOŚĆ. Borzniański rejonowy oddział milicji w obwodzie czernihowskim prowadzi śledztwo w sprawie dwóch spraw karnych, które zyskały znaczny rozgłos w regionie. Nawet w nasyconej ukraińskiej kronice kryminalnej sprawy te są znamienne tym, że pokazują, jak bardzo wirus bezduchowości toczy nasze społeczeństwo, zwłaszcza młodzież. Wszak figurantem obu spraw, w których mowa o narkotykach i wandalizmie na cmentarzu, jest młody nauczyciel. Szczegółowiej o tym opowiada inspektor Centrum Kontaktów Społecznych Czernihowskiego obwodowego zarządu MSW Borys Konowczenko: „Niezwykłe dla rejonu borzniańskiego i nadzwyczajne wydarzenie wstrząsnęło w połowie maja całą ludnością Borzniańszczyzny, nie pozostawiając nikogo obojętnym. Kiedy 21 maja do dyżurki rejonowego oddziału milicji wpłynęło zawiadomienie o tym, że na cmentarzu we wsi Komariwka dokonano aktu wandalizmu — uszkodzono pomnik, miejscowi funkcjonariusze organów ścigania nie mieli pojęcia, jaka niespodzianka czeka ich na końcowym etapie śledztwa. Prezydentowi Ukrainy p. W. Juszczence, ministrowi sprawiedliwości Ukrainy p. S. Hołowatemu. LIST OTWARTY. Społeczność oświatowa Lwowszczyzny jest oszołomiona wieścią o aresztowaniu Mykoły Konobryckiego, dyrektora Pierwszego ukraińskiego gimnazjum w mieście Kramatorsk w obwodzie donieckim. Ta rzekomo karna sprawa jest kontynuacją wieloletniego prześladowania i nękania wybitnej osobistości, nauczyciela-Ukraińca, który swoją wyraźną postawą obywatelską wychowywał narodowo świadomą ukraińską młodzież w zrusyfikowanym Donieckim kraju. Brutalna rozprawa z kierownikiem ukraińskiego zakładu naukowego jest otwartym wyzwaniem dla wszystkich Ukraińców, sygnałem o zagrożeniu reanimacją sowieckiego systemu karnego, przypomnieniem o tym, że żyjemy dotąd nie w ukraińskiej Ukrainie, a dlatego walka o Ukrainę nie może ustawać. Jesteśmy oburzeni tym, że za kraty rzucono ukraińskiego pedagoga pod absurdalnym zarzutem rzekomych nadużyć finansowych na sumę 4437 hrywien, i dzieje się to na Ukrainie, po brzegi przepełnionej złodziejami różnych maści. Po 15 latach naszej Niepodległości obserwujemy, jak w postradzieckiej Ukrainie system sądowy znęca się nad Ukraińcami metodami do bólu znanymi z arsenału niedawnej komunistycznej przeszłości. Zrozumiałe, że areszt M. Konobryckiego to cyniczne zastraszanie Ukraińców i haniebne samowolstwo antyukraińskiego urzędnictwa.
Tłumaczenie maszynowe
Domagamy się od Pana, Panie Prezydencie, otwartego stanięcia w obronie Ukraińców i języka ukraińskiego na Ukrainie poprzez niezwłoczne przyjęcie stosownych dekretów państwowych w celu zapewnienia pełnowartościowego funkcjonowania ukraińskiego języka państwowego. Jest Pan zobowiązany, Panie Prezydencie, jako Gwarant Konstytucji, osobiście wtrącić się w sprawę niesłusznie skazanego Mykoły Konobryckiego, który stał się ofiarą prześladowań politycznych ukrainofobów. Domagamy się natychmiastowego zwolnienia z aresztu dyrektora ukraińskiego gimnazjum w Kramatorsku! Domagamy się od ministra sprawiedliwości niezależnego i bezstronnego przeglądu tej sprawy oraz ukarania winnych bezpodstawnego skazania pedagoga. Domagamy się także głębokiego i systemowego śledztwa we wszystkich faktach naruszenia praw obywatelskich Ukraińców na Ukrainie, a w szczególności w regionie donieckim. Wspieramy ukraińskich patriotów w Kramatorsku, którzy nie boją się bronić języka ukraińskiego i domagają się sprawiedliwości. Złóż swój podpis pod tym Listem otwartym! Członkowie lwowskiego Towarzystwa Pedagogicznego im. Hr. Waszczenki: Oksana Hentosz, Omelan Wysznewski, Marija Czumarna, Stepan Stelmaszczuk, Ołeksij Mańko, Olha Antonyk, Andrij Okopnyj, Myrosława Zwaryczewska, Ołeksandra Zacharkiw, Iryna Krawczuk, Myrosława Czorna, Romana Mychajłyszyn, Oksana Monczyn, Hałyna Bahan, Jarosława Jasnyśka, Ołena Frankewycz, Marija Iwanyszyn oraz jeszcze 17 osób. Polemika wokół kwestii językowej nie cichnie wśród ludności. W kręgach patriotycznych decyzje rad obwodowych o statusie języka rosyjskiego jako regionalnego wywołują oburzenie, w prorosyjskich — radość. Nie mniej żywo ten problem dyskutowany jest także wśród ukraińskich studentów. Ihor, Kijowski Instytut Politechniczny, 2 rok: — Zgodnie z Europejską kartą języków regionalnych (którą motywują swoje decyzje prorosyjscy deputowani), języki regionalne to języki, które są używane na terytorium tego czy innego państwa przez ludność mniejszą liczebnie. I właśnie takie języki nielicznych grup przed nieuchronną zagładą chroni Rada Europy. Po pierwsze, nie zaliczam wciąż wielkiego i potężnego języka rosyjskiego do wymierających, a po drugie — nie uważam ludności rosyjskojęzycznej za liczebnie mniejszą od ukraińskojęzycznej (niestety). Jarosław, Narodowy Uniwersytet Lotniczy, 3 rok: — Mnie jako obywatela Ukrainy, który kocha swój kraj i historię, bardzo drażni pojęcie „język rosyjski jako regionalny”. Ja tego nijak zrozumieć nie mogę i nigdy tej idei nie poprę. Anna, Kijowski Narodowy Uniwersytet im. T. Szewczenki, 1 rok: — Ja absolutnie normalnie odnoszę się do tych zmian, bo uważam, że status języka rosyjskiego jako języka regionalnego otworzy możliwości przede wszystkim wolnej komunikacji między narodem a organami administracji państwowej. Olha, Narodowy Uniwersytet Pedagogiczny im. M. Drahomanowa, 4 rok: — Ja doskonale rozumiem oba języki, ale chcę, żeby w moim kraju wszystkie struktury oficjalne były ukraińskojęzyczne. Rozumiem ważność naszego języka, szanuję jego piękno i skomplikowaną historię. Anatolij, Instytut Łączności, 1 rok: — Jako człowiek rozsądny, nie chcę być ofiarą ambicji politycznych. Rozumiem, przez kogo ta kwestia jest wspierana i po co jest rozwijana. Wiaczesław, Ukraiński Uniwersytet Finansowo-Ekonomiczny, 3 rok: — Ogólnie nie jestem przeciwny. Ale swój ojczysty język, oczywiście, jest lepszy. Lecz, niestety, obecnie młodzież więcej porozumiewa się po rosyjsku. Natalja, Instytut Ekonomii, Turystyki i Prawa, 2 rok: — Taka sytuacja na Ukrainie mnie po prostu oburza. Ten problem istnieje już dawno, ale szczególnie ostro postawił się właśnie teraz. Ja w takich zmianach nie widzę nic pozytywnego. Witalij, Kijowski Instytut Politechniczny, 2 rok: — Szczerze mówiąc, wszystko mi jedno. Słabo mówię po ukraińsku, mówić zaś surżykiem mi się nie chce. Nie widzę nic złego w tym, że ludzie porozumiewają się zrozumiałym dla nich językiem i chcą to prawo podeprzeć odpowiednią ustawą. Iryna, Kijowski Narodowy Uniwersytet im. T. Szewczenki, 4 rok: — Włosi z zasady nie uczą się języka angielskiego. A dlaczego? Bo nie przystoi rozmawiać w obcym języku w swoim państwie. Im to nie jest potrzebne. Dlaczego na Ukrainie ta kwestia doszła aż do regionalnego, do tej pory nie rozumiem. Sondaż przeprowadziła Hałyna HORBACZUK
Tłumaczenie maszynowe
Początkowo na miejscu zdarzenia grupa operacyjno-śledcza rejonowego wydziału MSW wykryła jeszcze kilka uszkodzonych pomników nagrobnych. W toku prowadzenia działań operacyjno-poszukiwawczych pracownicy wydziału kryminalnego rejonowej komendy ustalili, że przestępstwa dokonał… nauczyciel miejscowej szkoły. Człowiek, który ze względu na swoje powołanie powinien siać w umysłach dzieci „to, co rozumne, dobre, wieczne”. Ale to nie wszystko. Podczas wizyty u podejrzanego operacyjni wykryli u niego także narkotyki: 200 gramów konopi. Początkowo istniała wersja, że ten oryginał przekazywał swoim podopiecznym wraz z wiedzą także „stymulator” do jej przyswajania. Jednak informacja ta nie potwierdziła się. A już 24 maja podczas prowadzenia sprawy karnej z art. 297 Kodeksu karnego Ukrainy (znieważenie grobu) pracownicy Borzniańskiego Rejonowego Wydziału ustalili, że w nocy z 20 na 21 maja ten pedagog na cmentarzu we wsi Komariwka bez przyczyny zniszczył nie jedną, a aż 12 płyt nagrobnych na miejscach pochówku lokalnych mieszkańców. Przeciwko niemu wszczęto dwie sprawy karne z art. 297 oraz 309 Kodeksu karnego Ukrainy (wytwarzanie, nabywanie lub przechowywanie narkotyków bez celu sprzedaży). Postawiono mu zarzuty. Śledztwo trwa. Petro ANTONENKO
Tłumaczenie maszynowe
PROJEKT Niniejszy dokument został opracowany w Ministerstwie Kultury i Turystyki Ukrainy w wykonaniu polecenia Gabinetu Ministrów Ukrainy przez Grupę Roboczą, zatwierdzony przez Rząd w lipcu 2006 roku. SPIS TREŚCI: Wstęp. Uzasadnienie konieczności opracowania Koncepcji państwowej polityki językowej. Rozdział 1. Strategia państwowej polityki językowej. a) Analiza sytuacji językowej w kraju oraz procesu kształtowania korpusu języka; b) Określenie celu Koncepcji; c) Zadania Koncepcji i jej główne punkty orientacyjne. Rozdział 2. Ogólne zasady państwowej polityki językowej. a) Język państwowy; b) Języki mniejszości narodowych; c) Języki komunikacji międzypaństwowej. Rozdział 3. Zapewnienie realizacji zasad państwowej polityki językowej. a) System wypracowywania podejść państwowych; b) Mechanizmy realizacji państwowej polityki językowej; c) Podmioty realizacji państwowej polityki językowej; d) Pierwszoplanowe zadania dotyczące zapewnienia realizacji zasad państwowej polityki językowej; e) Mechanizmy sprawowania kontroli nad przestrzeganiem ustawodawstwa o językach na Ukrainie. Wnioski. Oczekiwany rezultat. Konieczność opracowania Koncepcji państwowej polityki językowej Ukrainy (dalej – Koncepcji) wynika z naglącej potrzeby społecznej określenia i zatwierdzenia zasad oraz priorytetów w działalności organów władzy państwowej dotyczących rozwoju i stosowania języka ukraińskiego jako państwowego, języka rosyjskiego oraz innych języków mniejszości narodowych Ukrainy. Koncepcja uwzględnia konieczność zapewnienia rozwoju Ukrainy jako suwerennego państwa demokratycznego, konsolidacji narodu ukraińskiego, zachowania pokoju i zgody między narodami. Koncepcja ma stać się punktem orientacyjnym dla organów władzy państwowej przy wypracowywaniu strategii i taktyki prowadzenia polityki językowej, rozwiązywaniu zadań praktycznych związanych z optymalizacją przestrzeni językowej, tworzeniem warunków dla wszechstronnego rozwoju języka ukraińskiego oraz rozszerzania sfery jego społecznego funkcjonowania jako państwowego, a także dla odrodzenia, ochrony i wykorzystania innych języków narodowych. Aktualność przyjęcia Koncepcji wynika z konieczności wypracowania spójnych i wyważonych podejść w rozwiązywaniu problemów językowych, niedopuszczenia przy tym do spekulacji politycznych i konfliktów etnicznych, a także stworzenia punktów orientacyjnych dla organów władzy państwowej i samorządu terytorialnego przy formułowaniu przez nie strategii i taktyki w kwestiach językowych, określeniu dróg i metod aktywizacji pracy dotyczącej prowadzenia polityki językowej, rozwiązywaniu zadań praktycznych związanych z optymalizacją przestrzeni językowej. Koncepcja państwowej polityki językowej opiera się na zasadach Konstytucji Ukrainy, aktach normatywno-prawnych Ukrainy oraz państwowych programach językowych, Europejskiej karcie języków regionalnych lub mniejszości, ratyfikowanej przez Radę Najwyższą Ukrainy w maju 2003 roku, powszechnie uznanych międzynarodowych aktach prawnych dotyczących sfery językowej. Biorąc pod uwagę aktualność rozwiązania wielu problemów skierowanych na zapewnienie należytego funkcjonowania języka ukraińskiego jako państwowego we wszystkich sferach życia społecznego na całym terytorium Ukrainy oraz podstawy dla zapewnienia niezbędnych funkcji komunikacyjnych na poziomie międzynarodowym, wykorzystania i ochrony języków mniejszości narodowych Ukrainy, główny kompleks działań przewiduje się zrealizować w okresie od 2006 do 2010 roku, który rozpatrywany jest jako etap początkowy. Postanowienia strategiczne Koncepcji, które mają globalne kierunki priorytetowe, obliczone są na 15–20 lat. 1. STRATEGIA PAŃSTWOWEJ POLITYKI JĘZYKOWEJ Na terytorium Ukrainy z różnych przyczyn ukształtowała się sytuacja dwujęzyczności i wielojęzyczności, co przy właściwym podejściu może służyć nie tylko źródłem wzajemnego wzbogacenia języków i kultur, ale także wzmocnienia ukraińskiej państwowości i konsolidacji językowej społeczeństwa. Polityka państwowa na Ukrainie w sferze językowej wychodzi z podstawowej zasady równoważności wszystkich języków niezależnie od ich statusu prawnego, a także liczebności i charakteru rozmieszczenia użytkowników języka. Kręgosłupem polityki językowej, włączając politykę w dziedzinie oświaty, jest strategia zachowania i wzmocnienia zrównoważenia oraz harmonizacji stosunków między narodem ukraińskim a mniejszościami narodowymi Ukrainy. W związku z tym należy aktywnie zapewniać naukę języka ukraińskiego jako państwowego przez wszystkich obywateli oraz sprzyjać nauce języków mniejszości narodowych Ukrainy. Trzeba tworzyć warunki dla harmonijnego współdziałania języka ukraińskiego z innymi językami mniejszości narodowych Ukrainy. Instrumentem regulowania stosunków między narodami na Ukrainie powinna stać się polityka państwowa w sferze stosowania języka ukraińskiego jako państwowego oraz języków mniejszości narodowych. Język naturalny jest podstawowym systemem komunikacyjnym człowieka, którego funkcje nabierają coraz większego znaczenia, ponieważ intensywność komunikacji we współczesnym świecie rośnie w tempie wyprzedzającym w porównaniu z innymi dziedzinami praktyki społecznej, nabierając coraz większej wagi w zapewnieniu żywotności globalizującej się wspólnoty międzynarodowej. Właśnie procesy globalizacyjne, charakterystyczne dla współczesnego okresu rozwoju cywilizacji światowej, zaktywizowały dwie sprzeczne tendencje w sferze językowej: z jednej strony, uwarunkowane paradygmatem społeczeństwa informacyjnego zjawiska unifikacji procesów językowo-informacyjnych z dominacją wąskiego kręgu tak zwanych języków światowych, a z drugiej – naturalne dążenie każdego narodu do samoidentyfikacji, ochrony, zachowania i rozwoju własnego pierwiastka narodowo-kulturowego. Sfera językowa, powołana do obsługiwania wszystkich aspektów praktyki społecznej w samym państwie i jednocześnie bycia podstawą dla zapewnienia niezbędnych funkcji komunikacyjnych na poziomie międzynarodowym, niekiedy staje się areną dramatycznych kolizji między zaznaczonymi tendencjami. W ostatnim czasie obiektywnie rosną przesłanki do ograniczania sfery stosowania języka ojczystego na korzyść innych języków, które mają większe rozpowszechnienie i status międzynarodowy. Tymczasem doświadczenie przekonuje, że w tych państwach, gdzie nie docenia się problemów językowych, zawsze istnieje odpowiednie napięcie wewnętrzne i zewnętrzne. Dlatego każdy kraj, który nie chce znajdować się w kręgu światowych outsiderów, dba o rozwój swojego języka (języków) i podejmuje niezbędne środki dotyczące wsparcia jego (ich) należytego statusu. W związku z tym celowo jest rozpatrywać bezpieczeństwo językowe (a zatem i lingwistyczne) kraju jako odrębną dziedzinę bezpieczeństwa informacyjnego oraz specyficzny rodzaj bezpieczeństwa narodowego (art. 17 Konstytucji Ukrainy). Porównawczo nowym aspektem statusu językowego, który nadzwyczajnie zaktualizował się w ostatniej dekadzie, jest aspekt technologiczny, związany ze stosowaniem mechanizmów języka naturalnego w technologiach informacyjno-komunikacyjnych. Wiodącą tendencją komponentu lingwistycznego stosunków międzynarodowych jest rozwój tak zwanego społeczeństwa wielojęzycznego, na którego kształtowanie skierowano szereg programów krajowych i międzynarodowych, które są aktywnie realizowane w krajach rozwiniętych w ciągu ostatnich lat. Analiza sytuacji językowej oraz procesu kształtowania korpusu języka
Ukraina jest jednym z największych krajów Europy pod względem liczby ludności. Według danych Wszechukraińskiego spisu ludności z 2001 roku, zamieszkiwało ją 48,24 mln osób, w tym Ukraińców — 37,5 mln osób, czyli 77,8%. Na Ukrainie funkcjonuje ponad 80 różnych języków. Język ukraiński jako ojczysty wskazało 32,6 mln osób, czyli prawie 68% ogólnej liczby wszystkich obywateli. Według niektórych danych prawie 60 milionów ludzi na świecie włada językiem ukraińskim w takim czy innym stopniu. Historycznie tak się złożyło, że mieszkańcy wsi Ukrainy, a także mieszkańcy miast zachodniego regionu państwa są przeważnie ukraińskojęzyczni, a wschodu, południa i częściowo dużych miast — przeważnie rosyjskojęzyczni. Język rosyjski na Ukrainie jest najbardziej rozpowszechniony w wersji drukowanej. Według niektórych danych do 80% zasobów bibliotek Ukrainy stanowią rosyjskie źródła drukowane. Język rosyjski do dziś przeważa w niektórych ważnych dziedzinach ukraińskiej praktyki społecznej (nauka, zwłaszcza przyrodnicza i techniczna, biznes, handel, sport, medycyna itp.). Rzeczywistość, która ukształtowała się w sferze językowej, związana jest głównie z długotrwałym okresem bezpaństwowości narodu ukraińskiego i jest wynikiem celowej polityki niszczenia języka ukraińskiego. Ponadto ciężki cios w ukraińską kulturę i język zadał system totalitarny, poprzez masowe deportacje i represje, niszczenie wielu wartości narodowych. Obok osiągnięć w rozwoju i współpracy narodów, które miały miejsce w okresie radzieckim, prowadzono kurs na rusyfikację, co położyło fundament pod wiele obecnych sprzeczności w sferze językowej. Pomimo tego, że język ukraiński po raz pierwszy otrzymał status państwowego wraz z przyjęciem 28 października 1989 roku Ustawy Ukrainy „O językach w Ukraińskiej SRR” (obowiązującej do dziś), dopiero wraz z uzyskaniem przez Ukrainę niepodległości rozpoczął się proces ukraińskiego odrodzenia językowego. Sprzyjało temu konstytucyjne utrwalenie państwowości języka ukraińskiego oraz realizacja szeregu działań rządowych, skierowanych na podniesienie roli i autorytetu języka ukraińskiego w życiu społecznym kraju. Baza legislacyjna na Ukrainie w tej kwestii przeważnie odpowiada ogólnie przyjętej praktyce światowej i jest zgodna z odpowiednimi aktami prawnomiędzynarodowymi. Jednak ogólnosystemowego uzgodnienia między wspomnianymi aktami prawnymi do tej pory nie przeprowadzono; są one niedostatecznie zabezpieczone niezbędnymi mechanizmami wykonawczymi. Analiza sytuacji językowej świadczy o tym, że sama deklaratywność statusu państwowego języka ukraińskiego dla pełnowartościowego i nieodwracalnego utrwalenia go we wszystkich sferach życia społecznego jest niewystarczająca — potrzebny jest mechanizm realizacji wspomnianych wyżej dokumentów prawnych dotyczących funkcjonowania języka ukraińskiego, a także uregulowanie kwestii związanych z udoskonaleniem odpowiedzialności prawnej za naruszenie ustaw, które regulują kwestie używania języka państwowego. W ten sposób, dzisiaj sytuacja w sferze językowej pozostaje skomplikowana, charakteryzuje się szeregiem negatywnych zjawisk i tendencji. Współczesnej sytuacji językowej właściwy jest rozwój procesów, które negatywnie wpływają na stan języka ukraińskiego, a mianowicie: — język ukraiński jako państwowy jeszcze nie zyskał niezbędnego rozpowszechnienia we wszystkich sferach życia społecznego; — miejscami obserwuje się nawet procesy zawężania sfery zastosowania języka ukraińskiego, co wywołuje napięcie społeczne w społeczeństwie, rodzi nastroje separatystyczne, sprzeczne z interesami bezpieczeństwa narodowego Ukrainy, stawia pod znakiem zapytania jej suwerenność i samostanowienie państwowe; Ciąg dalszy na s. 8 Antykonstytucyjne, antyjęzykowe procesy, które zachodzą na Ukrainie, wymagają określoności państwowej polityki językowej, wzmocnienia jej narodowo-kulturowego fundamentu. Na polecenie Gabinetu Ministrów Ukrainy Grupa Robocza, zatwierdzona przez rząd i patronowana przez Ministerstwo Kultury i Turystyki Ukrainy, opracowała projekt Koncepcji państwowej polityki językowej Ukrainy, publikując który, proponujemy przyłączyć się do jego dyskusji na łamach „Słowa Proświty”. Wzywamy ukraińską społeczność, aby nie była obojętna na ten dramat językowy, który rozgrywa się w naszym państwie, kiedy język — dusza i serce narodu — stał się obiektem politycznych spekulacji i targów. Zapraszamy naukowców, nauczycieli, działaczy Proświty, wszystkich obywateli do przyłączenia się do dyskusji nad tą Koncepcją… Opinie i sprostowania lub propozycje prosimy przesyłać na adres redakcji tygodnika: Kijów-1, Chreszczatyk, 10-b.
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
Ciąg dalszy. Początek na s. 7 — niepokój budzi ograniczanie godzin lekcyjnych przeznaczonych na naukę języka ukraińskiego i literatury w podstawowym ogniwie średniej szkoły ogólnokształcącej, co odbija się na poziomie wiedzy uczniów z tych przedmiotów. Absolwenci szkół ogólnokształcących, a miejscami także wyższych uczelni, nie posiadają wystarczającej wiedzy i umiejętności z zakresu ortografii, interpunkcji, stylistyki, języka mówionego, komunikacji biznesowej i pisma. W placówkach oświatowych Autonomicznej Republiki Krymu oraz niektórych obwodów południowych i wschodnich nie podejmuje się należytych działań na rzecz przejścia na nauczanie w języku państwowym; — większość podręczników oraz pomocy dydaktyczno-metodycznych nie odpowiada współczesnym wymogom i wymaga wymiany lub aktualizacji; — ograniczono funkcjonowanie języka ukraińskiego w niepaństwowych środkach masowego przekazu (gazetach, czasopismach, w telewizji, radiu); — ograniczono wydawanie książek w języku ukraińskim, znacząco zmniejszyły się ich nakłady, skurczył się rynek ukraińskiej książki oraz system państwowej dystrybucji książek; — niewystarczająca jest promocja języka ukraińskiego w środkach masowego przekazu, w szkołach ogólnokształcących, zawodowych i wyższych uczelniach, w sferze zawodowej; — w niedostatecznym stopniu wykorzystuje się język ukraiński w strukturach władzy państwowej, Siłach Zbrojnych Ukrainy, organach ścigania, sferze kredytowo-bankowej, w transporcie publicznym oraz w sferze usług; — bardzo niezadowalające jest rozpowszechnienie języka ukraińskiego w środowisku komunikacji komputerowej, w szczególności w ukraińskim segmencie Internetu; — nie podejmuje się niezbędnych działań na rzecz rozwoju rodzimych technologii lingwistycznych, co zagraża kształtowaniu się rodzimej technologii wiedzy i może doprowadzić do wiecznego outsiderstwa Ukrainy w sferze technologicznej. Na Ukrainie konstytucyjnie zapewnione jest prawo mniejszości narodowych do zaspokajania potrzeb edukacyjnych w języku ojczystym, zachowania i rozwoju etnokultury, co jest bezspornym osiągnięciem demokracji. Istnieją jednak problemy z zapewnieniem narodowym placówkom oświatowym kadr pedagogicznych, literatury dydaktyczno-metodycznej, nauką w poszczególnych placówkach oświatowych jednocześnie czterech-pięciu języków, należytą nauką języka ukraińskiego przez obywateli Ukrainy wywodzących się z mniejszości narodowych. Stworzenie optymalnego środowiska językowego w kraju jest utrudnione przez brak efektywnej bazy legislacyjnej. Postanowienia artykułów 10, 11 i 12 Konstytucji Ukrainy dotyczące rozwoju i funkcjonowania języków nie są w wystarczającym stopniu poparte mechanizmami, które zapewniałyby ich efektywne stosowanie. W państwowej polityce językowej potrzebne są nowe podejścia koncepcyjne, przede wszystkim należy uświadomić sobie, że kwestia językowa nie może zajmować drugorzędnej pozycji ani być przedmiotem spekulacji. W toku jej rozwiązywania przed społeczeństwem stają nowe zadania. Działania w tej sferze powinny uwzględniać realny stan, tendencje oraz perspektywy rozwoju sytuacji językowej na Ukrainie. Polityka językowa może stać się czynnikiem konsolidującym tylko wtedy, gdy będzie odzwierciedlać całą różnorodność spektrum językowego i posiadać jasne mechanizmy rozwiązywania istniejących problemów. W związku z tym szczególne znaczenie ma wspólnota stanowisk organów władzy państwowej, różnych sił politycznych i społecznych w kwestii językowej, oparta na zasadach konstytucyjnych, naukowo uzasadnionych wnioskach i rekomendacjach. Sytuacja językowa na Ukrainie dyktuje konieczność obiektywnego, naukowego badania procesów i tendencji językowych w różnych regionach kraju i na tej podstawie opracowania systemu efektywnych działań, skierowanych na zapewnienie planowego i bezkonfliktowego rozwoju relacji językowych, stworzenie optymalnego środowiska językowego. Określenie celu Koncepcji Polityka językowa określana jest zasadami Konstytucji i interesami narodowymi Ukrainy jako suwerennego państwa, głównym celem państwowej polityki językowej jest odrodzenie kulturowo-językowe, podniesienie prestiżu, autorytetu, statusu humanistycznego i technologicznego języka ukraińskiego, zapewnienie jego stosowania we wszystkich sferach życia społecznego, utwierdzenie jego państwowości, ochrona i rozwój języków mniejszości narodowych. Zadania Koncepcji Zadanie polega na tym, aby, wychodząc z wymogów konstytucyjnych i interesów narodowych Ukrainy jako suwerennego państwa, zapewnić wsparcie i ochronę zarówno języka państwowego, jak i języków mniejszości narodowych Ukrainy, co przewidziano w Europejskiej karcie języków regionalnych lub mniejszościowych, ratyfikowanej przez Radę Najwyższą Ukrainy. Priorytetowymi zadaniami państwowej polityki językowej są: — zapewnienie wszechstronnego rozwoju i funkcjonowania języka ukraińskiego we wszystkich sferach życia społecznego na całym terytorium Ukrainy; — gwarantowanie swobodnego rozwoju, wykorzystania i ochrony języków mniejszości narodowych Ukrainy; — zapewnienie godnego miejsca języka ukraińskiego w światowej przestrzeni informacyjnej; — wspieranie opanowywania przez ludność, zwłaszcza młodzież, języków komunikacji międzynarodowej. W procesie realizacji postanowień państwowej polityki językowej przed państwem ukraińskim i społeczeństwem stoją najważniejsze zadania: — konsolidacja i rozwój narodu ukraińskiego, jego świadomości historycznej, tradycji i kultury; — aktywizacja działalności organów władzy państwowej na rzecz zapewnienia życia społecznego na całym terytorium Ukrainy oraz zaspokojenia potrzeb narodowo-kulturowych i językowych Ukraińców zamieszkujących za granicą; — zachęcanie i wszechstronne wspieranie przez całe życie uzdolnionych i utalentowanych obywateli Ukrainy oraz innych państw, zdolnych swoim samorozwojem dokonać przełomu języka ukraińskiego do światowych szczytów,
podnosząc ją do odpowiedniego poziomu w każdej dziedzinie i obszarze przedmiotowym; — wspieranie rozwoju etnicznej, kulturowej, językowej i religijnej odrębności wszystkich rdzennych narodów i mniejszości narodowych Ukrainy; — tworzenie i rozwój Narodowej bazy słownikowej jako dobra narodowego Ukrainy oraz zapewnienie swobodnego dostępu do niej wszystkim obywatelom Ukrainy; — rozwój fundamentalnych i stosowanych badań językoznawczych, opracowań w dziedzinie technologii lingwistycznej, tworzenie inteligentnych ukraińskojęzycznych systemów informacyjnych nowej generacji; — tworzenie systemu Ogólnoukraińskiego dialogu lingwistycznego oraz realizacja skutecznych działań na rzecz wejścia języka ukraińskiego w światową przestrzeń informacyjną (w szczególności poprzez zapoczątkowanie systemu Ogólnoeuropejskiego dialogu lingwistycznego); — zapewnienie na poziomie ustawodawczym zapisu o wyposażeniu wszystkich komputerów, które są produkowane i sprzedawane na Ukrainie, w system ukraińskich słowników elektronicznych; zapewnienie lokalizacji oprogramowania komputerów w języku ukraińskim; — zaspokajanie potrzeb narodowo-kulturowych i językowych Ukraińców mieszkających poza granicami państwa; — analiza stanu i tendencji rozwoju procesów etnojęzykowych; — tworzenie skutecznego mechanizmu zarządzania państwowego procesami językowymi; — doskonalenie ustawodawstwa w sferze językowej; — kompletowanie zbiorów bibliotek literaturą ukraińską, literaturą w językach mniejszości narodowych Ukrainy, językach komunikacji międzynarodowej oraz literaturą specjalistyczną z zakresu języka ukraińskiego (w tym wszelkimi rodzajami wydań elektronicznych), porządkowanie działalności archiwów i zwiększanie kanałów korzystania z różnymi rodzajami informacji w języku ukraińskim; — wzmocnienie komponentu humanistycznego służby wojskowej, zapewnienie dalszej humanizacji edukacji wojskowej na podstawie wprowadzenia i stosowania języka ukraińskiego w strukturach wojskowych i siłowych; — zachowanie i badanie wszystkich dialektów języka ukraińskiego. 2. OGÓLNE ZASADY PAŃSTWOWEJ POLITYKI JĘZYKOWEJ Ogólnymi zasadami polityki językowej na Ukrainie są: — praworządność; — humanizm i demokratyzm; — harmonijne współistnienie języka państwowego i innych języków; — swobodny rozwój, wykorzystanie i ochrona dialektów języka ukraińskiego, a także języków mniejszości narodowych jako środka odzwierciedlenia bogactwa i różnorodności językowo-kulturowej. W ostatnim czasie w sferze językowej coraz wyraźniejsze stają się następujące, wzajemnie powiązane ze sobą tendencje: — uświadamianie sobie przez obywateli Ukrainy, niezależnie od narodowości, społeczno-politycznej konieczności opanowania języka państwowego; — wzrost świadomości narodowej i potrzeb w zakresie nauki języków tych narodowości, które zamieszkują Ukrainę; — dążenie do integracji ze światową przestrzenią informacyjną i związana z tym potrzeba nauki oraz stosowania języków obcych. Język państwowy Zgodnie z Konstytucją, językiem państwowym na Ukrainie jest język ukraiński. Priorytetowa jest ochrona państwowa i wsparcie języka ukraińskiego, umocnienie jego statusu państwowego oraz rozszerzenie sfery funkcjonowania jako głównego środka komunikacji międzyetnicznej na całym terytorium Ukrainy. Język ukraiński na Ukrainie jest powołany do pełnienia licznych funkcji, odgrywania ważnej roli w zapewnieniu konsolidacji, jedności i rozwoju kulturowego wszystkich rdzennych narodów i narodowości Ukrainy z Ukraińcami mieszkającymi poza granicami Ukrainy oraz w związku z przyszłym przystąpieniem Ukrainy do Unii Europejskiej. Dlatego państwo dokłada wszelkich starań na rzecz rozszerzenia sfery funkcjonowania języka państwowego, dba o rozwój i prestiż języka państwowego, podnoszenie kultury językowej obywateli oraz międzynarodowego wizerunku języka ukraińskiego. Priorytetami państwa w zakresie tworzenia odpowiednich warunków dla rozwoju i rozszerzenia sfery używania języka ukraińskiego, wychowania pełnego szacunku stosunku do niego, kształtowania patriotyzmu u obywateli Ukrainy powinny stać się: — wspieranie procesów odrodzenia duchowego Ukrainy; — kształtowanie strategii państwowej w dziedzinie polityki językowej, rozwój i wsparcie statusu języka ukraińskiego we współczesnej ukraińskiej i międzynarodowej przestrzeni edukacyjnej; — wzmocnienie pozycji języka ukraińskiego jako środka komunikacji międzynarodowej; — opracowanie kompleksu działań skierowanych na propagandę języka ukraińskiego, kultury w środkach masowego przekazu; — zapewnienie realizacji programów państwowych w dziedzinie języka, przede wszystkim Państwowego programu rozwoju i funkcjonowania języka ukraińskiego na lata 2004—2010 oraz Międzybranżowego programu naukowo-technicznego „Informacja. Język. Intelekt”; — tworzenie i rozwój Narodowej bazy słownikowej Ukrainy oraz zapewnienie swobodnego dostępu do niej wszystkim obywatelom Ukrainy; bezwarunkowa realizacja programu „Słowniki Ukrainy”, zatwierdzenie i realizacja na poziomie priorytetowych programów naukowo-technicznych o znaczeniu narodowym zadań dotyczących tworzenia fundamentalnych Słownika wyjaśniającego, Etymologicznego i Terminologicznego języka ukraińskiego — w formach tradycyjnych i elektronicznych, a także w wariancie online; — stymulowanie i wspieranie udziału instytucji naukowo-badawczych i placówek oświatowych Ukrainy, poszczególnych ukraińskich uczonych w międzynarodowych projektach lingwistycznych; — podjęcie energicznych działań na poziomie państwowym w dziedzinie zabezpieczenia lingwistycznego integracji europejskiej Ukrainy; Ciąg dalszy na s. 9
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
Ciąg dalszy. Początek na s. 7, 8 — tworzenie i zapewnienie aktywnego funkcjonowania w Internecie uniwersalnej ukraińskiej systemu językowo-informacyjnego na bazie rozwoju i doskonalenia Ukraińskiego portalu lingwistycznego; — analiza stanu i tendencji rozwoju języka ukraińskiego w kontekście sytuacji etnojęzykowej w różnych regionach Ukrainy; — znajdowanie możliwości państwowego i niepaństwowego wsparcia finansowego rozwoju języka ukraińskiego w warunkach gospodarki rynkowej; — doskonalenie ustawodawstwa w sferze językowej oraz opracowanie aktów normatywno-prawnych, które regulowałyby stosowanie języka ukraińskiego we wszystkich dziedzinach życia społecznego Ukrainy; — określenie głównych działań na rzecz stworzenia warunków dla normalnego funkcjonowania języka ukraińskiego i rozwoju go jako państwowego, twórczo wykorzystując w tym celu doświadczenia innych krajów; — określenie i realizacja działań na rzecz stymulowania głębokiego studiowania języka ukraińskiego; — tworzenie odpowiednich warunków do nauki języka ukraińskiego przez obywateli Ukrainy wywodzących się z mniejszości narodowych; — optymalizacja sieci placówek oświatowych dla ciągłego wychowania i nauczania w języku ukraińskim; — przygotowanie i wydawanie akademickich zbiorów dzieł klasyków literatury ukraińskiej oraz folkloru ukraińskiego, a także prac najwybitniejszych ukraińskich uczonych z zakresu nauk humanistycznych i przyrodniczych; — propagowanie najlepszych wzorców ukraińskiej literatury pięknej, utworów młodych ukraińskich pisarzy; — aktywizacja wydań branżowych ukraińskojęzycznych encyklopedii, tworzenie wydań dziecięcych ukraińskojęzycznych encyklopedii; — zwiększenie liczby i nakładów wydań w języku ukraińskim dzieł literatury pięknej klasyki narodowej i światowej, literatury popularnonaukowej i informacyjnej dla różnych kategorii wiekowych zgodnie z państwowymi programami tematycznymi; — propagowanie języka ukraińskiego w środkach masowego przekazu, sferze edukacji, wznawianie audycji edukacyjnych w języku ukraińskim w radiu i telewizji; — aktywizacja nauki języka ukraińskiego z wykorzystaniem literatury pięknej jako obowiązkowego komponentu literatury ojczystej; — realizacja działań skierowanych na szerokie zaangażowanie różnych warstw ludności Ukrainy w opanowanie języka ukraińskiego; — tworzenie warunków dla popularyzacji języka ukraińskiego za pomocą współczesnej sztuki (teatr, kino); — wzmocnienie kontroli oraz wypracowanie kryteriów oceny poziomu znajomości języka ukraińskiego w szkołach ogólnokształcących, zawodowych i wyższych uczelniach oraz w systemie studiów doktoranckich; — określenie priorytetowych badań naukowych z metodyki nauczania języka ukraińskiego w placówkach oświatowych; — przygotowanie programów nauczania i podręczników do języka ukraińskiego dla uczniów i studentów placówek oświatowych różnych typów; — określenie wymagań państwowych dotyczących treści, zakresu wiedzy z języka ukraińskiego oraz jej przyswajania; opracowanie testów ze znajomości języka ukraińskiego przez nauczycieli, wykładowców wyższych uczelni oraz urzędników państwowych; — zapewnienie możliwości nauki w szkołach w języku państwowym oraz języku ojczystym przy formowaniu optymalnej sieci szkół ogólnokształcących i zawodowych z ukraińskim językiem nauczania zgodnie ze składem narodowościowym ludności w regionach; — doskonalenie systemu kształcenia studentów i podnoszenia kwalifikacji wykładowców języka ukraińskiego; — zapewnienie nauczania kursu języka ukraińskiego na wydziałach przyrodniczo-technicznych w wyższych uczelniach, opracowanie odpowiednich programów i pomocy naukowych; — opracowanie działań dotyczących odrodzenia i wsparcia produkcji krajowej produkcji filmowej, wideo i audio, powielania najlepszych ukraińskich filmów, a także dubbingowania i udźwiękawiania w języku ukraińskim dzieł światowej sztuki filmowej; — prowadzenie seminariów z kwestii prawnych funkcjonowania języka ukraińskiego jako państwowego na Ukrainie; — opracowanie systemu monitoringu oraz realizacja analizy dynamiki i charakterystycznych tendencji rozwoju procesów etnojęzykowych, funkcjonowania języka ukraińskiego w różnych sferach życia społecznego i regionach Ukrainy; — opracowanie i realizacja działań dotyczących poprawy jakości tłumaczeń na język ukraiński najlepszych dzieł światowej prozy, dramaturgii i poezji, zwiększenie odpowiedzialności kierowników artystycznych teatrów za przestrzeganie normy literackiej i czystości języka; — wsparcie produkcji drukowanej, wydawnictw periodycznych, produkcji filmowej i audio (w tym wszystkich rodzajów wydań elektronicznych) w języku ukraińskim; rozszerzenie wsparcia dla ukraińskojęzycznych środków masowego przekazu, wydawania produkcji drukowanej w języku ukraińskim; — uwzględnienie przy przygotowywaniu projektów ustaw Ukrainy o Budżecie Państwowym Ukrainy wydatków na zapewnienie realizacji działań związanych z rozwojem, funkcjonowaniem i badaniem języka ukraińskiego; — propagowanie wśród ludności, zwłaszcza młodzieży, ukraińskiej pieśni ludowej i estradowej, ukraińskiego tańca tradycyjnego i współczesnego, wznawianie i wspieranie rozpowszechniania obrzędów poetycko-pieśniarskich, kolęd, szczedriwek, wszechstronne zachęcanie wszystkich kategorii ludności do amatorskiego ruchu artystycznego; — przeprowadzanie wśród uczniów, studentów, studentów-obcokrajowców konkursów znawców języka ukraińskiego, historii i kultury; — ustanowienie rocznych stypendiów dla studentów i doktorantów-ukrainistów z innych krajów; — prowadzenie festiwali kulturalno-artystycznych, ekspedycji etnograficznych, konkursów pieśni ukraińskiej; — tworzenie systemu dokumentacji w języku ukraińskim do wykorzystania w działalności gospodarczo-ekonomicznej podmiotów prawa własności i stowarzyszeń obywateli. Języki mniejszości narodowych Konstytucją Ukrainy zagwarantowano prawa państwa dotyczące swobodnego rozwoju, wykorzystania i ochrony języków mniejszości narodowych Ukrainy. Każdy obywatel Ukrainy jest nosicielem własnej suwerenności językowej. Ukraina to państwo o wielonarodowym składzie ludności. Obecnie na jej terytorium zamieszkuje 10,9 mln osób — przedstawicieli 134 narodowości, dla zapewnienia potrzeb kulturalno-oświatowych których utworzono 1067 towarzystw kulturalno-narodowych. Zgodnie z postanowieniami Europejskiej karty języków regionalnych lub mniejszościowych, Ukraina przyjęła na siebie szereg zobowiązań dotyczących zapewnienia ich praw językowych. Państwo stwarza odpowiednie warunki dla rozwoju, wykorzystania i ochrony języków mniejszości narodowych. Tak więc, na poziomie ustawodawczym zapewniane są prawa wspólnot etnicznych w miejscach ich zwartego zamieszkania do używania we wszystkich sferach życia społecznego języków mniejszości narodowych obok języka państwowego. Gwarantowane są równe prawa do zdobywania wykształcenia w języku ojczystym. W tym kontekście ważnym aspektem jest przygotowanie przez wyższe uczelnie Ukrainy odpowiednich specjalistów dla przedszkolnych i ogólnokształcących placówek oświatowych z nauczaniem w językach mniejszości narodowych.
Aktualną kwestią jest nauka języka państwowego przez przedstawicieli mniejszości narodowych. Skutecznej realizacji polityki państwowej w sferze stosunków językowych w znacznym stopniu sprzyjałoby przyjęcie ustawy Ukrainy „O rozwoju i stosowaniu języków na Ukrainie”. Obywatelom należącym do mniejszości narodowych Ukrainy przysługuje prawo do nauki w języku ojczystym lub do nauki języka ojczystego. Języki mniejszości narodowych Ukrainy, obok języka państwowego, są wykorzystywane w działalności kulturalno-oświatowej, na oficjalnych zgromadzeniach oraz zebraniach towarzystw narodowo-kulturalnych i ich organów kierowniczych, jeśli w odpowiednich miejscowościach większość populacji stanowią obywatele należący do mniejszości narodowych. W grupie języków mniejszości narodowych, które są tradycyjnie używane na terenie kraju, państwo podejmuje szerokie działania ochronne dotyczące ich funkcjonowania w sferach życia gospodarczego i społecznego, edukacji, kultury, informacji, sądownictwa itp., zgodnie ze standardami określonymi przez Europejską kartę języków regionalnych lub mniejszościowych. Państwo określa i zapewnia potrzeby placówek, przedsiębiorstw i organizacji kultury oraz instytucji edukacyjnych w zakresie specjalistów ze znajomością języków mniejszości narodowych, tworzy rady naukowo-metodyczne i ośrodki zajmujące się problematyką nauczania i uczenia się języków mniejszości narodowych oraz przygotowania wykwalifikowanych specjalistów w wyższych uczelniach Ukrainy. W tych kwestiach nawiązywana jest współpraca z krajami, w których zamieszkuje główna część diaspor etnicznych Ukrainy, praktykowane jest celowe kierowanie przedstawicieli odpowiednich mniejszości narodowych na studia do placówek edukacyjnych tych krajów. Aby zaspokoić potrzeby informacyjne obywateli należących do mniejszości narodowych, tworzone są warunki dla działalności gazet i czasopism o zasięgu lokalnym, regionalnym, ogólnokrajowym i zagranicznym, udostępniany jest czas antenowy na transmisję audycji telewizyjnych i radiowych, organizowane są wydania literatury w językach mniejszości narodowych. W celu zbadania sytuacji etnolingwistycznej w kraju oraz dynamiki procesów etnojęzykowych w różnych regionach kraju prowadzone są badania socjologiczne, socjolingwistyczne, społeczno-psychologiczne, etnopsychologiczne i psycholingwistyczne. Praca w dziedzinie odrodzenia, nauki i ochrony języków narodowych może być skuteczna tylko przy aktywnym udziale towarzystw i ośrodków narodowo-kulturalnych, które są w stanie wyrazić interesy kulturowo-językowe odpowiednich grup etnicznych. Żaden z języków mniejszości narodowych funkcjonujących na Ukrainie nie może być wykorzystany jako pretekst do podsycania wrogości między przedstawicielami różnych narodowości. Należy zapewnić harmonijny rozwój i współdziałanie języka państwowego oraz języków narodowych. Głównymi zadaniami państwa w zakresie tworzenia odpowiednich warunków dla rozwoju języków mniejszości narodowych Ukrainy są: — wspieranie zachowania sieci placówek edukacyjnych z nauczaniem w językach mniejszości narodowych Ukrainy; — opracowanie i zatwierdzenie programów nauczania oraz pomocy dydaktycznych dla placówek edukacyjnych z nauczaniem w językach mniejszości narodowych Ukrainy w związku z przejściem na nową treść, strukturę i dwunastoletni okres nauki; — zwiększenie liczby godzin w programach szkolnych dla uczniów ogólnokształcących placówek edukacyjnych z nauczaniem w językach mniejszości narodowych Ukrainy na naukę i opanowanie języka ukraińskiego jako państwowego; — opracowanie i wydanie nowych podręczników szkolnych do języków i literatury mniejszości narodowych Ukrainy; — regularne przeprowadzanie ogólnoukraińskich olimpiad z języków mniejszości narodowych Ukrainy, wydawanie literatury dla uczniów szkół ogólnokształcących i studentów wyższych uczelni z nauczaniem w językach mniejszości narodowych Ukrainy. Dokończenie na s. 10
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
Zakończenie. Początek na s. 7–9 — poprawa systemu przygotowania kadr pedagogicznych do dalszej pracy w ogólnokształcących placówkach oświatowych z nauczaniem w językach mniejszości narodowych Ukrainy, a także zapewnienie takim placówkom oświatowym odpowiednich podręczników, pomocy naukowych, literatury metodycznej; — zapewnienie przygotowania specjalistów w celu zaspokojenia potrzeb językowych, kulturowych i edukacyjnych mniejszości narodowych; — wspieranie nauki kultury, historii, języka i religii mniejszości narodowych; — tworzenie osobom należącym do mniejszości narodowych równych możliwości dostępu do edukacji na wszystkich szczeblach; — rozszerzanie form wymiany transnarodowej w kwestiach dotyczących języków regionalnych mniejszości; — wspieranie tworzenia regionalnych centrów kultur mniejszości narodowych, domów twórczości ludowej, centrów folkloru i etnografii w miejscach zwartego zamieszkania tej czy innej mniejszości narodowej. Języki komunikacji międzypaństwowej Językami komunikacji międzypaństwowej jest grupa języków określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych (ONZ). Państwo zapewnia naukę języków komunikacji międzypaństwowej. Językiem pracy międzynarodowych konferencji, narad i innych forów, które odbywają się na terytorium Ukrainy, jest język państwowy oraz inne języki określone przez ich uczestników. Uczestnikom międzynarodowych konferencji, narad i innych forów, które odbywają się na terytorium Ukrainy, gwarantuje się prawo wyboru języka wystąpienia z zapewnieniem tłumaczenia na język ukraiński oraz inne języki pracy forum. Językiem umów międzynarodowych Ukrainy jest język państwowy oraz język drugiej strony (stron), chyba że co innego przewiduje sama umowa międzynarodowa Ukrainy. 3. ZAPEWNIENIE REALIZACJI ZASAD KONCEPCJI Prowadzenie państwowej polityki językowej realizowane jest w pierwszej kolejności poprzez bezpośrednie zapewnienie skutecznej realizacji konstytucyjno-prawnych zasad regulowania stosunków językowych, opracowywanie i wykonywanie państwowych, specjalnych i regionalnych programów oraz wspieranie inicjatyw społecznych w osiąganiu celu polityki państwowej, a także nawiązywanie dialogu między organami władzy państwowej, organami samorządu lokalnego, organizacjami społecznymi. Realizacja głównych kierunków państwowej polityki językowej wymaga opracowania mechanizmu zabezpieczenia finansowego, prawnego, organizacyjnego, administracyjnego, naukowo-metodycznego oraz informacyjnego. System wypracowywania podejść państwowych Rada Najwyższa Ukrainy określa państwową politykę językową, zatwierdza jej założenia koncepcyjne, przyjmuje ustawodawstwo językowe, określa zasadnicze drogi realizacji państwowej polityki językowej. Zarządzanie jednolitym krajowym systemem zapewnienia państwowej polityki językowej sprawuje Gabinet Ministrów Ukrainy. Działalność organów państwowych w zakresie określania i realizacji państwowej polityki językowej w różnych sferach życia społecznego jest przez nie prowadzona na podstawie, w granicach uprawnień oraz w sposób przewidziany przez Konstytucję i ustawy Ukrainy. Mechanizmy realizacji Koncepcji Dla realizacji głównych założeń państwowej polityki językowej musi zostać zapewniona ścisła koordynacja działań organów władzy ustawodawczej i wykonawczej przy bezpośrednim udziale ministerstw, innych centralnych organów władzy wykonawczej, Rady Ministrów Autonomicznej Republiki Krymu, obwodowych, kijowskiej i sewastopolskiej miejskich administracji państwowych, organów samorządu lokalnego, Narodowej Akademii Nauk, Akademii Nauk Pedagogicznych, organizacji społecznych i związków twórczych, przedsiębiorstw, instytucji i organizacji niezależnie od form własności. Wdrażanie państwowej polityki językowej realizowane jest poprzez opracowywanie i wykonywanie ogólnopaństwowych, regionalnych i specjalnych programów, wspieranie inicjatyw społecznych, a także nawiązywanie konstruktywnego dialogu między organami władzy państwowej, samorządu lokalnego i towarzystwami narodowymi. Wdrożenie niniejszej Koncepcji zapewni pełnowartościowe i nieodwracalne utrwalenie języka ukraińskiego we wszystkich sferach życia społecznego, stworzy należyte warunki dla swobodnego i niezakłóconego rozwoju języków mniejszości narodowych. Źródłami finansowania programów państwowej polityki językowej są środki Budżetu Państwowego Ukrainy, budżetów Autonomicznej Republiki Krymu, obwodów, miast Kijowa i Sewastopola oraz inne źródła niezakazane przez ustawodawstwo Ukrainy. Podmioty realizacji państwowej polityki językowej W wypracowywaniu i realizacji państwowej polityki językowej, obok nowo utworzonego organu rządowego ds. polityki językowej, powołane są do udziału: Służba Bezpieczeństwa Ukrainy, Ministerstwo Obrony Ukrainy, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Ukrainy, Ministerstwo Sprawiedliwości Ukrainy, Ministerstwo Oświaty i Nauki Ukrainy, Ministerstwo Ukrainy ds. Rodziny, Młodzieży i Sportu, Ministerstwo Kultury i Turystyki (Sektor polityki językowej), Ministerstwo Transportu i Łączności Ukrainy, Główny Urząd Służby Państwowej Ukrainy, Narodowa Akademia Nauk Ukrainy oraz akademie branżowe, wraz z Radą Ministrów Autonomicznej Republiki Krymu, obwodowymi, kijowską i sewastopolską miejskimi administracjami państwowymi, narodowymi związkami twórczymi, Ogólnoukraińskim Towarzystwem „Proświta” im. Tarasa Szewczenki oraz innymi organizacjami społecznymi. Pierwszoplanowe zadania w zakresie zapewnienia realizacji państwowej polityki językowej Wychodząc z powyższego, pierwszoplanowymi zadaniami państwa w sferze realizacji polityki językowej powinny stać się: — utworzenie organu rządowego ds. polityki językowej oraz jego pionu wykonawczego; — ustanowienie mechanizmu kształtowania i realizacji polityki państwowej w sferze funkcjonowania języka ukraińskiego jako państwowego, swobodnego rozwoju języka rosyjskiego i innych języków zgodnie z ustawą o językach oraz Europejską kartą języków regionalnych lub mniejszościowych; — konsekwentne przeorientowanie przestrzeni informacyjnej Ukrainy na język państwowy; — kształtowanie i doskonalenie bazy normatywno-prawnej regulującej sferę państwowej polityki językowej; — zapewnienie opracowania i realizacji programów państwowych oraz działań dotyczących funkcjonowania języka ukraińskiego i języków mniejszości narodowych; — wspieranie rozwoju odrębności językowej mniejszości narodowych, odrodzenia, używania i ochrony ich języków; — opracowywanie nowych form i metod działalności informacyjno-propagandowej oraz kulturalno-oświatowej w zakresie utrwalania statusu języka państwowego i języków mniejszości narodowych; — optymalizacja wykorzystania ogólnopaństwowych i regionalnych środków masowego przekazu jako narzędzia wymiany wartości duchowych i różnorodności językowej przedstawicieli różnych narodowości; — prowadzenie monitoringu stanu i tendencji rozwoju oraz stosowania języka państwowego i języków mniejszości narodowych; — prowadzenie działań kulturalno-artystycznych, konferencji naukowych, seminariów, „okrągłych stołów” w kwestiach popularyzacji języka państwowego i języków mniejszości narodowych na Ukrainie; — doskonalenie przygotowania wykładowców języka i literatury ukraińskiej dla ogólnokształcących placówek oświatowych, w których nauczanie odbywa się w językach mniejszości narodowych, zapewnienie im odpowiednich podręczników, pomocy naukowych i literatury metodycznej w języku ukraińskim;
— wspieranie wydawania literatury edukacyjno-metodycznej, informacyjnej i pięknej w językach mniejszości narodowych zamieszkujących terytorium Ukrainy; — zapewnienie prowadzenia badań naukowych nad jakościowym stanem języka (czyli nad kształtowaniem korpusu języka), problemami odrodzenia i rozwoju języków na Ukrainie, na podstawie których należy stworzyć kataster języków funkcjonujących na Ukrainie, ujednolicić pisownię, uregulować proporcje słów obcojęzycznych w narodowym leksykonie, skodyfikować lingwistyczno-prawne aspekty normy językowej; — prowadzenie akcji charytatywnych ukierunkowanych na propagowanie języka ukraińskiego jako państwowego, podnoszenie jego prestiżu społecznego, wspieranie i odrodzenie języków mniejszości narodowych; — doskonalenie warunków prawnych, organizacyjnych i materialnych w zakresie zaspokajania potrzeb językowych obywateli Ukrainy — przedstawicieli różnych narodowości; — aktywizacja wysiłków organów władzy państwowej i społeczeństwa obywatelskiego, działaczy politycznych i społecznych na rzecz zapewnienia funkcjonowania języka ukraińskiego jako państwowego oraz języków mniejszości narodowych zamieszkujących terytorium Ukrainy; — wprowadzenie systemu kontroli społecznej i ekspertyzy działalności centralnych i lokalnych organów władzy wykonawczej w kwestiach realizacji państwowej polityki językowej na Ukrainie. Mechanizmy sprawowania kontroli nad przestrzeganiem ustawodawstwa o językach na Ukrainie. Zapewnieniu prawnemu realizacji państwowej polityki językowej sprzyjać będzie: przygotowanie i wniesienie pod obrady Rady Najwyższej Ukrainy projektu Ustawy Ukrainy „O rozwoju i stosowaniu języków na Ukrainie”, projektu Ustawy „O wprowadzeniu zmian do Ustawy Ukrainy „O mniejszościach narodowych na Ukrainie”; wprowadzenie zmian i uzupełnień do obowiązującego ustawodawstwa: Kodeksu Ukrainy o wykroczeniach administracyjnych, Kodeksu karnego Ukrainy, którymi należy zaostrzyć odpowiedzialność administracyjną i karną za naruszenie ustawodawstwa o językach itp. oraz utworzenie zgodnie z Dekretem Prezydenta Ukrainy rządowego organu ds. polityki językowej i pionu wykonawczego. OCZEKIWANY REZULTAT. Utrwalenie demokracji i dążenia eurointegracyjne Ukrainy wymagają rozwiązania kwestii językowych oraz wprowadzenia tolerancyjnych, prawnych metod rozwiązywania konfliktów językowych. Aktywizacja pracy w tej dziedzinie jest niezbędnym warunkiem konsolidacji współczesnego społeczeństwa ukraińskiego, ponieważ wiele aspektów używania języka wciąż nie jest uregulowanych prawem. W szczególności chodzi o brak niezbędnej bazy naukowej i ustawodawczej dla szeregu aspektów używania języka jako czynnika wpływu na procesy społeczne, w wyniku czego nie mają kwalifikacji czynów zabronionych takie działania jak na przykład manipulowanie świadomością językową, sugestywne technologie reklamy, PR-u, kampanii wyborczych, akcji społecznych itp. Z drugiej strony stosowanie szeregu ustaw jest utrudnione właśnie z powodu braku regulacji lingwistycznej i poprawnej interpretacji odpowiednich sytuacji i fenomenów językowych. Planowe realizowanie zadań budownictwa językowego, zgodnie z niniejszą Koncepcją, powinno zapewnić swobodny i bezkonfliktowy rozwój wszystkich obecnych na terytorium Ukrainy języków narodowych, stworzyć warunki dla utwierdzenia państwowości języka ukraińskiego, nadania mu cech prestiżowości, perspektywiczności i autorytatywności, a także dla rozwoju tożsamości językowej mniejszości narodowych, ich odrodzenia, ochrony i wykorzystania ich języków zgodnie ze statusem i pełnionymi funkcjami, stworzenia optymalnej przestrzeni językowej w kraju. Materiały zilustrowano fotografiami Ołeksandra Łytwynenki, wykonanymi podczas akcji protestacyjnych „Proświty” w czerwcu-lipcu 2006 r.
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
żołnierzy armii radzieckiej, polskich żołnierzy i cywilnej ludności polskiej. Aby zachować szczątki pomników Pierwszej Ukraińskiej Armii, Ogólnoukraińska Młodzieżowa Organizacja Społeczna „Młoda Proświta” realizuje projekt „Ukraina—Polska. Tak!” i angażuje do niego przedstawicieli zaprzyjaźnionych organizacji: „Plast—NSOU” oraz Sojuszu Narodowego. Ponury cmentarz przywitał nas zarośniętymi chwastami mogiłami i brudnymi ścieżkami. Zaniedbany cmentarz po 12 dniach naszej pracy stał się czysty, uwieńczony wstążkami i chorągiewkami z ukraińską symboliką. Uporządkowanie cmentarza w Wadowicach w tym roku miało charakter przygotowawczy. W przyszłym roku odbędzie się ustawienie płyt nagrobnych na mogiłach oraz ostateczne zakończenie zaplanowanych prac na cmentarzu. W ramach projektu przeprowadzano spotkania z wysokimi rangą urzędnikami Polski: ministrem ochrony zabytków Polski Andrzejem Przewoźnikiem, burmistrzem Wadowic Ewą Filipiak, przedstawicielami ukraińskiej dyplomacji: konsulem Ukrainy w Krakowie Władysławem Kaniewskim, Konsulem Generalnym Ukrainy w Krakowie Mychajłem Browowyczem, pierwszym sekretarzem Ambasady Ukrainy w Polsce Serhijem Miniajłą oraz przedstawicielami ukraińskiej diaspory Romanem Lubineckim i Ołeksandrem Kołanczukiem. Obóz odwiedził z oficjalną wizytą prezydent Krakowa, który mówił o dalszym wsparciu projektu. Odpowiadając na nasze pytania, wyrażał opinie o rozszerzeniu więzi między młodzieżą Ukrainy i Polski w ramach projektu „Ukraina—Polska. Tak!”, gdyż projekt przewiduje także szereg działań kulturalno-oświatowych na poziomie międzynarodowym. Zgodnie z tradycją członkowie „Młodej Proświty” złożyli kwiaty pod pomnikiem Tarasa Hryhorowycza Szewczenki w Warszawie. Po tym odbyło się spotkanie z ambasadorem Ukrainy w Polsce Ołeksandrem Mocykiem. Ambasador zwrócił uwagę na to, że stosunki między Ukrainą a Polską znacząco się poprawiły, a dlatego podobne projekty zyskują znaczące wsparcie ze strony polskich władz. Szybko minęło 12 dni ważnej i pożytecznej pracy, ciekawych spotkań, pasjonujących wycieczek. Z poczuciem spełnionego obowiązku wracamy do swojej rodzinnej Ukrainy i uświadamiamy sobie, że tylko to państwo ma przyszłość, które pamięta o swojej przeszłości. Lesia MACZACZA, członkini „Młodej Proświty” Narodowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. M. Drahomanowa. Saburowa. Starsi mieszkańcy Sałaszy opowiadają, że saburowcy najokrutniej rozprawiali się z miejscowymi mieszkańcami, których brali na przewodników lub przypadkowo spotykali w lesie. Z partyzantami oddziału Saburowa miała strzelaninę znana w całej UPA sotnia „Siromańców” pod dowództwem sotnika „Jastrzębia” (major Armii Radzieckiej Dmytro Karpenko z Połtawszczyzny), kiedy przebywała w Sałaszach. Po pewnym czasie ta sama sotnia zadała niemałe straty hitlerowcom. Obecnie sałaszanie, stawszy się właścicielami udziałów ziemskich, samodzielnie uprawiają ziemię, hodują bydło. Anatolij ZBOROWSKI
Tłumaczenie maszynowe
PROJEKT Państwo, które szanuje siebie i dba o własny rozwój, powinno brać aktywny udział w zachowaniu i porządkowaniu swoich zabytków historycznych. Na terytorium Polski rozsiane są zaniedbane cmentarze żołnierzy petlurowskich. Porządkowanie mogił poległych Ukraińców powinna przejąć na siebie ukraińska młodzież. To jej bezpośredni obowiązek. Wykonać go ma projekt „Ukraina—Polska. Tak!”, którego organizatorem została Ogólnoukraińska Młodzieżowa Organizacja Społeczna „Młoda Proświta”. Projekt realizowany jest przy wsparciu Ministerstwa Ukrainy ds. Rodziny, Młodzieży i Sportu, Ministerstwa Ochrony Zabytków Polski, Ambasady Polski na Ukrainie, a także szeregu organizacji państwowych i społecznych. Składa się on z sześciu przedsięwzięć kulturalno-oświatowych, z których jednym jest Międzynarodowy obóz młodzieżowy „Pamięć bez granic” w mieście Wadowice w województwie krakowskim. Zgodnie z jego warunkami Ukraińcy porządkują pochówki petlurowskie na terytorium Polski, a polska młodzież, ze swojej strony, pracuje na miejscach pochówku na Wołyniu i Żytomierszczyźnie, gdzie leżą żołnierze generała Piłsudskiego. W 2005 roku uporządkowano cmentarz żołnierzy petlurowskich w polskim mieście Suwałki. I oto lipiec 2006 roku… Zbiórka młodych prośwician i ich wyjazd do Krakowa — starodawnego miasta Polski, którego wizytówką jest wznoszący się na brzegu rzeki Wisły majestatyczny zamek polskich królów — Wawel. Miasto zachwyca starodawną zabudową architektoniczną, wielką liczbą zabytków kulturowo-historycznych, życzliwymi ludźmi. Polacy powitali ukraińskich przyjaciół gościnnie i przyjaźnie. Obóz zlokalizowano w pensjonacie, obok wielkiego stadionu, gdzie nie tak dawno zebrało się około 1,5 mln ludzi z okazji spotkania z Papieżem Janem Pawłem II. Duch obozowy ogarnął wszystkich zaraz po zakwaterowaniu. Już pierwszego ranka obudziliśmy się przy dźwiękach fujarki, która żwawym kozackim marszem pomagała nastroić się na dobry i pracowity nastrój. Każdego ranka na podwórzu pensjonatu młodzież wykonywała hymn ukraiński i polski. Do końca naszego pobytu w obozie Polacy nauczyli się naszego hymnu. Zbierając się wieczorami przy ognisku, polscy harcerze z zapałem śpiewali ukraińskie pieśni ludowe, a my — polskie. Głównym celem naszej wycieczki było uporządkowanie pochówków petlurowców w mieście Wadowice, które znajduje się niedaleko Krakowa. Od 1919 roku w tym mieście znajdował się obóz internowanych żołnierzy ukraińskich. W tamtym czasie głód i choroby stały się przyczyną masowych śmierci żołnierzy. Do 1939 roku w Wadowicach powstał ogromny cmentarz wojskowy, który liczył ponad 3000 mogił żołnierzy Armii Ukraińskiej. Dzisiaj na miejscach pochówków petlurowców znajdują się mogiły SZKIC Niedawno we Lwowie wydano szkic krajoznawczy Marii Liskewycz-Karpy „Sałaszi”. Autorka, opierając się na danych archiwalnych, badaniach historycznych, świadectwach naocznych świadków, zapoznaje czytelników z historią wsi Sałaszi w rejonie jaworowskim na Lwowszczyźnie od najdawniejszych czasów do naszych dni. Pomimo długotrwałej przynależności wsi do składu obcych państw, u wieśniaków nie upadał duch wolności, nie gasło dążenie do samostanowienia na ojczystej ziemi, wzrastał pociąg do nauki i wiedzy. W Austro-Węgrzech w 1907 roku, a w Polsce w 1927 roku mieszkańcy wsi Sałaszi założyli czytelnię „Proświty”. W 1937 roku czytelnia proświciańska zajęła jeden pokój, Z OKAZJI 80. ROCZNICY URODZIN OŁEKSY TYCHEGO Członkowie „Młodej Proświty” z konsulem Ukrainy w Krakowie Władysławem Kaniewskim
Tłumaczenie maszynowe
W znanej maksymie proroka Eklezjastesa „Wszystkiemu swój czas…” są takie słowa: „…czas milczenia i czas mówienia”. Już ponad półtorej dekady ten czas nadszedł: dawno trzeba było szeroko i na wielką skalę mówić o bohaterze narodowym — znanym obrońcy praw człowieka i ukraińskim patriocie, naszym ziomku Ołeksie Tychym (1927—1984), zamordowanym w obozie koncentracyjnym o zaostrzonym rygorze dla więźniów politycznych we wsi Kuczino w obwodzie permskim. Ale my do tej pory (pewnie „przeciążeni ważniejszymi sprawami”) tak i nie zdobyliśmy się na to, by pełnym głosem opowiedzieć opinii publicznej o tym niezwykłym człowieku. Zwięzły życiorys O. Tychego podajemy na podstawie artykułu jego towarzysza broni, byłego więźnia politycznego Łewka Łukjanenki (W nierównej walce // Donbas. — nr 1. — 1991. — s. 137—138).
Urodził się 27 stycznia 1927 roku w chłopskiej rodzinie na chutorze Jiżiwka koło Drużkiwki na Donbasie. Uczył się w instytutach transportowym i rolniczym, później pracował w szkole, wykładał matematykę, nauczał w obwodzie zaporoskim, na Donbasie. Ukończył wydział filozoficzny Uniwersytetu Moskiewskiego. Po okupacji Węgier przez wojska sowieckie Ołeksą pisze do rządu oświadczenie protestacyjne. W 1957 roku został aresztowany i za to oświadczenie, a także za krytykę sowieckiego systemu wyborczego, skazany na 7 lat niewoli w obozach o zaostrzonym rygorze oraz 5 lat pozbawienia praw obywatelskich. Po zwolnieniu z obozu w lutym 1964 roku pracował jako robotnik w cegielni, chociaż był z urodzenia nauczycielem. Dla swoich kolegów opracował wielką księgę wypowiedzi wybitnych ludzi „Język narodu — naród”, napisał artykuł „Myśli o rodzinnym donieckim kraju” i szereg innych prac publicystycznych na tematy pedagogiczne, w obronie naszego języka i kultury. Przetłumaczył z polskiego książkę Jerzego Jędrzejewicza „Ukraińskie noce, czyli rodowód geniusza” (o T. Szewczence), opracowywał słownik językowych zniekształceń Donbasu. W 1976 roku Tychyj stał się jednym z założycieli Ukraińskiej Grupy Społecznej Wspierania Wykonania Porozumień Helsińskich. 5 lutego 1977 roku Tychyj został ponownie aresztowany za udział w Grupie. Doniecki sąd obwodowy skazał go w Drużkiwce na 10 lat więzienia w obozie koncentracyjnym o zaostrzonym rygorze oraz na 5 lat zesłania, uznając go za szczególnie niebezpiecznego recydywistę. …W grudniu 1979 roku, w 17. dniu głodówki, u Tychego pękł żołądek. Przed operacją zaproponowano mu napisanie oświadczenia o rezygnacji z dalszej walki, napomykając, że od tego będą zależeć wyniki operacji. Tychyj zdecydowanie odrzucił targi ze swoim sumieniem nawet przed realnym zagrożeniem śmierci. I wtedy obozowy chirurg przeprowadził mu operację… W Mordowii więźniom politycznym udawało się przekazywać na wolność informacje o strasznych warunkach uwięzienia. Aby przerwać ten strumień, więźniów specjalnego obozu koncentracyjnego 1 marca 1980 roku przewieziono na Ural, do wsi Kuczino, do specjalnie zbudowanego więzienia i dobranych nadzorców-katów. Kagebiści zorganizowali doskonały system niszczenia psychiki i zdrowia więźniów politycznych, mając na celu wpędzenie najbardziej pryncypialnych do grobu. 5 maja 1984 r. nieprzerwana seria tortur przerwała w tak zwanym szpitalu więzienia w Permie cierpienia za wolność Ukrainy jej niezłomnego syna Ołeksy Tychego.
Obecnie przez Doniecką organizację obwodową Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki sformowano komitet organizacyjny ds. przygotowania i przeprowadzenia działań związanych z 80. rocznicą urodzin Ołeksy Tychego w miastach obwodu, a także wieczoru wspomnień poświęconego pamięci ziomka w Doniecku w styczniu 2007 roku.
Maria OŁIJNYK, zastępca przewodniczącego Donieckiej obwodowej „Proświty”
Tłumaczenie maszynowe
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
którą wynajmowano w domu Kuzyków. Członkowie „Proświty” stawiali jasełka i występowali z koncertami. W przedstawieniach teatralnych pomagała nauczycielka Jana Cwynarska. Pod jej kierownictwem zorganizowano przedstawienie „Ой не ходи, Грицю, та й на вечорниці…” („Ojże nie chodź, Hrycu, na wieczornice…”). Lecz w 1939 roku wraz z przybyciem wojsk radzieckich czytelnię zamknięto, a bibliotekę zlikwidowano. Dopiero w listopadzie 1941 roku wznowiła ona swoją działalność. W 1944 roku rozstrzelano przewodniczącego wiejskiego koła „Proświty” Fedora Uhrynę.
Mieszkańcy wsi Salaszi byli także wśród strzelców siczowych. Jak opowiadają starsi mieszkańcy, w szeregach OUN-UPA było nie mniej niż 15–20 pochodzących ze wsi. Kiedy chłopcy z UPA zniszczyli ponad dziesięciu enkawudzistów, którzy jechali na akcję, rosyjscy poplecznicy spalili chutor, w pobliżu którego doszło do napadu, a po trzech dniach schwytali żołnierza UPA, mieszkańca Salaszów Hryhorija Balihę, i zamordowali go w męczarniach.
W 1943 roku w lasach między Hruszowem a Salaszami rozlokowali się rosyjsko-komunistyczni partyzanci pod dowództwem generała
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
radiostacji. Dowodem na to są dziesiątki, jeśli nie setki błędów w mowie, zwłaszcza w reklamach. P. S. Tak więc słuchacze obwodu zaporoskiego mogą chyba na zawsze pożegnać się z programem „Czarnym po białym”. Czy kolejne okno na świat języka ukraińskiego dla zaporoskich słuchaczy zamknęło się na zawsze? Szkoda. Bo moim zdaniem radio zaporoskie nie jest jeszcze gotowe, by dać godzinną, jakościową alternatywę dla wyżej wymienionego programu ze wspaniałymi prowadzącymi Jaryną Skuratiwską i Niną Żeżerą. Odnosi się wrażenie, że czas antenowy w tym momencie wypełniają czymkolwiek, byle tylko nie „Czarnym po białym”. Na przykład 10 czerwca radio zaporoskie nadało 15-minutowy program, który autorka tych słów słyszała już dwukrotnie wcześniej, oraz 45-minutowy blok piosenek. Pamiętacie anegdotę, gdy rewizor przychodzi do sklepu, a dyrektor wita go: „Dobry wieczór!”? Ten zdziwiony: „Jaki wieczór? Przecież jest rano!”. I słyszy w odpowiedzi: „Jak pana zobaczyłem, to mi w oczach pociemniało”. Nie jestem przekonana, czy pracownikom radia obwodowego, a tym bardziej jego kierownictwu, ciemnieje w oczach. Ale 17 czerwca o godzinie 14.00 radio zaporoskie przywitało się słowami „Dobry wieczór!”. Potem ponownie zabrzmiała piękna audycja „Mowo ojczysta, słowo ojczyste!”, którą wasza pokorna służebnica (i nie tylko ona) już słyszała wcześniej, dalej poszedł 30-minutowy blok piosenek. 24 czerwca zaproponowano nam autorski program pisarza Petra Rebra o Wielkim Kobzarzu, choć słuchacze już go słyszeli. Potem — 30-minutowy koncert. 1 lipca ten sam program z tymi samymi piosenkami puszczono już po raz trzeci. Jedyne, za co mogę dziękować: wszystkie cztery audycje są w języku państwowym. Piosenki — również. Wira SEREDA, m. Zaporoże
Tłumaczenie maszynowe
ANTENA Przez kilka lat w każdą sobotę od 14.00 do 15.00 autorka tych słów stale słuchała wspaniałej audycji radiowej TRK „Era” „Czarne na białym”. Dla naszego regionu zaporoskiego, gdzie w żadnym kiosku nie kupisz gazety, czasopisma czy innej publikacji w języku ukraińskim, jest to łyk świeżego powietrza dla Ukraińców, pozbawionych możliwości zaspokojenia swoich potrzeb duchowych. Wszak słuchacze audycji „Czarne na białym” nie tylko mają możliwość poprawienia swojej znajomości ukraińskiego, ale także spotkania na antenie z ciekawymi ludźmi z dziedziny języka i kultury (wydawcami, literatami, naukowcami, językoznawcami, pracownikami kultury). Z reguły goście przychodzą do studia z prezentami dla aktywnych uczestników programu, zwycięzców konkursów audycji. Są to wspaniałe książki od wydawnictwa „A-BA-BA-HA-LA-MA-HA”, publikacje innych wydawców, czasopisma dla dzieci, prenumerata gazety „Drużyna czytelnika”, płyty kompaktowe i tym podobne. Najciekawsza zaś jest rywalizacja słuchaczy na żywo, gdzie proponuje się im dobre zadania językowe. Każdy, kto wygrywa, otrzymuje nagrodę pieniężną w wysokości 200 hrywien (być może dla kogoś to kwota niewarta uwagi, ale dla uczniów, studentów czy emerytów jest to dzisiaj znaczna pomoc). A jeszcze sto hrywien otrzymuje ten, kto znalazł najciekawszy błąd w ukraińskiej reklamie. Sprzyja to nie tylko poprawie znajomości języka ukraińskiego, ale także zachęca do nauki języka ojczystego wszystkich, zwłaszcza młodzież. Czasami, co prawda, bez żadnego wyjaśnienia Radio Zaporoskie wyłączało ten program i proponowało transmisje na żywo z urzędnikami centrów zatrudnienia czy ochrony zdrowia, którzy z jakiegoś powodu nie władają językiem ukraińskim, program religijny Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego z udziałem księdza Riabki, który również szedł wyłącznie w języku rosyjskim. A od połowy maja program „Czarne na białym” w ogóle nie jest transmitowany. Zawitałam pewnego razu do Zaporoskiej Organizacji Obwodowej Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” i rozmawiałam z jej przewodniczącym Tarasem Szewczenką o tym, co niepokoiło — zniknięcie ciekawej audycji na Pierwszym Kanale Radia Narodowego. Taras Hryhorowycz odpowiedział: — Do Zaporoskiej Organizacji Obwodowej WUT „Proświta” dzwonią dziesiątki słuchaczy, którzy nie wiedzą, do kogo się zwrócić, aby Radio Zaporoskie nie wycinało tego programu. Wysłaliśmy oficjalne listy do kilku instancji, wyraziliśmy zaniepokojenie z tego powodu. Zgodziła się z nami tylko Narodowa Kompania Radiowa Ukrainy, która potwierdziła, że audycja radiowa „Czarne na białym” jest „wycinana w terenie”. W odpowiedzi zaznaczono: „Niestety, nasze liczne apele do organizacji i wyższych organów państwowych z propozycją zaprzestania lokalnego nadawania w ogólnokrajowych państwowych sieciach radiowych wsparcia jak dotąd nie znalazły”. Jej kierownicy zgodzili się z nami, że nie zawsze program „Czarne na białym” ma godny ekwiwalent, kiedy zamiast niego wychodzi na przykład 15-minutowy wywiad, a potem przez 45 minut idzie blok piosenek. Po ukraińsku podczas wywiadu mówią z reguły tylko prowadzący. A czasami i oni przechodzą na język rosyjski. Czyli to, co proponowało Radio Zaporoskie do momentu wysłania naszych apeli, nie było równoważnym produktem zdjętego przez nie kijowskiego programu. — Jak zareagowała na Państwa list Zaporoska Obwodowa Administracja Państwowa? — W liście z podpisem pełniącego obowiązki pierwszego zastępcy przewodniczącego ODA Wałerija Bucanowa autorytatywnie wyjaśniono nam, że ten czas należy do Zaporoskiego Radia Obwodowego, jest on wykorzystywany na programy zgodnie z planem redakcyjnym. Program „Czarne na białym” jest produktem autorskim radia „Era”. Jego transmisja jest regulowana przez Narodową Kompanię Radiową i nie zależy od Zaporoskiego Radia Obwodowego. — Zatem, jeśli jest regulowana przez NRK, to Radio Zaporoskie nie powinno wychodzić w tym czasie? — Zgodnie z tym listem, tak. Ale przyszedł jeszcze jeden list z podpisem pierwszego zastępcy przewodniczącego ODA Ołeksandra Sina. W nim już powołują się na artykuł 2 Ustawy Ukrainy „O porządku naświetlania działalności organów władzy państwowej i organów samorządu lokalnego na Ukrainie przez środki masowego przekazu” i zaznaczają, że organy władzy państwowej i organy samorządu lokalnego nie mają prawa ingerować w proces produkcyjny mediów. Jednym słowem, otrzymaliśmy kolejne odpowiedzi wymijające. A słuchacze cierpią. — A co odpowiedziała Zaporoska Obwodowa Państwowa Kompania Telewizyjno-Radiowa? — Powołała się na licencję Narodowej Rady Ukrainy ds. Telewizji i Radiofonii NR nr 0267 z 18 czerwca 2002 roku, zgodnie z którą odcinek antenowy od 14.00 do 15.00 w soboty na Pierwszym Kanale Radia Ukraińskiego jest wyznaczony na terytorium obwodu dla nadawania Zaporoskiej Obwodowej Państwowej Kompanii Telewizyjno-Radiowej. Zaproszono nas do „słuchania audycji radia obwodowego — jedynego na Zaporożu, które przez sześćdziesiąt siedem lat nadaje po ukraińsku”. Choć słuchamy tych audycji znacznie uważniej niż sami kierownicy Zaporoskiej Obwodowej Państwowej Kompanii Telewizyjno-Radiowej.
Tłumaczenie maszynowe
PUNKT WIDZENIA W środkach masowego przekazu coraz częściej słychać różne rozważania na temat roli i funkcji przyszłego nadawania społecznego, na temat prywatyzacji prasy, która zależy od woli administracji i rad różnego szczebla, na temat Radia Ukraińskiego (RU). Niektórzy dziennikarze uważają, że funkcje RU są przestarzałe i należy je zmieniać, ale jak realnie zmieniać, o tym nikt nie mówi. Wyrażę swoje przemyślenia o tych, którzy tak myślą. Ci, którzy nalegają na zmianę funkcji radia, nie rozumieją ważności RU, mało go słuchają i nie zastanawiają się nad skutkami zmiany własności, podporządkowania czy finansowania. Inni — świadomie stawiają sprawę w taki sposób, aby zniszczyć ukraińskiego NADAWCĘ! Przy tym zarówno pierwsi, jak i drudzy umniejszają znaczenie radia, jego poznawczą i ideologiczną rolę dla Ukraińca, kształtowanie jego światopoglądu, a co najważniejsze — dostępność RU dla szerokiego ogółu słuchaczy. Przyjrzyjmy się uważnie niektórym aspektom funkcjonowania radia, jego znaczeniu dla ukraińskiego społeczeństwa. Na przykład, spójrzmy na Trzeci kanał RU „Kultura”. Radio „Kultura” ma swój, tylko jemu właściwy duch, który przekazuje się słuchaczom i daje poczucie wiary w zwycięstwo ukraińskości. Życzliwość prowadzących, ich serdeczność i pewność siebie udzielają się słuchaczom. Radio „Kultura” dostarcza słuchaczom ukraińską kulturę, wiedzę z różnych dziedzin życia społecznego, budzi świadomość. Obecnie ukraiński eter okupowały różne obce stacje FM. Żaden z właścicieli tych kanałów nie miał zamiaru czynić ich takimi, które niosłyby ukraińską kulturę Ukraińcom. Wszystkie te stacje FM tworzono, aby narzucać Ukraińcom swoje, delikatnie mówiąc, kosmopolityczne i liberalne idee, które w swojej istocie są skierowane na zniszczenie ukraińskiego rdzennego etnosu! A dla stacji ukraińskich z ducha nie ma miejsca w eterze! Wychodząc z realiów, które ukształtowały się na Ukrainie, wszelkie łączenia, przyłączania, nieprzemyślane reorganizacje są faktycznym niszczeniem radia. Jako stały słuchacz radia „Kultura” nie chcę, aby takie zniszczenie nastąpiło, jakichkolwiek „przekonujących” argumentów dla tak haniebnej sprawy by nie przytaczano. Przeciwnie, potrzebne jest wsparcie na szczeblu ustawodawczym dla rozwoju Radia Ukraińskiego. Nie można zostawiać ludzi na wsi bez radiowęzłów: dla wielu z nich jest to jedna z nitek dostępu do informacji. Mogę tylko jeszcze raz powiedzieć: „Szanujmy się nawzajem, a tym bardziej tak wielką słuchalność Radia Ukraińskiego”. Kanałowi radiowemu „Kultura” trzeba natychmiast zwrócić ich 57 częstotliwości, które radio miało wcześniej, odnaleźć i nadać częstotliwości w paśmie FM z pokryciem nadawaniem całego terytorium Ukrainy. Także trzeba zorganizować całodobowe nadawanie radia „Kultura”. Człowiek musi mieć wybór informacji. Lepiej by „reformatorzy” skierowali swoją energię na walkę o przywrócenie tych 12 milionów radiowęzłów, które zniknęły z niewiadomych przyczyn. Dla Radia Ukraińskiego i możliwego stworzenia w przyszłości stacji radiowych FM o ukraińskim kierunku narodowo-patriotycznym musi działać reżim największego wsparcia: zarezerwować „górne” częstotliwości pasma FM. Są to częstotliwości od 108 MHz i „niżej”, powiedzmy, chociażby 5—6 częstotliwości. Interesy państwowe narodu Ukrainy powinny być pierwszoplanowe! Radio Ukraińskie zawsze musi być Ukraińskim Radiem Narodowym dla wszystkich Ukraińców, głównym przewodnikiem narodowo-demokratycznych, patriotycznych idei narodu ukraińskiego w budowaniu ukraińskiej Ukrainy! Mykoła KRAWCZENKO
Tłumaczenie maszynowe
Narodowa Kompania Radiowa Ukrainy zainicjowała Pierwszy Ogólnoukraiński konkurs na oryginalne słuchowisko radiowe pod hasłem „Odrodzimy zapomniany gatunek”. Zapraszamy wszystkich pisarzy — zarówno doświadczonych, jak i początkujących — do udziału w tej unikalnej rywalizacji radiowej. Cel konkursu: zapoczątkowanie w Ukraińskim Radiu gatunku oryginalnego słuchowiska radiowego, które obecnie w twórczości artystycznej światowego radia zajmuje wiodące miejsce jako odrębny rodzaj sztuki radiowej i istotnie różni się od sztuki scenicznej. Partnerzy informacyjni — gazety „Literaturna Ukrajina”, „Howoryt i pokazujet Ukrajina”, „Za naszu Ukrajinu”, „Kultura i żyttia”, „Słowo Proświty”. Warunki konkursu: 1. Do udziału w konkursie dopuszczane są utwory różnych gatunków, napisane w języku ukraińskim i nigdzie wcześniej niepublikowane. 2. Objętość — do 8 stron komputerowych (około 12 000 znaków). Liczba utworów zgłaszanych na konkurs przez jednego autora nie jest ograniczona. Rękopisy należy składać w formie elektronicznej. 3. Słuchowisko radiowe w swojej istocie musi być niepodobne do utworu pisanego specjalnie dla sceny teatralnej. Zamiast wizualnego obrazu scenicznego musi tu dominować obraz akustyczny, słuchowy, dopełniony wyobraźnią słuchacza. Jeśli na przykład aktor sceniczny pracuje z odpowiednią emisją głosu, aby być słyszanym na widowni, to aktor radiowy może wykonywać rolę nawet szeptem. To znaczy, że dramat radiowy to dramat z opuszczoną kurtyną w teatrze i dlatego sztuki napisane specjalnie dla radia z reguły nie mogą być odegrane na scenie. Bez uwzględnienia tej specyfiki radiowej nadesłane prace nie będą rozpatrywane. 4. Przewidziano przyznanie pierwszego, drugiego i trzeciego miejsca (zwycięzcy otrzymają nagrody w wysokości 5000, 3000 oraz 2000 hrywien). 5. Nagrodami zachęcającymi w postaci dyplomu i cennego upominku zostanie wyróżnionych 9 słuchowisk dyplomantów konkursu, które zostaną wystawione w ciągu roku i wyemitowane na antenie Pierwszego i Trzeciego programu Ukraińskiego Radia. 6. Podczas pracy jury organizatorzy konkursu zachowują anonimowość autorów. Aby wziąć udział w konkursie, należy wysłać pocztą listem poleconym słuchowisko podpisane pseudonimem. W osobnej kopercie, podpisanej tym samym pseudonimem i włożonej do teczki z utworem, należy podać prawdziwe imię i nazwisko, adres domowy, telefon oraz oświadczenie o udziale w konkursie, a także krótką informację o autorze. 7. Decyzję o wynikach konkursu podejmuje jury, którego skład zostanie ogłoszony podczas ceremonii wręczenia nagród. 8. Teksty słuchowisk są recenzowane. Wyniki konkursu nie podlegają zaskarżeniu. 9. Zwycięskie słuchowiska otrzymują prawo do wystawienia i będą emitowane na antenie Pierwszego i Trzeciego programu Ukraińskiego Radia. 10. Zakończenie przyjmowania rękopisów 21 listopada 2006 roku. Słuchowiska na konkurs należy przesyłać na adres: Kijów-1, Chreszczatyk 26, Ukraińskie Radio. Pierwszy Ogólnoukraiński konkurs słuchowisk radiowych „Odrodzimy zapomniany gatunek”. Tel. do informacji: 8-044-279-37-83.
Tłumaczenie maszynowe
PALETA Jeden z takich etiudów na łonie natury, czy też na wolnym powietrzu, zapamiętałam właśnie przez chwilę całkowitego zachwytu, kiedy malowałam ogrodowe straszydło, które stało pośrodku grządki kapusty, i udały mi się fałdy lekkiej szmatki-koszuli, które kołysały się na wietrze. Lecz wielcy mistrzowie mogą opowiedzieć epizody bardziej znaczące i pod względem twórczym bardziej pouczające, które wydarzyły się właśnie na plenerze. Nieocenione pod względem szczerości są wersy listu jednego z prerafaelitów Johna Everetta Millaisa, który półtora wieku temu namalował swój ogród przy domu w Szkocji i opowiedział, jak pracował nad tematem płótna. Ci, którzy zbierają liście — a na obrazie to Alice, siostra jego żony, przedstawiona w centrum, i jej przyjaciółki, zachwycili artystę nie tylko urodą. Według słów Millaisa, „nigdy nie miał tak posłusznych modelek. Kiedy nie trzeba było pozować, siedziały w kuchni, pomagając obierać ziemniaki czy zerkając na drzwi, czy godzinami cicho siedziały, patrząc w ogień w absolutnej bezczynności i pełnym spokoju”. I mimo wszystko plenery — to przede wszystkim energetyczna wymiana między artystą a środowiskiem naturalnym: oczyszczenie ozonowymi burzami, falowaniem bryzy na zielonkawym lustrze wody jaśniejącym winem zachodzącego słońca. To wszystko, według świadectw artystów, pozostaje na zawsze w sercu, kiedy malujesz, bo nawet chwila utrwalona aparatem fotograficznym nie daje takich wspomnień. Szkice bajecznych krajobrazów przywiozły z pleneru w Chorwacji kijowskie artystki Iwanna i Tamila Moskowka. STOŁECZNE IMPREZY A NAM SWOJE ROBIĆ! Dopóki deputowani rady miejskiej Dniepropetrowska, ogłosiwszy drugi język regionalny, szczycą się sobą, a rada obwodowa zaciekle wyjaśnia, kto w domu (czyli w radzie) jest gospodarzem, ukraińskie życie na Dniepropetrowszczyźnie nie zamiera, lecz kroczy drogą rozwoju. Niedawno w dziale krajoznawczym Obwodowej Biblioteki Naukowej odbyła się prezentacja nowej organizacji społecznej, która wybrała dla siebie nazwę Literacko-Artystyczna Agencja „Swiczado”. To już nie pierwsza ukraińsko-zorientowana organizacja kulturalna na terenie miasta. Pięć lat temu powstało młodzieżowe stowarzyszenie społeczne Agencja Artystyczna „Art-Wertep”, które obecnie ma już własną stronę internetową artvertep.dp.ua, ukraińską księgarnię „Biłoknyżnyk”. Występuje jako organizator koncertów (wśród uczestników — rozreklamowane młodzieżowe zespoły, takie jak „Hajdamaky” oraz „Mertwyj piweń”), prowadzi spotkania ze znanymi pisarzami (Jurij Andruchowycz, Serhij Żadan, Lubko Deresz) itd. Już drugie lato malują czarujące krajobrazy miast Orebić, Korčula, Dubrownik i są zachwycone zachowanym królestwem natury oraz starożytną architekturą Chorwacji. Nawet współcześni budowniczowie miast surowo przestrzegają tam stylu zadanego przez poprzedników i wszystkie nowe budynki nie wyróżniają się pośród wykwintnego środowiska architektonicznego minionych wieków. Plenery ukraińskich artystów w niewielkim nadmorskim mieście — to zawsze znaczące wydarzenie. W bieżącym roku odbył się tutaj także dziecięcy festiwal sztuki wokalnej i choreograficznej. Dlatego na wystawie końcowej przy miejscowym kościele, którą otworzył mer miasta Orebić, gościom podziękowano za żywe wrażenia z ukraińskiej sztuki. Nie tylko miejscowi mieszkańcy, ale także turyści z Anglii, Niemiec, USA byli zachwyceni wysokim profesjonalizmem i świeżością barw, które zobaczyli na płótnach naszych malarzy. „My, podróżując po Europie, przekonujemy się, że u nas wciąż są zachowane tradycje wysokoprofesjonalnej szkoły malarskiej, które, niestety, zostały utracone w innych krajach”, — zauważa Tamila Moskowka. Z obecnej podróży artystki przywiozły nie tylko rysunki akwarelowe, szkice przyszłych płócien, ale także prezenty chorwackiej natury — muszle morskie, znalezione na wybrzeżu. W muzeum wybitnego chorwackiego rzeźbiarza Ivana Meštrovicia w Zagrzebiu tym razem przywitano je już jak dobrych znajomych, a nawet podarowano album artystyczny mistrza, bo z zeszłego lata zapamiętano uważne zwiedzające, których (co dziwne) brakuje w świątyni sztuki. „To przykre, ponieważ uważam tego rzeźbiarza za jednego z najwybitniejszych na świecie, — mówi artystka. — Jednak spuścizna artysty jest starannie zebrana i zachowana. Po zagranicznych wyjazdach zawsze porównujesz to, co zobaczyłeś, z tym, co jest w domu. Niedawno byliśmy na obchodach jubileuszu miasta Rzyszczów w obwodzie kijowskim i po raz kolejny przekonaliśmy się, jak bogata i starożytna jest nasza kultura, bo mieliśmy okazję zobaczyć wykopaliska archeologiczne w pobliżu miasta. Lecz, niestety, wiele tracimy, nie czuć troski państwa o tę bezcenną spuściznę”. To, być może, już nasza tradycja — nie troszczyć się ani o spuściznę, ani o współczesny stan sztuki i jej twórców. Kończąc ekskurs letnich plenerów ukraińskich malarzy, dodam, że artystka Lubow Minenko (o której już pisała nasza gazeta), aby zimą w jej kaniowskiej chatce nie zamarzały pędzle akwarelowe, obecnie na „plenerze” swojego obejścia przewróciła samodzielnie kilogramy gliny i piasku, urządzając sobie pracownię. A znana kijowska artystka, mistrzyni subtelnego portretu psychologicznego Hałyna Illiwna Harkawenko po ciężkim urazie spędza lato w mieszkaniu i oddech „wolnego powietrza” poczuła, malując martwą naturę z małej róży herbacianej, którą przyniósł do domu mąż. Walentyna DAWŁYDENKO
Tłumaczenie maszynowe
Wystawą emalii znanych ukraińskich artystów Tetiany i Serhija Koleczków oraz rzeźby Jurija Bahaliki otworzył się salon artystyczny „Biały lew”. Jest to wspólny projekt firmy konsultingowej „UWEKON” oraz Kijowskiej Organizacji Związku Artystów Ukrainy. Zamiary założycieli są poważne, opracowano nowatorski program wsparcia współczesnego procesu kulturalnego i artystycznego na Ukrainie pod nazwą „Sztuka i biznes. Kroki naprzeciw”. Kierownicy projektu: dyrektor firmy konsultingowej „UWEKON” Wołodymyr Szałajew, historyk sztuki Ołena Serdiuk oraz historyk sztuki, dyrektor artystyczna Ołena Zikiejewa. Komentując to wydarzenie, Wołodymyr Szałajew podkreślił, że oprócz przewidzianych w programie stricte artystycznych przedsięwzięć, aukcji charytatywnych, „okrągłych stołów”, konferencji, projekt ten jest ukierunkowany na kształtowanie rynku sztuki na Ukrainie, odrodzenie tradycji filantropii w ukraińskim społeczeństwie, na wsparcie akcji fundraisingowych oraz zachowanie dziedzictwa kulturowego Ukrainy. — Określenie swojego programu jako kroków naprzeciw kultury i biznesu jest dość odpowiedzialne. Dlaczego się Pan na to zdecydował? — Moja główna działalność to usługi konsultingowe: opracowywanie biznesplanów, projektów finansowych, wycena mienia. Pracując w tej branży już 14 lat, zajmowaliśmy się także problemami wyceny dzieł sztuki, projektów historycznych, zabytków architektury. Wkrótce ukaże się duża książka na temat wyceny zabytków architektury. I kiedy zainteresowaliśmy się tym tematem, szybko okazało się, że była to terra incognita. Zajmowali się tym poszczególni specjaliści, ale wsparcia państwowego nie było. Dlatego stworzyliśmy Departament Wyceny Zasobów Dziedzictwa Historyczno-Kulturowego Krajowego i Światowego. Rozmawiając z kolegami, którzy zajmują się problemami sztuki, historii, kultury, ustaliliśmy również, że dzisiaj artyści pracują w swojej sferze, a biznesmeni są od niej bardzo dalecy, nie ma powiązań. Dlatego powstał pomysł stworzenia salonu twórczego, który nie będzie klasyczną galerią, gdzie sprzedaje się dzieła sztuki, czy salonem, lecz tym środowiskiem, w którym przedstawiciele tych różnych sfer mogą się komunikować, omawiać tematy nietypowe dla biznesu. W naszym salonie twórczym można zorganizować spotkania, przeprowadzić negocjacje biznesowe. Jest to także promocja twórczości naszych czołowych artystów, poszerzanie kontaktów między biznesmenami a artystami. Pomagałem wydawać książki poetyckie, organizować wystawy artystyczne, wspierać jakieś wydawnictwa. Kiedyś określono, że człowiek powinien płacić dziesięcinę: czy płaci w cerkwi, czy rozdaje na przykościelnym placu, czy oddaje na akcje charytatywne. Jeśli osiągnąłeś pewien poziom, nie odrywasz tych środków od rodziny, swoich dzieci, bliskich, jeśli jest możliwość płacić — płać! To tylko sposób na podzielenie się z bliźnim. Walentyna DAWŁYDENKO
Tłumaczenie maszynowe
Ale jeśli „Art-Wertep” bardzo przypomina nieformalną literacko-muzyczną młodzieżową posiadówkę, to „Swiczado” obliczone jest na publiczność o bardziej tradycyjnych gustach. Eksperymenty literackie ustępują tu miejsca klasycznemu stylowi i wypróbowanym gatunkom, nerwowe pozowanie — spokojnym rozmyślaniom, epatowanie — przemyśleniu odwiecznych ukraińskich wartości… Czy można tak pewnie opowiadać, ku jakim kulturowym horyzontom zmierzać będzie nowo utworzona organizacja? Są ku temu pewne podstawy. Zespół założycieli agencji „Swiczado”, w szczególności językoznawczyni Inna Mamczycz, dziennikarki Ołena Chranowśka i Taisija Kowalczuk, bibliotekarka Iryna Hołub, poeta i tłumacz Ołeś Zawhorodnij już czwarty rok wydają treściwy i ładnie opracowany almanach „Swiczado” (adres strony www.swichado.com, indeks prenumeraty — 09604). W nim drukowana jest współczesna proza miejscowych autorów (na przykład powieść „Złoto i krew Synopy” znanego pisarza Wiktora Sawczenki), utwory rodzimych klasyków (D. Jawornycki, I. Sokułśkyj, H. Switłyczna i inni), przekłady ze światowej literatury, jest dziecięca strona „Lusterko”. Koncepcja czasopisma zawarta jest w jego nazwie: słowo „swiczado” oznacza „zwierciadło” oraz „wiszący świecznik”. Zatem almanach jest swoistą oprawą, zawieszką dla wielu świec, z których każda — to twórczość utalentowanego ukraińskiego pisarza, początkującego również. W planach organizacji — przeprowadzanie prezentacji, konkursów literackich, seminariów i spotkań twórczych — współbrzmią z koncepcją czasopisma. Pozostaje tylko życzyć agencji udanego startu i szczerych przyjaciół. Iryna SZOŁKOWEC Z Almanach ma już własne nagrody Zdjęcie Borysa KOWTONIUKA
Tłumaczenie maszynowe
O serialu animowanym „Lis Mikita” mówi się już od dawna. Jego zleceniodawcą jest Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta”. Być może dlatego wszystkiego tu pod dostatkiem: i oskarżycielskich uwag, i nieufnych pauz, i złośliwych kamieni… Mówią, że „Proświta” wzięła środki budżetowe, coś tam kombinuje-tworzy, a efektów nie widać… Nieprzyjemnie? Co najmniej. A ekipie twórczej „Lisa Mikity” tym bardziej. Dyrektor filmu Wołodymyr Kmetyk wyjaśnił, że 26-odcinkowa animacja to praca żmudna i skomplikowana. A nawet wyczerpująca. Przynajmniej w tym przypadku, jeśli w plecy dyszy proletariackie hasło: „Dajcie metal!”. Jednak nie wszystko jest tak jednoznacznie smutne. Przewiduje się, że z „Lisa Mikity” wyjdzie ciekawa, oryginalna i jakościowa rzecz. Choćby dlatego, że tamtejszą pracownię twórczą kieruje Eduard Illicz Kyrycz, artysta ludowy i laureat Nagrody Szewczenkowskiej… Jemu też oddajmy głos. — Jest taki zawód — rysować. W animacji to nie tylko karykaturalne rysunki z różnorodnymi podtekstami. Tak, musi tam być ironia… I ją weźmie dla siebie dorosły widz. Ale mimo wszystko rysunki muszą być dobre i wesołe. Nawet te postacie, które według zamysłu autora są dalekie od ideału moralności… I wierzcie mi, dzieci znajdą coś dla siebie. Nie warto z góry kształtować publiczności i pracować tylko dla niej. To błędne podejście. Dlatego „Lis Mikita” jest i dla dzieci, i dla dorosłych… Oto spójrzcie, nasz drogi główny bohater. Mikita nie ma w sobie nic odpychającego. Choć to krętacz, wszystkich oszukuje, mydli oczy, ale mimo wszystko to dobra postać. Uosobienie bardzo ciekawego charakteru. Jak mówiono o kozakach? Nie ten kozak, który zwyciężył, a ten, który się wykręcił. Lis Mikita ciągle się wykręca. Dlatego, że ma dzieci, żonę. I żyje wśród zwierząt, które w większości są głupie i niedobre. Niedźwiedź — prosty… jak… — Walonek… — Jak walonek czy deska… Dlatego nazywa się Burmyło. A wilk — Nenasytets. Po tych imionach natychmiast poznajemy charaktery. A lis — to już bardziej złożona natura. Osobowość, charakter… Do każdego ma jakiś kluczyk i każdemu silnemu zwierzęciu może dać odpór. Kto ma wobec niego coś wrogiego, niech się strzeże… Ale jego aktywna postawa jest wymuszona, jest skierowana na przetrwanie. „Jestem małym zwierzęciem, nie mam takiej siły…” Jeśli silni chcą przygnieść, to nie ma innej rady, jak być chytrym. Dlatego ma tyle kryjówek. „Kto w lesie nie bywa, ten nie wie, jak żyje Mikita…” Oto schował się w dziupli, potem w norze, w kłodzie… Las — to jego dom, jego twierdza. Wymyślamy różne śmieszne sytuacje, żeby widzowi było ciekawie. Czytanie wyłącznie tekstu Franki — to za mało dla animacji. — A od czego w ogóle zaczyna się praca animatora? Proszę opowiedzieć trochę o pracowni twórczej… — Przede wszystkim musi pojawić się postać. Scenograf musi zobaczyć przestrzeń, w której ta postać będzie żyła. W „Lisie Mikicie” jest około stu postaci. To muszą być charakterystyczne wizerunki, żeby od razu, bez słów, było widać, kim są… Potem, opierając się na scenariuszu, tworzy się historię w obrazkach. Dla artysty ważne jest wszystko wyliczyć. Na przykład, dokładnie wiedzieć, ile sekund będzie mówił w kadrze Burmyło, a ile car Lew. Wszystko to wyliczamy i dopiero potem układa się wcześniej narysowane tło. Lasu, pola, rzeki… Wszystko zaczyna się od szkiców, czyli od rysunków pierwotnego ruchu. Każda klatka — to rysunek ruchu postaci. Oto on uśmiechnął się, oto wyszczerzył zęby, nastroszył ogon… — Przecież to setki, tysiące rysunków… Tak? — Nie liczymy. Nam to szkodzi. Jeśli w sekundzie taśmy animacyjnej jest 25 klatek, a w scenie bierze udział kilka postaci, to spróbujcie sobie wyobrazić… Na scenę idzie od setki do tysiąca rysunków. Dopiero po wielkiej szkole przychodzi mistrzostwo. I to pod jednym warunkiem: jeśli kochasz tę robotę. Jeśli nie — żadna szkoła nie pomoże. Opowiedzieć to wszystko jest niemożliwe. Nikt nie wierzy… Już 50 lat opowiadamy, czym jest animacja, ale uwierzyć w to nie mogą… Rozumiecie? Oto Pani zapytała, jak przejść od Franki do rysunków… Trzeba poczuć dramaturgię. Ja nigdy nie zacznę rysować, dopóki nie doczytam do ostatniej nitki i nie zrozumiem tej dramaturgii. Gdzie akcenty, gdzie kulminacja… Muszę wiedzieć, gdzie schowało się napięcie, i przekazać je widzowi. Żeby się nie znudziło, żeby ciekawość, dochodząc do połowy, nie zabuksowała… Rozumiecie? Tak budować, żeby na końcu odcinka zawsze była przynęta… — Ciekawe… Wiecie, jeszcze można jakoś zrozumieć, co to jest język kina, ale o wiele trudniej z językiem animacji… — Nie wszystko jest tak skomplikowane, jak się wydaje. Na przykład, my tylko rysujemy… Jak niewolnicy czy jakieś dziwne istoty: oko-kartka-ręka, oko-kartka-ręka… Do nieskończoności… A ile trzeba takiej roboty, ile rysunków, które nie wejdą do scenariusza, zostanie odrzuconych… Z reguły takich jest trzy razy więcej. I to normalne. Scenarzyście nie powinienem dać jednego-jedynego korytarza. Jestem mu winien trzy drogi, pięć dróg! Tylko wtedy film będzie na najwyższym poziomie. U nas działają i ludzie, i zwierzęta. Zwierzęta żyją we Lwowie na Wysokim Zamku. A na dole — ludzie… W rzeczywistości tego zamku nie ma, ale my go zrobiliśmy. Teraz, kiedy przyjeżdżam do Lwowa, jego krajobrazy odbieram zupełnie inaczej. Dla mnie to miasto, w którym mieszka Lis Mikita. I dzieci będą myśleć: we Lwowie Lew mieszka… Tam jest jeszcze taka ciekawa intryga fabularna… Kiedy stary Lis chciał zabrać gdzieś w górach ukryty skarb, do tej sprawy wciągnął Niedźwiedzia, żeby ten pomógł… Oczywiście, nie za darmo. Gdyby przewrót pałacowy „udał się” pomyślnie, tron objąłby Niedźwiedź. I Lwów nazywałby się Burmyłów! Taka oto ironia… — Miała wszelkie szanse, by zamienić się w historię… Niedługo przed epopeją prezydencką, kiedy „władza była silna jak nigdy”, byłam we Lwowie. Miałam spotkanie z wielkim archiwistą i kustoszem staroci panem Woźnickim. Pokazywał mi odrestaurowany i wyremontowany pałac Potockich. Jedno skrzydło przygotowywano dla galerii obrazów, drugie „władza” zapragnęła dla siebie pod lwowską rezydencję prezydenta.
Janukowycza… Ciekawe, jak by wtedy nazywał się nasz Lwów? — I naprawdę ciekawie… Przynajmniej w filmie animowanym reakcja ludu była taka: “Tego dopuścić nie można! Zdrada!” Ludzie, którzy pracują nad filmem, kochają miasto Lwa… Mamy wiele planów z drogowskazami: tam Sambor, tam Stryj… Film jest przywiązany do miejsca i do ludzi, którzy w nim żyją. A także do zwierząt… W końcu filmu Lis zostaje kanclerzem… Dlatego że już zrozumiałe, iż jest najmądrzejszy ze wszystkich możnych tego świata. A stąd morał: chociaż bez bogatych i silnych dzisiaj już trudno wyobrazić sobie społeczeństwo, ale jeśli nie ma rozumu, to ich istnienie jest jakieś absurdalne, nieuzasadnione… Nasz Mykyta jako przeciwwaga dla tej społecznej skostniałości. Takie on sztuczki wyczynia… — Właściwie naszej literaturze takich bohaterów — odważnych, mądrych, przebiegłych, awanturniczych — bardzo brakuje. Takich, którzy mieliby coś z Ostapa Bendera… Dlatego bohater Franki jest unikalny… — Zgadzam się. Frankę znamy jako akademickiego działacza kultury. A tutaj — “Lis Mykyta”. Jakby rozrywka, odskocznia, na którą pozwolił sobie Iwan Jakowycz… Każdy, kto będzie czytał ten utwór, obowiązkowo wzbogaci przynajmniej wyobrażenie o języku ukraińskim. Mykyta, on taki gaduła… Wszyscy zaangażowani, zakompleksieni, a on — wolny. I językowo rozluźniony. Jakby taki katalizator, który ożywia wszystkie postacie… Bez niego byłyby one “martwymi duszami”. — Panie Edwardzie, nie jest tajemnicą, że świat, a dziecięcy świat nie jest wyjątkiem, skierowany jest na globalizację. Standardowe hollywoodzkie postacie, książki, czasopisma, filmy animowane… “Lis Mykyta”, być może, jest przeciwstawieniem tej standaryzacji? — Wiecie, tutaj jest jeden dziwny pozytyw. “Lis Mykyta”, jakby drogocenny skarb, przeleżał w ziemi. Prawie nikt go nie zna. I ten utwór jest nietknięty, jak był sto lat temu, tak i teraz. Sam Iwan Franko z jego przepysznym językiem nie pozwala zrobić z filmu animowanego szablonu. Bo Franko — jest inny, on — jest prawdziwy. A my zapomnieliśmy Frankę… — Czyli chce Pan powiedzieć, że gdyby ten tekst trafił w ręce jakiegoś hollywoodzkiego reżysera… — On by go po prostu nie zrozumiał… Kolosalny problem przekładu. Nawet w Ukrainie w stu procentach zrozumie go chyba tylko Zachodnia Ukraina. Kijowszczyzna — w 40—50 %. A wschód, daj Boże, żeby zrozumiał choć 10 %. Ale dzieci zrozumieją wszystko, bo pomagać im będzie rysunek. Wierzę, że ten film zrobi swoją “odśrodkową” sprawę. Wiecie, jak po wybuchu idą fale… Mam nadzieję, że te fale przejdą przez całą Ukrainę. Głównym elementem w filmie animowanym jest mowa. Ona gra, błyszczy, oczarowuje… — Powróćmy trochę w przeszłość… W ukraińskiej animacji pracuje Pan ponad pięćdziesiąt lat… — Nie wiedziałem, że podniosę znowu ten ciężar. Ukraińska animacja już prawie się udusiła. Ale lepiej będę mówił o sobie: we mnie się udusiła… Kiedy widzisz, że twoja sprawa nie jest potrzebna… Rok, dziesięć lat… — Ale przecież zrobił Pan “Jak Kozacy w piłkę grali”, zrobił Pan “Eneidę”! — Tak, to była moja odskocznia, ukrainiana. Reżyserem “Eneidy” był Dachno, ja — artystą… Ale u Franki jest zupełnie inny duch Ukrainy. On jest delikatny i mocny, aromatyczny i korzenny… Z tym materiałem pracuje się łatwo. Bardzo dużo pracy. Ale jak pieśń idzie… Może to i dziwne, ale ukraiński temat w Ukrainie jest bardzo specyficzny. Niech zachodnie kino będzie potrzebne. Profesjonalne, ono uczy praw gatunku i dramaturgii. Ale przecież my musimy dbać i o swoje. “Bo kto matkę zapomina, tego Bóg karze…” Z jakiegoś powodu nikt nie boi się, że będzie ukarany. Nawet formę taką pogardliwą wymyślili: “multik”… Dokąd im, możnym tego świata, zrozumieć, że to jak wyszywanie koralikami, to takie miniatury… A oni dalej swoje: “Jakaś animacja-reanimacja…” Tak to już osiadło w świadomości, że jest kino i jest młodszy brat — multik. A to przecież absolutnie odrębny i samowystarczalny gatunek sztuki. Jeśli trafia do zespołu super artysta czy reżyser, to jest to wyżej niż kino fabularne. Animacja — to bardzo droga sztuka. I bardzo żmudna, ciężka, skomplikowana. A tutaj nawet jeśli dadzą pieniądze, to po miesiącu wymagają rezultatu. Jak?! W okresie radzieckim dziesięć minut robili dziewięć miesięcy. A teraz? Dawaj obrót, dawaj metal! Niemożliwe tak. Oto patrzcie… W taśmie jest wątek, kiedy Lis Mykyta przygotowuje się do bitwy… Ale w tekście Franki jest tylko kilka wersów. Mówiąc, przygotujcie się, zwierzęta, jutro będzie bitwa! A nam trzeba przecież to wszystko ograć. Jak? Różnie, byle tylko ciekawie było… Na przykład, pojawia się małpka Fruzia, która przygotowuje Mykytę do pojedynku. Najpierw on ćwiczy w nowoczesnej sali sportowej. Potem go golą, w wannie myją, a Fruzia, żeby podtrzymać jego ducha walki, zakłada afrykańską maskę i wykonuje rytualne tańce… — To tak jak drużyna piłkarska Tunezji przywiozła swoich wróżbitów na mistrzostwa… — Oczywiście. Żeby film animowany żył, trzeba przywiązać go do dnia dzisiejszego. Implantować nowoczesny element. Żeby dzieci uwierzyły, że Lew żyje we Lwowie, żeby było czuć, że Franko żyje… Uliana HLIBCZUK
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
numerów spośród kilkudziesięciu, które grano w ciągu ostatnich lat na różnorodnych scenach. Przede wszystkim są to „Bajker bez głowy”, „Opla-kartopla”, „Bila duba”, „Proty tecziji”. Dodatkowo umieszczono tu grę komputerową „Chriuk-n-roł” — jeszcze jedno kreskówkowe arcydzieło Jurija Żurawla. Zarówno on, jak i jego muzycy Wiktor Pyłypczuk, Wołodymyr Zahinej, Ołeksandr Martiuszew są dziś jednym z najlepszych scenicznych zespołów show w kraju. Dlatego nie wystarczy po prostu posłuchać płyty „Ot Winta”. Trzeba ich zobaczyć i poczuć niepowtarzalną ukro-rockową adrenalinę.
Tłumaczenie maszynowe
Przez długi czas uważano, że autentyczny amerykański styl „rockabilly” może być wyłącznie anglojęzyczny. I uważano to nie bezpodstawnie, wszak cały szereg rockabilly’owych „gadżetów” — czuby, skórzane kurtki, dżinsy-rurki, wojskowe buty, motocykle — miały specyficzny koloryt i wyłącznie amerykański „rodowód”. Zresztą nasi rodzimi adepci zamorskiego rockabilly również przez długi czas doskonalili angielski, aby być maksymalnie podobnymi do „oryginału”. I oto nagle pojawiają się zuchwalcy, którzy nie tylko ignorują takie pojęcia jak „czystość stylu”, ale wręcz wywracają wszystko do góry nogami… I nazywają to „ukrobili”. Neologizm zakłada obecność ukraińskiego elementu narodowego, a dokładniej — całego szeregu obrazów zaczerpniętych z realnego wiejskiego życia-bytu. W rzeczywistości autentyczne rockabilly w swoim rodowodzie również zawiera elementy muzyki „country” — muzyki ludowej białych mieszkańców Stanów. Zatem nieprzypadkowo od zespołu „Ot Winta” czuć rozbójniczo-wesołym folkiem. Jednak formuła „ukrobili” dojrzewała w głowie gitarzysty i frontmana Jurija Żurawla nie jeden rok. Prototyp obecnego „Ot Winta” stworzył około dziesięciu lat temu w rodzinnym Równem. W Domu Dzieci i Młodzieży pracował jako artysta. Pierwszym krokiem do uznania stała się napędowa muzyka do dziecięcego spektaklu „Pippi Pończoszanka”, napisana i zagrana przez zespół „Ot Winta”. Pierwszymi słuchaczami zespołu była niewielka miejscowa „tuszowka”, ich kijowscy przyjaciele „Mad Heads” oraz nieliczne rockabilly’owe „diaspory” w miastach milionowych. Prawdziwe życie koncertowo-studyjne rozpoczęło się po festiwalu „Perły sezonu—99”, na którym zostali laureatami. Dalej włączyła się Iwanna Dowżenko — znana w tych kręgach osoba, zdolny menedżer, która własnoręcznie organizowała mnóstwo bardzo sympatycznych rockabilly’owych imprez i festiwali. Przy jej udziale chłopakom udało się nagrać debiutancki album „Drygtyndymba”. Jego pojawienie się na rynku muzycznym w lutym 2003 roku wywołało swego rodzaju mini-rewolucję, oczywiście stylową… Ponieważ czegoś podobnego u nas jeszcze nie było. Co więcej, Żurawel wykazał nie lada talent animatora: zrobił kreskówkowy teledysk do piosenki „Nie miała baba kłopotu, kupiła prosiaka”. Teledysk natychmiast „zadomowił się” w internetowych wideohit-paradach. Pomimo tego, że prawie wszystkie stacje radiowe FM ignorowały zawziętych ukrobili, zespół z powodzeniem wykorzystał zasoby internetowe do autoreklamy. Zauważono ich zarówno w Kijowie, jak i w Moskwie. Rozpoczęły się trasy klubowe po miastach Ukrainy, Polski, Rosji. I tam, gdzie zapraszano ich po raz pierwszy, z czasem jeździli i drugi, i trzeci raz… Jednym słowem, śmiechoterapia „Ot Winta” z elementami cyrkowej bufonady działała jak wirus. Zapalający napęd „Ot Winta” mógłby uratować każdy fest, każdą imprezę. I rzeczywiście ratował, tworząc atmosferę karnawałowego święta. Kolejny album rówieńskich ukrobili pojawił się wiosną 2005 roku i miał nie mniej charakterystyczny tytuł „Darmo ja najadłem się cebuli”. To czternaście zabawnych fabuł-piosenek — najbardziej „uderzeniowych” koncertowych. Twórczości Eduarda Dracza nie da się wpisać w żadne znane nam gatunki, ponieważ unika on szablonów, stereotypów. Ogólnie jest to poezja śpiewana, autorska muzyka i wykonanie, a jednocześnie — niepowstrzymane dążenie do rozszerzenia palety muzycznej. Czasami słyszysz kobzarza i lirnika, czasami — barda, innym razem — rockera lub publicystę-deklamatora. Eduard ma osobistą, od nikogo niepożyczoną intonację, wibracja jego myśli i temperamentu nigdy nie bywa niemrawa. W Kaniowie na Majdanie Swobody odbył się grandiozny festiwal „Kobzar Forever”. Pomysł imprezy należał do znanego poety Wołodymyra Cybulki, który...
Tłumaczenie maszynowe
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
uspokajającą, a główny „message” — patetyczno-wymyślonym. Jego miara smaku i mądrości jest wynikiem intuicyjnych poszukiwań formuły harmonii. Można to poczuć w albumie „Niebo Ukrainy”, do którego szedł wiele lat. Album został zbudowany tak, aby słuchacz poczuł rytmy czasu, pulsację zmiany wieków, oddech teraźniejszości. Wyszło tak, że od epickiej starożytności Rusi Kijowskiej przez burzliwą epokę kozaczyzny trafiamy do dość niezdarnego dzisiejszego dnia. Zwycięstwo na legendarnej „Czerwonej Rucie—89” (pierwsze miejsce w nominacji „piosenka autorska”) młodego lekarza z Czerkas Eduarda Dracza przekonało przede wszystkim jego samego w tym, że nie warto zatrzymywać się na osiągniętym. I piosenka stała się silnikiem jego losu, zmieniając sposób i styl życia. Dalej były zwycięstwa na festiwalach śpiewanej poezji „Oberih—91”, „Białe żagle—92”. Były długotrwałe wyjazdy i solowe występy w Toronto (1990, 1994, 1995), Monachium (1992), Sochaux (Francja, 1992), Sopocie i w Moskwie. W swoim czasie Dracz był jednym z najczęściej koncertujących w ukraińskiej diasporze artystów. Oprócz śpiewu przy gitarze, Eduard zwraca się ku kobzie. Jego nauczycielem autentycznej gry na kobzie jest kobzarz i mistrz instrumentów muzycznych M. Budnyk. Eduard staje się współorganizatorem i uczestnikiem „troistych muzyk” kijowskiego cechu kobzarskiego, równolegle pracując w gatunkach pop-rocka i folk-jazzu, wykorzystując czysto kobzarską manierę śpiewu. Niedawno Eduard wydał album romansów i liryki miłosnej „Dwiema duszami daruje się”. Trudno znaleźć coś bardziej przejmującego i jednocześnie delikatniejszego w tym gatunku. Piosenkarz twórczo rozwinął linię piosenki „Wrzesień” z albumu „Niebo Ukrainy”, który jest, bez przesady, fundamentalnym w jego twórczości. Unikalność płyty polega na tym, że jest to prawdziwy produkt multimedialny, kompetentnie załadowany nutami, tekstami, fotografiami i wszystkim, co pozwala interpretować piosenki Dracza. Historyczne ballady i epos zawsze interesowały piosenkarza z punktu widzenia nadania im nowego oddechu. „Gwiazda Monomacha”, „Ruś Kijowska”, „Czortomłyk”, „Wielbiąca dla Daniela Halickiego” — wszystko to spojrzenie współczesnego na odległe wydarzenia. Oczywiście, oprócz ballad na płycie jest wykwintna liryka, piosenki satyryczne, szkice historyczne. Na prezentację albumu Eduard zaprosił dawnych i dobrych przyjaciół: Kyryła Stecenkę (skrzypce, prowadzenie), Ołeksandra Własiuka (lira, czytanie artystyczne), „Potużni diwczata”. Panowała swobodna atmosfera, lekkość i szczerość. I, jak zawsze, eksperymentował: wiele piosenek zabrzmiało w formacie pop-folku i jazz-folku. WIADOMOŚCI Jeden z liderów „Tanka Na Majdani Kongo” Fagot (Ołeh Mychajluta) zakończył swoją pracę nad udźwiękowieniem w języku ukraińskim filmu „Piraci z Karaibów: Skrzynia umarlaka”. Nasz pieśniarz przemówił głosem Kapitana Jacka Sparrowa, którego w filmie zagrał Johnny Depp. Według słów Fagota, przed dubbingiem „Skrzyni umarlaka” do studia Disneya wysłano próbne nagrania czytań, amerykańscy twórcy filmowi wybrali do roli Kapitana właśnie głos „kongowca”. Obok Fagota w ukraińskim przekładzie wzięła udział spora liczba innych znanych aktorów, w szczególności Bohdan i Ostap Stupkowie. Ukraińskojęzyczny dubbing „Piratów z Karaibów: Skrzynia umarlaka” wykonał Ołeksandr Nehrebećkyj, znany z tłumaczeń kreskówki „Auta” i serialu telewizyjnego „Alf”, a sam film pojawił się w kinach od 15 lipca. „Trochę szkoda, prawda, że imienia mojego bohatera nie przetłumaczyli, powiedzmy, na jakiegoś Zenyka Horobcia, — śmieje się „Jack”-Fagot, — wyszłoby już całkiem na kozacką modłę — oni też byli w pewnym sensie piratami. Ale naszymi”. Klawiszowiec „Druhoji Riky” Serhij „Szura” Hera, znany jako Mołotow-20, uzupełnił swój dość znaczący dorobek, zmieszany na naszym ludowym śpiewnym gruncie płytą „Osiajni”. Pomagała mu w tym piosenkarka Marta Szpak, za której plecami jest wiele zwycięstw na ogólnoukraińskich konkursach i na międzynarodowych festiwalach w Polsce, Niemczech, na Węgrzech, w Rumunii, Rosji. W repertuarze Marty są głębokie ludowe śpiewki i estrada: dziewczyna śpiewa w Państwowym akademickim zespole pieśni i tańca wojsk wewnętrznych MSW Ukrainy. Jeśli chodzi o „Shurę”, to płyta „Osiajni” jest jego drugim wkładem do znaczącej serii wydawnictwa „Atlantic” „Współczesne interpretacje tradycyjnej muzyki ukraińskiej”. Pierwszą była płyta „Korali”, która ujrzała światło dzienne pod koniec zeszłego lata. Znaczącą różnicą między dwiema płytami jest to, że w „Koralach” wykorzystano prawdziwe dawne śpiewy naszych babć i dziadków, zapożyczone z innej firmowej serii Atlantica „Muzyka etniczna Ukrainy”, a w „Osiajni” wszystko zaśpiewała swoim świeżym głosem Marta. Swoją drogą, zamiłowanie do rodzimej autentyki u „Shury” Hery można śledzić od dawna: jeszcze w debiutanckim albumie Mołotowa-20 „Mechanical Love”, wydanym po raz pierwszy w 1996 roku na kasecie, w techno-oprawę zostały wpisane karpackie motywy. Szczegóły na stronie www.atlantic-records.com.ua. Spis treści: Rozwijaj się, suchy dębie; Jechał kozak z Ukrainy; Oj zasmuciła się…; Na naszą, chłopcy…; Oj stała lipa; Cóż to za wieś; Oj Kupało-Rozkupało; Oj w ogrodzie słowik…; Petriwoczka, oj szczedriwoczka; Świeć, księżycu. Wydanie dawno obiecanej płyty-dedykacji dla zespołu „Wij” opóźnia się, najprawdopodobniej do jesieni. Tym razem sprawa utknęła przez „Komu wnyz”, którzy gruntownie przemyśliwują piosenkę „Wśród cieni” pod swoje odczytanie. Jak podaje imienna strona komuvnyz.got-hic.com.ua, 15 czerwca zespół już nagrał partie śpiewane, pozostało je wyczyścić i złożyć w całość cały utwór. „Komu-wnyziwcy” zabrali się za przeróbkę wijowskiej „Wśród cieni” jeszcze wiosną i, według słów Andrija Seredy, w rezultacie ma wyjść utwór z bojowym nastrojem, a nie z tak dramatycznym, jakim jest nagranie u „Wija”. Jak by tam nie było, wydaje się, że płyta-dedykacja dla „Wija” z przeróbką od „Komu wnyz” wyjdzie znacznie szybciej niż kolejna płyta samych „Komu wnyz”, którym pozostało dopisać do niej trzy piosenki. „Jeszcze z sześć lat — i cały album będzie całkowicie gotowy”, — z bramińskim uśmiechem zapewnia A. Sereda.
Tłumaczenie maszynowe
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
...ów w nietrywialny sposób uczcić dzień ponownego pochowania prochów wielkiego poety. Zaproszono ukraińskie zespoły i wykonawców, którzy łączą współczesną muzykę z tradycyjnym folklorem i często sięgają po twórczość Wielkiego Kobzarza jako do niewyczerpanego źródła inspiracji. Godne przeprowadzenie festiwalu umożliwiła Ukraińska Partia Ludowa Jurija Kostenki, a wydanie płyty – Fundacja „Szwajcarski Program Kulturalny”. Wśród pierwszych, którzy zrozumieli, jak przekonująco brzmią poezje Tarasa Szewczenki w kontekście poważnej muzyki rockowej, był kijowski zespół „Komu wnyz”. A piosenka „Subotów” to rockowe arcydzieło, szczyt wszystkiego, co zrobiono w ukraińskiej muzyce rockowej. Album „Kobzar” stworzyli w Ameryce, dokąd wyjechali w połowie lat 90., Ołeksij Kerekesza i zespół „Fata Morgana”. Szewczenko jest dla nich oknem na Ojczyznę. Muzycy zespołu „Sad” pochodzą z Dniepropetrowska. Swoje odwołanie do T. Szewczenki tłumaczą niemal metafizycznie: jakoby obudziły się uśpione geny. Piosenki na tę płytę zaczerpnięto z albumu „Dole, de ty?”.
Siostry Telniuk, Eduard Drach oraz „Martwy Kogut”, jako laureaci „Czerwonej Ruty” różnych lat, po prostu nie mogli ominąć „Kobzara”. Jednocześnie było to dla nich dość śmiałe eksperymentowanie. Podobnie jak dla młodego zespołu hip-hopowego „SOUL B”. Od napisania tych wierszy przez Kobzarza dzieli nas ponad półtora wieku, a jednak dziś wciąż poruszają, biorą do niewoli kompozytorów i wykonawców. I to nie tylko w okresie jubileuszy poety…
z
Stronę przygotował Ołeksandr JEWUTIENKO
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
REGION RÓWIEŃSKI wchodził w skład Austrii, zamek stał pusty. I dopiero w 1817 roku Konstanty Czartoryski przeprowadził częściową renowację budowli i założył w niej polskie gimnazjum. W tym celu zburzył wschodnią część muru, a w zamian zbudował dwa skrzydła, w których urządził szkołę. Lecz w 1813 roku na polecenie urzędników Imperium Rosyjskiego szkoła zakończyła swoją działalność. Dwa lata w pierwszej połowie XIX wieku w zamku działało gimnazjum, później przeniesiono je do Łucka. Od tego czasu budowla zamkowa stoi pusta, bez stałej opieki i renowacji, których pilnie potrzebowała. W pierwszej połowie XX wieku zamek w Klewaniu przekształca się w punkt ewakuacji weterynaryjnej 11. armii Frontu Południowo-Zachodniego, staje się schronieniem dla ofiar wojny domowej lat 1916—1918, szkołą z internatem dla dzieci osieroconych. Za okupacji sowieckiej mieścił się tu punkt NKWD, za Niemców — organy karne ich służb (według innych danych — kwatera główna polskiej „Samoobrony”). Później zamek przekształcono w sanatorium-profilaktorium. Lecz już w „niepodległych” latach zamknięto go. Budynek zaczął niszczeć…
Ciąg dalszy nastąpi.
Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki Świadectwo rejestracyjne KW nr 4066 z 02.03.2000 r.
Szef redaktor Pawło MOWCZAN
Redaktor naczelny Lubow HOŁOTA
Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA Jarema HOJAN Pawło MOWCZAN Anatolij POHRIBNYJ Ołeksandr PONOMARIW Iwan JUSZCZUK
Zastępca redaktora naczelnego Petro ANTONENKO 279-49-47
Pierwszy zastępca redaktora naczelnego, dział polityki Wołodymyr PAWLIW 279-49-47
Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcji Natalija SKRYNNYK 278-01-30 (tel/faks)
Sekretarz odpowiedzialny Iryna SZEWCZUK 278-63-69
Dział literatury
Uljana HLIBCZUK 270-55-57
Dział kultury Wałentyna DAWŁDENKO 270-55-57
Korespondent specjalny działu kultury Ołeksandr JEWTUSZENKO 270-55-57
Dział pracy proświtańskiej Olha SKRYPKINA 279-49-47
Dział listów Ludmyła ILJENKO 279-49-47
Dział korekty Tetiana MYCHAJŁENKO Iryna STELMACH 278-63-69
Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK Ołeh BESSKYJ 278-63-69
Księgowość 279-41-46
Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10B, m. Kijów, 01001
E-mail: slovo_prosvity@ukr.net
http:// slovoprosvity.com.ua
Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617
Wydrukowano z gotowych form fotochemicznych w kombinacie „Presa Ukrajiny” w środę. Zam. nr 3301229
Nakład — 9500
Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety.
Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy.
Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów.
Przy korzystaniu z naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe.
Cena prenumeraty, uwzględniając usługi pocztowe: na miesiąc — 3,29 hrywny. na 3 miesiące — 9,59 hrywny. na 6 miesięcy — 19,18 hrywny.
Drewniany zamek w Korcu (obwód rówieński) zbudowali książęta Ostrogscy. Jednak historia pamięta go jako majątek rodu Koreckich. Około 1550 roku wojewoda wołyński Bohusz Korecki dobudował do niego kamienne mury, wykopał głębokie fosy, które napełniały się wodą z rzeki Korczyk, zainstalował most zwodzony nad fosą. Głównym wjazdem do zamku była trzykondygnacyjna prostokątna wieża. Korpusy pałacowe, przylegające z obu stron do wieży, są dwupiętrowe. Podczas zmagań narodowowyzwoleńczych kozacy zdobyli zamek. Do powstańców przyłączyli się miejscowi mieszkańcy. W 1660 roku mieszczanie wraz z oddziałami Bohdana Chmielnickiego wyparli dwieście tysięcy żołnierzy wojska polskiego. W latach 80. XVIII wieku dzięki książętom Czartoryskim zamek przeszedł największą przebudowę: przekształcili oni fort obronny w pomieszczenie mieszkalne, ozdabiając go barokowym wystrojem. Od tego czasu budowlę nazywają „zamek-pałac”. W 1832 roku w zamku-pałacu wybuchł straszny pożar. Więcej go nie odbudowywano, nie rekonstruowano. W mieście Korzec pochowana jest Anna Olenina. Właśnie tej kobiecie rosyjski poeta Puszkin zadedykował jeden ze swoich najsłynniejszych wierszy „Ja was ljubił”.
Zamek wzniesiono na wysokim brzegu rzeki Stubły. Czartoryski umocnił budowlę kamiennymi murami, wzniósł dwie pięciokątne wieże (których ściany miały prawie cztery metry grubości). Jedna wieża pełniła funkcję obronną, drugą wykorzystywano jako skład prochu i karabinów. Ten zamek ani razu w całej swojej historii nie był świadkiem wojny. Do zamku przez szeroką i głęboką fosę, napełnioną wodą ze Stubły, prowadził czteroprzęsłowy most. Od 1632 roku fortyfikacja jest własnością jezuitów. Do 1773 roku istniało tam kolegium. Kiedy Wołyń weszła w skład Austrii, zamek stał pusty.
Według jednej z wersji wiadomo, że wnuk księcia Wasyla, Fiodor Michajłowicz, zbudował zamek w osadzie Klewań. Inne źródło twierdzi, że budowę rozpoczął Michaił, a syn ją kończył. Wiadomo na pewno jedno: zamek jest artefaktem XV wieku. W 1458 roku miasteczko wraz z obronnym grodem jest własnością księcia Fiodora Czartoryskiego, ukraińskiego szlachcica, bezpośredniego potomka rodu Ostrogskich. Magnat od razu rozpoczął zakrojoną na szeroką skalę fortyfikację zamku. Od tego czasu ten fort, jego potęgę, obronność i sławę wiąże się właśnie z rodem Czartoryskich.
Przygotowała Jewhenija SŁOBODIANIUK Wydawnictwo „Atlantyk”
Tłumaczenie maszynowe