Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 10strona oryginału ↗

Łarysa Lisowska: „Czułam duchową obecność mojego ojca”

Слово Просвіти, №29 за 2013 рік

„Po raz pierwszy przyjechałam na Ukrainę w 1994 roku” — Kiedy i od kogo dowiedziała się Pani, kim był Pani ojciec? — Po raz pierwszy usłyszałam o moim ojcu, gdy podsłuchałam rozmowę mojej matki z kierownictwem szkoły, kiedy zapisywała mnie do pierwszej klasy. Miałam wtedy 6 lat. Na pytanie, gdzie jest ojciec dziewczynki, mama odpowiedziała „zmarł”. Byłam wstrząśnięta i zasmucona, ale nie powiedziałam, że słyszałam tę rozmowę, i udawałam, że mój ojczym jest moim ojcem. Tę tajemnicę o ojcu zachowywałam do 12. roku życia, właśnie wtedy mama wszystko mi opowiedziała. — Kiedy po raz pierwszy była Pani na Ukrainie? — Po raz pierwszy przyjechałam na Ukrainę w 1994 roku, odwiedzałam swoich krewnych w Kijowie i Równem. Spotkałam się z człowiekiem, który korespondował z mamą, to właśnie on opowiedział mi wiele o Juriju. To było bardzo ciekawe i poruszające, ponieważ badał on życiową drogę ojca. — Co Pani robiła w Nepalu? — W Nepalu uczyłam języka angielskiego tybetańskich uchodźców. Ich opowieści o horrorach, których dopuszczali się chińscy komuniści, są bardzo podobne do tego, przez co przeszli Ukraińcy. Współczułam tym ludziom, są duchowi, kochają życie. Nepal to wspaniały kraj. — Co Pani czuła, gdy występowała 18 kwietnia 2010 r. w Melnykach, stolicy Republiki Chołodnojarskiej, na wiecu memorialnym? — Kiedy przyjechałam do wsi Melnyky w 2010 roku, byłam ciężko chora. Głęboko poruszył mnie duch szacunku i czci dla bohaterów Chołodnego Jaru, czułam duchową obecność mojego ojca. Często rozmawia ze mną w snach, ale tamtego razu jego obecność była bardziej odczuwalna. Potem stan mojego zdrowia gwałtownie się pogorszył i lekarze na Ukrainie powiedzieli, że potrzebuję przeszczepu wątroby. Dlatego pojechałam do Ameryki. Kiedy byłam na Ukrainie, przyjechała do mnie córka Lala, ona po raz pierwszy odkryła dla siebie Ukrainę i pokochała ten kraj. Moja córka oddała połowę swojej wątroby, a lekarz, Ukrainiec Jurij Henyk, który mieszka w Los Angeles, mnie zoperował. Dlatego zawdzięczam swoje życie dwóm osobom: Lali i Jurijowi Henykowi. — W jednym z wywiadów pisała Pani: „Cały czas jeździłam po świecie, często podróżowałam, dużo ryzykowałam, wpadałam w przeróżne niebezpieczne sytuacje, jednak… wszystko kończyło się dobrze”. Gdzie Pani bywała? W jakie sytuacje wpadała? Proszę opowiedzieć o tym szczegółowo. — Dużo podróżowałam po świecie, ponieważ chciałam dowiedzieć się, jak żyją ludzie w innych krajach. Podróże to moja wielka pasja. Zawsze podróżowałam sama, niczego się nie bałam, ponieważ mam anioła stróża, który mnie chroni. Brak strachu u mnie wiąże się z wiarą. Mój ojciec miał głęboką wiarę, często coś ratowało go z różnych niebezpieczeństw. Zapewne to właśnie duch ojca uratował mnie, kiedy leżałam w szpitalu w Los Angeles. To dodało mi determinacji, aby zrobić coś dobrego, uczcić jego pamięć. Jestem zobowiązana przeciwstawić się próbom innych ludzi, którzy wykorzystują jego imię do swoich korzyści. Obecnie stan mojego zdrowia ustabilizował się i mogę wrócić do pracy oraz szerzyć wiedzę o ojcu. Otóż ja i ludzie, którzy mi pomagają, przygotowujemy wznowienie pierwodruku książki „Chołodnyj Jar”. Istniejące wznowienia przeszły zmiany redakcyjne, a przez to oddalają książkę od ducha jej twórcy. Dlatego właśnie pierwodruk dokładnie oddaje i ducha czasu, i ducha pisarza, ponieważ zrozumieć prawdziwego ducha utworu można tylko wtedy, gdy przeczyta się książkę taką, jaką została napisana na początku. Uważam, że nawet śmierć ojca była swoistym przesłaniem. Nawet w obozie, w ostatnich dniach swojego życia, pomagał Ukraińcom, których chciano odesłać do Związku, gdzie czekała na nich śmierć lub obozy koncentracyjne. Jego wdowa doświadczyła oszczerstw i pogardy od tych, którzy szerzyli kłamstwa o tym, że był komunistą. Potwierdza się tylko znana prawda, że ci, którzy idą drogą prawdy i miłości, często stają się męczennikami. Jeśli chodzi o kraje, które odwiedziłam, to są to wszystkie kraje Europy, Afryka Północna, Japonia, Korea, Australia, Indie oraz Nepal. Szczególnie spodobała mi się Szkocja i angielskie krajobrazy. Również podoba mi się Tajlandia. Jestem szczęśliwa, kiedy podróżuję. „Chcę wznowić wszystkie prace-pierwodruki swojego ojca” — Kiedyś radykalne poglądy były Pani „niezbyt sympatyczne”. A obecnie? — Nie lubię radykalizmu czy sztywnej, ustalonej wiedzy. Uważam, że rozwój duchowy możliwy jest tylko u wolnego człowieka. Najważniejsze to wyznawać proste prawdy, tak jak nauczał Chrystus. Sądzę, że ojciec przestrzegał tych zasad duchowych. Dla mnie on jest Bohaterem. Łatwo mówić, ale żyć i działać — to zupełnie co innego. — Na jakim uniwersytecie Pani studiowała? — Uzyskałam stopień licencjata z literatury angielskiej i psychologii na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley. Miło wspominam lata studenckie. — Mieszkała Pani w Niemczech, USA, Wielkiej Brytanii. Teraz — na Ukrainie. Gdzie czuła się Pani najlepiej? — Moje ulubione miejsce do życia to Ukraina. Tutaj jest mi dobrze. Lala również czuje się tutaj dobrze. I mamy zamiar osiedlić się tutaj na zawsze. — Co Pani czuła, kiedy przebywała w Demydiwce na Połtawszczyźnie, gdzie urodził się Pani ojciec? — Kiedy odwiedziłam Demydiwkę, przeniknął mnie szczególny duch tego miejsca. Bardzo ważne jest, że pamięć o moim ojcu jest godnie czczona w Połtawie. Pani Ludmyła Kuczerenko zorganizowała mi piękną wycieczkę krajoznawczą po mieście. — Pani babcia — Ludmyła Sokołowska — „z polsko-szlacheckich korzeni”, dziadek — oficer armii rosyjskiej. Który kraj jest Pani obecnie bliższy — Polska czy Rosja? — Mój dziadek nie był Rosjaninem, on tylko służył w rosyjskim wojsku. Jeśli chodzi o moje postrzeganie Rosji, to żadnych negatywnych uczuć do przeciętnych Rosjan nie mam, nie ludzie są winni, wszystko zależy od władzy. Spodobała mi się Polska, ponieważ sama w jednej czwartej jestem Polką. — Czym się teraz Pani zajmuje? — Żyję, kontynuuję poznawanie sensu życia. A także mam zamiar wznowić wszystkie prace-pierwodruki swojego ojca. Piszę książkę dla młodzieży, która nazywa się „Kozak z gwiazd”. — Pani ojciec nie dążył, jak inni emigranci przebywający w Niemczech w obozach dla osób przemieszczonych, do wyjazdu do USA w poszukiwaniu spokojniejszego życia, ponieważ mówił, że „z Europy bliżej do Chołodnego Jaru”. A Pani córki i wnuki kiedykolwiek odwiedzą Chołodnyj Jar? — Ojciec zawsze głęboko w sercu przechowywał Chołodnyj Jar, chociaż odwiedziwszy go ponownie w 1942 roku, potem opowiadał mamie, że duch Chołodnego Jaru zanikł silnie — przez obcą władzę. Kiedy byłam w krainie Chołodnego Jaru, usłyszałam dużo języka rosyjskiego, a także zobaczyłam, że ludzie prawie nic nie wiedzą o wydarzeniach tamtego czasu, o Juriju Horlisie-Horskim. Chociaż iskra pozostaje i w niej pokładam moje nadzieje i nadzieje mojego ojca. — Gdyby przyszło Pani występować w USA lub Wielkiej Brytanii przed publicznością i mówić o Ukrainie, o Pani ojcu, o Chołodnym Jarze, na czym by Pani położyła akcent? Czy Amerykanie lub Anglicy by Panią zrozumieli? Czy najpierw musieliby przeczytać „Chołodny Jar” Pani ojca? — Chołodny Jar wzywa do walki o wolność i człowieczeństwo, oraz do szewczenkowskiego „Objmijcie się, bracia moi, błagam was, zaklinam!”. Świat również uświadamia sobie potrzebę tego wezwania. Wiem, że Ukraińcy nie śpią i są świadomi tego, co trzeba robić. A ci, którzy śpią, pewnego dnia przebudzą się i powstaną przeciwko nieprawdzie, czerpiąc Ducha z Chołodnego Jaru. Bo ta potrzeba już dojrzewa na całym świecie, nie tylko na Ukrainie. Ukraińska ziemia zrodziła wielu bohaterów — zwycięzców, obrońców Prawdy, i nigdzie ona nie ucieknie od swojego Przeznaczenia, a jedynie będzie dalej godnie wypełniać swój obowiązek na tej Ziemi. Ukraińska diaspora na całym świecie dobrze wie o tragicznej przeszłości i nie zapomina o niej. Rozmawiał Bohdan ZALIZNIAK. Łarysa Lisowska — córka chorążego Armii Ukraińskiej Republiki Ludowej Jurija Horodianyna-Lisowskiego, który pod nazwiskiem Jurij Horlis-Horski w latach 30. ubiegłego wieku opublikował swoje wspomnienia — powieść „Chołodny Jar” o narodowowyzwoleńczej walce Ukraińców na ziemi czyhryńskiej. „Chołodny Jar” Jurija Horlisa-Horskiego — pisał we wstępie do powieści (wydanie z 1992 roku w wydawnictwie „Czerwona Kalyna”) Roman Fedoriw — to legendarna książka, która, pojawiwszy się we Lwowie w 1937 r., od razu zdobyła szerokie grono czytelników… Okrutna prawda o powstańczej walce w legendarnym kozacko-hajdamackim Chołodnym Jarze porywała czytelników, wychowywała w nich miłość i szacunek do wielkiego zmagania ukraińskiego chłopstwa o swoją wolność”. Słowem, mamy przed sobą dokumentalny bestseller. Pewnego razu w gazecie przeczytałem, że obecnie we Lwowie mieszka córka Jurija Horodianyna-Lisowskiego, więc postanowiłem się z nią poznać. I jako rezultat spotkania — wywiad, który proponuję czytelnikom „Słowa Proświty”.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn