Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 11strona oryginału ↗

„Nie troszczyć się o nic, nie martwić się o nic – to znaczy nie żyć, lecz być martwym, bo troska jest ruchem duszy, a życie jest ruchem” „Z widzialnego poznaj niewidzialne” „Bez jądra orzech jest niczym, tak samo jak człowiek bez serca. Lepiej być nagim i prawym, niż bogatym i bezprawnym” „Więcej myśl, a potem decyduj. Spiesz się powoli!” „Świat najpierw cieszy, a potem dręczy i karze” „Rozum zawsze lubi się za coś brać, a gdy nie będzie miał dobrego, zwróci się ku złemu”

Слово Просвіти, №29 за 2021 рік

…mówić bzdury. Skoworoda ilustruje ideę nierównej równości symbolem fontanny: Bóg jest podobny do fontanny, która napełnia wodą różne naczynia stosownie do ich pojemności: „mniejsze naczynie ma mniej, ale w tym jest równe większemu, że jest tak samo pełne”. Zatem cel wszystkich ludzi jest jeden – jeszcze za życia zbliżać się do Boga, ale każdy człowiek ma własną drogę, swoje przeznaczenie i perspektywy. Grzegorz Skoworoda zmarł w wieku 72 lat w majątku swojego dawnego przyjaciela Andrija Kowalewskiego we wsi Pan-Iwanowce na Charkowszczyźnie 9 listopada 1794 r. Na nagrobku, zgodnie z testamentem, napisano słowa określające rozumienie sensu życia i kierunek filozofii genialnego chrześcijańskiego mistyka: „Świat łowił mnie, ale nie złowił”. Podsumowując, możemy stwierdzić, że G. Skoworoda stał się twórcą ukraińskiej klasycznej filozofii. Mimo wszystkich prób rosyjskich historyków filozofii, by zaliczyć Skoworodę do grona przedstawicieli rosyjskiej filozofii, nie udało im się tego dokonać ze względu na jego oryginalnie ukraiński typ myślenia, który wchłonął ukraińskie tradycje filozoficzne X–XVI w., z właściwymi im cechami kordocentryzmu (serce jako istota ludzkiego ducha), polifonizmu (egzystencjalnie osobowa wielość świata wyrażona nauką o „trzech światach”), koncepcją nierozerwalnego związku człowieka z przyrodą i ziemią ojczystą (nauka o „sродnej ———————— 1. Cyt. za: Prof. Jewhen Onacki. Ukraińska mała encyklopedia. Księga XIV. Litery Se.–Sti. Nakładem Administratury UAPC w Argentynie, Buenos Aires, 1965. – S. 1761. 2. Eudajmonizm – zasada etyczna, zgodnie z którą podstawą moralności jest dążenie człowieka do szczęścia: osobistego lub społecznego. Najpełniej przejawił się w etyce antycznej (nauki Demokryta, Sokratesa, Arystotelesa), później idee eudajmonizmu rozwijali francuscy filozofowie-oświeceniowcy XVIII w. K. Helwecjusz, D. Diderot, którzy proklamowali dążenie do szczęścia celem istnienia człowieka i społeczeństwa w ogóle. 3. Pietyzm – stanowisko religijno-filozoficzne, które przypisywało szczególne znaczenie osobistej pobożności, przeżyciom religijnym wierzących, a także poczuciu żywej łączności z Bogiem. 4. Taras Szewczenko. Zbiór utworów: W 6 t. – Kijów, 2003. – T. 2: Poezja 1847-1861. – S. 58. 5. Dalej aforyzmy Skovorody cytowane są za: Mudrość perwiecznaja. Aforyzmy dawnych ukraińskich myślicieli XI – początek XIX w. / Oprac. Walerij Szewczuk. Wyd. 2. – Kijów: TOV „Wydawnictwo «Klio»”, 2019. – S. 374–392. 6. Cyt. za: Prof. Jewhen Onackyj, Ukraińska mała encyklopedia. Książka XIV. Litery Se.–Sti. Nakładem Administratury UAPC w Argentynie, Buenos Ajres, 1965. – S. 1761. 7. Czyżewski D. I. Filozofia H. S. Skovorody / Przygotowanie tekstu i przedmowa prof. Leonida Uszkalowa. – Charków: Prapor, 2004. – S. 208.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn