Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 2strona oryginału ↗

Czego pragnie putinowska propaganda?

Слово Просвіти, №29 за 2021 рік

16 lipca 2021 roku Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki przeprowadziło wideokonferencję „Historia Ukrainy a propaganda Putina”. Przedstawiamy uwadze czytelników „Słowa Proświty” główne tezy wystąpień jej uczestników. Pawło Mowczan, przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki: „Dzisiaj mówimy o bardzo poważnym zagrożeniu, które rzekomo niespodziewanie pojawiło się w naszej przestrzeni informacyjnej i w ogóle w przestrzeni światowej, w związku z doktryną Putina, która dotyczy nie tylko przeszłości Ukrainy. Przecież kiedy on mówi o przeszłości, to jest to przede wszystkim rozmowa o jutrze. Nasze jutro w wymiarach moskiewskiego führera jest niebezpieczne tymi recydywami, które będą miały konsekwencje dla całej ludzkości. Nawet nie uświadamiamy sobie, że to oświadczenie, doktryna, odezwa czy krótki kurs Ukrainy w wykładzie Putina i Rosji jest skutkiem, moim zdaniem, tych ustaleń, które miały miejsce w Szwajcarii. Wcześniej były pojedyncze oświadczenia, odezwy, publikacje, przecież Rosja już dawno i systemowo pracuje przeciwko Ukrainie, ukraińskiej państwowości i ukraińskiej tożsamości. Wziąłem tylko kilka prac, aby zilustrować tę tezę: Leonida Sokołowa „Ostrożnie: ukraiństwo!”, która wyszła 10 lat temu, i Siergieja Rodina „Wyrzekając się rosyjskiego imienia”. To wszystko jest poświęcone nam – setki, tysiące wydań w samej Rosji. Tam są nawet osobne półki w księgarniach. Zszokowało mnie to, kiedy jeszcze mogłem jeździć do Moskwy z ramienia Rady Najwyższej Ukrainy. Kiedy spotykaliśmy się w Ukraińskim Centrum Kultury, widzieliśmy cały dział antyukraińskiej literatury w księgarni na Arbacie. Świadczy to o tym, że praca trwała, rozprzestrzeniała się po całej Ukrainie. Ta praca była wzmacniana przez piątą kolumnę w naszym państwie. Ale tak ostrego oświadczenia i tak ostrej doktryny jeszcze nie słyszeliśmy. Mogła się ona pojawić tylko w wyniku jednego wydarzenia (to moje przypuszczenie). Brałem udział w spotkaniu z ambasadorem USA w ZSRR Jackiem Matlockiem w hotelu „Ukraina”, na które zostali zaproszeni Mychajło Horyń, Iwan Dracz, Łarysa Skoryk i ja. Matlock, który przyjechał z Moskwy, prowadził z nami serię rozmów na temat: „Nie róbcie głupstw, nie rozwalajcie Związku. Może się to skończyć dla was wielkimi nieszczęściami”. USA w osobie Matlocka zajęły wtedy bardzo wyraźną promoskiewską, proimperialną pozycję. Od czasu do czasu nam o tym przypominali. Było to wtedy, kiedy prezydent Clinton zabrał naszą ostatnią tarczę, która chroniła nas przed naszym egzystencjalnym wrogiem. I kiedy prezydent Ukrainy Łeonid Krawczuk spotykał się z prezydentem USA na lotnisku „Boryspol”, ten żądał od naszego prezydenta, abyśmy pozbyli się także broni taktycznej. Faktycznie nas rozbrojono przed strasznym wrogiem. Jakie to miało skutki? Wszyscy dobrze wiemy: gdy tylko Łeonid Kuczma odważył się powiedzieć, że Ukraina to nie Rosja, i wydać książkę pod takim tytułem, skończyło się to taśmami Melnyczenki. Jesteśmy stale na celowniku moskiewskich karabinów maszynowych. Ale teraz jest to, najwyraźniej, uzgodnione z państwem, które decyduje o wszystkich światowych losach. Jeszcze w XX wieku było ono współwinne tego, co obróciło się wielomilionowymi stratami. Mam na myśli handel USA z Hitlerem. Niedawno byliśmy świadkami tego, jak nas sprzedały USA, kiedy niepodający ręki Putin przyjechał do Szwajcarii i spotkał się z Bidenem. Oznaczało to, że został zrehabilitowany. Od tego wszystko się zaczęło. Odrzucono nas od perspektywy Planu Działań na rzecz Członkostwa (MAP). Obiecywano nam go jeszcze w 2008 roku, ale my i dzisiaj nie widzimy perspektywy. Nie braliśmy udziału w omawianiu kwestii bezpieczeństwa zbiorowego w ramach NATO. I to, że teoretycznie uzasadnione [stanowisko] pojawiło się właśnie w tych dniach, świadczy, że po zmowie, która miała miejsce w Szwajcarii, chcą nas pozbawić suwerenności w zamian za to, że Moskwa stanie się sojusznikiem Waszyngtonu w konfrontacji z Chinami. To główna motywacja. Ona była i będzie. Przypomina mi to początek XX wieku, kiedy Ukraina została pozbawiona suwerenności. I stało się to ogromną światową tragedią. Musimy dokonać nie tylko zastrzeżenia wewnątrz państwa. Musimy zmobilizować się nawzajem w jedną całość w przeciwdziałaniu scenariuszom, które mogą nam narzucić ci, którzy stoją za naszymi plecami. Ci, którzy nie rozumieją jednego, że czynnik ukraiński jest wewnętrznym czynnikiem bezpieczeństwa europejskiego i światowego. Przygotujemy oświadczenie, do którego włączymy nie tylko prośwician, nie tylko naukowców. Będziemy zwracać się do polityków USA, aby zaprzestali tej bezsensownej drogi naprzeciw Putinowi. Przecież doprowadzi to do światowego nieszczęścia, które znów zacznie się od Ukrainy”. Wołodymyr Wasylenko, prawnik-międzynarodowiec, doktor nauk filozoficznych: „Omawiany artykuł jest skromnie podpisany – Władimir Putin. Ale umieszczenie tego artykułu na stronie internetowej prezydenta Rosji nadaje mu status oficjalnego stanowiska państwowego. Artykuł jest produktem kwalifikowanej fałszerstwa historii. Jednak należy ją rozpatrywać nie jako opus na temat historyczny, lecz jako platformę polityczno-ideologiczną służącą uzasadnieniu antyukraińskiej polityki imperialnej Rosji oraz usprawiedliwieniu jej zbrojnej agresji przeciwko Ukrainie. Artykuł zaczyna się i kończy tezą o tym, że Rosjanie i Ukraińcy to jeden naród, czyli domyślnie naród rosyjski. Tym samym naród ukraiński rozpatrywany jest jedynie jako część „ruskiego miru”, pozbawiona własnej tożsamości, a co za tym idzie – bez prawa do suwerennego państwa narodowego. Należy zwrócić uwagę, że publikacji artykułu W. Putina towarzyszył rozkaz Ministerstwa Obrony Federacji Rosyjskiej o jego obowiązkowym włączeniu do programu zajęć z przygotowania wojskowo-politycznego personelu rosyjskich sił zbrojnych. Zarówno artykuł, jak i rozkaz pojawiają się wtedy, gdy ósmy rok z rzędu trwa zbrojna agresja Rosji przeciwko Ukrainie. Wojna, która rozpoczęła się w lutym 2014 roku od aneksji Krymu, miała na celu szybkie rozczłonkowanie Ukrainy. Dzięki oporowi batalionów ochotniczych i pododdziałów Sił Zbrojnych Ukrainy Rosji nie udało się przeprowadzić blitzkriegu. Ale jej cel – zniszczenie Ukrainy – pozostaje. Dla realizacji tego celu rosyjskie kierownictwo w każdej chwili może rozpocząć pełnoskalową inwazję na Ukrainę. Musi to uświadomić sobie ukraińskie społeczeństwo i z tego powinny wychodzić ukraińskie władze, organizując przeciwdziałanie agresji Rosji i budując relacje ze światem zewnętrznym. Obecnie na Ukrainie podejmowane są działania skierowane na odparcie zbrojnej agresji, ale są one niesystemowe i niewystarczające. Dzisiaj, gdy już ósmy rok trwa wojna Rosji przeciwko Ukrainie, brakuje kompleksowego i systemowego programu rozbudowy Sił Zbrojnych Ukrainy, obliczonego na stworzenie potężnych sił oporu narodowego. Paradoksalne jest to, że w ósmym roku wojny ponad 50 procent Ukraińców uważa Rosję za kraj przyjazny. To wynik naszej nieefektywnej polityki humanitarnej, która powinna być składową polityki odparcia zbrojnej agresji Rosji. Taka sytuacja stanowi ogromne zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego Ukrainy i samego jej istnienia jako niepodległego państwa. W tych okolicznościach niezbędny jest radykalny przegląd strategii państwowej, skierowanej na mobilizację wszystkich sił i zasobów społeczeństwa na odparcie rosyjskiego zagrożenia. Na publikację artykułu Putina jest reakcja na Zachodzie. W zachodnich publikacjach podkreśla się imperialistyczny charakter stosunku Rosji do Ukrainy, w poszczególnych publikacjach mowa o tym, że artykuł W. Putina to wypowiedzenie wojny Ukrainie. Niestety, na Ukrainie praktycznie brak oficjalnej oceny tego antyukraińskiego manifestu, jakim jest artykuł Putina i który orientuje instytucje władzy Rosji oraz jej siły zbrojne na kontynuację polityki zniszczenia Ukrainy. Przez postawę władz artykuł Putina nie stał się przedmiotem poważnej publicznej dyskusji eksperckiej. Środki masowego przekazu na Ukrainie dyskutują o mnóstwie najróżniejszych kwestii, większość z nich jest trywialna. Tymczasem obywatele Ukrainy pozostają niepoinformowani o jeszcze jednym bardzo niebezpiecznym wrogim przejawie antyukraińskiej strategii Rosji. W świetle powyższego należy zwrócić się do instytucji władzy Ukrainy, w szczególności do prezydenta, Ministerstwa Spraw Zagranicznych, Ministerstwa Obrony Ukrainy oraz innych resortów z apelem o podjęcie działań na rzecz szerokiego wyjaśnienia na Ukrainie i poza jej granicami agresywnego celu politycznego tego wytworu Putina”. Petro CZERNEHA, doktor nauk historycznych, profesor: „Artykuł Putina to nie tylko memorandum, nie tylko deklaracja, to raczej dyrektywa wojny hybrydowej, zaborczej. Wiele zaczerpnął od Lenina, który, aby zagarnąć Ukrainę, w ciągu lat 1917–1921 pisał dyrektywy, w których wyraził wszystkie pretensje Rosji Radzieckiej wobec Ukrainy. To dyrektywa działań dla całego świata. Myślę, że jest ona skierowana głównie do zagranicznego polityka, do wspólnoty światowej, a nie do narodu rosyjskiego, który żyje w takiej atmosferze od XVI wieku. Artykuł przesiąknięty jest propagandową jezuityką, teoretycznymi wnioskami i uogólnieniami, które z historycznych pozycji są całkowitym kłamstwem. Ale przecież cała rosyjska historia zbudowana jest na mitach i legendach. Jeśli mity mają obiektywną podstawę, są cenne. Jednak mity Putina żadnej obiektywnej podstawy pod sobą nie mają. To szkodliwa mitotwórczość, skierowana na zagarnięcie, zniewolenie narodów. Kiedy ocenia okres od podpisania przez Bohdana Chmielnickiego ugody z Moskwą i do XIX wieku, to robi ukłon w stronę narodu ukraińskiego, że Małorusini mieli wpływ na „tworzenie wielkiego wspólnego kraju”. XIX wiek nazywa wiekiem „dobroczynności Państwa Rosyjskiego wobec Ukrainy”, mówi, że carat wspierał kwestię ukraińską. W rzeczywistości w ciągu XIX wieku ukraińska inteligencja doświadczała represji, prowadzona była aktywna polityka rusyfikacyjna, dochodziło do zakazu języka ukraińskiego, literatury, piśmiennictwa, wypaczania całej naszej historii. Akademia Kijowsko-Mohylańska jeszcze przed tym czasem została przekształcona w duchowną. Pisze, że w XIX wieku były aktywne procesy „rozwoju małoruskiej tożsamości kulturowej w ramach wielkiego narodu rosyjskiego, jednoczącego Wielkorusów, Małorusów i Białorusinów”. I nie wspomina o tym, że był to wiek aktywnej asymilacji ukraińskości, dążenia do jej zniszczenia. Jednym zdaniem wspomina Tarasa Szewczenkę oraz innych działaczy kultury ukraińskiej. Zupełnie nie mówi o Kuliszu, Kostomarowie i wielu innych. Nic nie mówi o wyniszczeniu narodów Kaukazu. O innych narodach, które zostały wykrwawione. Dalej gwałtownie przechodzi do XX wieku, rewolucji. Nie mówi, że Rosja zagarnęła Ukrainę. Centralną Radę, Dyrektoriat i Państwo Pawła Skoropadskiego nazywa „quasi-państwowymi zjednoczeniami”. Putin, tak jak Lenin, mówi, że będziemy Uczestnicy rozmowy (od lewej do prawej): Serhij Prysuchin, Petro Czerneha, Pawło Mowczan, Heorhij Filipczuk

s. 5 · strona oryginału ↗

Zakończenie. Początek na str. 2-3. Kyryło Stecenko, przewodniczący kijowskiej „Proświty”, artysta ludowy Ukrainy: „Nam mimo wszystko udało się wywalczyć ruch na rzecz wdrożenia Ustawy o funkcjonowaniu języka ukraińskiego. 16 lipca nastał nowy etap tej ustawy, który kontroluje pracę organizacji artystycznych, telewizji, kina. Bardzo ważne jest to, że mimo wysiłków wrogów ukrainizacji, udało się to zrobić siłami naszych patriotów i dzięki aktywności publicznej Ukraińców. Mityngi pod Radą Najwyższą pokazały, że dla nas ma to znaczenie. Prowadzimy naszą konferencję bardzo w porę – już cztery dni po tym, jak pojawił się osławiony artykuł Putina. W odróżnieniu od naszych politologów, którzy mówią, że nie warto zwracać na to uwagi. W rzeczywistości jest to bardzo ważny moment czołowego zderzenia między światami „ruskiego miru” i świata ukraińskiego. Tutaj bardzo kapitalnie i bardzo systemowo przedstawiona jest koncepcja, która adresowana jest do rosyjskiej ludności w Rosji po to, aby ją zmobilizować, aby poczuła wewnętrzną słuszność swojej walki i potencjalność wojny. Przypomina mi to ostrzał artyleryjski przed puszczeniem piechoty. Jest ona zwrócona także do piątej kolumny na Ukrainie, aby wzmocnić jej pozycje i zorganizować ją światopoglądowo. Artykuł Putina przypomniał mi „Krótki kurs WKP(b)” Stalina. Są to dokumenty, które mają wyrobić światopogląd „ruskiego miru”, którego zadaniem jest „przywrócić historyczną sprawiedliwość”. Wstyd, że my, Ukraińcy, w 30. roku naszej niepodległości nie dokonaliśmy rewolucji kulturalnej, która miałaby kompleksową strukturę. Jednym z kierunków tej rewolucji powinno być przemyślenie historii z ukraińskiej pozycji. Dlaczego tak się nie stało? Pracuje Narodowa Akademia Nauk Ukrainy, istnieje system obrony dysertacji, autorytety, tradycje. Ale tradycje – radzieckie. (Jeśli człowiek może zaproponować coś innego, to musi być spoza granic nauki akademickiej. To jest nieprawidłowe). Wszystko, co dotyczy idei narodowej oraz miejsca narodu ukraińskiego i państwa, które są instrumentami w realizacji tego celu, nie udało się z różnych przyczyn. To piąta kolumna, ukraińska bojaźliwość i pobłażliwość. Ale cokolwiek by się nie działo, otrzymaliśmy teraz w twarz bardzo poważny cios, który trudno wytrzymać. Przeciwko nam działa system innego widzenia świata, który tworzył się wiekami. Możliwe, że mało kto będzie czytał ten artykuł. Ale jakie wnioski zostaną wyciągnięte? Nasza akademicka nauka historyczna, wszyscy, którzy zajmują się kierunkiem humanistycznym, nie zrobili przez 30 lat tego, co powinni zrobić. Nie zdołali rozwiązać tych węzłów, na których wszędzie pasożytuje Putin, głoszący mity, które kultywowano w czasach carskich, radzieckiej Rosji i teraz wszystkie wypełzły na zewnątrz. Mało mówimy o tym, że istnieje ogromna różnica między językiem pisanym a mówionym. To to samo, co łacina dla Europy, która była językiem pisanym kościoła, ale nie była ojczystym ani dla Francuzów, ani dla Hiszpanów. Język starobułgarski nie mógł być ojczystym dla kijowian, którzy mówili między sobą językiem staroukraińskim. Nasza nauka mogłaby oczyścić te poradzieckie, poimperialne mity. To samo z mitem o wspólnym pochodzeniu. Nie zburzyliśmy mitu, że Moskwa to nie Ruś, a Ruś to nie Moskwa. Potrzebne są zmiany na poziomie świadomości. Musi to być poparte dużą liczbą źródeł. Jeszcze jeden mit o Aleksandrze Newskim, Juriju Dołgorukim, pretensjach Moskwy do Rusi Kijowskiej. Jeszcze jedno pytanie: czy nasza państwowość zaczyna się od Rusi Kijowskiej? Co było wcześniej? Jestem przekonany, że istniało tu wiele państw. Ale okres tysiąclecia przed Rusią Kijowską jest mało zbadany. A Rosjanom nie opłaca się wiedzieć, że przed Rusią coś było. Wtedy powstaje pytanie: kim oni są i po co? I w odniesieniu do samej nazwy „Ukraina”. Putin twierdzi, że to obrzeża. Ale wiemy, że przedrostki u i w wskazują na centrum. Zatem Ukraina – to, co w centrum”. Wałerij Franczuk, laureat nagrody im. Szewczenki, artysta ludowy Ukrainy: „Po raz pierwszy do mojej świadomości dotarła ich imperialna wielkość, kiedy służyłem w Moskwie na Szeremietiewie. Dowódca naszej kompanii zapytał, dokąd chcę pojechać. Odpowiedziałem, że na Ukrainę. Powiedział: „Jedź do swojej chochlandii”. Od tamtej pory pojawiła się u mnie do nich „miłość”. Potem zrozumiałem, czym jest Hołodomor. Pomogła mi w tym mama. Moja koncepcja artystyczna obrazów o Hołodomorze – pokazać diabelską istotę Moskali. Nazywają nas „braćmi”, a pożerają żywcem. Starałem się zwalczyć ich rosyjski faszyzm niemal w każdym swoim dziele. Co dalej? Dla nas tylko chwała i zwycięstwo. Będziemy iść tą drogą. A takie zgromadzenie daje nam możliwość zamanifestowania swojego protestu”. Mykoła Szkurko, przewodniczący Niżyńskiego oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta”: „W 1990 roku powstało Towarzystwo Języka Ukraińskiego im. Tarasa Szewczenki – jedyna demokratyczna, patriotyczna organizacja. Dzięki TUJ uformował się skład Rady Najwyższej, który przyjął brzemienne w skutki „Deklarację o suwerenności państwowej Ukrainy” oraz „Akt ogłoszenia Niepodległości Ukrainy”, wiele innych ustaw, które legły u podstaw naszej dalszej pracy. Nie zmniejszyło się znaczenie „Proświty” także we współczesnej Ukrainie. Inna sprawa, że nie zajęła ona w państwie należnego miejsca. Weźmy doświadczenie naszych najbliższych sąsiadów – Słowaków. Mają Macierz Słowacką – pierwowzór naszej „Proświty”. To instytucja, której państwo deleguje część swoich funkcji, dotyczących instytutów, muzeów, kinematografii z odpowiednim finansowaniem państwowym. I przy tym wszystkim – jest to stowarzyszenie społeczne, które wybiera swoje kierownictwo. To nie mianowani urzędnicy, a instytut społeczny w swojej formie. Czego potrzebujemy, kiedy mamy już 30 lat państwowości? Czas, abyśmy zamanifestowali o sobie na wysokim szczeblu państwowym. Możemy wziąć na siebie te funkcje, których państwo nie może wypełnić, zwłaszcza w dziedzinie ideologiczno-informacyjnej. „Proświta” musi iść do władzy i brać na siebie część tej władzy”. Własna inf.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn