Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 9strona oryginału ↗

Walerij HUŻWA. Talizman

Слово Просвіти, №29 за 2017 рік

* * * Rośnie nowa trawa na wypalonym ługu, i pamięć, niby żywa, drży w nocy, i śni się — prawie tak, jak pełny kieliszek pijakowi, że niby odtąd wiesz, co ile kosztuje. Niby sens życia otworzył się tobie wreszcie, i odnalazła się ona, zgubiony cel, i Laszlo Kerekes, znajomy z Budapesztu, jak wiele lat temu, “Hogy vagy?” ciebie pyta. “Wszystko w porządku, stary”, — odpowiadasz wzajemnie, wypytujesz go, jak żył cały ten czas — niby stoimy obaj na dworcu, i pożegnalne pociągi już podstawiono po nas. “Co dalej?” — nie pytaj swojego losu na próżno. Spokojnie na duszy. Czeka niechybnie fart. Globalnych pytań dla ciebie nie istnieje, w ogóle o nich i myśleć nie warto. Paruje na stole poranna cicha kawa, i widziadła nocne roztopiły się, jak mgła, i kobieta droga z twarzą nieszczerym nieznającą na cały nadchodzący dzień tobie jak talizman. Rośnie nowa trawa. Nowoczesne pokolenia nowoczesnego życia piją szybko przemijający fresh. I Laszlo Kerekes, do wybryków skory, przed chwilą zadzwonił i wzywa do Budapesztu. * * * Aktorka ma siedemdziesiąt lat. W telewizji leci film, w którym grała rolę. Miała wtedy dwadzieścia. Co ona ma na duszy? Ani diabeł, ani serafin w tej strasznej ciemności nie zdołają się rozeznać. Ona do dziś tam, gdzie młodość, hazard, jej bohater — partner, zakochany, jak chłopiec. Długi zbliżenie, i na policzku łza, i Pasternaka wiersz, ten, gdzie “Ave, Ojcze”. Życie, w którym żyła, którego już nie ma, tylko cudem zachowało się na taśmie octanowej. Tam, za oknem, wiosna, a na duszy zima, i nie zmienić już tej nieadekwatności. “Babcia-rezonerka” — niepocieszające emploi. Na starość przyzwyczaiła się w teatrzyku prowincjonalnym. Płynie dawny film, i czas jej płynął w samotności płytkiej i w nieładzie domowym. Skończył się retrofilm. I trzeba grać znów wieczorem starą w jakiejś nieudolnej dramie... …Aktorka młoda występuje w kinie. Śni jej się Hollywood i willa w Miami. * * * Jej Wysokość Noc, władczyni ciemności, kroczy boso bezgłośnie, jak lisica. Pod omoforionem snu dziećmi stajemy się my, i nam, jak dzieciakom, czego tylko nie przyśni się: w lipcu Dziadek Mróz, w grudniu krzak maliny, i ważka-helikopter zaprasza w lot, i my w kołysce snu do wyczynów skore, i globusem w rękach nam cały biały świat. Lecz idzie w zamian dzień, bezlitosny inkwizytor, i Ukrainy jawa staje się tobie w oczach. Ze wschodu przylatuje przesiąknięty dymem wiatr, i wybuchów echo na cały kraj słychać. Szkoda — te wersy nie broń palna, najprawdziwszy gniew — nie wybuchy granatów. Dziś Ukraina nam — nie łatwowierna Troja, nie zachwieje się nasz państwowy majestat. Najciemniejsza noc zawsze podległa dniowi. Śmieją się we śnie bezgrzeszne maluchy. Poślij, Najwyższy, im bezdenne czyste niebo odtąd — i na lata. Odtąd — i na wieki. * * * Wreszcie noc. Ty sam. Nigdzie nikogo. I cisza, która ratuje. Ty milczysz. Tylko dusza krzyczy: “Coś ty narobił? Przecież będziesz umierać z samotności! Staniesz się obwisłym żebrakiem przy cerkwi, nikt tobie nie rzuci nawet grosza. W samotności od rana i do zmroku nie wytrzymam ja, twoja dusza. Przywróć ją, zgorzkniałą wygnankę, przecież ją kochasz aż do niemożności, i dumy przeklętą gorączkę poślij, samotniku, pod trzy diabły!” …I wybuchła cisza, jak granat, który w twój okop wleciał, jak dżuma. Jeśli nie oduczyła się wybaczać — wybłagaj ją wrócić, bo nie ma tobie bez niej rady i pociechy, samotność zatruje dzień i noc. Przywróć sobie sierpniowe spadające gwiazdy — piegi na skrzydełkach białych ramion. * * * Pociecha i bieda moja — samotność. Włączony życia autopilot. Obojętność zabiera w niewolę. Przelewa się wczoraj w dzisiaj. W samotności wieszczysz, bywa, i krew znienacka bije w zimne skronie, lecz igła stępiła się w patefonie, i słychać niewyraźne słowa. Wreszcie samotność, jak terapeuta, i uspokoi, i wymyśli lekarstwa, i pachnieć będzie kminkiem i bazylią przepisana łaciną recepta. Ten papierek, jak korale Tuarega, dociekliwy prowizor przestudiuje i odpowie: — Takiego u nas nie ma, to, pewnie, kabała czy amulet… Cóż, jak nie ma w aptece — to i niech, znajdzie się, może, w zwyczajnym szynku. Ja obejmę samotność, niczym kobietę, z którą przeszedłem i piekło, i raj. I zaświeci się to imię mnie, które i chmiel, i samotność pokona. Ja wiem, że zawsze na mnie czeka ta kobieta, też samotna dzień po dniu. * * * Ty mi świecisz, jak i kiedyś, jak byłaś beznadziejnie jeszcze młodą. Nie w lustro — w oczy mi patrz, odmładzającą umyj się wodą. Ja wcześniej myślałem, że późna miłość — żałosny wymysł łzawych poetów. Myliłem się, jak wszyscy żółtodzioby, zapewne, dla których nie istnieją autorytety. Ty mi świecisz mimo lat, mimo nakazu losu żyć osobno. Dotyk dłoni, dotyk policzka — miłość nie zna słowa “za późno”. Widzę czasem tak, jakby z boku: idzie sobie para — w latach oboje. Pewnie, małżeństwo, raczej nie kochankowie oni, obojętnie wszystkim, tylko jedno niepokoi: świeci się kobieta, i on niby też. Tak nie bywa, bo przecież nie młodziaki! Odblask pożegnalnych jesiennych pożarów w nich na twarzach, jak błyski święta. Ty mi świecisz do dziś. Wybacz, że na progu lata zachodzące. Szkoda, że późno znaleźliśmy się oboje. Szczęście, że światło twoje nie zbladło. * * * Nie idź. Pobądź jeszcze przy mnie. Zdążysz skosztować wolności. Świtu promienie ukośne łamią się na widnokręgu. Tysiąckrotnie obejmę twoją pożegnalną już nagość. Wszystkie “po co” i “dlaczego” brzmią naiwnie i za późno. Będę przyzwyczajać się nurkować w noc nieprzebytą i samotną, i pościelą się wyszczerbione dni, niczym schody do otchłani. Przetrzymam. Przekocham, chociaż raczej to niemożliwe. Ogniem piekielnym zapalę i wspomnienia, i myśli zazdrosne. Przepalę tę biedę, i pogorzelisko precz rozwieję, lecz inną kobietę przyprowadzę, do niej przyzwyczaić się zdołam, lecz, kochając się w nocy, boję się trzykrotnie i stokrotnie na wycałowanym ramieniu twoim imieniem jej nazwać. Romans W nocy, kiedy boli i zamiera serce, kiedy wszystko jedno tobie, żyjesz czy nie żyjesz, wschodzi za oknem twoje cygańskie słońce, I, jak kiedyś, dzwoni kryształowa losu kruszyna. I ty, jeszcze dziewczęciem, idziesz mi w objęcia, i srebro z niebios niczym nimb wokół głowy. Chociaż moje lata mnie zostawiają biegiem, i nie wrócisz ich, wołaj czy nie wołaj, ty wszystko jedno mi, jak i dawno, kochana, w księżycowym stroju i przy słońcu złotym, i my idziemy przez noc w porannej mgle, obojętnie, że za nią jesienna zamieć. Cygańskim słońcem ty, niczym mlekiem, oblana, znajoma tyle lat, moja do niemożności, wnuczka Messaliny, córka madonny Litty, moją ostatnią noc daj we dwoje przepłynąć. * * * Te głosy, które już nie zabrzmią... Lecz wszystko jedno czasami je słychać. Nieugaszenia pamięci świeca nam nie daje dawnego zapomnieć. Rozbrzmiewa głos, lecz brakuje słów temu, kto przypomniał tobie o sobie. Zatrzymasz krok na grzesznej tej ziemi i długo milcząc patrzysz w niebo. Nie ma żurawi wśród zimy, daremnie spodziewać się cudu. Króluje cisza. Niebiosa nieme. Jak gorzko czuć się szczęśliwym, kiedy z niemoty głuchych niebios dotknie nie zapomniany głos słuchu. Daj Boże, żeby i mój kiedyś zmartwychwstał na chwilę — i dla kochanej, i przyjaciela. * * * Zagubione twarze mieszczan — niczym przestraszone wczorajszym, i żarem jeszcze postrzeliwuje Majdan, i przekleństwem w wiadomościach słowo “raszyn”. Z Piotrowskich zamąconych czasów, z pętli chłopów Katarzyny zachowano brzmienie rodzimych słów, i z nich pierwsze słowo — Ukraina. W czasy, kiedy wraca ciemność, kiedy przyszłość zasłaniają chmury, wtedy u narodu wyboru nie ma: albo zapomnieć znienawidzone swary i stanąć za państwem jak jeden, albo pójść w pachołki dawne. Wybaw i obroń, niebieski Synu, Zmiłuj się nad nami i zachowaj, Najwyższy. * * * Stalówkę „rondo”, których teraz nie ma, włożyłem w zwykłe szkolne pióro. Rok czterdziesty siódmy. Za oknem zima. Pisało się i niezwykle, i niewygodnie. Stalówka „rondo”, nie „osiemdziesiąt sześć”, maczana w kałamarzu-niekaplaku, i radośnie było małej duszy uważać: odtąd jesteś wszystkowiedzący, i piszesz teraz nie jak wszyscy, i litery wychodzą szczególne, i że na świecie białym jesteś jeden taki, zdolny i bystry. …Stalówka „rondo”. Dawno miniony czas. Jakaś stracona archaiczna marka. Swoją przeszłość każdy z nas ma. Dawno w ręce trzymam pióro „parker”, lecz wciąż nie ma tego odczucia, że napiszę coś sensownego, niebywałego, i stanę się sławny za życia… Stalówka „rondo”. Naiwna i zuchwała.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn