Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 10strona oryginału ↗

PAMIĘĆ

Слово Просвіти, №29 за 2007 рік

Iwan CZERNIAKOW, kandydat nauk historycznych, archeolog, dyrektor wykonawczy Ukraińskiego Funduszu Charytatywnego „Trypillia”. Legendami owiane jest krótkie życie i działalność Ołeha Kandyby, znanego szerokim kręgom ukraińskiego społeczeństwa pod pseudonimem Olżycz. Nie dożył prawie miesiąca do swoich 37. urodzin, a dokonania, których dokonał w nauce, kulturze i polityce, wystarczyłyby na wielkie życie wielu ludzi. Ołeh Ołeksandrowycz Kandyba urodził się w Żytomierzu 8 lipca 1907 r. w rodzinie reprezentującej najwyższą elitę prawdziwej ukraińskiej inteligencji. Jego ojciec, Ołeksandr Iwanowycz Kandyba (Ołeksandr Ołeś), był jednym z najbardziej znanych ukraińskich poetów. Matka, Wira Antoniwna Swadkowśka, była nauczycielką i wykładała języki obce. Ojciec Olżycza wywodził się ze starej kozackiej rodziny z XVI w. W herbarzu Polski, wydanym w 2000 roku w Białymstoku, zamieszczono własny herb Kandybów, stworzony w 1550 r. Na tarczy herbowej przedstawiono wielkie serce przebite dwiema skrzyżowanymi szablami. W źródłach archiwalnych poświadczone jest imię pułkownika korsuńskiego, a później sotnika konotopskiego, Fedora Kandyby. W latach 1689—1697 zbudował on nie tylko własny dom w Zahrebelli niedaleko Konotopu, ale także cerkiew Świętego Mikołaja. Sotnik konotopski Andrij Fedorowycz Kandyba wraz z I. Mazepą przeszedł na stronę armii szwedzkiej Karola XII, za co został aresztowany. Ołeksandr Ołeś urodził się na Sumszczyźnie w mieście Biłopilla w 1878 r. Zimą tego roku zdarzył się ciekawy przypadek, który potwierdza pochodzenie rodziny Kandybów od kozackiej starszyzny z Konotopu. Niedaleko Konotopu w obwodzie sumskim rozpoczęto prywatną budowę na miejscu zniszczonego w czasach radzieckich cmentarza przy cerkwi przerobionej na inne potrzeby. Budowniczowie odkryli kilka krypt z napisami, że pochowani są w nich przedstawiciele kozackiego rodu Kandybów. Jest to najważniejsze źródło do dalszych badań nad pochodzeniem tego rodu. W 1909 r. rodzina O. I. Kandyby przeprowadziła się z Żytomierza do Kijowa, gdzie początkowo mieszkała w mieście, a potem przeniosła się do Puszczy Wodyckiej, gdzie upłynęły dziecięce lata Ołeha Kandyby. W wieku trzech lat już czytał, a w wieku pięciu napisał sztukę o wydarzeniach z historii kozackiej. Dobrze rysował, grał na fortepianie i skrzypcach, i wszyscy wróżyli temu utalentowanemu chłopcu wielką przyszłość. Ale całe jego życie zmieniła najpierw I wojna światowa, potem rewolucja i wojna domowa. W 1919 r. ojciec został aresztowany i cudem uniknął rozstrzelania. Jako przedstawiciel rządu Ukraińskiej Republiki Ludowej w tym samym roku wyjechał do Budapesztu, gdzie został attaché kulturalnym Ukrainy na Węgrzech. A mały Ołeh pozostał z matką w Kijowie, chodził po okolicznych wsiach i wymieniał różne rzeczy na żywność, aby przetrwać w tamtych trudnych latach. Ołeh założył nawet własne gospodarstwo z królikami i kurczętami. Dużo czytał i próbował pisać. Później w Czechosłowacji w 1928 r. wyszła jego książka „Rudźko: życiorys jednego koguta”. Ojciec przez cały czas starał się za pośrednictwem Międzynarodowego Czerwonego Krzyża uwolnić swojego syna i żonę z Radzieckiej Ukrainy. W 1923 r. wreszcie Ołeh z matką otrzymali pozwolenie na wyjazd za granicę. Cała rodzina przeniosła się do Czechosłowacji, gdzie w tamtym czasie była największa liczba ukraińskich

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn