Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 13strona oryginału ↗

Unikalne wystawy na 110-lecie Olega Olżycza

Слово Просвіти, №29 за 2017 рік

W Narodowym Muzeum Literatury Ukrainy otwarto wystawę „Poeta surowego życia”, poświęconą 110. rocznicy urodzin poety, autora zbiorów „Riń”, „Weży”, pracy „Jewhen Konowalec”, archeologa, jednego z przywódców OUN, syna wybitnego mistrza słowa Ołeksandra Ołesia — Olega Olżycza. Portret Olega Olżycza. Na wystawie zaprezentowano unikalne dokumenty: notatki, fotografie, szkice archeologiczne, autografy z archiwum literata i uczonego, które przekazała żona jego syna, Olha Kandyba, Instytutowi Literatury im. T. Szewczenki NAN Ukrainy. W ekspozycji znajduje się zezwolenie na wjazd do Czech dla Olega Olżycza i jego matki Wiry Kandyby, wydane w 1923 roku, świadectwo ślubu poety z Kateryną Biłecką, córką profesora, prorektora Ukraińskiego Uniwersytetu w Kamieńcu Podolskim, obrączka ślubna z napisem „Kalyna”, album rodzinnych fotografii, na których jest także Ołeksandr Ołeś i wszyscy członkowie rodziny, inny — z wykopalisk archeologicznych, dysertacja „Neolityczna malowana ceramika Galicji” ze szkicami wykonanymi podczas ekspedycji i w muzeach Europy itp. Oprócz archiwum, które rodzina Olżyczów-Kandybów, „będąc świadomą swojej roli”, podczas przeprowadzek z Pragi do Niemiec, a potem do Kanady, „przechowywała jak największy skarb”, pani Olha przekazała rzeczy, których używał poeta — osobisty plecak, z którym w 1941 roku przybył z grupą pochodową do Kijowa, oryginalną lalkę w ukraińskich strojach. „Ją, zrobioną na zamówienie, jak wtedy mówiono, przez ukraińskie damy, Oleg Olżycz podarował amerykańskiej badaczce Ethel Lesser podczas swojego pobytu w USA. Po zdjęciach, a w rodzinie fotografowano się co roku, po listach można zrozumieć atmosferę w rodzinie” — mówi Olha Kandyba. — A po stemplach na pocztówkach — prześledzić drogę przemieszczania się Olega Olżycza. Dzięki temu archiwum można również prześledzić godzinowo, a nawet minutowo życie poety. Wprawdzie do dziś pozostają nie do końca zbadane okoliczności jego aresztowania i śmierci”. Z początkiem hitlerowskich represji poeta przenosi się do Lwowa, gdzie w 1944 roku został aresztowany i bestialsko zamęczony już w hitlerowskich Niemczech przez gestapo. Plecak, ukraińska lalka Olega Olżycza. Istnieje wersja, że w jego zniszczeniu brali udział agenci NKWD. Jak opowiada pani Olha, jej rodzina przez długi czas szukała dokumentów w niemieckich archiwach, ale nigdzie nic się nie zachowało, mimo niemieckiej punktualności: żadnych świadectw, nawet zwykłych protokołów zatrzymania i przesłuchań. Według jednej z wersji, mówi Olha Kandyba, aresztanta przetrzymywano w więzieniu, z którego wojska radzieckie wywiozły wszystkie archiwa. Więc należy ich szukać w Rosji, oczywiście, nie teraz… Dyrektor Instytutu Literatury im. T. Szewczenki NAN Ukrainy Mykoła Żułynski podziękował Oldze Kandybie za zachowanie materialnej pamięci o wybitnym Ukraińcu. Zaznaczył, że naukowcy muszą teraz uporządkować archiwum, którego przewiezienie na Ukrainę stało się możliwe dzięki wsparciu ambasady Ukrainy w Kanadzie, oraz przygotować je do druku i badań. A poeta i wybitny działacz społeczny Dmytro Pawłyczko zaznaczył, że powrót archiwum do Kijowa, gdzie w latach 1941—1942 mieszkał Oleg Olżycz, tworząc podziemną sieć OUN, i gdzie stał się jednym z organizatorów Ukraińskiej Rady Narodowej, „to znaczące wydarzenie dla naszego myślenia politycznego”. A następnego dnia w Narodowym Muzeum Historii Ukrainy otwarto wystawę „Państwa nie tworzy się w przyszłości, Państwo buduje się dziś…”, również poświęconą 110. rocznicy urodzin ukraińskiego poety, archeologa i działacza społecznego Olega Olżycza (1907—1944). Na wystawie zaprezentowano unikalne dokumenty, rysunki, szkice archeologiczne, fragmenty ceramiki trypolskiej, fotografie, utwory dla dzieci, dysertację i jej tłumaczenie, artykuły naukowe, autografy oraz zbiory poezji Olega Olżycza (Olega Ołeksandrowycza Kandyby), przekazane przez Instytut Literatury im. T. Szewczenki NAN Ukrainy, Fundację imienia Olega Olżycza, Bibliotekę im. O. Olżycza oraz zbiory NMIU. Składową wystawy są również plansze z informacjami i fotografiami, które naświetlają główne etapy życia Olżycza, jego działalność jako uczonego, poety i działacza politycznego, fotografie O. Olżycza w dzieciństwie i młodości, jego listy do rodziny i bliskich, pamiątki upamiętniające rocznicę urodzin Olega Olżycza. Dyrektor NMIU Tetiana Sosnowska w swoim wystąpieniu zaznaczyła, że Oleg Olżycz przeżył tylko 37 lat, ale w tym krótkim czasie zdążył zrobić bardzo wiele. Według niej, nazwa wystawy „Państwa nie tworzy się w przyszłości, Państwo buduje się dziś…” jest nadaktualna dzisiaj. „Ta wystawa powinna być dla pracowników muzeum i wszystkich, którzy ją odwiedzą, ważnym bodźcem, aby zastanowić się nad tym, a co ty przez swój odcinek czasu, który chodzisz po ziemi, zrobiłeś dla państwa”, – powiedziała Tetiana Sosnowska. Historyk Serhij Kot opowiedział, że Oleg Olżycz mógłby realizować się w wielu dziedzinach poza polityką, mógł ułożyć życie osobiste w USA z córką milionera, ale on swoje osobiste złożył na ołtarzu Ukrainy. „Kiedy pisał, to nigdy nie krzywił duszą. On żył życiem bohaterów swojej poezji. On tak i zakończył heroicznie swoją drogę, jak i jego bohaterowie literaccy”, — dodał Serhij Kot. A Bohdan Czerwak poinformował, że na 110-lecie w Żytomierzu — rodzinnym mieście Olega Olżycza, postawią pomnik poecie. Wydarzenie ma się odbyć w Dzień Niepodległości, 24 sierpnia tego roku. Serhij Halczenko, Mykoła Żułynski, Olha Kandyba oraz Serhij Kot podczas prezentacji wystawy w Muzeum Literatury.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn