Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 16strona oryginału ↗

Muzeum ukraińskiej Biblii w Czerkasach

Слово Просвіти, №29 за 2013 рік

Ołena KOSENKO, starszy pracownik naukowy Na rogu czerkaskich ulic Bajdy-Wyszniewieckiego i Chreszczatyka znajduje się trzypiętrowy dom, wzniesiony za pieniądze kupców Cybulskich. To jeden z najpiękniejszych budynków Czerkas i właśnie tutaj od 18 do 22 lipca 1859 roku mieszkał Taras Szewczenko, o czym świadczy tablica pamiątkowa (autor – rzeźbiarz A. Kuszcz). W 1989 roku, w 175. rocznicę urodzin T. H. Szewczenki, w tym budynku otwarto unikatowe muzeum jednej książki: „Kobzarza” T. H. Szewczenki. Powstało ono dzięki wytrwałej pracy O. M. Szarapy, która jest niezmiennym dyrektorem placówki już prawie ćwierć wieku, oraz nieobojętnych mieszkańców Czerkas. Zatem w 2014 roku mamy u siebie dwa jubileusze: w marcu – 200. rocznicę urodzin T. H. Szewczenki, a w maju – 25. rocznicę założenia muzeum. Od 1991 roku i do dziś przy muzeum działa jedyna w mieście księgarnia „Krynica”. Już w nazwie muzeum zakodowano jego profil. Pracownicy naukowi dążyli do znalezienia jak najpełniejszego zbioru „Kobzarzy”. Finansowanie było praktycznie nieograniczone, jednak trudno było nawiązać kontakty z prywatnymi kolekcjonerami, u których można by nabyć eksponaty. Pierwszym, do kogo pracownicy zwrócili się o pomoc, był nauczyciel z Sum S. M. Arbuzow. Już w 1987 roku kupiono od niego wydania utworów T. H. Szewczenki (głównie z czasów radzieckich), prace krytyczne i inne. Jednak fundamentem zasobów muzealnych stał się zbiór byłego robotnika jednej z charkowskich fabryk, rodem z miasta Horodyszcze w obwodzie czerkaskim, E. H. Artemenki. Jego kolekcja była obszerniejsza od sumskiej i zawierała naprawdę bezcenne eksponaty: „Kobzarz” z 1860 roku, „Bukwar južnorusskij” z 1861 roku, „Hajdamaki” ilustrowane przez O. Słastiona, z 1886 roku, wydania utworów T. H. Szewczenki opracowane przez M. Kostomarowa i H. Waszkiewicza, F. Wowka i O. Rusowa, W. Domanyckiego, I. Franki, O. Ohonowskiego, almanachy „Łastiwka” z 1841 roku, „Molodyk” z 1844 roku, „Zapiski o Južnoj Rusi” P. Kulisza z 1857 roku, wszystkie numery pierwszego ukraińskiego czasopisma „Osnowa” z lat 1861–1862 oraz wiele innych. U Artemenka muzeum już w 2006 roku nabyło kolejny zbiór, który położył początek kolekcji sztuki szewczenkiany. Dziś placówka szczyci się niemal setką bezcennych portretów Wielkiego Kobzarza, wykonanych zarówno przez artystów-amatorów, jak i mistrzów pędzla, takich jak D. H. Narbut, M. O. Azowski, W. I. Tiszczenko, H. M. Kusznirenko, F. S. Krasycki i inni. Począwszy od 2008 roku, do marcowych dni w muzeum otwiera się już tradycyjna wystawa „Czerkascy artyści w wieńcu czci dla Wielkiego Kobzarza”, na której malarze, graficy, rzeźbiarze i twórcy ludowi różnych pokoleń prezentują swoje wizje wiecznego tematu. Po wystawie muzeum wydaje katalog. Na szczęście, rozumiejąc trudną sytuację finansową, w jakiej obecnie znajdują się placówki kultury, artyści hojnie ofiarowują własne prace. Za to dziękujemy W. Kriuczkowowi, I. Fizerowi, M. Teliżence, I. Bondarowi, W. Oleksenkowi, A. Aleksiejewowi, W. Cymbałowi, M. Seniucie, W. Muchowi, O. Sokurenko, I. Ławrinience, J. Ozeranowi, T. Sosulinej, rodzinom Syrych i Niedosieko oraz innym. Praca placówki nie ogranicza się do działalności kolekcjonerskiej i wystawienniczej. Wszyscy pracownicy muzeum mają kręgi zainteresowań badawczych, których rezultatami są: „Wydania dzieł Tarasa Szewczenki w zbiorach muzeum »Kobzarz«”, „Szewczenkowskie ekslibrisy”, „Rzeźba szewczenkiana muzeum »Kobzarz«”, zestawy pocztówek A. Żdachy oraz szewczenkiany artystycznej. Przygotowywany jest do druku katalog dekoracyjnej i użytkowej zastawy z wizerunkami szewczenkowskimi. W 2007 roku w odremontowanym pomieszczeniu piwnicznym otwarto Szewczenkowski salon. Odbywają się w nim nie tylko wystawy, ale także warsztaty mistrzowskie, wieczory literackie, miniprzedstawienia, prezentacje książek i spotkania z pisarzami. W różnym czasie ze swoimi wielbicielami rozmawiali tu M. Tomenko, J. Kononenko, B. Stelmach, M. Pawłenko, S. Hałczenko, S. Pantiuk, H. Huseinow i inni. Niestety, brak specjalistycznego wyposażenia w Szewczenkowskim salonie ogranicza pracę, ponieważ górny pas ekspozycyjny pozwala prezentować jedynie obrazy. Wykonanie podstawek pod rzeźby, poziomych i pionowych gablot na książki, naczynia, medale, odznaki, produkty upominkowe oraz stojaków na ulotki, znaczki, koperty i kalendarze pozwoliłoby pokazać zwiedzającym wiele cennych przedmiotów, które z braku miejsca są przechowywane w magazynie. Aby jakoś wyjść z sytuacji, pracownicy muzeum są zmuszeni korzystać z gablot głównej ekspozycji, co szkodzi jej wyglądowi. Często wygląd eksponatów jest dalekie od doskonałości. Pomaga nadać im należyty wygląd artysta-konserwator z trzydziestoletnim stażem W. H. Kriuczkow. To właśnie on potrafi przekształcić zupełnie beznadziejne rzeczy w pełnowartościowe eksponaty, odtworzyć większą część obrazu lub ikony, oprawić każdą pracę. Jego działalność jest nieoceniona także podczas montażu wystaw. Dlatego na progu jubileuszu mamy nadzieję, że z każdym rokiem będziemy tylko się umacniać, a liczba eksponatów, artykułów oraz audycji radiowych i telewizyjnych będzie nieustannie rosnąć, gdyż popularyzowanie imienia Ukraińskiego Geniusza to wielki zaszczyt. PRENUMERATA—2013 PRENUMERATA—2013 Koszt prenumeraty Koszt prenumeraty (z dostawą i opłatami pocztowymi): (z dostawą i opłatami pocztowymi):

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn