Strona · s. 8strona oryginału ↗
NOTATKI Z PODRÓŻY
Слово Просвіти, №29 за 2008 рік
Flaga Republiki Macedonii
Lubow HOŁOTA
I Jak wiadomo, bajkowe podróże zdarzają się czasem za sprawą urzędowego listu. Moja droga również zaczęła się od oficjalnego zaproszenia. Aby nie opowiadać, co i jak, kiedy i w jaki sposób, lepiej zacytuję: „Lubow Hołocie, poetce. Ukraina. Mamy szczególny zaszczyt i przyjemność zaprosić Panią na Międzynarodowy Festiwal Poetycki „Święto Lip”, który odbędzie się w stolicy Republiki Macedonii, mieście Skopje. Otrzymała Pani wysokie międzynarodowe uznanie — nagrodę „Literacka Buława”, którą wręcza się za wybitne dzieła literackie. Komitet jednogłośnie przyznał Pani tę nagrodę i korzystamy z okazji, by jeszcze raz pogratulować Pani tego wyróżnienia oraz życzyć dalszych sukcesów na niwie literackiej. Wręczenie nagrody „Literacka Buława” na międzynarodowym „Święcie Lip” odbędzie się w siedzibie Związku Pisarzy Macedonii. Podczas Pani pobytu w naszym kraju, na oddzielnej uroczystości, mer macedońskiej stolicy ogłosi Panią honorowym poetą miasta Skopje. „Święto Lip” potrwa od 25 do 29 czerwca 2008 roku. Przewodniczący Związku Pisarzy Macedonii Rade Siljan”. A zatem, właśnie ten list stał się kluczem do podróży do kraju na Bałkanach, którego niepodległość państwową ogłoszono 8 września 1991 roku — Republika Macedonii jako ostatnia wyszła z jugosłowiańskiej konstrukcji państwowej, która „obejmowała sześć republik, pięć narodów, cztery języki, trzy religie, dwa alfabety i tylko jedną partię” (Jasper Ridley).
II Lecę. Poranne lotnisko pachnie kawą, a ludzie czekają na lot z jeszcze nie rozwianymi snami, mając nadzieję, że uda im się je dokończyć, klikając klamrami pasów jak przełącznikami domowego telewizora. „Donieckie Linie Lotnicze”, klasa ekonomiczna, świeże stołeczne gazety, ogłoszenia po ukraińsku od dowódcy i stewardes — dzień zaczyna się nieźle! Odrobina gazetowej gumy do żucia, odrobina drzemki i doniecki airbus dziarsko podjeżdża do rękawa-korytarza, nie dając nawet postawić stopy na błogosławionym węgierskim betonie. A że wizy na odwiedzenie ziemi Sándora Petőfiego nie mam, to po okazaniu paszportu dostaję pozwolenie na przejście do strefy tranzytowej, gdzie będę mogła doczekać swojego 440. rejsu do Skopje; wypić dużą filiżankę kawy americano za sześć dolarów, co, przyznaję, otrzeźwia z syndromu lekkomyślności i od razu zmniejsza apetyt, skłaniając do przemyśleń i obserwacji. Już po pół godzinie orientuję się, kto jest kim wśród moich potencjalnych współpasażerów. Hałaśliwą ósemkę przy sąsiednim stoliku (drogą kawę można pić nieskończenie długo) identyfikuję od razu: maleńkie jarmułki jakimś cudem trzymają się między ciemieniem a potylicą mężczyzn, którzy wielkodusznie znoszą kaprysy swojej baboty, przepraszam, niewiast w latach, domagających się ciepłych bułeczek z cynamonem do „espresso”. Wkrótce rejestracja rejsu do Nowego Jorku, a potylice z jarmułkami
„Literackie Buławy” — w pewnych rękach
s. 9 · strona oryginału ↗
Aleksander Macedoński. Ciąg dalszy nastąpi. Wira CZORNYJ-MESZKOWA posiada niepowtarzalne, unikalne dowody dawnej historii ojczystej, na którą pokłada się tutaj niemałe nadzieje. Wygląda na to, że jedno z najmniej rozwiniętych gospodarczo państw byłej Jugosławii ma szansę stać się strefą rekreacyjną całej Europy: warzywa, owoce, winogrona, owczarstwo, rybołówstwo, aktywna sfera usług mogą stać się podstawą do stworzenia solidnej strefy kurortowej. Jednak Republika Macedonii posiada taką strukturę przemysłu (metalurgiczny, chemiczny, spożywczy, maszynowy, tekstylny, skórzany, materiałów budowlanych), która pod warunkiem przybycia inwestorów będzie zdolna zwiększyć eksport i podnieść PKB (w 2006 roku prawie 17 mld dolarów USA). Warto powiedzieć także o składzie etnonarodowym kraju: Macedończycy — 67%, Albańczycy — 23%, Turcy — 4%, Cyganie — 2,3%, Serbowie — 2% oraz inni. Przynależność religijna ludności: prawosławni — 66%, muzułmanie — 30%. Są też inne wyznania religii chrześcijańskiej. Chcemy tego czy nie, musimy odnotować to, co rzuca się w oczy: majestatyczny krzyż (milenijny — tak nazywają go w Skopje) otoczony jest iglicami meczetów. Starożytności prawosławia i niepowtarzalność chrześcijańskiej tradycji macedońskiej muszą współistnieć z tradycją muzułmańską. W parlamencie interesy Albańczyków reprezentuje Partia Demokratycznego Dobrobytu Albańczyków Macedonii. W państwowej przestrzeni informacyjnej istnieje kilka albańskojęzycznych kanałów telewizyjnych i stałych audycji radiowych. Jednak to właśnie wśród ludności albańskiej są analfabeci. A skoro już zaczęłam mówić o „czwartej władzy” w Macedonii, to muszę powiedzieć: to rzeczywiście narodowe media, narodowa przestrzeń informacyjna, otwarta dla bałkańskich sąsiadów, ale taka, która konsekwentnie broni interesów państwowych. Przez pięć dni pobytu w Macedonii ani razu nie odczułam „kijowskiego syndromu”: cyrylica, muzyka, pieśń pracują na własne, a nie sąsiednie państwo. Jeśli napiszę, że Macedonia to pisarze, to mam nadzieję, że nie obrażą się na mnie inni wspaniali przedstawiciele tego jasnego, jasnookiego, szczerego i naturalnie otwartego narodu. „Duchowy wojownik” to nie tylko jedna z tradycyjnych nagród, którą wyróżnia się konsekwentne, ofiarne osobistości, których twórczość i działalność oświatowa złożone zostały na ołtarzu ojczyzny. To istotna cecha „wojowników cyrylicy”, którzy przez wieki nieśli wierność macedońskiej tożsamości i wysokiej duchowości własnego narodu. Byłam szczęśliwa, poznając Rade Siljana — poetę, eseistę, krytyka, tłumacza, mądrego przewodniczącego — szefa Związku Pisarzy Macedonii. To on założył i stanął na czele wydawnictwa „Matica Macedońska” w Skopje, którego produkcja książkowa wypełniła macedońskie księgarnie i biblioteki. Już w domu, wczytując się w poezje, eseje, artykuły krytyczne, odkryłam dla siebie jego niepowtarzalny styl pisarski.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
