Strona · s. 8strona oryginału ↗
Слово Просвіти, №29 за 2007 рік
Слово Просвіти, №29 за 2007 рік
Na piaskowcach występują rozpowszechnione formy skalne („beskidy”, „beskiettia”), często objęte ochroną jako geologiczne pomniki przyrody. Osuwisko-urwisko na rodzimym zboczu doliny rzeki Rybnik Majdański to interesujący obiekt poznawczy dla ekologiczno-edukacyjnych wycieczek i praktyk terenowych studentów geografii. W Beskidach grzbiety górskie zwykle mają szerokie, łagodne grzbiety. Szczyty są zaokrąglone, zbocza stosunkowo nachylone i łagodne, co wynika z litologicznego (mineralogicznego) składu skał — łatwo ulegają one wietrzeniu fizycznemu. Doliny międzygórskie są przestronne. Wszystko to sprzyja dostępności i wygodzie Beskidów w ich rekreacyjnym zagospodarowaniu. Szczególnie dogodne są górskie zbocza do zwykłej turystyki narciarskiej. Klasycznym przykładem jest szeroko znana góra Trostian, u podnóża której, w odległości 2 km od osady typu miejskiego Sławske w rejonie skolskim we obwodzie lwowskim, leży. Właśnie Sławske położone jest w malowniczej dolinie rzek Opir i Sławskiej.
największe na świecie ośrodki narciarskie (Austria, Szwajcaria, Francja, Włochy). Ale góra Trostian dobrze wytrzymuje konkurencję pod względem trudności zjazdu. Tak, najtrudniejszy jest stromy stok centralny, który bez wątpienia podaruje zapierające dech chwile sportowych wyzwań tym, którzy odważą się zjechać nim w dół. Trudności tras zwiększają także śnieżne garby, które formują się z setek narciarzy. Nowicjuszom narciarstwa górskiego Trostian zaproponuje stosunkowo łagodny zachodni oraz malowniczy północny stok. Na górze jest sumie pięć wyciągów linowych i jeden krzesełkowy. Kolejne cztery wyciągi znajdują się na innych stokach wokół Sławska. W Bieszczadach spotykane są kamienne rumowiska, strome urwiste skały — „greguty”, „beskidy” (formy tzw. hołcowego rzeźbiarskiego reliefu). Od „gregutów” pochodzi nazwa położonych bardziej na południe, w obwodzie iwano-frankiwskim, gór Horgany (wchodzących także do Zewnętrznych, Skibowych Karpat), a od „beskidów” — nazwa gór Beskidy. Zazwyczaj te nagromadzenia kamieni spotykają się ze skutkami mrozowego wietrzenia, wieloletniej zmarzliny). Nazwę gór „Beskidy” niektórzy wiążą także z plemieniem jakichś „bessów”, które tu żyło, lub, według innej wersji, z greckim słowem oznaczającym „pastwisko, połoninę”. Możliwe, że bardziej prawdopodobne jest drugie… Jednak Beskidy od niepamiętnych czasów były praojczyzną naszej ukraińskiej narodowości — bojków (między rzekami Sanem a Limnicą). Choć istniało keltyckie plemię bojów, które w ciągu III–I wieku przed Chr. „brózdziło” przestrzenie Europy Środkowej i Wschodniej (w granicach dzisiejszej Austrii, południowych Niemiec, północno-wschodnich Włoch, Czech, Słowacji, Węgier, czyli Panonii). Pod naporem wrogich i wówczas silnych Getów i Daków bojowie znaleźli schronienie (czyli się ukryli) gdzieś tutaj — w regionie karpackim. W I wieku przed Chr. wspomina się bowiem Bojską Pustynię (równinę), która leżała w dorzeczu rzeki Cisy. Co to mówi? Że oprócz północnych stoków Karpat bojki zamieszkiwały także południowe (gdzie płynie rzeka Cisa). Zauważmy, że Kelci w owych czasach byli najbardziej wysoko rozwinięci
1100–1200 m, znaczna stromość zboczy i duża lesistość. Doliny potoków, które płyną w miejscach występowania twardych piaskowców jamneńskich, mają wygląd malowniczych wąwozów. Jeden z nich, dolina Kamianki, jest chroniony jako geomorfologiczny pomnik przyrody. Z osobliwościami budowy geomorfologicznej terytorium Narodowego Parku Przyrodniczego można zapoznać się na ścieżkach i szlakach ekologicznych, wytyczonych wzdłuż grzbietu góry Paraszka (turystyczny szlak miasto Skole – wieś Majdan) oraz wzdłuż grzbietu Zelemianki (ścieżka ekologiczna „Potok Pawliw – urocze Światosław”).
Dość ciekawa jest historia urocza Światosław. Chodzi o tragiczną śmierć kijowskiego księcia Światosława na początku XI w. w Beskidach Skolskich. Dokumenty historyczne o tym wydarzeniu nie zachowały się. Bo ile to u nas wszystkiego przepadło?! Tak, w kwietniu 1718 r. spłonęła zasobna biblioteka Ławry Kijowsko-Peczerskiej, w której przechowywano kroniki i akty z czasów książęcych (a podpalili ją tymczasem agenci wysłani przez Piotra pod postacią mnichów). O śmierci księcia Światosława istnieją jedynie przekazy, które przenoszą się z pokolenia na pokolenie. Z źródeł kronikarskich wiadomo jednak, że po śmierci Włodzimierza Wielkiego wybuchł spór między jego synami o ojcowski tron. Świętopełk Okajanny, który zabił Borysa i Gleba, chciał usunąć także trzeciego brata, Światosława, głównego pretendenta do książęcego tronu. Światosław szukał pomocy u swojego teścia, węgierskiego króla, lecz w dolinie w pobliżu dzisiejszego miasta Skole dopadli go druhowie Świętopełka. W potyczce zbrojnej Światosław zginął. Stało się to w roku śmierci ojca, księcia Włodzimierza (1015 r.). Zatem rozpowszechnienie wśród ludu przekazów o śmierci Światosława przyczyniło się do nadania temu miejscu nazwy urocza Światosław.
Znane są także dwie wersje folklorystyczne dotyczące pochówku Światosława w Karpatach. Pierwsza – wraz z ciałem księcia do grobu złożono jego oręż bojowy, druga – książę został pochowany według dawnego (jeszcze z czasów prastarej
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
