Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 14strona oryginału ↗

Bezgraniczne pole ukraińskiej klasyki

Слово Просвіти, №29 за 2021 рік

Komedia założyciela ukraińskiego teatru zawodowego, aktora, reżysera, dramaturga, autora 40 utworów Marka Łukycza Kropywnyckiego (1840-1910) jest przepełniona soczystością ludowego humoru, groteskowością charakterów i w pełni odpowiada definicji samego artysty, który nazywał swoje jednoaktówki „żartem-operetką”. – Ta sztuka prawie nie ma historii scenicznej – opowiada reżyser-inscenizator. – Kiedyś wystawiano ją w kontekście wieczoru wodewili, a samodzielnie – nigdy. Mój wybór padł na ten utwór, gdy pojawiło się pytanie, że trzeba coś zrobić na kameralną scenę teatru. Obecnie trwa rok Marka Kropywnyckiego. Wśród jego małych utworów właśnie w tej sztuce zawarty jest współczesny temat przyjścia nowych „władców świata”. Na ten temat Kropywnycki patrzy z ironią i humorem. Tak powstał zamysł wystawienia „Na ruinach”. Jednak taki tytuł mógłby odpychać widza, więc postanowiliśmy nazwać nasz spektakl „Komedia na ruinach”. Robiliśmy jakieś scenki, ale obowiązkowo z tekstów samego Kropywnyckiego. Samodzielnie pracowaliśmy nad kompozycyjną budową, jednak sami nie dopisaliśmy ani jednego wersu. W spektaklu jest kilka scen, których nie ma w sztuce, ale one również są zmontowane z tekstów Kropywnyckiego. Stworzyliśmy sceny z Żydami i Niemcami. Chcieliśmy, aby widz poznał bohaterów wcześniej, przed pojawieniem się na scenie. Taki sam cel ma wstęp, który zapoznaje z bohaterami na początku spektaklu. Nad inscenizacją pracowaliśmy nieco ponad trzy miesiące. Tym spektaklem zakończyliśmy sezon teatralny. A 102. sezon na kameralnej scenie otworzymy „Komedią na ruinach”. Sztuka nie jest wystarczająco wyważona, ponieważ Kropywnycki nie zrealizował jej inscenizacji, nie przeszła ona przez sito Teatru Koryfeuszy. „Witriak” jako stowarzyszenie twórcze został założony przez Wasyla Witra, Ołeksandrę Ponomarenko, Arsena Bortnyka oraz Janę Hontar. Później dołączyli do nich absolwenci i studenci warsztatu reżyserów kina i telewizji Wasyla Witra, gdzie aktorstwo wykładał Witalij Sawczuk. W dorobku „Witriaka” są spektakle według utworów Mykoły Kulisza „Tak zginął Huśka” oraz „Myna Mazajło”, „Beztalentna-niewykonalna” według sztuki Iwana Karpenki-Karego, „Fizycy” Dürrenmatta. Swoje spektakle, oprócz Centrum Kurbasa, młodzi wykonawcy pokazywali w Chersoniu, a także w Ukraińskim Domu w Przemyślu (Polska). Oprócz wystawiania spektakli stowarzyszenie „Witriak” kręci filmy. – Z głębokim szacunkiem odnoszę się do twórczości Łesi Ukrainki, ale realizuję inscenizację według jej. Dlatego zaproponowałem wariant pracy studyjnej, do której podłączyliśmy całą grupę twórczą. Improwizowaliśmy pewne rzeczy, a potem wybieraliśmy lepszy wariant. Tak samo swego czasu pracowaliśmy nad „Rodziną Kajdaszów”. Główną rolę Smorodiny w spektaklu wykonuje Andrij Romanij, który przyszedł do naszej trupy siedem lat temu z Teatru Donieckiego. Błyskotliwie o sobie dał znać, ozdobił nasz teatr. Razem z nim w obsadzie jest Ołeh Ternowyj, z którym pracuję już nie przy pierwszym spektaklu. Drugą główną rolę – Szklanki – wykonuje błyskotliwy aktor komediowy Wołodymyr Nikołajenko, a w drugim składzie – Ołeksij Zubkow. Jeden wariant jest kaskadowo-komiczny, a drugi – komediowo-społeczny. Proponujemy kilka wariantów tej samej historii, a widz wybierze ten, który najbardziej zapadnie mu w duszę. Mamę grają Wałentyna Illiaszenko i Anastasija Dobrynina. Córkę – dwie Maryny, Koszkina i Weremijczuk. Kulyka grają błyskotliwi aktorzy Wołodymyr Kolada i Wałerij Dudnyk. Parę Żydów – Ołeksij Pałamarenko i Serhij Kałantaj oraz Wadym Polikarpow i Dmytro Zawadśkyj. Sługi – Ołeksij Petuchow oraz Ołeksandr Łohinow i Pawło Piskun oraz Renat Settarow. Niemca – Wołodymyr Neczeporenko i Jarosław Hurewycz. Po raz pierwszy pracuję z Maryną Weremijczuk, mam niewielkie doświadczenie pracy z Maryną Koszkiną. Z innymi aktorami już nie raz spotykałem się na placu scenicznym. A z Wołodymyrem Koladą i Wołodymyrem Neczeporenkiem współpracujemy od 40 lat. To już nasza druga wspólna praca z artystką-inscenizatorką Anną Duchowyczną. Pierwszą był spektakl „Obcy wśród nas” – dość poważny dramat o ludziach z chorobą Alzheimera. Zarówno w pierwszej, jak i w drugiej pracy Anna myśli dynamiczną przestrzenią. Jest uczennicą Danyła Lidera, od niego przejęła przestrzeń, która zmienia się na oczach widzów. Ania jest błyskotliwą scenografką, zawsze przynosiła kilka wariantów, z których wybieraliśmy lepszy. Artystka od kostiumów Kateryna Markusz jest dość subtelną specjalistką wizualnego wyrazu spektaklu. Chciałbym również wyróżnić reżyserkę od plastyki Ołhę Semioszkinę, która bardzo dobrze wyczuwa różne gatunki. Wykonała ogromną pracę przy inscenizowaniu scenicznego rysunku tej historii. Oprawę muzyczną wziął na siebie wykonawca roli Smorodiny Andrij Romanij. Wybrano tylko jedną melodię – piosenkę serbskich Romów „Bubamara”, która ma ponad 20 wariacji, opracowań, jest ułożona zarówno na walca, jak i na mazurka. Proces pracy nad spektaklem był dla mnie ciekawy, twórczy, kaskadowy. Jak długie będzie życie spektaklu, zależy od tego, jak będzie go odbierał widz. Na razie zagraliśmy dwa razy. Moim zdaniem zainteresowanie widzów jest duże. To moje pierwsze zwrócenie się do twórczości Marka Kropywnyckiego. Kiedy dyrektorem artystycznym naszego teatru był Serhij Danczenko, bardzo chciałem wystawić „Daj sercu wolę, zaprowadzi w niewolę”. Ale wtedy kierownictwo nie wykazało zainteresowania tą dramaturgią. Uważam, że ukraińska klasyka jest obowiązkowa dla teatru narodowego. Jeśli niektóre problemy możemy prognozować za pomocą światowej klasyki, to są pewne bolesne momenty, na które musimy patrzeć właśnie przez pryzmat dramaturgii narodowej. Dla pełnowartościowego spojrzenia na świat klasyka narodowa jest warunkiem koniecznym. Dla mnie to bezgraniczne pole działalności. Klasyka ma dziwną specyfikę – zawsze idzie daleko przed nami, wyprzedza czas. Ktoś mówi, że ukraińska klasyka nie cieszy się popularnością. Jeszcze jak się cieszy! Niedawno w Teatrze Franki po raz 300. zagraliśmy moją inscenizację spektaklu „Rodzina Kajdaszów”, dobija do tej liczby „Szelmenko-ordynans”. A „Martyna Borulę” pokazaliśmy już ponad 200 razy… Kontynuuję wykładanie w Narodowej Akademii Muzycznej Ukrainy. W tym roku trzy moje wychowanki zrealizowały inscenizacje w profesjonalnych teatrach. Ołeksandra Czerewata-Zibert wystawiła operę Charlesa Gounoda „Romeo i Julia” w Operze Kijowskiej. Inscenizacja miała dość szeroki rezonans. W tym samym teatrze Łada Szyłenko zrealizowała inscenizację opery Gioacchino Rossiniego „Weksel małżeński”. A Rozana Czabanowa jest inicjatorką inscenizacji i autorką libretta opery „Niedźwiedź”. Nad tym projektem pracuje razem z kompozytorem Romanem Smolarem w teatrze „Maskam rad”. Mnie jako reżyserowi chciałoby się popracować w dziedzinie dramaturgii poetyckiej. Również z przyjemnością stworzyłbym coś w sferze teatru muzycznego. Zdjęcie ze strony teatru. Jednym z końcowych akordów 101. sezonu teatralnego w Narodowym Akademickim Teatrze Dramatycznym imienia Iwana Franki stała się premiera spektaklu „Komedia na ruinach” według sztuki Marka Kropywnyckiego. Inscenizację tego spektaklu na Kameralnej Scenie imienia Serhija Danczenki zrealizował zasłużony działacz sztuki Ukrainy Petro Ilczenko.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn