Strona · s. 11strona oryginału ↗
Podręcznik, który uczy i wychowuje
Слово Просвіти, №29 за 2021 рік
Zenon DMYTROWSKI, zasłużony pracownik oświaty Ukrainy. Co przede wszystkim ceni czytelnik w książce, którą wziął do ręki? Oczywiście – jej czytelność: żeby po zapoznaniu się z pierwszą stroną chciało się czytać dalej. Jest to szczególnie cenione w wydaniu dydaktycznym. Nie ma tam, jak w książce artystycznej, ciekawego, intrygującego wątku, tam jest nauka. Ale i ją można podać ciekawie, potrafiąc prosto i przystępnie powiedzieć o skomplikowanym. Właśnie taka maniera wykładu materiału dydaktycznego jest charakterystyczna dla adresowanego do studentów dziennikarstwa nowego podręcznika „Telewizyjna i radiokomunikacja: historia, teoria, najnowsze praktyki”1. Znamienne, że to wydanie jest poświęcone 360-leciu Lwowskiego Narodowego Uniwersytetu imienia Iwana Franki. Wśród autorów dużej pod względem objętości (420 s.) książki są tak znane w ukraińskim dziennikarstwioznawstwie osobistości, jak zasłużeni profesorowie tego uniwersytetu: dziekan wydziału dziennikarstwa, doktor nauk historycznych I. W. Krupski i kierownik katedry radiofonii i telewizji, doktor nauk filologicznych W. W. Łyzanczuk. Obydwaj oni są do tego akademikami Akademii Nauk Szkolnictwa Wyższego Ukrainy. Inicjatywa dotycząca wydania tego podręcznika należy do Wasyla Wasylowycza Łyzanczuka. Odczuwszy potrzebę takiej książki, zaangażował on do jej napisania jeszcze kilku pracowników kierowanej przez siebie katedry – docentów O. M. Biłous, P. J. Dworynyn i N. J. Łebedenko. Mimo wszystko jemu przypada lwia część napisanego tekstu. Podręcznik wchłonął niezbędne, z punktu widzenia jego autorów, poszczególne przemyślenia i wnioski z wcześniejszych teoretycznych opracowań w sferze tele- i radio-dziennikarstwa, które należą do pióra szeregu naukowców. Ale wszystko, co wcześniejsze, nie po prostu „przewędrowało” do podręcznika, a znalazło w nim nowe przemyślenie, głębszą argumentację, uzupełniło się wieloma ciekawymi spostrzeżeniami i sądami, które odpowiadają duchowi czasu, tym radiowym i telewizyjnym innowacjom, które pojawiły się w ostatnich latach w przestrzeni medialnej Ukrainy. W podręczniku jest dziesięć rozdziałów. Każdy z nich jest powołany, by wzbogacić studenta wiedzą z zakresu tele- i radiokomunikacji, nauczyć go wszystkiego tego, co powinien wiedzieć medialny specjalista i umieć zastosować to w praktyce. Nazwy rozdziałów świadczą o ich praktycznym ukierunkowaniu: „Podstawowe metodyczne zasady funkcjonowania informacyjnych radiowych i telewizyjnych gatunków”, „Jak analizujemy, tłumaczymy, wyjaśniamy fakty, wydarzenia, zjawiska”, „Osobliwości tworzenia artystyczno-publicystycznych audycji radiofonii i telewizji” itd. Jednym z najpopularniejszych gatunków współczesnej telewizji jest talk-show – widowisko rozmowne. Natura widowiskowości na telewizyjnych ekranach łączy informacyjno-analityczne nadawanie z rozrywkowym. Rozrywkowe talk-show organizacyjnie i psychologicznie łączą w sobie pewną informację, humor, grę, które są skierowane na estetyczną przyjemność oraz pożyteczną relaksację. Ale twórcy takich show-programów muszą pamiętać, że podczas emocjonalnego odbioru w świadomość widzów są wpajane, układane pewne ideologemy – podkreślono w podręczniku. Jaka jest treść tych ideologemów, jaką energię one promieniują, przede wszystkim zależy od obywatelskiej postawy, światopoglądowej orientacji, duchowo-narodowego ukierunkowania twórców rozrywkowych talk-show. W procesie opanowywania dziennikarskiego zawodu nadto ważne jest, aby studenci nauczyli się krytycznie, humanistycznie, patriotycznie myśleć i działać, a te zdolności rozwijają się podczas twórczej działalności, której składową jest analiza i ocenianie talk-show. Czyż studentowi nie doda twórczego natchnienia ten fakt, że jego wydziałowi poprzednicy za stworzony przez nich pod kierunkiem wykładowcy J. I. Tabinskiego dokumentalny film telewizyjny „Tajemny dziennik Uniwersytetu”, którego scenariusz podano w podręczniku, zostali wyróżnieni nagrodą Lwowskiej obwodowej organizacji Narodowego Związku Dziennikarzy Ukrainy (2020 r.), a na Międzynarodowym konkursie młodzieżowych projektów medialno-komunikacyjnych „TO-MY”, który zorganizowało Stowarzyszenie Ukraińskich Redaktorów (2020 r.), ich film otrzymał grand prix? Nie mniej ciekawie dowiedzieć się z podręcznika także o stworzonym przez studentów-dziennikarzy filmie telewizyjnym „Ambasador w świat Wiecznego” o tytanie myśli i pracy Iwanie France. W procesie pracy nad filmem, czytamy w podręczniku, studenci zbliżyli się do wiecznych wartości głównego bohatera filmu, odkryli jego duchowy świat. Pomogły im treściwe rozmowy z frankoznawcami, materiały Instytutu Frankoznawstwa, wideo- i internetowe źródła. Studenci jeździli w rodzinne strony Kameniara, gdzie nagrali kilka wywiadów, opanowując przy tym sztukę komunikacji przed kamerą telewizyjną. Zrozumiałe, że telewizyjny film, jak i radiofilm, a jeszcze tele- i radio-reportaż, które są rozpatrywane w rozdziale o artystyczno-publicystycznych gatunkach, – to „wyższy pilotaż”, twórczy szczyt dla studenta-dziennikarza. I wspinać się na niego trzeba, najpierw opanowawszy informacyjne i analityczne tele- i radio-gatunki, którym w podręczniku poświęcono osobne rozdziały. Widzimy tutaj niemało przykładów studenckich prac twórczych. Są one udanie powiązane z materiałem teoretycznym, czynią go bardziej zrozumiałym, dostępniejszym. Ale, oprócz fachowej kompetencji, jak słusznie podkreśla w podręczniku prof. W. W. Łyzanczuk, „bardzo ważne jest uformowanie u studentów, przyszłych dziennikarzy, społeczno-narodowej kompetencji, głębokiego rozumienia istoty wolności słowa i odpowiedzialności za treść wypowiedzianego słowa i obrazu, wyrobienie przekonania, że są oni aktywnymi uczestnikami ukraińskich procesów państwowotwórczych, a nie pośrednikami czy retranslatorami informacji”. Należy zaznaczyć jako wysoce pozytywne, że wychowawczy element jest obecny przez cały podręcznik, zaczynając już od pierwszego rozdziału, historycznego (autor prof. I. W. Krupski). Ucząc się z tego podręcznika, studenci mają uświadomić sobie, że od honoru dziennikarzy, ich godności, patriotyzmu zależy honor, autorytet, jasne imię Ukrainy, jej przyszłość; że utwierdzanie przez nich ukraińskiej tożsamości narodowej jest gwarancją dalszego rozkwitu naszego państwa. Niezwykle ważne jest, że w rozdziale „Ukraińskie słowo w tele- i radiokomunikacji” podkreślono: w nowoczesnych warunkach globalizacji i wojny hybrydowej Federacji Rosyjskiej przeciwko Ukrainie elektroniczne media na Ukrainie są powołane systematycznie, celowo swoimi telewizyjnymi i radiowymi programami kierować każdego Ukraińca, cały naród do ciągłego zwracania się do swojej samości, swojej historycznej istoty, odnawiać, podtrzymywać wielkość narodowego ducha, wolności, pewności, pracowitości, miłości do ukraińskiego języka, kultury, duchowości, które są fundamentem i gwarantem niezniszczalności. Dlatego rośnie odpowiedzialność dziennikarza za prawdziwe traktowanie każdego faktu, wydarzenia i zjawiska, wybór nowiny, źródła informacji, słowo, logiczny nacisk, ton oraz tempo mówienia, pauzę w tym procesie, wszak za pomocą tych elementów dokonuje się prawdziwe odzwierciedlenie skomplikowanego realnego życia. Jestem przekonany o tym, że w studenckie lata, zaczynając swoją radiowo-telewizyjną drogę (najpierw pracowałem w radiu), chciałbym mieć taki podręcznik. Dlatego ode mnie, byłego studenta, a obecnie weterana dziennikarskiej pracy, od studentów obecnych i wszystkich, do których adresowane jest to wydanie, – podziękowanie autorom za ciekawy i treściwy podręcznik, który uczy i wychowuje. —————————— 1 Telewizyjna i radiokomunikacja:
historia, teoria, najnowsze praktyki : podręcznik / W. W. Lyzanczuk, I. W. Krupski, O. M. Biłous, P. J. Dworynyn, N. J. Łebedenko, R. O. Biłous; pod red. dr. hab. nauk filologicznych, prof. W. W. Lyzanczuka. – Lwów: LNU imienia Iwana Franki, 2021. – 420 s.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
