Strona · s. 9strona oryginału ↗
Wołyński męczennik stanął przed świętością po 311 latach od egzekucji za wiarę i wolność
Слово Просвіти, №29 за 2013 рік
Na Soborze Lokalnym Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego, który odbył się 27 czerwca 2013 roku w Monasterze św. Michała Archanioła o Złotych Kopułach w Kijowie, zatwierdzono projekt Aktów o kanonizacji męczennika Daniela Bratkowskiego — do lokalnego czczenia na Wołyniu. Od teraz, po 311 latach od męczeńskiej śmierci wołyńskiego cierpiętnika, bojownika o prawosławie, poety, działacza społecznego, urodzonego we wsi Swiszczów (obecnie rejon młynowski), Daniela Bratkowskiego można czcić jako nowo ogłoszonego świętego. Do dziś swiszczowscy starzy mieszkańcy przekazują historię o tym, jak przed egzekucją Bratkowski rozdał długi ziomkom, wypisał im „wolność”, a spadkobiercom w miejscowej cerkwi odczytał testament: „Synom i córkom trzymać się tej wiary (prawosławnej), za którą umieram, jeśli chcą mieć błogosławieństwo Boże… Szablę — młodszemu synowi oddać”. Postawę oddania wierze prawosławnej Daniel Bratkowski, szlachcic z pochodzenia, reprezentował przez całe życie. Kiedy trwały przygotowania do przeprowadzenia soboru, na którym miało zapaść rozstrzygnięcie przeciwko prawosławiu, on w składzie deputacji Bractwa Łuckiego zaprzysiągł, że dołoży wszelkich starań, aby „zachować całość świętej wschodniej Cerkwi…”, oraz złożył obietnicę: „Nie kusząc się ani łaską, ani obietnicami, ani darami, nie ustępując przed strachem, nawet przed karą śmierci, bronić wszystkich dogmatów i obrzędów, od wielkiego do małego, niczego nie dodając i nie opuszczając”. Dokładnej daty urodzenia Daniela Bratkowskiego archiwa nie zachowały. Wiadomo jedynie, że są to lata 30.—40. XVII wieku. Głównym miejscem zamieszkania Daniela Bogdanowicza był majątek we wsi Swiszczów. Jednak ze Swiszczowa drogi często wiodły w świat. Wykształcenie Daniel zdobywał we Włoszech. Był aktywny w życiu politycznym i społecznym Rzeczypospolitej. W 1697 roku w Krakowie nakładem 4 tysięcy egzemplarzy ukazuje się jego zbiór poetycki „Świat przejrzany po częściach”. Wiersze napisane są w języku polskim z użyciem ukrainizmów. W większości z nich żartobliwie brzmi satyra na ówczesne mieszczaństwo Polski, gdzie nie było miejsca dla ubogich, a z ich pracy korzystał każdy, kto choć trochę wybił się w górę. Wydana książka, która stała się odbiciem oświeceniowych poglądów Daniela Bratkowskiego, znacznie zaostrzyła jego stosunki z rządzącymi siłami społeczeństwa, i poeta walkę piórem przeciwko polskiej, a zarazem i ukraińskiej szlachcie postanawia kontynuować bezpośrednim udziałem w powstaniu chłopsko-kozackim pod wodzą Semena Palija dla pełnego wyzwolenia Prawobrzeżnej Ukrainy spod władzy Polski. Ten ruch objął Podole i Wołyń. Jako uczony człowiek i patriota narodu ukraińskiego, Bratkowski napisał buntowniczą odezwę do bitwy o wolność. Semen Palij, przeczytawszy ją, uśmiechnął się: „I słowo walczy teraz, mój bracie, dla Lachów straszniejsze od muszkietów twoje wersy…”. Właśnie z wezwaniem do wstępowania w oddziały powstańcze i innymi ważnymi dokumentami Daniela Bratkowskiego zatrzymano niedaleko miasteczka Zasław. Więźnia umieszczono w łuckim więzieniu. W księdze protokołów dekretowych Sądu Grodzkiego w Łucku z 20 listopada 1702 roku znajduje się zapis, że „aresztowanego postanowiono poddać torturom, aby wymusić dokładniejsze zeznania, ponieważ oskarżony całej prawdy nie powiedział, choć przyznał, że był w Kijowie i po różnych miastach, u Palija, w Rostowie, gdzie i Samuś był, zawsze z kozakami i plebejuszami się zadawał, z Palijem i Samusiem, i do zbrodni przeciwko Rzeczypospolitej doszedł”. Wszakże, zrozumiawszy później bezskuteczność tortur i to, że podsądny z powodu podeszłego wieku i nadszarpniętego zdrowia mógł zginąć jeszcze przed rozprawą sądową, 25 listopada 1702 roku sąd wojskowy wydał Bratkowskiemu wyrok — skazać na karę gardła i na natychmiastową publiczną karę śmierci. Następnego ranka „pośrodku rynku łuckiego, przez kata Tablica pamiątkowa ku czci Daniela Bratkowskiego w mieście Łucku za siedem razy morderczo został ścięty Daniel Bogdanowicz — odrąbali mu ręce, nogi, potem głowę i przerąbali tułów”. Zgodnie ze spisanym przed śmiercią testamentem pochowano męczennika w Łuckiej cerkwi brackiej. W jednym z wierszy poety-męczennika są takie wersy: „Gdy braci, rodziny i ojczyzny Nie zdradzę ja, to wiary już jej nigdy!”. Te słowa od ponad trzech wieków służą jako swoisty epigraf do życiorysu sprawiedliwego. Obecnie zaś nabrały jeszcze większej siły i uduchowienia — w związku z decyzją o nadaniu imieniu Bratkowskiego świętości i kościelnego czczenia. O. Antoni (Andrijuk), proboszcz Swiszczowskiej cerkwi św. Michała Archanioła: „Ten znak pamiątkowy zachował się od starej cerkwi, w której dawny właściciel osady Daniel Bratkowski odczytywał testament o wierności wierze prawosławnej”.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
