Strona · s. 14strona oryginału ↗
Cywilizacyjny przewrót od Łesi Ukrainki
Слово Просвіти, №29 за 2021 рік
Twórcze stowarzyszenie „Witriak” przy wsparciu Narodowego Centrum Sztuki Teatralnej imienia Łesia Kurbasa przedstawiło inscenizację teatralną na podstawie dramatu poetyckiego Łesi Ukrainki „Oдержима” (Opętana). – Z tym utworem zetknąłem się po raz pierwszy – opowiedział reżyser-inscenizator Wasyl Witer. – Chociaż, będąc jeszcze studentem wydziału aktorskiego instytutu teatralnego, grałem razem z Nadią Bową w spektaklu „Kasandra”, który wystawiał mój pedagog Mykoła Iwanowycz Merzlikin. „Opętaną” do wystawienia zaproponowała Ołeksandra Ponomarenko. Kiedy przeczytałem go pierwszy raz, wszystko wydawało się zrozumiałe. Zaproponowałem Ołeksandrze przygotowanie monodramu. Ona jednak chciała stworzyć prawdziwe widowisko teatralne. Wtedy ja razem z Ołeksandrą i aktorem Markijanem Mirosznyczenką zaczęliśmy zagłębiać się w czasy, w których rozgrywały się te wydarzenia. Kiedy zaczęliśmy pracować nad tym materiałem, zrozumiałem, że Łesia Ukrainka poruszyła bardzo wiele tematów. Wiele z tego, co dzieje się w utworze, jest aktualne również dzisiaj. Kończy się jedna cywilizacja, przychodzi zupełnie nowa – prawdziwy cywilizacyjny przewrót. Trudność pracy polegała na tym, aby z tekstu zrobić dramaturgię. Jak już mówiłem, jest to tekst do czytania oraz na monodram. A do historii dramatycznej to za mało. Trzeba było faktycznie wymyślić historię. Zdecydowaliśmy się nie zmieniać tekstu, ale staraliśmy się nasycić go wydarzeniami, które działy się wokół. W spektaklu zaangażowane są potężne siły aktorskie. Sama Ołeksandra Ponomarenko (Miriam) jest aktorką o talencie tragicznym. Markijan Mirosznyczenko (Mesjasz) – to również niezwykle uzdolniony młody człowiek. Podczas pracy nad spektaklem stosowaliśmy szkołę przeżywania, szkołę wyobcowania, wiele innych technik aktorskich. Trzeba było stworzyć napięcie między widzem a samym działaniem, które odbywa się na scenie, aby między publicznością a aktorami cały czas był dialog. Na tym polegała główna trudność. Młodzi aktorzy Ołeh Sokruta, Illa Muraszkowśkyj oraz Anna Szerstuk są utalentowani, ale nie mają jeszcze wystarczającego doświadczenia. Co więcej, z wykształcenia są reżyserami widowisk ekranowych, myślą kadrami. I wystawialiśmy spektakl nie według prawideł scenicznych, a według prawideł ekranu, czyli z wykorzystaniem wielu zbliżeń i innych chwytów filmowych. Nie mogliśmy osiągnąć prawdy historycznej w jakichś szczegółach, ale dla sceny to, oczywiście, nie jest potrzebne. W kostiumach poszliśmy drogą aluzji do tamtych czasów. Oprawę sceniczną postanowiliśmy sprowadzić do lakoniczności – miejsca głównej akcji. Wybraliśmy ciemną scenografię, chcieliśmy przede wszystkim skoncentrować się na grze aktorów. A wszystko inne miało jedynie pomagać historii, którą opowiadamy. Autorami spektaklu są także sami wykonawcy, jako reżyserzy z wykształcenia badają oni tę historię. Wielkie znaczenie w spektaklu ma plastyka. Podziękowania dla naszej baletmistrzyni Iryny Krykun. Interesuje się ona tym okresem, bada go w plastyce i kiedy dowiedziała się, że wydarzenia naszego spektaklu rozgrywają się mniej więcej w tym czasie, przyszła do nas i z radością zabrała się do pracy. Wiele nam podpowiedziała: i taniec weselny na końcu, i wyjście na scenę prostytutki z mieszkańcami Jerozolimy. Ponieważ było wiele przerw, to na pracę nad spektaklem poświęciliśmy rok i trzy miesiące. Zeszłego lata myślałem nawet, żeby porzucić ten zamysł, ale aktorzy byli nastawieni na pracę. Bez wahania zdecydowaliśmy, że pokażemy spektakl właśnie na scenie Narodowego Centrum Sztuki Teatralnej imienia Łesia Kurbasa. Bez przesady, jest to dla nas święte miejsce. Najpierw weszliśmy tutaj z dramaturgią Mykoły Kulisza. Poczułem, że będziemy mogli przyjść jeszcze, jeśli będziemy mieli ciekawy materiał. Tutaj czeka już na nas nasz widz. Na spektakl przychodzi wielu młodych ludzi, ich to zachwyca. Pojawił się u nas producent, który proponuje tournée ze spektaklem „Opętana”. Teraz myślę nad tym, czy aktorzy będą mogli pojechać w trasę, zmienić przestrzeń sceniczną. Jest to spektakl dla intelektualnego widza, nie wiadomo, jak zostanie przyjęty w innych miastach. Z drugiej strony musimy przyciągać ludzi do poziomu dramaturgii Łesi Ukrainki. Ze stowarzyszeniem „Witriak” łączy mnie to, że wszyscy jego uczestnicy to moi byli studenci. Od czasu do czasu prowokują mnie historiami dramatycznymi, które chcieliby zrealizować. Ale ja jestem reżyserem, reżyserem filmowym, dużo czasu zajmują zdjęcia. A jeszcze więcej – praca dydaktyczna na Narodowym Uniwersytecie Teatru, Kina i Telewizji imienia Iwana Karpenki-Karego. Wolnego czasu prawie nie ma, ale nadal będę pomagać stowarzyszeniu „Witriak”, które tworzy już od czterech lat. Zdjęcie udostępnione przez Centrum Kurbasa. Materiały przygotował Eduard Owczarenko.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
