Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału
Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane
і ісанши | наван ся Р й реч Р - У Й - -ь з п і Й ччто ня - ишио'яьго з, Чо дет - Са зак - - яо ни она аю - ч . ій - ««"Єе'зі . - - че ять - ій ї ЕВ 1 МИ 0" Оегтпо. Ригспазе оп умлм.А-РВЕ.соп іо гетоуе іпе маїегтакк атжечаї З і-конче вн ОО ть -- | - 70 РР пре трівня , іній інь о пре р Е очи РР ар о со жіно ню " і РР РН | - и чи , ли Й о я не і - Ем --- - занинннивийф ня 0 - ін - ДЖ се ото оте одіж ай енд Р РЕ р ная й пов Р за - 5 ожжжвжеог
лій
сш сот 0 т вант ной й аю Гі ск "ої "и -. чи ч й - ь, 1 |. - чі - чи ' кб и - - Й п - ці й.ю «ЧИ г в НКР, З і М - ч й, - а -, «Й - ч У - - . - З - Пози он з б «З " чи Че я Ж 1 Ли " «Ло я чі . - ї . . - - ; і") я, чі - » . 4 і б; їі " - 1 бно
лк р і з г, б Р Я, Р| УРЕ) іі м дені, Р Кк з пи ОВУ 2 не ру тю ко ) "т , че до, - чо ; . б 1 Л Го Р Й й Р і - "і Ф й и жи пні Й ") и г і я і і "У, ч Р Ж края - : "и Р. з , Р з - | - зай Р
и Її
У
Ж ож
. Яй
є жожезюо Вій
і и і Р й
Р
і
Ф
24 приходить той день, коли, незалежно від справах, у ратному і хліборобському труді - | молимо віку і ваготи життєвих випробувань, зводимо очі до про те, аби відчути Иого лагідний погляд ! ПОмічну
Нього -- Заступника у вбїх бідах і нещастях, у руку... Бо хто Миколая любить ! просить, тому Він вигнанні й хворобі, у світлих бажаннях і добрих завжди помагає.
-
«PROŚWIATA»: 1868–1906
PIĄTY ZJAZD «PROŚWIATY»: POD ZNAKIEM JEDNOŚCI
Musimy pamiętać o tym, że w życiu każdego państwa jest zapewne organizacja, która od wieków stanowi jego duchowe oparcie, która zawsze wyraża nadzieje i oczekiwania swojego narodu na lepszy los, a jednocześnie gromadzi dla siebie nieprzemijający kapitał, jakim jest zaufanie i wdzięczność tegoż narodu. W losach Ukrainy taką organizacją od już 128 lat jest «Proświta», której dzień narodzin przypada na 8 grudnia 1868 roku.
Mimo prześladowań, obcego ucisku i zakazów, «Proświta» odrodziła się przez Towarzystwo Języka Ukraińskiego im. Tarasa Szewczenki. Delegatom i gościom Piątego Zjazdu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki
Anatolij Pohribnyj i Szapoval, członkowie prezydium, przypomnieli, że na świcie odrodzenia państwowości ukraińskiej «Proświta» stała się iskrą, która rozproszyła mrok komunistycznej nocy.
Z łona «Proświty» wyodrębniła się większość nowoczesnych, demokratycznych organizacji i partii, które jednak nigdy nie zdołały osiągnąć skali Towarzystwa.
Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki zajmuje ważne miejsce w procesie ogólnonarodowego duchowego odrodzenia i wezwało do utworzenia ogólnoukraińskiej organizacji, mimo wewnątrzpartyjnych sporów, które wywołał sam ten ruch.
Członkowie [...] tak niewyobrażalni: POLITYCZNIE. Proświtianie zawsze troszczyli się o duchowe i moralne zdrowie narodu, (Młoda Proświta [...] grupowanie) [...] ugrupowania, niemal do karłowatych rozmiarów, były przewodnikami idei ukraińskiej państwowości, wiekowych wartości. Przez pryzmat [...] Proświtianom jednak udało się uniknąć takiego losu narodu, włożyli niemałe [...] wysiłki [...] zajmowali się [...] przybyć na swój zjazd zjednoczeni i [...] wysiłkiem, aby kraj stał się niezależnym, demokratycznym państwem, [...] «na zasadach ogólnopaństwowych / [...]» zjednoczeni dla osiągnięcia wspólnego celu.
Położenie narodu ukraińskiego na swojej ziemi, po stuleciach duchowej ruiny i obcej okupacji, jest katastrofalne. Podstępny wróg swoją wschodnią chytrością zadał niemal śmiertelny cios prosto w splot słoneczny narodu, sięgając po to, co najświętsze, – naszą mowę. Bez niej jesteśmy skazani na obce drogi, z piętnem niewolnika. Ogromnych wysiłków wymagało od proświtian Ukrainy w ostatnim czasie to, aby w Zasadniczym Prawie już niepodległego państwa zapisano jednoznacznie: Językiem państwowym na Ukrainie jest język ukraiński! (Artykuł 10 Konstytucji Ukrainy). Ale okrutna rzeczywistość naszych dni jest taka, że droga od proklamacji do urzeczywistnienia jest usiana cierniami obcego fałszu, i pokonanie jej to zadanie niełatwe.
Aby przybliżyć ten upragniony czas, zebrali się proświtianie na swoim zjeździe, by obejrzeć się wstecz, na to, co zrobiono, przeanalizować przeoczenia i błędy, określić zadania na jutro. Tylko jednym frontem wszystkich narodowo-demokratycznych sił zdołamy się ostać. Hasłem przewodnim zjazdu jest: ukraińskie na Ukrainie, [...] zalewających nas wczorajszych moskiewskich zwierzchników i lokajów, «małorosjan», których [...] w naszej Ojczyźnie [...] pobłogosławił proświtiański Patriarcha Kijowski! Wszystko! Rusini Ukrainy. Aktywny udział proświtian w procesach państwowych [...] owocnych.
...utworzenie wysoko ocenił Prezydent Ukrainy Leonid Kuczma. Z tej okazji powitanie z okazji otwarcia odczytał kierownik służby Wasyl [...] Prezydenta ds. humanitarnych. Krzemień. Sam przewodniczący Towarzystwa wyraził [...] polityki [...] zainteresowanie poruszanymi [...] i ich [...] pracę [...] Świątobliwy Filaret [...] państwa nie uniknął [...] wszystkich nowych organizacji politycznych, to myślę, że Towarzystwo «Proświta» znacznie przewyższyło pod względem praktycznych wyników wszystkie pozostałe organizacje polityczne, zupełnie nie umniejszając ich znaczenia» – stwierdził z przekonaniem wicepremier Iwan Kuras. «Wy staliśmy się świadkami tego, jak zmieniło się podejście do państwowego statusu języka ukraińskiego dzięki «Proświcie».
A społeczeństwo ukraińskie stało się także świadkiem nawiązania konstruktywnej współpracy Towarzystwa z organami rządowymi w kwestiach polityki językowej. Przykładem takiej współpracy są m.in. «okrągłe stoły», zorganizowane przez «Proświtę» wspólnie z Ministerstwem Oświaty, Ministerstwem Kultury i Sztuki, Ministerstwem Informacji oraz innymi strukturami rządowymi, na których opracowano konkretne działania mające na celu realizację postanowień Konstytucji Ukrainy w życie.
Państwowy program celowy «Język ukraiński», opracowany przez Towarzystwo i jednogłośnie zatwierdzony przez delegatów zjazdu, powinien stać się tym stopniem, po pokonaniu którego społeczeństwo ukraińskie uwolni się od wyczerpującego kolonialnego bagażu, ciągnącego je ku wczorajszemu koszarowemu zmierzchowi.
Sprawozdanie z działalności przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» Pawła Movczana, którego tekst publikujemy w tym numerze gazety, to przemyślenie przebytej drogi i wyznaczenie szlaku w burzliwych czasach. «Trudy i dni». «Niektórzy chcieliby, by «Proświta» miała wielkie ambicje polityczne – zaznaczył prelegent – a my jesteśmy potrzebni do spraw narodowego odrodzenia, w którym kwestia języka [...] przykład»
W sprawozdawczym okresie to jedno z głównych zadań Proświty. Do tego nurtu dołącza się także aktywna polityka wydawnicza. W ramach sieci Proświty ukazuje się drukiem 14 wydań prasowych, wśród nich «Słowo Proświty», «Siwerszczyna», «Dzwon Sewastopola», «Proświta», «Ludowy Lekarz Ukrainy», a także czasopisma, w tym dla dzieci. W kwietniu 1995 roku zarejestrowano wydawniczy ośrodek «Proświta», na którego dorobku znajduje się wiele dobrych i potrzebnych książek; szczególne miejsce wśród nich zajmuje «Kobzarz» Tarasa Szewczenki w opracowaniu graficznym Wasyla Łopaty.
Ważne kroki poczynione przez Towarzystwo to utworzenie proświtiańskiej telewizyjno-radiowej kompanii.
Skuteczność «Proświty» to żmudna praca, dlatego najważniejsze przedsięwzięcia znajdują szeroki oddźwięk w środkach masowego przekazu, w tym w telewizji. «Proświta» jest szeroko reprezentowana we władzach, w tym w parlamencie, gdzie przychodzi jej prowadzić swoisty piknik dla deputowanych, którym brakuje państwowego podejścia do rozwiązywania tych czy innych problemów.
Ważne zadania stoją przed «Proświtą» także w perspektywie. Pierwszoplanowe z nich znalazły odzwierciedlenie w dokumentach zjazdu, znacznie uzupełnionych w toku dyskusji uczestników: referaty.
Jako pierwszy przemówienia rozpoczął przewodniczący Kongresu Ukraińskiej Inteligencji Iwan Drach, po raz kolejny wskazując główną przyczynę porażek demokratów: «Stale się bronimy, pokornie ustępujemy… Nie opracowujemy jeszcze taktyki natarcia, ważnej dla postępu naprzód».
Dyrektor Instytutu Literatury NAN Ukrainy akademik Mykoła Żulynski, przekonany…
Przewodzenie organizacji… Ta młoda generacja przed… w walce z okupantami… nie mniej znacząco… udział w… na Ukrainie… wypowiedzi «Proświty»… Wysoko… forum… kierownictwo rady…
budowy nie słowami, lecz czynem niepodległej Samostijnej Soborniej Ukrainskiej Derżawy, w okresie państwowego umacniania się oraz reform gospodarczych, ukierunkowanych na postęp ku cywilizowanemu, humanitarnemu społeczeństwu, w którym jednakowo będą ceniono zarówno ludowe dziedzictwo duchowe, jak i kulturalne dobra.
Dzisiejszy zjazd proświtian odbywa się w odpowiedzialnym czasie, w którym Ukraińcy mieliby czuć się pełnoprawnymi gospodarzami własnego kraju, a nie narodem zniewolonym i zdenacjonalizowanym. Przewodniczący obwodowych zrzeszeń: Harczew (Krymskie), Roman Kulczycki (Lwowskie), Mykoła ... (Tarnopolskie), Hanna Kałamba (Kijowskie)...
Forum proświtian, co bardzo symboliczne, odbyło się w przeddzień historycznej daty: piątej rocznicy referendum, które potwierdziło w powszechnym głosowaniu Akt o proklamowaniu niepodległości Ukrainy. Od teraz będziecie prowadzić szeroką pracę wyjaśniającą, pracę proświtiańską w społeczeństwie, w imię utwierdzania narodowych systemów wartości, i będziecie kierować ludzi ku twórczemu nurtowi konstruktywnych przemian, postępu i konsolidacji społeczeństwa oraz jedności i wzajemnego porozumienia.
Szczerze pragnę podkreślić wielką rolę proświtian w obronie fundamentalnej wartości naszego narodu, jaką jest ukraiński język, oraz ukraińskiej przestrzeni informacyjnej. Ludowy Rada Ministrów Ukrainy, Wiktor Łahajnyj (Zakarpackie), Mykoła Rudyj (Doniecka obwód, zastępca przewodniczącego), kierownik klubu Gabinetu Ministrów, ...enko (Bukowińskie), Hanna ... (Tarnopolskie) ...
Na zjazd przybyło 204 delegatów ze wszystkich obwodów oraz 82 przedstawicieli organów państwowych, organizacji społecznych i partii.
Warto przypomnieć, że «Proświta» to dziś 25 zrzeszeń obwodowych, Krymska Proświta z 15 oddziałami, 447 zrzeszeń rejonowych i miejskich oraz 14364 organizacje pierwotne. Ogólna liczba członków indywidualnych wynosi 550 tysięcy, członków zbiorowych – ponad 500 tysięcy.
37 delegatów (18 procent) reprezentowało Ruch Ludowy Ukrainy, 19 członków Ludowego Ruchu Ukrainy, 6 – Ukraińską Republikańską Partię, 5 – Ukraińską Ludową Partię oraz 3 – Demokratyczną Partię Ukrainy i inne.
Szczegółowo przedstawiło się w sprawozdaniu Przewodniczący Towarzystwa Pawło Mowczan: „My, proświtianie końca XX wieku, musimy uświadomić sobie położenie narodu ukraińskiego w stale zmieniającym się świecie, dostrzec jego perspektywę i odnaleźć na nowo własną drogę rozwoju. Walka o kluczowe pozycje języka ukraińskiego w państwie ukraińskim jest zadaniem, które stoi przed «Proświtą»."
Znany pisarz ... wypowiedział się: „Gdyby na szali położyć dorobek ... i wysiłki ... proświtian, ich wkład byłby nieoceniony.”
Leonid Kuczma
Z poważaniem
Tłumaczenie maszynowe
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
Wysoce szanowni deputowani!
Bez jakiejkolwiek patetyki i zbędnego pafosu mogę stwierdzić, że my, uczestnicy i duchowi przedstawiciele narodowej strony, możemy powiedzieć, że trzyletni okres, który nie jest najważniejszy w losie mojej Ukrainy, nie jest przesadą nazwać tym odcinkiem okresem prób na dojrzałość narodową i męstwo.
Zapewne łatwiej jest wyobrazić sobie wszystkie te wysokie moralne cechy w otwartym boju, w otwartej walce, kiedy wroga rozpoznajesz twarzą w twarz i widzisz realną granicę, za którą stoi. Nasz wróg jednak jest wielogłowy, wielotwarzowy, rozmyty w rysach, ale wszechobecny i konsekwentny: nie tylko zasadniczo, lecz kategorycznie nie chce Ukrainy. Tej Ukrainy, która nam boli, Ukrainy, pod narodowym sztandarem której może być prowadzona okrutna antyukraińska polityka.
W przededniu 5. rocznicy przeprowadzenia Ogólnoukraińskiego referendum możemy i musimy z pełną szczerością uznać, że obraz tej Ukrainy, którą pielęgnowaliśmy przez całe swoje życie i za którą złożyli głowy nasi duchowi przewodnicy, nasi praojcowie i ojcowie, tej Ukrainy, która mogłaby stanąć na równi z innymi państwami europejskimi, został zniekształcony: społecznymi kłopotami, z którymi można częściowo się pogodzić, wypaczony ukrainofobią wielu urzędników, nienawiścią do Ukraińców ze strony „piątej kolumny” w strukturach państwowych, prowokacyjnością i szowinizmem komunistów, rozjedzony zaduchem i agentami moskiewskich służb specjalnych i za-
...sprzedajnością całego tego samego niezniszczalnego bohatera naszej historii – chochła, zaślepionego nienawiścią do własnego brata-Ukraińca albo wieczną pretensją do Wszechmogącego, czego ten «brat» na widoku wciąż nie został obrzucony błotem.... Smutny czas, ale pod względem znaczenia – podkreślam jeszcze raz – jest on może najbardziej decydujący, bo jakie fundamenty zostaną dziś położone przez całe świadome ukraińskie społeczeństwo, taka właśnie będzie Ukraina. A ten czas wymaga nie burzliwych manifestacji, deklaracji i apeli, lecz uporczywego przeciwdziałania, przejmowania inicjatyw, obrony narodowych priorytetów i wreszcie wywalczania miejsc na wszystkich szczeblach we władzach.
Lata przekonywały nas, że rynek, zdeterminowany obiektywnymi prawami, jest również progresywny. Wprowadźmy rynek – i wszystko stanie na swoich miejscach.
Jednak dopiero z upływem czasu zobaczyliśmy,
że gospodarka jest ściśle związana z
(pracownikiem, w jego bezpośredniej narodowej, historycznej, psychologicznej i społecznej konkretności. Dopiero teraz władze zaczynają uświadamiać sobie to, co my wiedzieliśmy na pewno: że w każdym kraju gospodarka ma swoją specyfikę i filozofię. Tak długo oczekiwana, konieczna wola narodowa, ideologiczna niezależność od komunistycznej despotii obróciły się wielką depresją gospodarczą i duchową, społeczną katastrofą oraz demograficznym osłupieniem. Zobaczyliśmy, że narodowa samoświadomość u większości ludzi jest już zanikła, u pewnej zaś części ma charakter obronny (syndrom rezerwatu), a u niektórych — co znamienne — wyzywający. Niektórzy «superdemokraci», przedstawiciele tak zwanej elity politycznej, traktują tę samoświadomość jako atawizm; im szybciej się jej pozbędziemy, tym szybciej staniemy się szczęśliwi i zamożni. Mało kto dba o powszechne poczucie patriotyzmu, które musi się zaczynać od reanimacji poczucia narodowego, od sumienności rodzinnego człowieka, pracownika i obywatela. My, Ukraińcy, czujemy skórą, że naszą tradycyjną psychikę, która ocalała po tylu najcięższych próbach, chcą znów przemleć, rozgnieść, przesiać przez obce ideologiczne sita. Zamiast komunistycznej despotii przyszła do nas i zalepiła nas totalna propaganda kategorii społecznych i estetycznych, wyobrażeń, które nie są nam właściwe, a nawet po prostu zgubne dla nas. Ukraińcy mają swoją kulturę, ze swymi moralnymi i estetycznymi zasadami, swoją hierarchią wartości, których niektórzy zalecają nam się pozbyć jako atawizmu.
NASZA IDEA
«PROŚWIATA»
1868-1996
UKRAINA
Raport sprawozdawczy na III zjeździe Ogólnoukraińskiego
towarzystwa
Światopogląd naszych ludzi dziś nie kształtuje się, lecz deformuje na poziomie podświadomości za sprawą reklamy, bombowych przekazów, „żywotnych” standardów, nowych kryteriów moralnych; duch nie prześwietla się, lecz zamula różnymi thrillerami, westernami, które szczepią cynizm, zwierzęcą agresywność i samowolę. Środki masowego przekazu kreują obraz cynicznego zwycięzcy, narzucają taki styl życia, który może wywoływać jedynie określone odruchy. Tym cienkim warstwą inteligencji, dzięki której właściwie przetrwał naród, warstwą prosvitian, składającą się z nauczycieli, regionalistów, pracowników muzeów, lekarzy, wykładowców uczelni, pozbawioną dziś zarówno głosu, jak i wpływu. Fryzura cynizmu, zgnilizny i wszechdozwolenia, wszechwiedza wypala warstwę ozonową, obereg duchowego klimatu narodu. Ta droga nas do świątyni nie zaprowadzi. Zasady oligarchicznego życia, zaproponowane przez Zachód, są dla nas nie do przyjęcia. Dlatego nostalgia za „światłą przeszłością” ogarnia nawet tych, którzy aktywnie przeciwstawiali się totalitaryzmowi.
Potrzebujemy zapewne takiego modelu społeczno-politycznego, który odpowiadałby organicznie naturalnym, życiowym potrzebom narodu, jego istotowo-moralnemu składowi i sprzyjał rozwojowi jego twórczych zaczątków. Każde ślepe kalkowanie czy zapożyczanie obcych ideologicznych klisz z naciskiem na słowo „demokracja” obraca się dla nas w wszechdozwolenie i nową, niesłychaną falę rusyfikacji.
Ukrainie potrzebna jest własna ideologia, w której prawa człowieka nie wypierałyby praw narodu. Kalkowane mechanizmy rynkowe bez uwzględnienia tradycji narodowych, bez moralno-historycznego podłoża doprowadziły do sprośności, do łysogłowia, do bezgłowia, do nowej fali kosmopolityzmu, o której trafnie powiedział Prezydent Ukrainy Leonid Danyłowycz Kuczma, że jest to „ideologia tłumienia narodowego oraz praktyka zniekształcania historycznej i kulturalnej pamięci”.
Nasza ideologiczna dominanta była określana przez filary i opiera się na wysokich wartościach narodowych, które wyróżniały nasz naród spośród wszystkich innych i rozciągały się na ogromnych przestrzeniach naszej ojczyzny, od Sanu do Kaukazu. Nasza świadomość narodowa kształtowała się na filozofii, historii i religijnej orientacji na nieuchronne zmartwychwstanie.
Ukraińcy, moim zdaniem, najmniej przejmują się eschatologiczną problematyką końca świata, co nadaje naszej myśli narodowej szczególne zabarwienie. Bo nasze wartości narodowe są nieprzemijające, dlatego i nasza historia to nie tylko walka o swoje miejsce w świecie, ale i ciągłe zmaganie wiecznych wartości narodowych z przemijającym czasem. To jest nieustanna walka, po części tragiczna, przez niemal cały odcinek historyczny. I musimy to uświadomić sobie. Chwilowe, szatańskie dążenie do wzięcia góry nad wiecznym i nieprzemijającym, którym są i nasze pieśni, i nasz melos, i nasze narodowe formy architektoniczne, i nasze dumy, i nasze moralne zasady rodowe, i nasz język. Tu arena walki nie jest wyznaczona tylko kołem «Ukraina – Rosja» – nasz duchowy kontynent stał się areną walki Dobra ze Złem. Jesteśmy nie tylko świadkami tego zmagania, ale i jego uczestnikami.
Celowo zmieniam skalę problemu, aby nie upraszczać go i nie sprowadzać tylko do kwestii językowej, która, oczywiście, jest najważniejsza. Ale pozwólcie mi zapytać, dlaczego przy faktycznym rozwiązaniu tej kwestii, na przykład w obwodzie lwowskim, mamy niepocieszający ogólny obraz? Dlatego, że atak na Ukrainę prowadzony jest frontalnie, nie tylko przez północnego sąsiada. Do działania weszły straszliwe mechanizmy narodowego wyniszczenia na najwyższych szczeblach hierarchii. Nie mam prawa, rozumiejąc to, ograniczać się tylko do dwubiegunowych schematów: my – Rosjanie, demokraci – komuniści, UPC MP Wołodymyra Sabodana czy UPC KP – Filareta...
My, prosvitianie końca XX w., musimy uświadomić sobie położenie narodu ukraińskiego w stale zmieniającym się świecie, widzieć p per-
Р - лин кни ПР .
«Proświta»
Pawła MOWCZANA
...zdolne będą odnaleźć swą własną drogę rozwoju. Przyjrzyjcie się uważniej tym wartościom, które walą lawiną z wymarzonego wolnego Zachodu: epidemie dyskotek, reklama pornografii, psychozy roku. Więc z czym integrować się na Zachodzie, z jaką kulturą!
Masową
Czy nasza własna produkcja (audio, wideo, książkowa, filmowa, teatralna, muzyczna) jest potrzebna na rynkach międzynarodowych? Czy dopuszczą ją tam? To nie jest retoryka, ale pytanie, które wcale nie jest retoryczne: dlaczego właściwie nie mamy własnego wewnętrznego rynku wspomnianych, umownie mówiąc, towarów? Dlaczego to, co dziś kupowane jest przez naszych ludzi za nasze pieniądze, nie jest ukraińskie? Bez wyraźnej polityki państwowej paternalizm, i my jesteśmy skazani na konanie, na kulturowy rezerwat, który, szczerze mówiąc, już zarysował się we wszystkich kierunkach. Ponadto w ciągu ostatnich dwóch–trzech lat kultywuje się prowincjonalizm i obskurantyzm, które spychają nas do getta.
Wszystko to stało się hamulcem w intensywnym procesie samoidentyfikacji, który rozpoczął się dokładnie pięć lat temu, gdy do domu zaczęli wracać zewsząd generałowie, oficerowie, uczeni, muzycy, pedagodzy – z dalekich Syberii, z Sachalinów i Spitsbergenów.
A jakim przyjęciem witała ich rodzinna ziemia, lepiej nie wspominać. Natomiast dawne kierownictwo państwa z zachwytem witało powrót Niemców, i Tatarów, i..., a teraz płyną do nas „bracia” – Kurdowie, Arabowie, Pakistańczycy, Afgańczycy, Wietnamczycy... Brakuje tylko braci z wysp odkrytych przez Mikłucho-Maklaja... Przy tak „szczelnych” granicach od strony naszego najstarszego brata, który skupuje ziemie na Południu Ukrainy, wkrótce oni tu będą.
Dlatego pytam — nie tylko was: czy możliwy jest postęp państwowy przy takim podejściu, jakie panuje zarówno w polityce kulturalnej, jak i narodowej? Bez procesu — do tego intensywnego! — samoidentyfikacji, bez utożsamienia, bez tej samozgodności, samotożsamości z własną istotą nie może istnieć Ukraina. A urzędnik, od którego dziś zależy wiele, jest albo Rosjaninem, albo zrusyfikowanym internacjonalistą, a nie narodowo oddanym pracownikiem. Tę sytuację, tę atmosferę musimy zmienić my, cały ukraiński świat, siłami «Proświty» w każdym kraju, w każdym MIEŚCIE.
Nie mogę nie nakreślić jeszcze jednego ważnego czynnika, który istotnie wpływa na naszą pracę oświatową. To komercjalizacja kultury. Grandiozna infrastruktura biznesu kulturalnego przenika coraz głębiej: głębiej w środowisko narodowe, rozpala popyt, kusi i wyniszcza. Same tylko rosyjskie „gwiazdy popu” wywożą z Ukrainy 50 mln dolarów rocznie. Tak zwana cywilizacja rynkowa jest nam narzucana przez elektroniczne środki masowego przekazu, przez gazety, radio, reklamę. Ta tak zwana cywilizacja działa wbrew tradycjom narodowym, kulturze narodowej i jest jakby ponadideologiczna. Jej niebezpieczeństwo polega na tym, że nigdzie i przez nikogo nie jest otwarcie postulowana, nie sprowadza się do jednej formuły na wzór komunistycznej. Jej szatańska istota polega na tym, że przenika wszędzie: do obyczajów, do oświaty, do stylu życia. Wszystko to na tle szerokiej rusyfikacji, ponieważ ta rynkowo-konsumpcyjna ideologia, która, podobnie jak komunistyczna, jest amoralna, bezbożna, w Ukrainie realizuje się poprzez obce rosyjskie słowo.
Właśnie w takich warunkach my, proświtianie, musimy pracować, przeciwdziałać, walczyć. Co zrobiliśmy w takich warunkach, jak działaliśmy w tej nietypowej sytuacji, w jakiej jeszcze nie była Ukraina? Mając niepodległość, wszystkie atrybuty państwowości – od granic po państwowe odznaczenia – najdotkliwiej odczuliśmy utratę pozycji w tym, co najważniejsze i najświętsze – w kwestii językowej. Najmniej chciałbym dziś uciekać się do ogólnikowego krytykanctwa, do obelg i paszkwilanctwa. W przeddzień 1 grudnia, kiedy naród ukraiński w „jednym porywie”, jak powiedział Prezydent, „potwierdził swoją niezłomną wolę posiadania własnego państwa”. Państwo... Mamy je. Ale aby stało się ono nasze, trzeba przede wszystkim nam wzrosnąć ilościowo do masy krytycznej, by liczono się z nami jako z rzeczywiście polityczną siłą.
Mamy taką możliwość. Mamy wszystkie warunki, by stać się tą siłą. Przyjęciem Konstytucji przechodzimy ze stanu przygotowawczego do stanu aktywnego działania. Jestem głęboko przekonany o tym. Biorąc pod uwagę wszystkie wyżej wymienione problemy i czynniki, musimy zrozumieć, że stary schemat, według którego działaliśmy, to wczorajszy dzień. Nowa specyfika wymaga nowych podejść i nowych programów. Ale o tym później.
Podsumowując logicznie działalność Proświty za ostatnie trzy lata, które, chciałoby się wierzyć, były najcięższymi w życiu Ukrainy, chciałbym uniknąć schematycznego ujęcia w zwyczajnej formie, lecz muszę sięgnąć po statystykę. A ta świadczy o tym, że Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki na dzisiaj ma 25 organizacji obwodowych, Krymską z dziewięcioma podziałami oraz Sewastopolską organizację miejską, które zrzeszają 447 organizacji rejonowych i miejskich oraz 14 364 podstawowe ogniwa. Ogólna liczba członków indywidualnych wynosi 650 tysięcy, członków zbiorowych – ponad 500 tysięcy, a wśród nich są Chersoński Zakład Kombajnowy, Zaporoskie Akcyjne Zjednoczenie «Motor-Sicz», Dniepropetrowski Zakład im. Pietrowskiego, placówki naukowe, resorty, przedsiębiorstwa, zakłady edukacyjne, jednostki wojskowe...
W każdym obwodowym zjednoczeniu oraz w mieście Sewastopolu pracuje na stałym etacie średnio 2–3 pracowników, co wraz z pracownikami Sekretariatu Zarządu Centralnego składa się na 84 etaty.
Działalność organizacyjna była ukierunkowana na poszerzanie sieci oświatowych ognisk, tworzenie centrów kulturalnych, bibliotecznych i wydawniczych, wydawanie gazet i czasopism oświatowych w każdym obwodowym centrum. W okresie sprawozdawczym liczba naszych wydań prasowych wzrosła do 14. Chciałbym szczególnie wyróżnić «Siwerszczynę», «Proswitę», «Sicheslawski Kraj», «Krymski Wisnyk», «Dzwin Sewastopolja», «Słowo Proświty», «Narodnyj Likar Ukrajiny», «Niżyńską Proswitę», «Nasze słowo», czasopisma «Ludyna i switt», «Wus», «Step», «Słobożanśkyj kraj», «Szczedryk», «Pysanka». Ich łączny nakład wynosi 200 tysięcy egzemplarzy, czego jest do płaczu mało, a przyczyną jest brak wsparcia ze strony państwa dla tych naprawdę państwowotwórczych wydawnictw.
Realizuje się idea naszego ubiegłego zjazdu: utworzenie własnej telewizyjno-radiowej kompanii «Proświta». Telestudio jest wyposażone w nowoczesny sprzęt komputerowy, lecz z powodu braku linii montażowej na razie produkuje filmy i poszczególne cykle audycji na UT-2 i UT-1. W okresie sprawozdawczym powstało kilka filmów telewizyjnych, wśród których warto wyróżnić filmy dokumentalne «Droga krzyżowa», która rozpoczyna 12-odcinkową opowieść o historii naszej narodowej Cerkwi, a także «Pearl Harbor, czyli nieznane strony z jej wojny światowej». Ponadto film telewizyjny «Ziemia we krwi. Zamiast Boga», zrealizowany przez reżysera O. Denysenka, o genezie komunizmu na Ukrainie i skutkach reżimu totalitarnego. W najbliższym czasie na ekranach pojawi się kontynuacja tego filmu, który zadebiutował 8 listopada na pierwszym kanale Ukraińskiej Telewizji.
Wyprodukowano 2 audycje telewizyjne o adaptacji społeczeństwa do nowych warunków rynkowych przy wsparciu fundacji «Odrodzenie». Telewizja «Proświta» zaprezentowała cykl w sumie z 28 odcinków – «Okno na Brytanię», który jest początkiem wymiany audycji z naszymi europejskimi sąsiadami. Przygotowany przez reżysera Gurama Petriaszwili, 6 wstępnych dziecięcych audycji telewizyjnych pod tytułem «Telesyk», a wspólnie z Narodowym Bankiem przygotowujemy cykl audycji o historii naszej narodowej waluty itd... A w tym «itd.» mieszczą się tajemnice twórcze, których kierownictwo TRK jak dotąd nie ujawniło.
Dzięki wysiłkom Towarzystwa «Proświta» w pracy jest jedyny w państwie artystyczno-naukowo-oświatowy film «Taras Szewczenko. Testament», z sześcioma seriami którego już zapoznał się IkinOo-, i telewidz. W najbliższym czasie na ekran wchodzą odcinki 7, 8 tego filmu, który powstaje dzięki wyżnyckim wysiłkom jako re – – mi dniu tn eń je,
Tłumaczenie maszynowe
Zarówno dzięki staraniom Ireny Klymenko, jak i wysiłkom autorów scenariusza, wśród których są Iwan Michajłowycz Dziuba oraz wasz pokorny sługa. Po zakupie odpowiednich częstotliwości zamierzamy jeszcze w tym roku nadać w eterze nasze pierwsze radiowe sygnały wywoławcze. Rozumiejąc, jak ważne znaczenie w naszym życiu mają kwestie ekonomiczne i prawne, utworzyliśmy nasze centrum «Reforma i prawo», gdzie dzięki wysiłkom dwóch entuzjastów, Swojaczenków (ojca i syna), wydawane są fundamentalne zbiory dokumentów normatywnych przeznaczone do jak najszerszego rozpowszechnienia wśród szerokich warstw ludności.
Utworzone audiowizualne centrum «Rodzinny kraj» rozpoczęło działalność od wydania cyklu kaset audio, do nagrywania których przyłączyły się nie tylko autorka i realizatorka Irina Klymenko, ale także najlepsi kijowscy aktorzy, realizatorzy dźwięku i kompozytorzy. Dzięki temu «Proświta» może teraz zaproponować dzieciom nagrane na głos najlepsze dziecięce utwory klasycznej literatury ukraińskiej.
Stało się już zwyczajem łączyć imię kierowniczki Wydziału Kultury Centralnej Rady Proświty, Eliny Bortniczuk, z masowymi festiwalami folklorystycznymi, prezentacjami autentycznych ludowych obrzędów z udziałem zespołów z różnych regionów Ukrainy w «Złotych Bramach» czy w Domu Nauczyciela, a także z wystawami najlepszych artystów w Kijowie. Szczególną dumą jest dla nas wystawa historycznego stroju L. Siemikiny oraz inne świąteczne i wieczorne imprezy «Proświty», które gromadzą liczną publiczność stołeczną i są transmitowane przez radio i telewizję. Niestety, z powodu braku środków, z powodu naszej biedy, w żaden sposób nie możemy nawiązać wymiany wystaw, przedstawień i objazdowych wernisaży «Proświty», które w stolicy i w terenie, w każdym obwodowym mieście, stały się małymi bastionami kultury ukraińskiej, której stan jest wam dobrze znany. Dlatego postanowiliśmy otworzyć przy ulicy Muzejnej 8 naszą małą salę wystawową i teatr małych form «Stodoła».
tu muszę powiedzieć o tym, z czego wyrzucam sobie i sobie samemu, i obecnym na sali: nie zdołaliśmy nawiązać należytego poziomu wymiany naszych sukcesów w pracy, często nie spieszymy się choćby o tym, by przez Centralny Zarząd w Kijowie ogłosić to, co robimy na miejscach, przesłać informację do centrum prasowego «Proświty», poinformować o planach wydawniczych. Co to — inercja, nieobowiązkowość, obojętność? Czy nadmiar woli — przecież każde nasze zrzeszenie, każda organizacja pierwotna pracuje według indywidualnych planów pracy, Centralny Zarząd nie wiąże woli miejscowych proświtian, ale muszę przestrzec również przed tą odosobnionością, która prowadzi do prowincjonalności, chutorianizmu, a w konsekwencji do pomniejszenia dokonywanego dzieła. Jak pokazuje doświadczenie, zwłaszcza ostatnia konferencja w Zaporożu, «desanty kijowskie» z udziałem całej Głównej Rady zwiększają udział naszych przedsięwzięć, to sprzyja autorytetowi obwodowych zrzeszeń «Proświty». Bo jeśli na Zachodzie działają tradycje naszej niemal 130-letniej organizacji, ludowe poszanowanie, przejęte od dziadów i pradziadów, rozumienie, że być proświtianinem jest zaszczytne, to na Południu te odczucia zostały wytrawione, zniwelowane, i dopiero teraz, po tej naszej niedalekiej przeszłości, zostały odnowione mozolną pracą proświtian. Jesteśmy wdzięczni krajowym «Proświtom» Iwano-Frankowszczyzny, Lwowszczyzny, Tarnopolszczyzny, Rówieńszczyzny za ich stałą pomoc kolegom z południowych i wschodnich obwodów, za to, że są «stałym zapleczem» dla ich pracy.
Do «Proświty» ludzie przychodzą nie na jeden dzień, to praca na całe życie, to los — być dziś proświtianinem. Dlatego imiona Romana Iwaniczuka, Niny Bicz, Stepana Szulepy, Mykoły Kulczynskiego, Wołodymyra Zaremby, Marii Olijnyk, Raisy Łuk'janczuk, Mykoły Bratana, Anatolija Żurawskiego, Wołodymyra Kazbana, Bohdana Hołowina, Iwana Juszczuka oraz, niestety, nie jestem w stanie z braku czasu wymienić całej plejady proświtiańskiej, czczone są nie tylko w miejscowościach, zna je cała ukraińska Ukraina. Dziękuję im za codzienną żmudną pracę!
Tak, prosvitianin to powołanie. Czy nie dlatego nasza organizacja ostała się wobec usiłowań rozchwiania, rozbicia, rozpędzenia nas po małych regionalnych kątach, odsunięcia od pracy państwotwórczej, od podnoszenia idei narodowej, od formułowania bolesnych problemów Ukrainy?
W ciągu wszechukraińskich naukowo-praktycznych konferencji wymienię tylko najbardziej znaczące z nich: «Przestrzeń informacyjna a bezpieczeństwo Ukrainy» (Kijów), «Rola Słobożanszczyzny w historii odrodzenia ukraińskiego» (Charków), «Idea narodowa Ukrainy: przeszłość, teraźniejszość, przyszłość» (Odessa), «Zakarpacie w kontekście ogólnoukraińskim XX wieku» (Użhorod)... Na podstawie ich wyników wydano publikacje o wartości naukowo-praktycznej. Do tego wykazu warto dodać jeszcze konferencje zorganizowane przez Lwowską Proświtę, które zyskały ogólnoukraiński rozgłos: «Państwowość języka ukraińskiego. Osiągnięcia i straty», «Ukraińska genealogia», tarnopolską konferencję o problemach «Młodej Proświty», konferencje w Siewierskim Doniecku dotyczące humanizacji edukacji oraz w Zaporożu «Skutki rusyfikacji i sytuacja językowa oraz demograficzna na Południu Ukrainy i Kubaniu».
Można nam zarzucić nadmierne zamiłowanie do tej formy pracy prosvitiańskiej, lecz o jej zaletach świadczy szeroki udział inteligencji naukowej, oświatowej i technicznej ze wszystkich regionów Ukrainy. Myśleliśmy i mówiliśmy o wielkich sprawach, a czasem małymi siłami wykonywaliśmy wielką pracę. Nie będzie nieskromnością stwierdzić dziś, że właśnie dzięki inicjatywie «Proświty» do życia naszego młodego państwa, do obiegu politycznego weszły problemy poruszone na tych seminariach i konferencjach, zwróciły uwagę na pierwszorzędne podstawy kształtowania ideologii państwowej, włącznie z utworzeniem KUINU.
Zarząd Centralny i jego Sekretariat prowadziły swoją działalność również w kierunku oświatowym i metodyczno-organizacyjnym: «Proświta» corocznie organizuje imprezy o znaczeniu ogólnopaństwowym, a mianowicie: Dni Szewczenkowskie, uczczenie pamięci bohaterów Krut, ukraińskich hetmanów, wybitnych działaczy nauki i kultury naszego państwa.
Lektorzy Proświty odczytali tysiące wykładów. Nieustannie trwa działalność narodowo-oświatowa w jednostkach wojskowych Sił Zbrojnych Ukrainy. Nasi wysłannicy, pisarze, zespoły artystyczne, czołowi działacze nauki i kultury Ukrainy są częstymi gośćmi żołnierzy. Udzielana jest pomoc w urządzaniu świetlic wojskowych, uzupełnianiu bibliotek itp. – dziękujemy za to organizacjom obwodowym w Żytomierzu, Chmielnickim, Dniepropetrowsku i innym organizacjom regionalnym.
Po raz pierwszy na poziomie ogólnokrajowym możemy mówić o bibliotekach Proświty, które działają przy wszystkich obwodowych oraz wielu rejonowych i miejskich oddziałach Proświty, bo w obecnych czasach, niesprzyjających ukraińskiej książce, nabierają one szczególnego znaczenia. Tak więc księgozbiór Proświty w Kijowie rozpoczął współpracę z Państwową Biblioteką dla Dzieci i Młodzieży, Biblioteką Diaspory im. Oleha Ołżycza, organizując wieczory, wystawy, prowadząc dużą informacyjną oraz organizacyjno-metodyczną pracę. Musimy dbać o ukraińskiego czytelnika, a zwłaszcza o naszą młodzież. Dlatego warto zadbać o ogólną systematyzację naszych bibliotek, odnowienie ich zbiorów, poszerzenie abonamentu czytelniczego oraz wymianę.
Uwagę prosvitian zwrócił zawartość przygotowanej w gabinetach ministerialnych i przyjętej w pierwszym czytaniu przez Radę Najwyższą Ukrainy Ustawy „O działalności wydawniczej i rozpowszechnianiu produkcji wydawniczej”. „Proświta” zwróciła się do Prezydenta z propozycją niezwłocznego wydania Dekretu o ochronie ukraińskiego drukarstwa książkowego oraz zwolnienia wydawców ukraińskiej książki z podatku od wartości dodanej i podatku dochodowego. Mamy nadzieję, że nas usłyszano i taki Dekret się pojawi. A tymczasem ogromnym wysiłkiem obwodowych organizacji książka prosvitiańska jednak się pojawia we Lwowie, Połtawie, Użhorodzie, Czernihowie, Kirowohradzie i Równem, Drohobyczu, Żytomierzu, Ługańsku i Iwano-Frankiwsku. 9 tytułów ukazało się w wydawniczym centrum „Proświta”, zarejestrowanym w KWIETNIU 1995 roku, wśród nich „Ruś Kijowska: początki ukraińskiej państwowości” Raisy Iwanczenko, „Mentalność ordy” Jewhena Hucala oraz wydania dla dzieci „Moje rodzime słowo”, „Kochajcie Ukrainę”, „Jak pisać wypracowanie”.
Wydaje mi się, że nadszedł czas połączyć nasze wysiłki wydawnicze, przynajmniej warto pomyśleć o zbiorczym planie wydawniczym wszystkich organizacji prosvitiańskich Ukrainy, zebrać informacje o naszych wspólnych możliwościach wejścia na rynek książki i zrobić to, nie odkładając, powiedzmy, na później.
Lwowskiego Forum Wydawców organizuje wydawnicza spółka „PR… wspólnie z Towarzystwem… We Lwowie. Już mówiłem o tym, że sam… konstruktywna praca „Proświty” z organami władzy państwowej wszystkich szczebli… organizacji, takich jak iwano-frankowska (…), połtawska (M. Kulczynski), dniepropetrowska (W. Zaremba), nasze działania polityczne… autor… Antonenko i Wasyl Czepurny z Czernihowa… wydawanie gazety, czasopisma, książek, aktów… nie przeciwstawianie się nomenklaturze komunistycznej.
Styl pracy prosvitian jest wytrwały i przejawia się w realizacji konkretnych zadań. Powiedzmy…
w jej antyukraińskich demarszach; odrodzenie tych tradycji, poszukiwanie nowych form pracy. Profesor Pawło Czuczka to obrona ukraińskich interesów przed zamachami na naszą państwowość tzw. «rusinów» na Zakarpaciu: Laureat Nagrody im. Szewczenki, znany pisarz Roman Iwaniczuk — konsekwentny spadkobierca zachodnich prosvitian przeszłości, jeden z pierwszych założycieli naszego Towarzystwa. Chciałbym osobno powiedzieć o Jurim Hnatkewyczu, deputowanym Rady Najwyższej Ukrainy poprzedniej kadencji (podobnie jak Roman Iwaniczuk), obecnie przewodniczącym Kijowskiej Organizacji Obwodowej. Konstruktywnie i rzeczowo współpracuje ze strukturami humanitarnego profilu na szczeblu miasta, obwodu, państwa.
Centralny Zarząd «Proświty», dobrze rozumiejąc, że wprowadzenie do wszystkich sfer życia społecznego artykułu 10 Konstytucji Ukrainy należy zacząć od góry, zlecił Ju. Hnatkewyczowi
na — rzeczowy,
opracowanie projektu Koncepcji derusyfikacji stolicy Ukrainy, którą pozytywnie przyjęła opinia publiczna miasta. 5
Na wszystkich szczeblach naszych organizacji w tym czasie intensywnej pracy byli ludzie, nie «wrogowie z boku», lecz, zdawałoby się, swoi, którzy wszystko, co robiono w skali całego narodu, oceniali WYŁĄCZNIE z punktu widzenia: «wy wszystko robicie źle, bo to, co robicie, jest zawsze źle». I choć w «Proświcie» znajdzie się przestrzeń, od której można zacząć, żadna inicjatywa, dobre przedsięwzięcie nie zostały przez nas odrzucone. Jednak nikt z tych «superekspertów» czy «superpatriotów» nie przyłączył się choćby do udziału w jakimś wieczorze, nie mówiąc już o tym, żeby skorzystali z możliwości zorganizowania bardziej rozbudowanych przedsięwzięć. Te pretendujące kadry, które można jeszcze nazwać «błąkającymi się forwardami», bo zazwyczaj za nimi ciągnęły się spalone mosty i spalone nerwy kierownictwa w wielu ukraińskich ruchach i partiach, przybijały również do naszego brzegu. Z reguły w tej wojnie próżności i małego hetmanatu zawsze jeden poszkodowany – sprawa. Kiedyś psychologowie i socjologowie napiszą swoje badania o tym, co prowadziło te osoby i kto nimi kieruje, lecz teraz ja poruszę kwestie jeszcze gorsze, które naruszają zarówno honor, jak i sprawę.
Jak wszyscy wiecie, programy działalności «Proświty» w 1996 roku, tak samo jak w latach poprzednich, miały minimalne wsparcie państwowe, które w całości zostało wykorzystane na realizację tych programów oraz na pomoc w działalności organizacji obwodowych. Nie mamy znaczących wpłat sponsorskich, ale jesteśmy wdzięczni także za pomoc, której udzielały nam «Brokbiznesbank» na wydanie poszczególnych numerów gazety, fundacja «Odrodzenie» na przeprowadzenie Ogólnoukraińskiej konferencji, a także proświtianie z Rochester, którzy dzięki Lubomyrowi Labie zebrali środki na zakup komputera dla Sekretariatu oraz papieru dla gazety.
Ogólnie rzecz biorąc, w żaden sposób nie naruszamy ofiarności naszej diaspory, zarówno bliższej, jak i dalszej, lecz przygotowujemy program, jak im pomóc, choćby informacyjnie – chodzi o nowo powstałe grupy «Proświty» na terenach byłego ZSRR, zwłaszcza w Rosji – 32 zrzeszenia.
Gminy proświtiańskie Ukraińców istnieją w Polsce, Słowacji, Rumunii, Bułgarii, Chorwacji, Francji, Anglii, Argentynie, Brazylii, Paragwaju, Chile, Australii, Kanadzie i USA. Szczególnie chcemy podziękować Ukraińskiemu Narodowemu Związkowi (USA), który pomaga Proświcie w utrzymaniu księgozbioru, a w jakiś sposób od pięciu lat prowadzone są kursy języka angielskiego.
W 1996 r. Towarzystwo «Proświta» wraz z UNS przeorientowało organizację kursów na profesjonalny poziom nauczania, dzięki wyłącznie profesjonalnym nauczycielom. Ten program zmniejszył liczbę zaproszonych wolontariuszy do 32, ale podniósł poziom nauczania. W tym roku pracowało 34 grupy w 17 miastach.
Na bazie naszych kursów w Winnicy, Charkowie, Borysławiu, Lwowie i Kijowie stale działające kursy języka angielskiego w latach 1995–96 z pomocą «Proświty» przeprowadzono dla czterech grup deputowanych Rady Najwyższej. Teraz proponujemy naszym deputowanym podnieść przede wszystkim swoją znajomość języka ukraińskiego; zaproponowano zorganizowanie kursów języka ukraińskiego dla pracowników Gabinetu Ministrów, Administracji Prezydenta, pracowników ministerstw i ambasad. Te kursy zapewne należy zorganizować przy każdym oddziale «Proświty» dla urzędników państwowych wszystkich szczebli.
Dobrze byłoby, aby takie kursy działały specjalnie dla młodzieży. Ogólnie młodzież to priorytetowa troska «Proświty», wszyscy to rozumieją: nawiązano współpracę z organizacjami młodzieżowymi w Iwano-Frankiwsku, utworzono oddziały «Młodej Proświty» w zakładach edukacyjnych.
«Młoda Proświta» działa w Tarnopolu, Czerniowcach i w Wasylkowie w obwodzie kijowskim. Podeszli poważnie do tej kwestii w ruchu sportowym, gdzie zorganizowali udział w międzynarodowym turnieju dziecięcej drużyny «Proświta-koszykówka».
Nie możemy pozostać bez młodzieży, bo musimy przyznać, że niemal się spóźniliśmy. Stworzone [...] mowy oraz masowa kultura rosyjska znalazły wśród młodych Ukraińców szerokie grono zwolenników. Proświtianie nie powinni zapominać o tym w swojej działalności, bo powinna być ukraińska ma-
...masowa kultura, zorientowana na różne pokolenia. Jak udowodniły festiwale «Czerwonej Ruty», ta praca jest warta czasu. Nie zaszkodziłyby nam dziś ani ukraińskie «mydlane» opery, ani literatura przygodowa, a wszystko to, co tak hojnie wlało się do nas przez ekrany telewizorów, zaćmiło oczy meksykańską i brazylijską egzotyką...
Przestrzeń informacyjna Ukrainy powinna należeć do Ukraińców!
Ktoś chciałby, żeby w «Proświcie» były wielkie wstrząsy polityczne, a my jesteśmy potrzebni do wielkiej sprawy: prawdziwego odrodzenia narodowego, w którym kwestia językowa jest kluczowa. Już w 1994 roku z naszej inicjatywy i przy naszym udziale kwestię «języka urzędowego» obalono jako absurdalną. Znikła jako teza oficjozna, ale nadal obowiązuje dzięki tym przemalowanym partyjnym nomenklaturowcom, którzy przywarli do naszego narodowego organizmu i wyczerpują go ekonomicznie i duchowo.
W swoim wystąpieniu na uroczystym zebraniu z okazji 5. rocznicy Prezydent Ukrainy powiedział: «Najważniejsze to dostrzegać w kalejdoskopie życia społecznego główne procesy, przybliżać je świadomości ludzi, skłaniać społeczeństwo do przemyślenia teraźniejszości i przyszłości». Ja dodałbym: «Bo tylko przemyśliwszy przeszłość naszego rodu, możemy pojąć teraźniejszość i zrozumieć, że bez odrodzenia językowego odrodzenie narodowe jest niemożliwe».
Nasz zrusyfikowany Wschód Ukrainy jest tego dowodem – «mimo pojedynczych przejawów dążenia do ojczystego słowa» – tak pisze w liście z Doniecka członek Proświty Anatolij Maksymowycz...
Jeśli w naszym państwie, według oficjalnych danych, ukazuje się ponad dziewięć tysięcy czasopism, a obok państwowych utworzono 740 niepaństwowych organizacji telewizyjnych i radiowych, to zapytam was, szanowni deputowani: ile z nich bierze udział w magistralnym procesie odradzania się i budowania państwa? Czy wszystko w porządku w naszym królestwie, skoro z okazji 10-lecia istnienia niepodległej Ukrainy ukraińską nagrodę otrzymuje twórcza «Московских и Всеукраинских ведомостях» (?), a «Копейка», «Бульвар», «Jutari», «Grawiura» i «Teim» wykonują swoją destrukcyjną pracę przeciwko naszym dzieciom?
Nie mogę być spokojny, nie mogę nie martwić się o przyszłość państwowego języka, mojej ojczyzny, mojego dziecka, które nazywają «chochłuszką»… I nie mogę nie zacytować niedawno otrzymanego listu od znanego ukraińskiego pisarza Wsiewołoda Nestajka: «Ми… щороку, щомісяця, щодня втрачаємо…»
...
Tłumaczenie maszynowe
П'ч--року
Słowo PROŚWITY
«młodego czytelnika», tracimy,
powiem, nie piszę o młodym czytelniku, lecz o przyszłych obywatelach Ukrainy, patriotach; tracimy ukraińskiego widza, ukraińskiego słuchacza, tracimy już dziś przyszłość... Ale przytoczę dalej cytat W. Niestajki: «A jeśli natychmiast nie zrobimy czegoś, może być za późno. Możemy stracić naród». Tak, nasze straty są bardzo odczuwalne już dziś, a jutro staną się po prostu uderzające.
Bo co może być bardziej haniebne i bluźniercze niż nauczanie historii ukraińskiej i geografii w wyższych uczelniach w języku rosyjskim? Albo wydawanie literatury ukraińskiej w przekładach na język rosyjski? Albo otwieranie w szkołach ukraińskich równoległych klas z nauczaniem w języku rosyjskim? Albo też w szkołach o statusie ukraińskim prowadzenie naboru do klas początkowych z nauczaniem w języku rosyjskim... W porównaniu z 1993 rokiem mamy straszliwy krok wstecz w systemie oświaty: jeszcze w listopadzie 1993 roku Prezydent Ukrainy zatwierdził narodowy program «Oświata», którego głównym celem było określenie strategii rozwoju oświaty na najbliższe lata i perspektywę XXI wieku, stworzenie żywotnego systemu ciągłego kształcenia i wychowania dla osiągnięcia wysokich poziomów edukacyjnych, zapewnienie możliwości stałego samodoskonalenia osobowości, kształtowanie intelektualnego i kulturowego potencjału narodu. Ale zamiast tego dokumentu, zatwierdzonego w czerwcu 1994 roku przez Ogólnoukraińską Radę Pedagogiczną, przyjęto nową «Koncepcję wychowania...», od której, według naszej analizy, zieje z niechroniczną ukrainofobią. Na wspólnych konferencjach i «okrągłych stołach» przedstawiciele «Proświty» domagali się, aby język rosyjski nie wchodził do obowiązkowego komponentu szkolnego, lecz znajdował się w części wybieralnej, na jednym poziomie z innymi narodowościami, uznanymi za mniejszości narodowe. I jest to nasz zasadniczy postulat. Język państwowy - on i ma być państwowy.. Proświtianie najaktywniej uczestniczyli w procesie konstytucyjnym, - nie mogę tu
nie sposób wyodrębnić szczególnej aktywności Jurija Hudkewycza, zwłaszcza przy zmianie artykułu 10., którego pierwsza redakcja faktycznie uznawała język rosyjski za drugi, państwowy. Pod silnym naciskiem, ale trzeba oddać należne stanowczości Serhijowi Chmarze, który uczestniczył w komisji uzgodnieniowej, ten artykuł został przyjęty w takiej redakcji, jaką sformułowała właśnie «Proświta», aktywnie i przez kilka miesięcy, wykorzystując środki masowego przekazu, wprowadzając ją do świadomości wielu deputowanych. Konstytucja
Minęło.
Ale nas, członków Proświty, niepokoi pytanie: dlaczego konsekwentnie ignoruje się konstytucyjny zapis o państwowym statusie języka ukraińskiego. Dlaczego nie są wypełniane nawet wymogi tak ograniczonej, według określenia J. Muszkietyka, «Ustawy o językach», dlaczego ignoruje się Państwowy program rozwoju języka ukraińskiego? Dlaczego zarówno władza ustawodawcza, jak i wykonawcza oraz sądownicza na Ukrainie nie zachęcają do przenikania języka ukraińskiego we wszystkie sfery życia społecznego, lecz go zastraszają, hamują i ograniczają? Jeśli w szóstym roku niepodległości ukazuje się zaledwie 3 procent ukraińskich książek, a Ukraina faktycznie inwestuje w rosyjski przemysł papierniczo-poligraficzny, bo niemal co tydzień na Ukrainie otwierane są nowe gazety – rosyjskie, posłuchajcie tylko ich tytułów: «Bulwar», «Pietrowna», «Maski», «Janus», «Diabetik», «Balans», «Prywatyzacja», «Kriazh», «Wostok». Już nie mówię o tym, że tu, «w stolicy Ukrainy», tworzy się specjalne redakcje «Komsomolskiej Prawdy», «Argumentów i Faktów», «Izwiestii», «Prawdy» i mnóstwo innych rosyjskich wydań w tak zwanym małoruskim wariancie, to pojawia się pytanie, czy nie jest to zaplanowana, dobrze sfinansowana polityka etnolingwicydu? Przecież my wszyscy rozumiemy, że rusyfikacja, jakiej nie było nawet w czasach terroru w latach 30., jest środkiem duchowej ruiny i niszczenia ukraińskości w ogóle. Tę bezkarność musimy położyć kres, a władze państwowe muszą określić priorytety w narodowo-kulturalnej i językowej polityce: albo są z nami, albo z tymi czerwono-brunatnymi, którzy nie kryją swojej ukrainofobii. Przez wiele stuleci nasz naród, mimo zakazów i prześladowań, mimo represji, strzegł i pielęgnował ojczyste słowo, a teraz, w niezależnym, samodzielnym państwie, przychodzi nam walczyć o język! To paradoksalne, absurdalne i bezprecedensowe: większość najwyższych urzędników państwowych z wyzwaniem demonstruje pogardę zarówno dla narodu ukraińskiego, jak i dla Konstytucji, posługując się językiem cudzoziemców, którzy przez długie lata niszczyli naszą nację.
Na wszystkich szczeblach władzy państwowej, a szczególnie na Wschodzie i Południu Ukrainy, rośnie szalony nacisk sił antyukraińskich, trwa psychologiczny antyukraiński terror z elementami represji politycznych na tle narodowym w obwodach czernihowskim, sumskim, charkowskim, winnickim i odeskim. Wobec Ukraińców faktycznie wprowadzono czystki etniczne.
My, członkowie Proświty, rozumiemy, że bez zmiany sytuacji można dojść do punktu krytycznego, kiedy „Koliszczyzna” może stać się nieunikniona, a to oznaczałoby rozpad państwa, rozłam narodu. Dokąd więc patrzą ci, którzy odpowiadają za bezpieczeństwo narodowe!
Dlatego obrona ojczystego języka, ukraińskiej kultury to obrona praw narodu. Nie mamy innej Ukrainy poza tą, która jest ziemią naszych przodków i naszych dzieci.
Cieszyliśmy się, gdy imperium się rozpadło. Ale w postkolonialnej Ukrainie ono, jak nigdzie (Białorusi nie biorę pod uwagę), odbija się negatywnymi moralno-psychologicznymi skutkami.
I to dotyczy nie tylko języka... Jastrzębie-NKWDyści, zawodowi zabójcy i „kapusie” chodzą w państwowym zaszczycie, a bohaterowie, wojownicy UPA, aktywiści dawnej „Proświty” są poniżani! Ukraińskie władze nie chcą uznać ich za weteranów II wojny światowej.
Członkowie OUT „Proświta” im. T. Szewczenki z rozumieniem odnoszą się do istniejących obiektywnych trudności, które w latach niewoli odbiły się na globalnym kryzysie świadomości i spowodowały duchowe kalectwo całych pokoleń, ale nie możemy i nie musimy pogodzić się z tym, że chcą nas przemienić w ludzi z rezerwatu, a nasz język i kulturę w duchowe getto. Mamy dość także duchowej stałości, a więc i ofiarności, aby zmienić sytuację.
Dlatego Sekretariat i Zarząd OUT „Proświta” przeprowadziły szereg działań, aby narzucić swoją wolę tym, którzy realizują politykę narodową. Mimochodem zaznaczę: opracowaliśmy samodzielnie celowy program państwowy „Język ukraiński”. Na podobny program, na przykład w Rosji, zaangażowano dziesiątki instytutów i innych resortów. Trzeba odnotować pozytywny stosunek do niego, zarówno Prezydenta, jak i Premiera oraz wicepremiera Iwana Kurasa.
Realizacja tego Programu, jak i dziesiątek zaleceń, które wypracowano wspólnie z Ministerstwem Oświaty, Ministerstwem Kultury, Ministerstwem Informacji oraz Kijowską Administracją Miejską, to właściwie nasz program działania na następną kadencję. Bo bezwzględna realizacja artykułów 10 i 11 Konstytucji Ukrainy jest podstawą naszej działalności na najbliższe lata, środkiem, który zmieni sytuację polityczną i kulturalną na Ukrainie. Nie będę szczegółowo zatrzymywać się na niej.
Program został opublikowany w gazecie — wszyscy go macie w rękach; zaznaczę jedynie mimochodem główne kierunki tego Programu, który trzeba będzie realizować nie w Kijowie, lecz na całej Ukrainie, angażując wszystkie narodowo-patriotyczne siły, współpracując z nimi, a dla osiągnięcia sukcesów także w innych dziedzinach, nie tracąc z pola widzenia również nadchodzących wyborów do Rady Najwyższej,
«Proświta» jest gotowa do połączenia sił z Ludowym RUCHEM Ukrainy, KUIN-em, z KUN-em, z URP, DemPU i innymi nacjonalno-patriotycznymi partiami | organizacjami społecznymi... | przed nie tak znów odległymi wyborami prezydenckimi: albo będziemy mieli wiosnę i lato, albo wieczne syberyjskie «mrozy».,,
Na spotkaniu z Prezydentem Ukrainy wyraziłem swoje myśli dotyczące drugiego bieguna negatywnej energii, która gromadzi się w państwie. Jeśli na jednym biegunie są społeczne nieszczęścia, które wykorzystują komuniści, to na drugim – narodowe niedole, które mogą jednocześnie zaiskrzyć. I tu powinna zadziałać, jak mówią, własna odporność. Zatem perspektywa walki politycznej bez uwzględnienia istnienia ukraińskiego potencjału narodowego jest niemożliwa. I to także musimy sobie uświadamiać, odpowiednio działać i wpływać na regionalnych feudałów i półpanków.,
й В ВН ння лин Р ЕХ РР
п - и о ни - -
1868-1996
Wróćmy do Programu: wskazany główny cel jest realizowany przez Program w następujących działach: - Język ukraiński jako język państwowy Ukrainy. Polityka państwowa w sferze języka ukraińskiego, - Język ukraiński jako język narodowy tytularnego narodu ukraińskiego - PODSTAWA JEGO DUCHOWEJ I ARTYSTYCZNEJ KULTURY ORAZ ODRODZENIA. - Rozpowszechnianie języka ukraińskiego na świecie - podstawowy środek utwierdzenia Ukrainy jako wpływowego państwa światowego z nieodzownym tworzeniem na całym świecie ośrodków kulturalno-informacyjnych. Do realizacji tego Programu niezbędne jest odpowiednie narzędzie. Zaproponowaliśmy Prezydentowi utworzenie przy Gabinecie Ministrów odpowiedniego departamentu ds. języka ukraińskiego. Propozycja ta została przychylnie przyjęta przez Prezydenta i w najbliższym czasie Komitet ds. migracji i mniejszości narodowych zostanie zreorganizowany w odpowiedni urząd ds. języka. Zaproponowaliśmy Prezydentowi Ukrainy wykorzystanie potencjału «Proświty» i zbudowanie ODPOWIEDNIEJ wertykali, delegując do obwodowych i rejonowych administracji osoby z grona odpowiedzialnych i oddanych sprawie proświtian, rekomendowanych przez obwodowe zrzeszenia. Jestem przekonany, że ta propozycja zostanie zrealizowana, bo znalazła zrozumienie w Gabinecie Ministrów, a przede wszystkim u przewodniczącego Komitetu M. Żulińskiego i I. Kuras.
Język ukraiński jest narodowym dobrem społeczeństwa ukraińskiego, powinien być chroniony i wspierany przez państwo. Polityka językowa, jako jeden ze składników polityki państwowej, powinna być skierowana na zapewnienie optymalnego funkcjonowania języka ukraińskiego we wszystkich sferach życia społeczeństwa, jego dalszy rozwój i wzajemne oddziaływanie. Język ukraiński, pełniąc funkcję integracyjną, jest ważnym czynnikiem umacniania państwowości, zapewnienia rozwoju kulturalnego i gospodarczego naszego kraju.
Język ukraiński jako język państwowy w Ukrainie:
-- ma szczególny status polityczno-prawny na terytorium Ukrainy, cieszy się specjalnym wsparciem i troską społeczeństwa oraz państwa;
- pełni funkcję komunikacji międzynarodowej w państwie;
– Jest językiem administracji państwowej, używanym w oficjalnej, ustnej i pisemnej komunikacji, w działalności organów ustawodawczych, wykonawczych i sądowych, w oświacie, nauce i kulturze, w wojsku i środkach masowego przekazu, w sferze gospodarczej.
Program zmierza do stworzenia i ukształtowania polityki językowej, realizowanej przede wszystkim drogą regulacji prawnej, która przewiduje tworzenie ustaw i aktów normatywnych w sferze językowej, zwłaszcza opracowanie i uchwalenie Ustawy o języku ukraińskim, sporządzanie długoterminowych i krótkoterminowych programów różnych szczebli (państwowych, obwodowych, lokalnych) — a komu, jak nie proświtianom, je układać?!
Rozwiązanie całego kompleksu zadań, poruszonych w Programie, jest niemożliwe bez oparcia się na fundamentalnych badaniach naukowych. Z powodu braku kadr i środków finansowych nie zapewnia się niezbędnego zakresu i poziomu badań naukowo-badawczych w dziedzinie języka ukraińskiego. W rezultacie brakuje słowników, podręczników, popularnonaukowej literatury o języku i kulturze ukraińskiej, bardzo mało wydaje się zabytków ukraińskiego piśmiennictwa i kultury, dzieł ukraińskiej literatury klasycznej.
Oto dokąd skierujemy nasz, choćby i niewielki, potencjał wydawniczy, układając WSPÓLNY, ogólnoukraiński plan «Proświty».
Język ukraiński jako język państwowy
Polityka państwowa w sferze języka ukraińskiego wymaga analizy językowych aspektów sytuacji etnopolitycznej w różnych regionach Ukrainy:
– Badanie wpływu procesów migracji na zachowania językowe obywateli, opracowanie realnych mechanizmów oraz ich realizacja w celu podniesienia roli języka ukraińskiego w identyfikacji narodowej;
– Ustalenie możliwego wsparcia finansowego i materialnego, państwowego i niepaństwowego, dla rozwoju języka ukraińskiego oraz innych języków w warunkach przejścia do gospodarki rynkowej;
– Kształcenie i przekwalifikowanie specjalistów w zakresie kwestii językowych — i w tym mogą uczestniczyć proświtianie, bo przecież wśród nas są najlepsi językoznawcy, literaturoznawcy, socjologowie, dziennikarze.
т / но а о бе ран вс п
Aby zrealizować te zadania, trzeba przede wszystkim rozwiązać następujące kwestie:
7 Określenie podstawowych zasad państwowej polityki w dziedzinie języka ukraińskiego, które zapewniają stworzenie warunków dla normalnego funkcjonowania i rozwoju języka ukraińskiego jako języka narodowego narodu ukraińskiego i języka państwowego państwa, środka międzynarodowego porozumiewania się, dla optymalnego współdziałania języka ukraińskiego jako państwowego z językami mniejszości narodowych, w tym nauki oraz twórczego wykorzystania doświadczeń innych krajów w dziedzinie polityki językowej;
7 tworzenie nowego i doskonalenie obowiązującego na Ukrainie ustawodawstwa w sferze językowej;
7 opracowanie systemu prawnego, który zapewni efektywne funkcjonowanie i rozwój języka ukraińskiego, aktów prawnych regulujących używanie języka ukraińskiego w informatyce, działalności wydawniczej, środkach masowego przekazu, państwowych organach wykonawczych wszystkich szczebli i Radzie Najwyższej Ukrainy, korespondencji służbowej, a także odpowiedzialność za naruszenie tych norm w produkcji drukowanej, informatyce, środkach masowego przekazu, w kinie i telewizji, w reklamie, oświacie;
- opracowanie działań, które pomogą w komplętowaniu zasobów bibliotek naukowych i technicznych literaturą w języku ukraińskim, specjalistyczną literaturą z zakresu języka ukraińskiego (słowniki, poradniki itp.), a także działań dotyczących uporządkowania działalności archiwów i korzystania z informacji; tworzenie systemu dokumentów, które będą obsługiwać działalność gospodarczą podmiotów rynku, administracyjne zarządzanie i samorząd obywatelski;
- Systematyczne badanie stanu i funkcjonowania języka ukraińskiego w różnych sferach działalności na całym terytorium Ukrainy. I tu chcę jeszcze raz podkreślić: organy państwowe już zrozumiały, że bez «Proświty», bez jej czynnej, konsekwentnej, oddanej codziennej pracy nie mogą się obejść. Bo państwo dziś to my, ci, którzy ponad wszystko cenią sprawę ukraińską i ideę ukraińską,
Pominąłem uwagą jeszcze jedną dziedzinę działalności Proświty — współpracę z ukraińskim Kościołem. Mówię ukraińskim, a nie ukraińskimi, ponieważ naszym koniecznym zadaniem jest zbliżenie ukraińskich Kościołów i przyczynienie się do stworzenia fundamentu, na którym powstał jeden miejscowy Kościół ukraiński. Nasza współpraca z Patriarchatem Kijowskim w Kijowie, a z Greckokatolickim Kościołem we Lwowie była wręcz najowocniejsza, bo wspólnie przeprowadziliśmy dziesiątki przedsięwzięć: od wspólnych wydawnictw po obchody Dnia Chrztu Kijowa, konferencje, «okrągłe stoły», międzynarodowe sympozja. Obecnie wspólnie z Patriarchatem rozpoczęliśmy prace organizacyjne nad zbliżającym się obchodem 2000-lecia Narodzenia Chrystusa z nieodzownym wzniesieniem w Kijowie nad Dnieprem uniwersalnego i pojednującego Krzyża Andrzeja Pierwszozwanego. Zwróciliśmy się również do Prezydenta, aby to właśnie on stanął na czele tego zamierzenia, odpierając zapędy samozwańca Wołodymyra Sabodana, który w styczniu przyszłego roku w Zaporożu zaplanował według moskiewskiego scenariusza obchody tej daty tzw. międzynarodową konferencją...
Musimy jak najszybciej stworzyć własne centrum informacyjno-analityczne, do którego można byłoby zaprosić profesjonalistów do zbierania, opracowywania i analizowania informacji z całej Ukrainy oraz wypracowywania odpowiednich rekomendacji do nieodzownego wdrożenia. Główną zasadą naszej pracy musi być: od amatorstwa do profesjonalnej rzetelności i odpowiedzialności... musimy pracować nad tym, aby nie później niż za rok zorganizować w Kijowie zlot «MŁODEJ Proświty».
Zatem nasze zamiary są najpoważniejsze. Skłania nas do tego rzeczywistość, w której chodzi nie tylko o przetrwanie ukraińskiej kultury, lecz także języka, a więc narodu. A nasz naród jest niezniszczalny. Jesteśmy tego świadomi. Cała nasza energia narodowa zawarta jest bowiem w niezniszczalnym ukraińskim Słowie. Naszą absolutną ideą narodową jest Ukraina. Chwała Ukrainie!!!
Tłumaczenie maszynowe
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
Iwan Kuras, wicepremier Ukrainy: «PROŚWITA WSPÓŁPRACUJE Z ORGANAMI WŁADZY KONSTRUKTYWNIE».
Chciałbym w imieniu Rządu serdecznie powitać wszystkich, którzy zebrali się w tej sali, z okazji wybitnego wydarzenia w naszym państwie – zjazdu «Proświty». Wszyscy jesteśmy uczestnikami naszego niełatwego życia, w którym każdy w miarę swoich możliwości bierze w nim udział, każdy może postawić przed sobą zadanie, na chwilę obejrzawszy się wokół siebie, trochę wstecz, a trochę w przyszłość, i ocenić, co zostało zrobione za ten krótki czas. Gdybyśmy z takiego punktu widzenia na wadze historii postarali się zważyć dorobek wszystkich najnowszych organizacji politycznych i społecznych, to myślę, że Towarzystwo «Proświta» przeważyłoby znacznie pod względem praktycznych rezultatów wszystkie inne organizacje polityczne, absolutnie nie umniejszając ich znaczenia. Ponieważ jest to ta organizacja, która naprawdę bardzo wiele zrobiła dla realizacji idei państwowości. Wszyscy jesteśmy świadkami tego, jak Towarzystwo «Proświta» diametralnie zmieniło stosunek społeczeństwa, wszystkich gałęzi władzy państwowej do tak ważnej i palącej kwestii, jaką jest państwowy status języka ukraińskiego. Wszyscy pamiętamy, jak niedawno rozpoczęła się ta dyskusja, która zakończyła się uchwaleniem artykułu 10 Konstytucji Ukrainy. Drugim ważnym czynnikiem jest to, że Towarzystwo «Proświta» stworzyło podstawę, platformę, która może łączyć działania wszystkich organizacji politycznych i społecznych, z wyjątkiem antypaństwowych. «Proświta» wspólnie ze Związkiem Pisarzy Ukrainy stała się organizatorem Kongresu Inteligencji Ukraińskiej. Do wielkiego plusa należy także to, że «Proświta» dziś konstruktywnie i ściśle współpracuje z organami władzy państwowej. Tak, to naprawdę prawda. Ta współpraca trwa na poziomie Prezydenta Ukrainy, wspólnie z kierownictwem twórczych związków i organizacji Ukrainy. Niedawno odbyła się narada u Prezydenta, na której omawiano stan realizacji ustawodawstwa Ukrainy o językach. Na podstawie wyników tej ciekawej dyskusji wniesiono ważne propozycje: opracowania nowego państwowego programu dotyczącego realizacji ustawodawstwa o językach, utworzenia nowego doradczego organu konsultacyjnego przy Prezydencie Ukrainy, a także opracowania i przedłożenia do rozpatrzenia Radzie Najwyższej całego pakietu nowych przepisów bardziej konkretnego ustawodawstwa językowego...
Znaczącą pracę na rzecz budowania państwowości prowadzi Proświta w południowych i wschodnich regionach Ukrainy, na Donbasie, na Krymie. Rząd z rozumieniem i wielkim wsparciem odnosi się do problemów, które podnosi Towarzystwo. Dlatego życzę Państwu dobra i szczęścia, sukcesów w pracy, życzę, by dalej z powodzeniem siali to, co rozumne, dobre i wieczne.
Iwan DRACZ, pisarz, przewodniczący Kongresu Inteligencji Ukraińskiej: „NASZE PROBLEMY WYNIKAJĄ Z TEGO, ŻE NIE OPRACOWUJEMY OFENSYWNEJ TAKTYKI”.
Problem nad problemami polega chyba na tym, że wszystko to, co tak przekonująco i przemyślanie udowadniamy sami sobie, nie rozprzestrzenia się na szerokie przestrzenie ukraińskiego społeczeństwa i nie daje MU możliwości choćby, jeśli nie przyłączenia się do nas, to przynajmniej przebudzenia się i rozejrzenia w tym ciężkim, społecznie paradoksalnym świecie, w którym tak trudno żyć każdemu człowiekowi, a zwłaszcza Ukraińcowi.
Może każdy z nas myśli o potrzebie utworzenia Kongresu Inteligencji Ukraińskiej, o równoległym istnieniu go z „Proświtą” i z innymi organizacjami tego rodzaju. Ale może być tak, i to niewątpliwie, że nie zdziwimy się, jeśli za rok lub dwa powstanie jeszcze jedna taka organizacja pod inną nazwą i znów będzie nalegać na wszystkie te problemy, na które my nalegaliśmy 8, 10 lat temu.
Ta nasza zbolałość, wzburzenie, poszukiwanie wyjścia z sytuacji są chyba zrozumiałe dla wszystkich. Jasne jest, że w żaden sposób nie zwróciłby się twarzą do mas Prezydent wraz z całą swoją drużyną ani pewne struktury Gabinetu Ministrów, gdyby nie było Kongresu minionego roku, gdzie fundamentem fundamentów byli działacze
«Proświty», Spілки письменників, Народного руху України, інших структур. [mistake fixed]
Mykoła Żulinski, dyrektor Instytutu Literatury NAN Ukrainy, akademik: «PROŚWITA» WYRAŻA DUCHOWĄ ISTOTĘ NARODU UKRAIŃSKIEGO».
Przypominam sobie, jak w Pałacu Mariińskim Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Lech Wałęsa wręczał naszemu Prezydentowi, jego zdaniem, niezwykle cenne relikwie narodu ukraińskiego, materiały ukraińskiej «Proświty» minionego stulecia. Wtedy się nad tym zamyśliłem, a teraz przypomniałem sobie, co rozumiał polski Prezydent, jaką rolę odgrywała «Proświta» w zachowaniu ukraińskiego etnosu, w podnoszeniu ducha narodowego narodu ukraińskiego, i uważał, że to godny dar dla niepodległej Ukrainy.
Zatem my dziś, mimo całej ciężkiej codziennej pracy, powinniśmy pamiętać, że «Proświta» w historii Ukrainy odgrywała i nadal odgrywa wielką rolę: Chodzi nawet nie o to, że walczy o status języka ukraińskiego, lecz o to, że wyraża duchową istotę narodu ukraińskiego, który przetrwał, zdobył siebie i swoje państwo, i wiedział, czy świadomie, czy nieświadomie, że język jest tym duchowym amuletem, który zawsze wspierał, bronił i utwierdzał nasz naród i nasz lud.
DZIŚ, gdy świat mówi o tym, jaka jest perspektywa rozwoju wysoko rozwiniętych społeczeństw, o społeczeństwach intelektualnych, o społeczeństwach-organizacjach, to na naszą cześć trzeba powiedzieć, że walka pod koniec lat 80. zaczynała się właśnie od organizacji społecznych, bo organizacje społeczne skupiały porywy i pragnienia najświadomszych naszych ludzi, którzy te organizacje społeczne tworzyli. Właśnie do takich organizacji należały «Proświta», Ludowy Ruch Ukrainy, «Memoriał»... Zatem zaczynaliśmy swoją państwowość od tego, co planują i rozwijają bardziej rozwinięte gospodarki.
В і
Р а Б ня -
оенненаннннннннниннннінинннннннннн аноиннимни 7 о ції :
społeczeństw, które dążą do samoorganizacji. Kiedy mówią o przyszłym społeczeństwie, to oczywiście, jako o społeczeństwie intelektualnym, myślą o swojej elicie. Bo tylko elita narodowa może zapewnić wysoce zorganizowanemu społeczeństwu ów niezbędny drogowskaz w kształtowaniu właśnie narodowego, w kształtowaniu właśnie narodowego państwa. Dziś musimy przede wszystkim mówić o tym, że widzimy przyszłość Ukrainy jako państwa narodowego, z tytularnym etnosem, narodem ukraińskim, który będzie konsolidującym czynnikiem dla innych etnosów żyjących na terytorium Ukrainy, a konsolidującym czynnikiem musi być język ukraiński, i każdy naród, przypomnijmy sobie okres walki o niepodległość. Wszyscy Słowianie, od Szafarika i jego idei, i tak dalej, zaczynali od odrodzenia własnej kultury, własnych tradycji i, co najważniejsze, od statusu
tego, że ukraiński jest językiem politycznym, żyjących nie
swojego narodowego języka. Literacki język dziś, który może skonsolidować naród ukraiński.
Dziś walczymy nie tylko o język, lecz o państwową politykę w dziedzinie języka, która musi stawiać sobie za cel przede wszystkim utwierdzenie języka ukraińskiego we wszystkich sferach organizmu społecznego, tak aby język stał się tym czynnikiem konsolidującym i wzajemnie porozumiewającym, bez którego państwo nie może normalnie funkcjonować.
A państwo to organizm kulturowy. Demokratyczne państwo prawne znajduje się w procesie stałego samoodnawiania się i samowyrażania, i jeśli chce normalnie funkcjonować, musi normalnie funkcjonować na wszystkich poziomach w jednym języku – państwowym.
To, co zapisano w artykule 10 Konstytucji Ukrainy, jest dziś głównym wyznacznikiem państwowej polityki w dziedzinie języka. Mówimy dziś przede wszystkim o polityce językowej i cieszy, że bardzo wiele zostało zrobione przez „Proświtę” i kierownictwo, abyśmy dziś mieli nieco inną, wyraźniej określoną politykę Prezydenta Ukrainy wobec języka państwowego, a także o tych działaniach, o których mówiono na posiedzeniu komisji ds. kontroli nad wykonywaniem ustawy o językach, które prowadził Prezydent Ukrainy. Myślę, że to zostanie zrealizowane i pomoże w Waszej pracy, i da możliwość skuteczniejszego działania naszym organizacjom pierwotnym.
Ale polityka językowa to nie tylko Ministerstwo Oświaty, nie tylko środki masowego przekazu, witryny i tak dalej, co niepokoi nas codziennie. To także armia, gdzie musi być konsekwentnie prowadzona polityka utwierdzania języka państwowego; to również problem Kościoła, ponieważ jedyny Pomiestny Kościół Chrześcijański to nasz wyznacznik, i także w tym musi być wsparcie państwa.
Musimy mówić również o tym, jak w naszych zakładach edukacyjnych kształtuje się przyszła elita narodu, w sferze politycznej i intelektualnej. Mimo trudności i kryzysu wciąż możemy mówić o widocznych sukcesach „Proświty” – to już ten głos, który zapisze się w historii, który dziś tworzy historię naszego państwa.
Popieram Iwana Dracza w tym, że musimy stawiać wielkie zadania i działać z absolutną pewnością, ponieważ to nasze państwo, broniły go nasi dziadowie i pradziadowie, i ono dziś jest ukraińskie i musi być ukraińskie. Rozumiemy, że ci, którzy dziś występują przeciwko ukraińskiemu państwu, to ludzie przemijający.
„Proświta” nie może stać z boku procesów, które dziś zaczynają się na Ukrainie. Zbliżają się kolejne wybory do Rady Najwyższej, wybory Prezydenta, i musimy włączyć się we wspólny ogólnodemokratyczny front walki o to, by przeszli deputowani z sił demokratycznych. Nie możemy dopuścić nawet myśli, że mogłaby zmienić się równowaga polityczna sił na Ukrainie na korzyść sił lewicowych. Ponieważ siły lewicowe to siły antypaństwowe, bez względu na to, jak by się maskowały i jaką politykę by nie siały, są zainteresowane tym, aby napięcie społeczne w społeczeństwie rosło i aby sytuacja gospodarcza się nie poprawiała. W tym leży ich interes. Są zainteresowane tym, aby wybory odbyły się jak najszybciej, liczą na samorozwiązanie, ponieważ każda poprawa życia narodu wybija im z rąk atuty na zdobycie
politycznych dywidend? w nadchodzącej walce politycznej!
Petro HARCZEW, przewodniczący Krymskiej «Proświty»: „KIJÓW nas stale wspiera”.
Krymska «Proświta» musi działać w najtrudniejszych warunkach, bo ani w jednym regionie Ukrainy, chyba, nie ma takiej masowej rusyfikacji jak na Krymie. Stosunek struktur władzy, w szczególności Rady Najwyższej Krymu, do spraw ukraińskich nie odpowiada obecnym potrzebom. Jeśli rząd Krymu pod naciskiem rządu Ukrainy zgadza się na pewną współpracę, to mimo wszystko nie można mówić o wielkich zmianach w tym kierunku. Ważne, aby nadal pomagało nam kierownictwo «Proświty», które i tak stale nam tam pomaga, bo bez tego żadna praca nie byłaby możliwa. Zwróciłem się do wicepremiera Iwana Kurasa, aby rząd pomógł tworzyć przynajmniej na początek mieszane rosyjsko-ukraińskie szkoły i klasy, kształcić na uczelniach kadry wykładowców i nauczycieli, którzy mogliby wykładać w języku ukraińskim na uczelniach, w liceach, szkołach i innych zakładach edukacyjnych. Obiecują to, my liczymy na zmiany.
W treściwym raporcie Przewodniczącego «Proświty» wymieniono organizacje, które u nas działają. Ale u nas jest już nie 9, a 15 miejskich i rejonowych organizacji proświtiańskich oraz 10 członków zbiorowych. I u nas odnotowuje się wzrost, choć bardzo powolny. Będziemy ożywiać i rozwijać tę pracę także w przyszłości. Z przyjemnością odczuwam wsparcie Centralnego Zarządu i kierownictwa Sekretariatu, którym jesteśmy wdzięczni za pomoc udzieloną podczas ustanowieniowego zjazdu w 1993 roku. Kijów nas stale wspiera — moralnie, i
materialnie. W SPRAWOZDAWCZYM RAPORCIE wymieniono wszystkie gazety proświtiańskie, do których należy też dołączyć «Kriwmską Świetlicę» (Krymską Świetlicę), która ukazuje się od dwóch lat i została założona właśnie dzięki wsparciu Krymskiej «Proświty». Ostatni numer gazety zawiera szczegółowe sprawozdanie z działalności naszej organizacji. Ktoś gdzieś prowadzi rozmowy, nawet dzisiaj, o rozłamach w organizacjach «Proświty» na Tysie czy na innych terenach. Udało nam się ich uniknąć, podobnie jak wzajemnych skarg i oskarżeń.
Tylko w Symferopolu pojawiły się podobne próby. W skład zarządu Krymskiej «Proświty» wchodzą ludzie poważni i umiarkowani: 2 5 profesorów, 3 kandydatów nauk, przewodniczący Związku Pisarzy, przewodniczący Związku Naukowców... Demagogom, którzy chcieli przejąć kierownictwo organizacji w swoje ręce, mogliśmy dać odpór. Sytuacja polityczna na Krymie jest daleka od tak dramatycznej, jak malują ją gazety, zarówno rosyjskie, jak i ukraińskie. Mieszkam na Krymie już 18 lat i nie widzę żadnej konfrontacji, nie ma też możliwości wywołania jakichś ostrych konfliktów. Nawet wielu Rosjan, którzy 1 grudnia 1991 roku głosowali za niepodległą Ukrainą, popiera dziś ten kurs. Dwa lata temu, kiedy wybieraliśmy Prezydenta, Krym aktywnie poparł tę akcję, czyli działał w polu siłowym Ukrainy.
Najważniejsze dzisiaj to aktywna praca nad poprawą sytuacji gospodarczej Krymu. Zarząd Krymskiej «Proświty» wziął na siebie ciężar rozwiązywania problemów oświatowych. Aktywnie współpracujemy z gazetami... Braliśmy czynny udział w procesie konstytucyjnym, tworzyliśmy Komitet wspierania przyjęcia Konstytucji Ukrainy.
Wzywam do wsparcia naszej prasy: prenumerujcie gazety «Kriwmską Świetlicę» i «Dzwin Sewastopola».
Roman ŁUBKIWSKI, przewodniczący Lwowskiej «Proświty»
«PRIORYTETAMI UWAŻAMY EKONOMICZNE DROGI; EKONOMIZACJĘ «PROŚWITY»:
chciałbym podziękować 39 …
Przede wszystkim chciałbym podziękować za krótkie sprawozdanie, które obejmuje 89 sto lat życia i działalności naszej organizacji, ukierunkowane na rozwiązanie naszych głębokich problemów, oraz za dobre słowa, które padły pod adresem Lwowskiej „Proświty”. Myślę, że dzieje się to w czasie, gdy mamy dwa ważne zagadnienia, które w ten czy inny sposób wpłyną na nasz zjazd: 1) rozszerzenie konstytucyjnego pola; 2) ro-
Tłumaczenie maszynowe
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
zwijanie działalności państwotwórczej, umacnianie ukraińskiej idei narodowej!
Doskonale rozumiemy, że obie te cechy noszą na sobie znamiona tych trudności, które mamy. Mamy poważny problem «przeciwko Konstytucji» w samej Radzie Najwyższej, gdy idea ukraińska jest zwalczana zarówno z zewnątrz, jak i od wewnątrz. Proświta powinna reagować adekwatnie, uwzględniając te realia.
24 sierpnia tego roku wszyscy, którzy przechodzili od Placu Niepodległości do stacji «Złote Bramy», mogli zobaczyć kobzarza, który śpiewał, zarabiając na jałmużnie. A w tym samym czasie w pałacu «Ukraina» występował Kobzon. Przez pewien czas przyciągnął uwagę dostojników, a kobzarz jak siedział między tymi symbolicznymi nazwami, tak i dotąd tam siedzi. Oto taka jest nasza gorzka ukraińska prawda.
Witam patos Pawła Movczana i myśl Iwana Drača o tym, że musimy wyjść z pasywnej obrony. Ten kompleks pasywnego oczekiwania, że ktoś uderzy w nas, przetrwał do dziś. Dlatego gdy proponujemy program «Język ukraiński» i udział proświtan we wszystkich strukturach rządowych, a gdy domagamy się, a nie prosimy, to jest to zjawisko normalne, wynikające z naszej tradycji. W kierunku walki z biurokracją działała również organizacja lwowska, określając 10 głównych kierunków pracy: wspieranie wykonania Ustawy o językach, aktywny udział w procesie konstytucyjnym, edukacja ekonomiczna, praca z młodzieżą, tworzenie «Młodej Proświty», działalność kulturologiczna, działalność wydawnicza (mowa o Wydawniczej spółce i «Nasza gazeta – Proświta»), współpraca z innymi towarzystwami, pomoc naszej diasporze w szerokim rozumieniu, rozpowszechnianie ukraińskiej książki wszędzie, gdzie żyją Ukraińcy, praca z wojskiem i tak dalej. Dziś zachowujemy te kierunki, ale postanowiliśmy przejść do tworzenia programów celowych. Te programy zostały przez nas określone, wymagają jednak jeszcze pewnej korekty i uszczegółowienia w zgodności z istniejącą sytuacją.
Chciałbym zaznaczyć, że priorytetem dla nas jest ekonomiczna droga, ekonomizacja «Proświty». Mamy ludzi, którzy pracują nad programami celowymi. Osiągamy niezłe wyniki w poszukiwaniu niekonwencjonalnych środków, które miały miejsce w Ukrainie, zwłaszcza w Galicji, – kasy kredytowe. Jedyny problem – organizacyjny. Musimy powrócić do reregistracji, do stałego członkostwa. To, co kiedyś było monolitem, teraz z różnych przyczyn w pewnym stopniu się rozpadło. Ten monolit musimy zacząć tworzyć na nowo. Jedność musi znaleźć odzwierciedlenie także w Statucie, w działalności, w nastrojach. A oryginalność i samobytność muszą zostać przeniesione do form pracy, do naszego zaangażowania, do rezultatu. Tylko wtedy będziemy mogli być tacy, jacy jesteśmy DZISIAJ – intelektualistami najwyższej próby, ludźmi, którzy się nie bronią, lecz bronią swojego wielkiego historycznego i państwowego prawa. Wydaje mi się, że «Proświta» będzie mieć swoje własne oblicze podczas wyborów, choć kampania wyborcza, moim zdaniem, rozpoczęła się jakoś nie najlepiej. Nie myślimy o istniejących problemach, a myślimy już o wyborach. Są już ludzie, którzy pracują dla siebie, dla swoich programów, dla swoich partii – niech pracują sobie na zdrowie, ale «Proświta» musi być czynnikiem jednoczącym dla wszystkich, pożywnym środowiskiem dla wszystkich. «Proświta» nie może być stowarzyszonym członkiem tej czy innej partii, ponieważ dogmatyka partyjna i odbicie oblicza lidera nieuchronnie doprowadzą do destrukcyjnych procesów.
Krytykujemy Rząd. I sądzę, że można i trzeba krytykować go ostrzej, lecz jednocześnie, krytykując, musimy dostrzegać pozytyw, na którym trzeba się opierać. Przyjeżdżam do Kijowa i widzę, że to już ukraińska stolica, ponieważ nasz herb jest wreszcie na dworcu; herb Ukrainy jest także na fasadzie Gabinetu Ministrów. Ale dlaczego jeszcze nie ma państwowego herbu na Radzie Najwyższej, chociaż ta kwestia nie raz była podnoszona przez nas na posiedzeniach parlamentu – o doprowadzeniu wnętrz i elewacji państwowych instytucji do zgodności z ustawodawstwem niepodległej Ukrainy.
«PROŚWIATA»
Słowo PROŚBY 07
NIE –
»: 7966-1996
REZOLUCJA
Na zjeździe Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa
Od czasu swojego odrodzenia w 1989 roku organizacji o narodowo-demokratycznym kierunku «Proświta» konsekwentnie i wytrwale pracuje na niwie duchowego i kulturalnego odrodzenia narodu ukraińskiego, broni praw języka ukraińskiego jako podstawy bytu narodu, w imię zachowania oraz rozwoju duchowych i kulturalnych wartości
Sieć kursów języka ukraińskiego, działalność wydawnicza, filmy, teleradiokompania GU «Proświta», organizowanie wystaw artystycznych, wieczorów artystyczno-literackich, odrodzenie ukraińskich zwyczajów i tradycji, organizowanie naukowo-praktycznych konferencji w sprawach polityki językowo-kulturalnej na Ukrainie, setek wykładów z historii, kultury, gospodarki Ukrainy — to wszystko kształtuje narodową i obywatelską samoświadomość Ukraińców, to wszystko jest codzienną, ukierunkowaną pracą prosvitian. W artykule 10 Konstytucji Ukrainy, która została przyjęta mimo zaciekłego oporu antyukraińskich sił, zapisano: «Państwowym językiem na Ukrainie jest język ukraiński». Jednak obecnie odczuwa się utratę osiągnięć pierwszych lat niepodległości. Szowiniści wszelkiej maści otwarcie usiłują zniwelować znaczenie artykułu 10 Konstytucji Ukrainy. Dla współczesnej postkolonialnej sytuacji językowej charakterystyczny jest rozwój procesów, które negatywnie wpływają na stan języka państwowego, zawężają sferę jego funkcjonowania w dziedzinie zarządzania, oświaty, nauki, kultury, informatyki, w Siłach Zbrojnych Ukrainy i w sferze życia codziennego. Nie nastąpiło konsekwentne przejście na nauczanie językiem państwowym w szkołach wyższych, średnich i specjalistycznych zakładach edukacyjnych, mnożą się rosyjskie wydawnictwa, programy telewizyjne i radiowe. Niezrozumiałe jest, dlaczego wydano licencję telekompanii «Inter», a jednocześnie odmawia się tego Stowarzyszeniu państwowych telekompanii «Ukraina». Zjazd stwierdza, że właśnie ideologiczna niejasność polityki humanitarnej państwa, faktyczny brak oparcia na idei narodowej, spowodowała aktywizację proimperialnych sił, które, wykorzystując niezdolność ukraińskich władz do realnego gwarantowania bezpieczeństwa socjalnego i osobistego obywateli Ukrainy, kompromitują ukraińską państwowość i ukraińską ideę. W takich warunkach, dbając o los narodu ukraińskiego i troszcząc się o pilne problemy zachowania duchowego genofondu narodu ukraińskiego, Х Zjazd «Proświty» postanawia:
I. Pracę Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki uznać za zadowalającą.
2. W imieniu Mijskiego zjazdu «Proświty», milionów ukraińskich patriotów zwrócić się do Prezydenta Ukrainy z następującym żądaniem:
- niezwłocznie utworzyć Państwowy Komitet Języka Ukraińskiego,
- zatwierdzić projekt Programu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» «Język ukraiński» jako państwowy program celowy, który stanie się potężnym czynnikiem społecznym konsolidacji narodu i określającą zasadą polityki humanitarnej państwa:
- WZMOCNIĆ kierownictwo ministerstw i resortów kadrami o ukraińskiej orientacji państwowej.
3. Centralnemu Zarządowi przedłożyć Prezydentowi Ukrainy do rozpatrzenia projekt struktury i statutu Państwowego Komitetu Języka Ukraińskiego. Do składu Komitetu dobierać kadry na podstawie rekomendacji Centralnego Zarządu Towarzystwa «Proświta».
4. Zjazd Towarzystwa «Proświta» w pełni popiera ideę zgody i JEDNOŚCI wszystkich partii i organizacji społecznych narodu ukraińskiego.
5. Domagać się od Gabinetu Ministrów Ukrainy zatwierdzenia dokumentu normatywnego, który zobowiązywałby kierowników wszystkich ogniw władzy państwowej do nieuchronnego wykonywania artykułu 10 Konstytucji Ukrainy, oraz przewidzieć system kontroli wykonania tego dokumentu, przeprowadzić atestację wszystkich pracowników służby państwowej pod kątem znajomości i używania języka państwowego.
6. Zalecić Ministerstwu Oświaty nieuchronnie wykonywać w pełnym zakresie rekomendacje wypracowane na przeprowadzonym przez Towarzystwo «Proświta» i kierownictwo Ministerstwa Oświaty «okrągłym stole», w szczególności:
- w toku realizacji Uchwały Gabinetu Ministrów Ukrainy nr 950 z 14.08.1996 r. przewidzieć atestację personelu, a przede wszystkim kierowników wszystkich ogniw i poziomów systemu oraz placówek Ministerstwa Oświaty pod kątem znajomości i używania języka państwowego;
- zatwierdzić dokument normatywny, który zobowiązywałby kierowników wszystkich ogniw systemu oświaty do podjęcia działań zmierzających do konsekwentnego przestrzegania artykułu 10 Konstytucji Ukrainy, wskazując na naruszanie prawa Ukraińców do nauki w ojczystym języku ukraińskim oraz przewidując utworzenie systemu kontroli wykonania tego dokumentu w placówkach i zakładach oświatowych wszystkich form finansowania;
- opracować i omówić wspólnie z organizacjami społecznymi, towarzystwami pedagogicznymi oraz Radami Rektorów uczelni projekt wprowadzenia języka ukraińskiego od 1997 roku w kształceniu specjalistów z wyższym wykształceniem.
7. Wprowadzić ulgi podatkowe na wydawanie literatury DZIECIĘCEJ i metodyczno-naukowej dla placówek PRZEDSZKOLNYCH i szkół podstawowych. Ustanowić narodowy system finansowo-ekonomicznych zachęt do druku literatury edukacyjnej dla zakładów oświatowych. Jednocześnie wprowadzić 30-procentowy dodatkowy podatek od rozrywkowej literatury rosyjskojęzycznej: erotyki, mistyki, kryminałów itp. Stymulować druk literatury REFERENCYJNEJ, słowników, wydawnictw encyklopedycznych i z zakresu historii sztuki, podręczników w języku ukraińskim dla wszystkich zakładów edukacyjnych ulgami podatkowymi.
8. Uznać za konieczne prawne uregulowanie emisji audiowizualnych produktów w języku państwowym w wymiarze nie mniejszym niż 70 procent czasu antenowego. Za przekroczenie limitu używania w środkach przekazu reklamy i informacji innego języka zamiast ukraińskiego pobierać podwyższone podatki. Zaproponować rządowi Ukrainy przyznawanie 100-procentowych ulg podatkowych za ukraińskojęzyczną produkcję reklamową. Szyldy reklamowe, billboardy i plansze, nazwy handlowych i innych zakładów sporządzone w języku niepaństwowym opodatkować dodatkowo w celu zasilenia budżetu państwa na wsparcie działań kulturalnych.
9. Zwrócić się do Krajowej Rady do spraw Telewizji i Radiofonii o przydzielenie teleradiokompanii «Proświta» 45 minut czasu antenowego tygodniowo na NOWY program «Język państwowy – język urzędowy», organizować przesyłanie ukraińskich programów dla Ukraińców zamieszkujących na terenie byłego ZSRR. Zobowiązać Centralne Zarząd i Przewodniczącego Towarzystwa do domagania się zwolnienia pierwszego wiceprezesa Narodowej Telewizji Ukrainy Maszczenki jako kierownika, wrogo nastawionego do wprowadzenia w ukraińskiej telewizji artykułu 10 Konstytucji Ukrainy.
jednoczący symbol ukraińskiego
Szewczenki
10. Obwodowe zjednoczenia Towarzystwa «Proświta» mają domagać się konstruktywnej współpracy z organami władzy państwowej wszystkich szczebli w wykonaniu postanowień Konstytucji Ukrainy, zwłaszcza artykułu 10.
11. Obwodowe zjednoczenia «Proświty» przeprowadzić reregistrację członków Towarzystwa.
12. Centralne Zarząd «Proświty» ma zwrócić szczególną uwagę na obwody południowe i wschodnie w celu zbadania stanu wprowadzania artykułu 10 Konstytucji Ukrainy.
13. Zwrócić się do Rządu i Rady Najwyższej z żądaniem, by w paszporcie nowego wzoru wszystkie zapisy były wyłącznie w języku ukraińskim oraz w alfabecie łacińskim w ukraińskiej transliteracji.
14. Zwrócić uwagę władz na niedopuszczalność wznoszenia pomnika 1000-lecia państwa węgierskiego na ziemi ukraińskiej w Zakarpaciu.
15. Zwrócić się do Rady Najwyższej Ukrainy z oświadczeniem o niedopuszczalności jakichkolwiek zmian w tekście Hymnu Państwowego Ukrainy jako zabytku piśmiennictwa oraz
16. Zwrócić się do Prezydenta z żądaniem uznania żołnierzy UPA, którzy walczyli o wolność Ukrainy, i zrównania ich w uprawnieniach z uczestnikami II wojny światowej.
17. Poprzeć ruch «Młoda Proświta», przygotować i przeprowadzić w I kwartale 1997 r. zlot młodych proświtian.
18. Domagać się od Ministerstwa Oświaty Ukrainy włączenia do podstawowego planu nauczania nauki historii
Ukrainy, która jako przedmiot w ogóle nie występuje w tym planie, oraz nauczanie języka i literatury ukraińskiej w klasach X–XI; usunięcie ze szkolnych programów utworów o charakterze antynarodowym; zapewnienie obwodowym zrzeszeniom «Proświty» materiałów okólnikowych /rozkazów i zarządzeń Ministerstwa Oświaty/.
19. Zjazd ogłasza na grudzień tego roku ogólnoukraińską kontrolę-rajd – jednocześnie w stolicy i w regionach – dotyczącą wykonania przez struktury władzy życiowo ważnego artykułu 10 Konstytucji, przy zaangażowaniu 40 wszystkich sił narodowo-patriotycznych tej sprawy.
20. Stworzyć księgę ukraińskich świętości, wznieść Panteon wybitnych Ukraińców, a także ustanowić Krzyż świętego Andrzeja Pierwszozwanego – jako symbol [...] społeczeństwa.
21. Postawić przed Rządem kwestię zmiany nazw ulic i innych obiektów toponimicznych, które nadal noszą imiona komunistycznych przywódców; usunięcia pomników poniżających Godność narodu ukraińskiego; przeorientowania muzeów na ukazywanie prawdziwej historii Ukrainy.
22. Zjazd zwraca uwagę Prezydenta Ukrainy, organów władzy państwowej oraz administracji obwodu zakarpackiego na dalszą eskalację wysiłków przedstawicieli politycznego rusynizmu na terytorium Ukrainy i poza jej granicami. Należy zneutralizować działania tak zwanego «rządu Podkarpackiej Rusi», które mają wyraźnie antypaństwowy, antyukraiński charakter.
23. Zjazd wzywa wszystkich proświtan do czujnej i szerokiej pracy na rzecz urzeczywistnienia ukraińskiej idei, na rzecz budowy niezależnej Ukrainy.
30 listopada 1996 r., Kijów
Tłumaczenie maszynowe
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane
р и ч г
ж РР ооо з ЛО В Уд чу
ро
їі ї З жи
"
ЗУУИИ засновує культурні центри, народні! доми, організовує курси української мови, історії а) дотримуватися вимог Статуту;
- та культури, курси іноземних мов, курси економічних знань, сільськогосподарські курси, б) сприяти утвердженню українського національного відродження і насамперед
5 ЗА. оли народних майстрів та ремесел, школи менеджменту, інші інформаційно-навчольні впровадженню української мови як державної в усіх сферах суспільного життя; рії
що?- центри, бібліотеки, музеї, лекторії, народні університети тощо у відповідності з чинним в) кваліфіковано провадити просвітницько-культурну діяльність, дбаючи про рес сагнення науку
«ПРОСВЯЧІ о: 1868-1996
- інформаційні послуги, широко використовуючи також родіо й телебачення; з видає і розповсюджує через утворені організації науково-популярну, науково- -методичну, художню літературу, журнали, газети, серійні видання, бюлетені, стенограми
зма зл тю ее
ПИСК
законодавством,
м. Тараса Шевченка |далі Товариство) -
11 Всеукраїнське товариство «Просвіта» ! і яв 5 ізаці іє відповідно до Конституції України, чинного громадська просвітницьке оргонізоція, яко д
законодавства й цього Статуту: Товариство є правонаступни»
1939 рр.) | Товариство української мови 1М Та пеРр 1.2 Товариство в основу своєї діяльності СТОВИТ» утвердження укроїнської національної
ідеї, укроїнського національного відродження, розвиток пацан МУ ПРУВІРЕ піднесення духовності | добробуту укроїнського нороду Мета діяльност! оверистею з відродження історичної пам'яті українського народу, формування національної СВІДОМОСТІ ТО громодянського суспільства в Україні
13 Завдання Товариство і -- сприяти утвердженню української мови як ЄДИНО! державної мови 8 усіх сферах
суспільного життя, 9к кру | - здійснювати громадський контрол» за дотриманням Стат! онетитуми країни, -- керуючись статею 10 Конституції України; спрямовувати свою ДІЯЛЬНІСТЬ МО збереження й розвиток української мови, культури, духовних традицім українського народу, на
збагачення його досягненнями загальнолюдської цивілізації; | - своєю діяльністю утверджувати в суспільств! принципи гуманізму, взаєморозуміння,
співробітництва, релігійної то громадянської злагоди, лояльного ставлення громадян до
1860 р. - поч. ХХ. ст.), «Просвіти» |1868- ом «Громади? ка (Шевченко (1989-1991 рр.)
СТАТУТ ВСЕУКРАЇНСЬКОГО ТОВАРИСТВА «ПРОСВІТА» ім. ТАРАСА ШЕВЧЕНКА
держави, - У . | - всебічно сприяти розбудов! То зміцненню українсько! держови, її економічному
зростанню, -- широко пропагувати економічні, провов! знання
- сприяти піднесенню авторитету й значення укр
країнах, - дбати про збереження й відродження навколишнього природного середовища як
однієї з основних умов збереження та розвитку української нації, проводити просвітницьку
роботу в галузі охорони навколишнього середовищо 1.4. Товариство через свої! організації сприяє органам державно! влади в контролі за реалізацією статті 10 Конституції та інших законодавчих актів, які унормовують мовний режим у держові
1.5. Товариство може входити 13 пропозиціями в державн! органи Укроїни стосовно своєї діяльності та брати участь У виробленні постанов органіє державної влади то
| управління через депутатів, обраних до відповідних Рад. 1.6. Згідно з Конституцією України та чинним законодавством Товариство здійснює
та знання З інших галузей науки, аїнської мови та культури в інших
| до відповідних державних органів. 1.7. Товариство має свої друковані органи та Інші засоби масової інформації
2 ФОРМИ ДІЯЛЬНОСТІ ТОВАРИСТВА
2) Для виконання своїх статутних завдань Товариство у встановленому законодав-
київ -- 1996 ством порядку здійснює агітаційно-пропагандиєтську діяльність
ДІР І В о
с Організовує пекції, тематичні вечори, вечори запитань і відповідей, «круглі СТОЛИ», періодичні видання, інші просвітницько-інформаційні матеріоли, потрібні для їхньої статутної
диспути, дискусії, семінари, науково-практичні конференції, симпозіуми, виставки То ек | діяльності;
Ре «во й
Ж - ь . , - . . : . скурсії, навчальні ігри із застосуванням компл ютерно! техніки, надає інші просвітницькі та
) отримувати за активну працю в Товаристві заохочення;
д) звертатися до органів Товариства щодо захисту своїх пров Те інтересів; ж) обирати й бути обраним до всіх органів Товариство;
з) вільно виходити З Товариства.
зкцій, збірники доповідей, практичні й навчальні посібники; | 36. Члени Товариства зобов'язані:
| Товариства, давати науково вивірені знання, інформувати про найновіші до
українського народного мистецтво й культури, | й техніки, об'єктивно висвітлювати суспільні! процеси 8 Україні й світі Її на цій основі
-- Організовує свято української мови, виробляти в людей правильне розуміння минулої то сучасної історії України, виховувати М
козацької слави, конкурси, оукціони, виставки, фестивалі тощо. 2 2 Товориство взаємодіє з громадськими, політичними організаціями, з національними | них почуття відповідольності за її майбутнє; товариствами, а також із державними органами, установоми, Збройними Силами Укроїни | г) дбати про авторитет Товариство, дотримуватися взірців моралі у громадському житт! та іншими організаціями, що існують в Україні. | та побуті; 2.3. Товариство здійснює прямі міжнародні зв'язки з зарубіжними просвітницькими, | д) сприяти зростанню Товариства, залучоти до його лав висококваліфікования культурологічними, релігійними, туристичними, молодіжними організаціями, науковими й | фахівців, відданих спров! українського національного відродження, ж) брати активну участь у контролі за дотримонням Статт! 10 Конституції України Те
культурними центрами то фондами, з укроїнцями 39 кордоном. |
Товариство може засновувати або вступати в міжнародні громадські (неурядові) | інших законів, що регулюють мовний режим у державі;
організації, утворювоти міжнародні спілки об'єднань громадян, що не суперечить міжнародним | з) щорічно звітувати про свою діяльність перед первинним осередком,
зобов'язанням України. | і) сплачувати членські внески щоквартально у розмір! 10 відсотків від неоподаткованого 24. Товариство проводить соціологічні та інші дослідження З метою з'ясування , мінімуму:
суспільних потреб у тих чи інших голузях знань 3.7. Індивідуальному членові видається чпенський квиток єдиного зрозко ! зночок члено | Товариства. Колективному членові вручається свідоцтво. Індивідуальні! То копективи! члени
| Товариство сплачують вступні внески. Колективний член має один гопос 3 ЧЛЕНИ ТОВАРИСТВА. | 3.8. Статус Почесного члена Товариства нодається рішенням конференції обо Ради ЇХНІ ПРАВА ТА ОБОВ'ЯЗКИ | обласного об'єднання особом, які своєю працею чи матеріально зробили вогомий внесок розко
| роботу Товариство. Почесним членам Товариство видається диплом особливого 3 хні імена заносяться у Книгу Почесних членів Товариства
3.1. До Товариство входять індивідуальні, колективні то Почесні члени | | 3.9 Вихід із членів Товариство відбувається за письмовою заявою чпено Товариство
32. Ііндивідудольними членами Товариства можуть бути громадяни України, інших держав, які визнають Статут Товариства.
3 3. Колективними членами Товариство можуть установ, наукових та навчальних закладів, творчих спілок,
Статут Товариство | матеріально підтримують його 34. Прийом у члени Товариство здійснюють первинні осередки на своїх зборах на
підставі заяви вступнико В місцях, де відсутні первинні! осередки, занни про вступ подаються до районного, міського або обласного об'єднання
Прийом у колективні члени Товариство здійснюють правління різних рівнів з наступним затвердженням на Проавлінні Товариство
35 Члени Товариство моють прово а) займатися пекційною та іншою просвітницько"інформаційною діяЛЬьНІСТЮ відповідно
до своїх інтересів та можливостей, б) вільно відстоювоти свої погляди публічно,
державних, громадськи» та інших організаціях, в) одержувати ІЛ Товариство потрібну інформацію, наукову, довіДКОВУ пітеротуру:
ЕЛ УР
до первинного осередку або до оргонізації, де він стоїть на обліку
3.10. Виключення з членів Товариство проводиться зогольними зборами первинного
бути трудові колективи підприємств,
інших організацій, які визнають | осередку, де особа перебуває на обліку, та керівними органами відповідно вищо! рівия
за порушення Стотуту. Рішення про виключення з членів Товариство може бути оскаржене до вищого керівного органу Товариства в місячний термін
| 4 ОРГАНІЗАЦІЙНА СТРУКТУРА ТОВАРИСТВА | 4). Основою Товариство є первинні осередки Первинні осередки входять 29 | районних, міських об'єднань і беруться в них на облік Районні, міські об'єднання утворюют»
обласні об'єднання (токож беруться в них но облік, мають єдину назву Роботу всіх структу? відповідно до
Товариства спрямовують ! координують центральм! органи Товариство Статуту
4 2 Первинні осередки Товориєства створюються но менше як із трьох осіб за «їси уп! зоре
через засоби масової інформації, у проживання, прочі, навчання. Керівним оргоном первинного осередку " заг
ке. (тео
ем
ся Ж |
ОС
38 нг
пі 1
ії : й ч ь | правовий захист інтересів його членів, організацій та структурних підрозділів, звертаючи зх 4 У - Р -ж
З
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane
є "а - -
доми визночоють г форму коеріамицтва ох оредком
4 |Їри поераннних мередках, міських ромонних та обласних об єдноннях стаорюють ся мОРОдДІЖж'Є 00 ЄДнОммя «Молода Просвіта» Їхня ЧІНЛьЬнНІСТЬ визначається цим Стат том таж атОсчнмм С, ЗтутОми
"Те РИ і і п ДІ ) ь С 44 Кононнмі ТО міські Об єдмоння утворюються при наявності но менше трьох первинних щ середк'е дкопогчно утворюються обласмі Об єднанна
Форму керівництво ромонними
МІСЬКМАМ та обласними об єднаннями ІХ ОСНОВНІ
завдомнка и нОопрямки роботи визнача ЗІДПОВІДНО районна. міськО чи обласна конференції
мети | завданнь Товариства
на осчов!
4 5 Перанммі осередки Говариє во у Вищих навчальних закладах но великих підприємствах, у маукових то виробничих об'єднаннях, що нараховують не менше 50 членів, прирівмчюються у проваох до районних об єднань
45 Кримсько, обласн ранмонні, міс кі об'єднання У СВОЇЙ ДІЯЛЬНОСТІ керуються Статутом Товориство. Для кобуття пров юридичної особи Кримська, облосні, рамонні, міські об'єдмання повинні зареє труваотися в устоновленому законом порядку
47? У вибполкю МеВІДПОВІДНОСТІ! ДІЯЛЬНОСТІ первинного осередку чи об'єднання Статутові Товариство Правління має право припинити членство осередку чи об'єднання В Товаристві Таке рішення нобуває чинності "еоля затвердження мого ВІДПОВІДНО | вищим керівним
3. КЕРІВНІ ОРГАНИ ТОВАРИСТВА
9.Ї. Керівними органами Товариства є
а) зізд
6) Головна Радо;
в| Центральне Правління
5.2 З зд є найвищим керівним органом Товариство і скликається Головною Радою не рідше одного разу но чотири роки. Делегатів з їзду відповідно до визначеної Головною Радою норми представництва обирають Кримське, обласні й Севастопольське міське об єднання Товариства. Позачергові з'їзди скликає Головна Радо з власної ініціативи або мо вимогу не менше третини обласних об'єднань Товариство Делегатами позачергового зізду є депегати попереднього з'їзду Товариства
9.3 ЗЗзд Товариства
о! визначоє ос новні напрямки ДІЯЛЬНОСТІ Товариства;
0) приймає Статут Товариства, вносить зміни й доповнення ДО НЬОГО,
в| обироє Контрольно ревізійну інспекцію (далі Інспекція), Голову Товариства строком-но 4 роки;
(7 розглядає ! зотверджує звіти й акти Інспекції та приймає відпОВІДНІ ухвали,
д) розглядоє інші вожпиві питоння, пов'язані 3 Діяльністю Товариства
3.4. Ухвали з'їзду приймаються простою більшістю гопосів у присутності не менше двох третин обраних делегатів із правом ухвального голосу. Форма голосування визначається делегатами з їзду
3.5. До Гоповної Ради входять
а) Центральне Правління;
жіза недотримання стотутних положень гоповами обласних об'єднань, самовідлучення Ввід активної роботи чпенів Центрального Правління Голова Товариства може запропо- НУВОТИ їх переобрання, яке зотверджується Головною Радою
9.11. Заступники Голови Товариство працюють за дорученням Голови та Центрального Правління
9.12. Секретаріат Товариства є постійно діючим органом Товариства, роботу якого ОЧОЛЮЄ і організовує Відповідальний секретар, який призначається Головою Товариства З наступним затаеердженням Центральною Радою Відповідальний секретар Товариство систематично Звітує перед Центральним Правлінням за роботу Секретаріату
5.13. Секретаріат Товариства
а) веде практичну поточну роботу, виконуючи ухвали з їзду, Головної Ради, ного Правління, Голови Товариства,
6| веде облікову організаційну та інформаційну роботу;
8) постійно підтримує функціональні зв'язки з осередками та об'єднаннями Товариства и чадає їм організаційно-методичну допомогу,
Г| вирішує інші питоння ДІЯЛЬНОСТІ Товариства
"о штатних працівників Секретаріату Товариство поширюється законодавство України про працю, соціальне забезпечення і СоціОольне страхування
5.14 Керівні органи то структура обласних, районних, міських об'єднань будуються за схемою знопогічною керівним органам Товариства з урахуванням міІСЦевиХх потреб тамоОжливостей при погодженні з Центральним Правлінням
5.15 Голови об'єднань Говариства обираються з числа членів цих організацій. Голова первинного осередку обирається строком на ) Дік, районного об'єднання на 2 роки, обласно . об'єднання на 4 роки Голови ВІДПОВІДНО ВИЩОГО рівня мають право вносити кОндидотуру Те. посаду Голови організації нижчого ОІВня їх рівнів є незалежними від керівних органів
Централь-
516 Іімнспекий ус Вони ПІДЗВІТНІ пише найвищому керівному органові, який обирав іх Члени Інспекції мають право брати участь У ЗОСІДОННЯ» керівних органів Свого та нижчих рівнів, Вимагати інформації про ІХнюЮ просвітницьку га Фінансово господарську діяльність
2 |/ інспекція
9) перевіряє відповідністі діЯЛльЬНОСТІ первинних осередків, об'єднань, керівних органів і
слу «бови» ОСІ Статутові Товариє ТВО, 6| перевіряє стан та облік матеріольних цінностей, що перебувають на бапансі Говаориство об Єднання первинного осередку; 9; контролює рінансову ДІЯЛЬНІСТЬ ПравЛінь то Фінонсово ОоСподаорську ДІЯЛЬНІСТІ ЧПЛОнємаСте | |. зацій, створених Говариством ім екція ні рідше одного разу но рік нФ рмує про свою р бої у ВІДПОВІДНе ГЇровління "ВІРУЄ г «ТрТе ІДНО! Г зред З І|ЗДОмМма конфере ниЕюЮ чи ЗОгГОЛьниМмі Зборами - Ів Ріше 1898 чи Пі Як кі рійних осі) Ок іКкерівних органів кожен члені Говариєс ТО МОЖ коржити в к: рівному органі вищогі рівня, який зобов язаний протягом десяти днів розглянути скоргу и дати віДПОВІДЬ ТОМУ, Хто її подав
6. ГОСПОДАРСЬКА ДІЯЛЬНІСТЬ, КОШТИ ТА МАЙНО ТОВАРИСТВА
(лови ПРОСВІТИ «ПРОСВОТТ А» забав ЗО
|
| | | | А РВС
| | | | |
| | | | | | | | | | | |
пінь ой ьо ій
ОЇ) гопови обпасних об'єднань Товариства обо їх повноважні представники; в) гоповні редоктори доОнтрольних гозет та керіаники інших центральних засобів масопої інформації Топариство;
г) | олово Інспекції
Радо проводить свої засідання не рідше двох разів на рік
96 Головна Рада
а) є найвищим органом між з їздами, спрямовує роботу Товариства но виконання статутних завдонь то ухвол з'їзду Товариства,
6) дпя виконання поточних справ за поданням Гопови Товариство затверджує його
заступників та членів Центрольного Правління о строком но чотири роки і при потребі
а) заспуховує звіти про роботу Центрольного Правління, головних редакторів газет, керівників засобів масової інформації, керівників обласних об'єднань та керівників госпрозрахункових організацій, створених Товариством;
г) затверджує плани роботи Товариства;
д) затверджує головних редакторів газет, керівників інших засобів масової інформації;
ж) розглядає інші питання, пов'язані з діяльністю Товариства
5./. Ухвали Гоповної Ради приймаються простою більшістю голосів Засідання Голов: ної Ради правомочне за присутності 2/3 її членів
9.8. Центрольне Правління:
о) затверджує працівників Секретаріату та спрямовує його роботу відповідно до Статуту Товариство | ухвал з'їзду;
б) розробляє основні напрямки фінонсово-господарської діяльності Товариства;
в) спільно з Головою Товариства здійснює загальне поточне керівництво Товариством, формує Секретаріат Товариства;
г) створює науково-методичні роди, комісії, центри, що сприяють діяльності Товариства, і керує їхньою роботою,
г) заслуховує звіти Відповідального секретаря, керівників підрозділів Секретаріату;
д) затверджує положення та інструкції з окремих питань діяльності Товариства, надає оргонізаційно-методичну допомогу осередкам та об'єднанням.
9.7. До Центрального Правління входять:
а) Голова Товариства та його заступники;
б) Відповідальний секретар;
в) інші члени, обрані Головною Радою.
Засідання Центрального Правління є відкритими. Вони відбуваються не рідше одного разу на місяць. Рішення приймаються простою більшістю голосів.
9.10. Голова Товариства:
а) скликає засідання Головної Ради та Центрального Правління;
6) представляє Товариство у стосунках із різними органами та організаціями в Україні і за кордоном;
в) укладає договори від імені Товариства;
г) підписує фінансові документи Товариства;
д) видає розпорядження, що стосуються діяльності Товариства, прийняття на роботу й звільнення з роботи штатних працівників то працівників, що працюють на контрактній
основі;
А оно Зо ВВ
організації), засновувати підприємства у порядку, встановленому законодавством.
6.2. Товариство від свого імені власника У власності Товариства то житловий фонд, обладнання, інвентар, майно просвітницького то іншого призначення, акції, цінні папери, підприємства, госпрозрахункові організації, утворені за рахунок коштів Товариство відповідно до иого мети й завдань.
6.3. Товариство може здійснювати ЗОВнІШНЬОФекономічну діяльність в установленому законом порядку.
6.5. Кошти і майно Товариства складаються з:
а) одержаного в порядку правонаступництва майна «Громади», «Просвіти» та Товариства української мови ім, Тараса Шевченка;
О) надходжень ВІД прОВедення лекційних, інформаційно-навчальних та інших просвітницьких заходів, передбачених Статутом Товариства;
в) ДОХОДІВ ВІД ВИДОВНИЧОЇ Та господарської ДІЯЛЬНОСТІ піДПриємств, створених Товариством для виконання статутних завдань;
г) вступних і членських внесків індивідуальних та колективних членів,
д| пожертвувань і добровільних внесків окремих громадян, організацій, підприємств, установ, кооперативів. ІОРОмадських організацій, зацікавлених У ДІЯЛЬНОСТІ Говариства.
ж) державної піІДТримки на виконання цільових програм;
з) інших надходжень, які не забороняються законом
6.6. Кошти Товариства використовуються для реалізації стотутних завдань, реклами й благодійних Заходів, матеріальної винагороди членам Товариства за участь у просвітницькоінформаційній ДІЯЛЬНОСТІ, ЇїХНЬОГО Соціального захисту, а також для забезпечення інших напрямків роботи ВІДПОВІДНО ДО завдань Товариства
о /. Товариство | створені ним установи то організації ведуть оперативний і бухгалгерськийм облік статистичну ЗВІТНІСТЬ п установленому законом порядку
/ ПРАВОВИЙ СТАТУС ТОВАРИСТВА
2 Всеукраїнс ьке товариство «Просвіта» МА Тараса Шевченка с юридичною особою,
МОЄ ПОТОЧНІ рохунки в кредитних установах
/.2 Говариство має печатку, штамп і бланки "Своїм найменуванням, які затверджуються
Центральним Правлінням
6 | ) мЄєтоОк викОононняй статутних зовдань Говариг 80 може здійснювати необх ну | '/ ОДську та іні гу кОМЕерштійну ДІЯЛЬНІСТЬ ШЛЯХОМ СТВОРрення 1 0є прозраохункопих уУСТтОногв 00 РЕ АГУЇ || і г ТОТУк "ТТ юриди ІрнНі()ї С) оби ікомерційні 'Орговельні,. посередницькі Т СІ НІШІ
с со с но С я в
всіх об'єднані
зиріШшУу
/ 3 Говарис І8ВО МОЄ СВОЮ атрибутику
емблему, значок | хоругву, затверджені з'їздом Г. угориства І
ореєстрованті в установленому законом порядку Емблемо | Значок єдині для-то первинних зсередків Говори ВО /.4 Тов риство, мого об'єднання та первинні осередки не месуть віІДПОВІДОЛЬНОСТІ щодо 'ОбОв'язОнь одне до одного /.5 Говарис лем "Тер чг бути "ПквіІДОВане чи реорганіоване УДдНО з ухпалою з їзду, питання про його МІДПОВІДНОСТІ
"юми
МОЙНО у 1 чинним аконодавстпом Ліквідація
Говариство може бути здійснена но ПідСсТОВІ рішення суду
/ 6 Товариство МОЄ ОДну мозву т Єдиний Статуї ДЛЯ ВСІХ (Труктур
// Місце перс бування керівніих органів Товариє ї85О " 252001
Київ), Музейний ров., в
и НН пня оон зн ню
користується майновими правами колективного його організацій можуть бути будинки, споруди,
Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane
Блискучий мислитель Дарел писав,
ношим про них
ми товедемо мову про явища
матеріальний вигадка».
носій
Кн ан о ри ни
ирени, з час
якими зустрівся під СВОЇХ мандрів мудрий Одіссей, своїм співом змушу - вали мореплавців стрибати в
збурунені хвилі. Подібний ефект продемонстрував наш сучасник Р. Вуд пристосувавши орган так, що той став джерелом інфразвуку, американський учений збудив у концертному залі жахливу паніку. Нещодавно діяльність «Білого Оратства» висвітлила ще одну небезпеку,
яка едамокловим мечем» нависла над СУСПІЛЬСТВОМ
| Наказано померти 3 з НМ НО ВВР й
У п'ятдесятих роках американські дослідники Д. Олдс ії П. Мільнер, вивчаючи діяльність вищої нервової системи, вживляли щурам у певні ділянки мозку тонкі металеві провідники. Тваринки могли натиснути на важельок і дістати якийсь електричний сигнал. Один щур, допавшись до того важелька, забув про сон і їжу: виявляється, подразнення потрапляли у «центр втіхи». Повідомлення в пресі про ці досліди злякало англійського письменника Кінгеслі Еміса, за його словами, «більше, аніж відкриття атомної бомби»... Цещо ж - і людина спроможна діяти, як керований сторонньою силою автомат?
Чогось принципово нового тут не було: споконвіків адепти таємних сект і шкіл доскіпувалися ТОНКОЩІВ нашого психічного життя -- і здебільшого аж ніяк не з благородною метою: знання давало необмежену владу. Гіпнозом чудово володіли волхви, жерці, шамани; чаклуни африканських племен практикували «смерть за наказомь з наступним оживленням, після чого «виходець з ТОГО світу» ставав сліпим знаряддям чужої волі, спроможним убити хоч би й рідпу матір. Таких псевдомерців називали «зомбі». Останнім часом цим терміном послутовується й офіційна наука
У минулому столітті було поставлене питання: чи можна під гіпнозом присилувати людину до кримінального вчинку /
І889 року на другому з'їзді російських лікарів психотерапевтів спалахнула полеміка, в ході якої С. Данило сказар своїм опонентам: «Особисті мої спостереження змушують мене безумовно приєднатися ДО ДУМКИ загіпнотизувания усупереч волі або ж и
питаючи згоди дослІіДдЖУВаНО ОСООМо. Як по слопа
про можлитиєть
засти рчила подаєтьшнша пракіика споВвиа стосуються ор оїРІВРУНІМ: ЛО
паноовання, так плада гіпнотизера над ними Осзмежна, м
Паних есомиаламбул »
стични заборони тут мало що дають
- Ре ою ни - и
улелеталм. Ото 13 позицій того, що нині незвичайна ш маилювали людську уяву. Ми будемо матеріалістами -- казенмому розуманні цього слова. Матеріалістом був святий ЗАквїтський, коли, роздумуючи, як Бог сотворив світ, на рівна канця ХХ ;| С7пОлІіт ТЯ ослягнув природу вакууму, матеріалістом був Мендель, коли, відслуживши месу, рахував кількість жовтигт і зелен Р | корошим у стручку, дошукуючись таємниць спадковості, Однак не | зув матперіалістом «непримиренний борець за єдино матеріалістичний світогляд» Трогим Лисенко, коли спадковости
ПРОСТЯГАЮ У НІЧ Я РУКИ
п Августин понад тисячу років тому що диво не суперечить законам природи --
суперечить аоно знає наука, що завжди
лиш не в
тасмнимчи,
правильний твердив, що «бредня» 1
"Рости зе «птотавська
Ми будемо матертіалістами в тому розумінні, в якому були | найсвттлиші розуми людства, пізнаючи наш сповнений таємниць світ. Рубрику «Простягаю у ніч я руки» -- а це рядок з вірша поета ' вченого Митайла Доленга -- вестиме письменниця, біолог за фатом, автор художніх ії науково-художніг книжок Наталя Околітенко
Скандального розголосу набула історія такого собі «Девіда» колишнього службовця ВИС С ША, запрограмованого на роль живої шифрограми. ВЗкладену в його мозок інформацію він видав під гіпнозом при контакті з людиною, котра мала відпПОвВІДНИЙ КОД. Відомості ці випливли, коли «Девід» потрапив до лікарні, однак згадати, що саме він передав, не міг: вІДПОВІДНа частина його мозку була заблокована.
Чоловік Кенді, секс-бомби часів Дру- ГОЇ СВІТОВОЇ ВІЙНИ, Джонс виявив у ПІДСВІДОМОСТІ своєї дружини підозрілу особу на ймення Арлен Грант, котра виконувала спеціальні доручення ЦРУ. Ця Арлен мала наказати Кенді кинутися зі скелі в море, коли відпала потреба в її послугах; тільки розумне втручання чоловіка, обізнаного з тонкощами психіатрії, врятувало життя кінозірки.
Автор книжки «Контроль над свідомІсСТІО» Уолтер Боуард твердить: «Понад 35 років ЦРУ веде секретні роботи, щоб добитися контролю над людським мозком, волею, пам'яттіо. Мільйони доларів пішли на субсидування робіт спеціальних лабораторій ЦРУ і пого субпідрядників -- божевілень, тюрем і приватних інститутів. Гисячі громадян, які ні про що не здогадувалися, були використані як підДДОСЛІДНІ СВИНКИ»
Піхто не лічив 1 тих мільярдів карбованців, які витрачали на подібні радянські «компетентні використання
ДОСЛІДЖеЄННЯ Й органи»,
парапсихологічних явищ для спеццілей належала Лаврентио Бери. То були часи
ІДСЯ
жорстокої боротьби за «єдино правильним
матеріалістичний світогляд»: для етакого не може бути, 00 ОМТИ
створювали
СУСПІСГ»С ГІ
ТАКОГО 1 МОЖ ШМОп1ТИ » 4 ДЛЯ
«ДОВІРрСНИХ » Куті пабораториї при річного роду установах які відпрацьовували можливос виолиоу (ро
|1ІСТИТУТІ
ПпЛО ЛЮДСЬКУ ПОВеДдІНКУ У ПІ
филка опаному
екКеперимено а пьноО: медицини молоцими
добували собро шаукКоОгі Знання М!
парало ньноо парочки напогонмнах офіцерів
Хома |
патер |
божнжютьро ечж РАНИ 50 / н аечу
зйдюютьсох 0 - Зб ват з ші ЙОГО
с-г
п лємоицЯ 9 АВКОЛО 4/1 АС |
ІІКОС-МТь-ГдДЬ
ПІДПпПОІДЯЛО 4А нау копо
«ПОоЦІТІДроаділів пром
упрам То ДЯ
Тех ПЧ Лех Парали ПЬНО 111,1
РР РАкО РІРрІЗ»
сгіДдОЮ СС у гітлерівськой Німеччині
розроблялися попередники пипишти х пси
хотронних генераторів язані з
УСІ ПОМ цим матеріали було вивезено ло Москви Чим же пояснити
людською
можиа «репомен
ДИСТОнНцІЙНОГО ксруванния
поихІкКоОЮ / Мозок -- радіостанція Причину гіпнотабельності, як 1 коиформно ГІ, ТООТО ВМІННЯ сприймати вимоги суспільства, слід шукати в наший пристосованості до життя у вічНО змМІШНОМмМУу часорвому потоці ми -- ІСТОТИ ІЗ ЗаюСЛадсниМм
У ПІДСВІДОМІСТЬ Механізмом керування,
що тонко відгукується на всі сигнали довкілля. У який спосіб? | школ яреві відДОМО, що при русі
електричних зарядів, перебігу змінних струмів у просторі
ринка МаАТНІТНЕ
навколо провідника живому
організмі біопотенціали змінних струмів
ПОЛ У
ЛИХО ДАВНЄ И СЬОГОЧАСНЕ
виникають постійно, а це означає, що він є джерелом електромагнітних полів, що поширюються хвилями. Сталева голка, введена в збуджений нерв, притягує залізні ошурки, крильце метелика, вільно насаджене на голку, обертається людським поглядом Такі ДОСЛІДИ успишно робили ще в кінці минулого століття. ШПШриладами зафіксовано випромішовання м язів, серця, інших органів; 1968 року було опубліковано результати вимірів магнітного поля людського мозку. Що не дає остаточно прийняти електромагнітну гіпотезу, яка б пояснила такі цікаві явища, як читання думок на відстані чи гіпноз? Насамперед психологічний бар'єр: надто слабко випромінюють живі системи -- чи спроможні ті хвилі здолати природні екрани, зокрема й такі, як черепна коробка? Але тут треба згадати, що радіоаматори успишно вели діалог з «ефірними друзями», тоді як це було неможливо для потужних урядових радіостанцій Інформативними виявилися саме короткі хвилі, а пе енергетично ємкі довгі, ицезрозуміло на нашій планеті існУЮТЬ ЛИШ Системи, спроможи ощадливо витрачати снергію и тут властивості життя властивостями інформації. Мова природи а шепіт, де
ПІД
збігаються з -- не крик, найголовниий цільова спрямованість
Папі радіоприймач водночас: на нього можна
МО 10Ок радіостанція і
ВТР. ТТА Но ГО феї ДОПОМОГОЮ
нпапрізноманітнишцих полів, насамперед
слектроматнігних та ультразвукових Доки наокоїо парапепихологічняих явити | СУМИ ЛИС Я
науков суперечки, 2 Дехто з
учених вата и моерсечував іх ІіснуУВОННЯ
В ЦІ ЇОМУ СВІТІ ВООДУТЬСЯ скеперименти з
туже небезпечними іля полества наслідками
Ось уривок із статті, надрукованої 1959 року в італійському журналі
4 Панорама ь. ЇХ ( перимені узи мен
квилини. Люлина, що лежить на кмпієтни
ДС ВОРОТА Іа) |! - ТАЛА НИК Інна МІЦ
и ІНРІНІЇ
Пп МИЛИ руку
сталеними дили ктрами
ДО ТОГО, но
Слово ПРОСВІТИ
м орга
Ми знаходимося в СІ і РУ Аламоськом йшверситеті, в іаборате б невролога | дварла Флійни Мат тпулюючи компо ЮТтером ср ІРІВі
показує, як за тритисячину частку секунди
іодипа зроби Ід ПеЙ ПОГУХ їі
Мозок ПОСлЛаіїП ПІЛКОМ конкретний
МІДГНІТТІІМИ СР Нал
Ми вжі спроможжкии розшифр вати КОДИ МОЗКОВОЇ ДІЯЛЬНОСТІ, ЯКа керу: нашими рухальними функціями "УТ Флиїни Коли нам вдасться виділити СИГНАЛИ СМОШИНОЇ ДІЯЛЬНОСТІ МОЗКО ги можемо встановити над ними ПОВНИЙ контроль»
Цей бар'єр подолано, вже вдається
ВЛОВИТИ НІ ирофі ПДОЛОГІЧНІ Ознаки с.лопба
ЛО ТОГО, ЯК ВОНО буде пимовлено 2
малюнком ( паттерном ) біослектричної
аКтиИвност: певних ШІЛЯНОК МОЗОК а
допомогою ГОМ можна виділити паттерни
для різних звуків 1 ДОСЛІДИТИ, ЯК МОЗОК
КОДУ слопа а найпростіші ІЇОГІЧНІ
операції Фактично реалізовано геніальне
передбачення Івана Павлова про
МОЖЛИВІСТЬ НОЯашкессння «психологічного
узору на ФІЗІОЛОГІЧНУ Канду тобто про
виявлення матеріальної основа
ПСИХОЛОГІЧНИХ ЯВИ Же ТІЛЬЮ:И безна шині ортодоксії суУМНнІВаютТЬьсяЯ, ЩО СЛОВО думка настрій явища матеріалтььні
(Основний інструмент таких доєлі джень МІДаГНІТОЄНнЦІ іограФ БП УЛОВЛХХ електромагнітні поля мозку що
Виникають внасліІлок ні ревової дія Тьнох ТІ
людини. Є дані, що таких апаратів у світі одинадцять, Оули вопни Іі в КОЛИДІНЬОМІ СРСР. «Намацано» 32 точки мозк | ЦЯ Кількість буде по (Воєнна 3 ЯВІГТЬ МОЖАЛИВІСТЬ контро іююрати СМОЦІЇ переважної ОІЛЬШОСТІ юолей «)сь так
подство постало ще перед однією прірвою
У СВОІЙ Статті! - Ми вже ьоОгоОднІ МОЖЕМО
5 ПІ промити мозок злочинцям профе ор,
Міккен | Інстит ту МОЇКУ Мичиганського
. Ми ПОВИННІ
університсту писав
перебу ду вати наше суспільство так, щоб усі з дня народжентя виконувати те, що суспільство. У нас уже «Ти ни
І"йТання 10
НІ НІХ ВИМОГ а
нагадує така
для цього засоби
постановка шиціЮю Петра
ві ОДХОВеНСЬКОГО З є ІС ІВ». | Сх ТОЖ ВСЬКОГО
МИ ї КОоОтТрІ
| ПРІДИМОС ї» Іі 1ьмИи
уаздалегідь призначили себе для приноми
влади, розумних прилучимо до ссОє, ана
(у риях поїдемо верхи | Піого ми неповинні
«оОромитнися Ї ВІ ба перевиховати ПОкКОСТІННЯ Ом робити ного док ГОНІИ М СПОООЛИ з
ГІ ЛОмМІ ДІЇ ІМ Мі СМАКИ АС ЛАВ. АЛІ То1.Ве ВРІНІЙ | 41110 ПО Ським и скепсеріїментами ІРА ()ЛіТН коли розкрилася дія льнІСТЬ є М моря 1ІТьКИСУЇ «» (ІЄТІіГТУТ) М РпІРОИ, їз Монре Д.ЛІ у якому шукали СПОСОФІВ стирання особистості п створення з ; і МАРТА ТО 1 МІ МІ Сім ЧІ Іа»Ннк су моООИИЛОТИОТИ матерій льне віЛшШшКкоО розмарі Ок Вегті міЛьНнНОЮМ З ЛАРРІ Кожному |» ій.) ОСТ мАмМаСскОоВвОнО пі; колектинн мі м ' СМЕРТІ ЧІІ ЧОЛОВІК «| чик .| 1 і Ж
"ЛОНО реп Інно! секти |! емТ ММ ДОНС ІО МК ПІСТУ М ІРі зі і.) «НІХ ІМ РИМІ: Он» со 1) Іі 'ї УКОЛ» унишем мл ч
Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane
(лово ПРОСОІТИ
"чи іму РІЄбРО М 4»: м І іл
МРІЄ МмоОгодл
гра МРрИ5Іч о м'Ооюраторія
хе НИВУ ПАРА ТРА 10. Ту рІХІіМУ їі ОКАУТЬІКІЮ с" знан «ПОЦІЧЬНОЮ ДієТтоОЮю та а сонниям вет ЕМО Тіном ІіСОЦІАаЦІЯ З зі рем орел Том з ДВ Грем іі найко їО ЖОГО ВІЦУХ ІІ аЛниШшивоцшиИи Одглто й розв ззалних питань. Га розуміло олік ап СУСПІЛЬСТВО 1ї« мернертіїо ло випробувань такого роду Божествений дар свободи волі Перєбу ва, ЯК ВІДОМО, ПОЧалася з невідпорного погляду Анатолія Кашти ровського й очі телпегляла'їі ам Чого Ь принципово НОВОГО ВО ОНОГО Лін ПНОСТІ НІК було: пеє 0 КІНЦІ МИНУЛОГО СТОЛІТТЯ 1 Ка Собі Мері у ккер | .ДДІ, «Американка, апозичивши чужу і 1СЮ ЗУМІЛА реалізувати п так, що соті тисяч людей
пдовниками ехристиянської
«С МІСТКИ
стали По
Мишилося завгодно
Науки» свідчень у масовому порядку проведетіих операції без нарколу, відповідно й ол:
| сліпі прозрівали, ті калічні Ходили -- все
було. Каштровський зайвий раз нагадав
про рефлекторний механізм, який приводить у ДІЮ СЛОВО, Й першим у практиці застосував
хірургічній гелебачетіия як засіб масового ППИнНОтичногО
впливу" ЛА явище це дуже неоднозначне У СУСПІЛЬСТВІ СПОКОНІІКУ боролися дві
б І денци. Перша - це свобода вибору за ую М усдом ення внутрішнього закотту, записаного на «скрижалях душ наших».
та сама євангельська їстина, пізнавити яку, людина стає вільною настільки, що
починає відПОоОВіДатИ за власне життя активно ного будувати. Здорове СУСПІЛЬСТВО можливе лише тоді, коли
переважна більшисть його члепівп відчУВАЄ різницю між добром 1 злом, щирістю й облудою і готова відстоювати власний
пибір "будь-якою ціпою ОВІДОМІ "ромадяни тримають долю у власних руках. натовп, що складається з людей.
золю яких зломлено, -- легка здобич ос І0, одержимих сатанийським прагненням влади, т в кінцевому підсумку, жертва сошальної ентропії. Ось чому миритися з психологічним насильством не можна - так само, як і дозволяти пропаганду часильства фізичного. Ми ще не відаємо
"УТ ; . й ЖОНІВв, ЯКІ керують низріванням б вавих подій, і не маємо права бавитися з вогнем, який переплавляє особистості
на зборисько інфантильних істот, Що творять кумира з власного поневолювача Як хворий організм звикає до пігулок, так ї людська психіка звикає ДО ЧУЖОЇ Болі, втрачаючи в гіасну: потреба спілку: ватися з екстрасенсами переростає в щось подібне до наркоманії, яка призводить до втрати соціальної ПОВНОЦІННОСТІ За Розрекламоватими виступами "енергетичних у перменів» тягнеться хріст пеихичтних розладів, сомнамбулізму та "амогуобств. Та навіть не цена истрашніше
У колишньому Радянському Союзі масово застосовувалася обробка людського мозку мікрохвильовим випромінюванням. інфразвуком, радіохвилями КВЧ; від 1979 року до пих гатанинських експериментів були залу Чен екстрасенсп
Особливу увагу привернули ДОслідженія Казначеєва -- їх широко ЗИСвіТЛЮВа ла зарубіжна преса. «Набли- Жаємося до можливостей керувантя | "прямованого регулювання психосоматичних залежностей систем людського Лав, -- можна прочитати в книжці В Казначеє ваї ПО Михайлової «Ріоштефор- Маційна функція природних "Лектромагиїтних ПОЛІВ», 1985 року Зиданій у Ново ибірську. Хто став ""ДдосліднИМмИ кроликами науковців, яка Х доля? 19090) року у видавництві "Мололі» побачи ла світ моя науково Фантастична киижка «Крок писінгаь і
| РУМКя ря
14) МІС ПОС") 111 Тр М Є РОГИ 112) 11) котрі
ЗердДИиЛли: «ГГ МОВИ оОпиєм и бр Оопопілашний
1? МОТУу Пи ЧОТОНЮОЮ ». Ді РУ ПОЄ Тім мо її МООГО»
Й пі ОСИ
про тотальне стежейня ІЛ
І МІК ДАМИ КС п ра Пі УПДЛО ЧОЛО ЦІЛОГО
«УСПіЛЬСТтВва, В таких випа ох Виник ПМдДОозаро, що мржиишки психічно пе Оонеїм ДОрОпи "ле чому так Збігаються їх скарги! «Х ОСЬ» КІ УС роботою окремих мрганів, завдаючи великих страждань, часом у підсвідомості гунає голос, яки пояснює, що відбувається пауковий експеримент, належить слухатися |
зиявляти терпінця?! Дехто зауважував щезали комарі, птими вечорами
ЩО З Початком еселисірь ЩО ДОШКкУЛЯЛІ
Після 1991 року поди 1з серії «цього пе може бути, бо такого пе може бути школи», пили серпні 1992 року генерал Кобець зронив у «Комсомольській правді» фразу, яка не могла не пасторожити: про «можливе застосування загонами особливого призначення так зва: Пихо психотропних генераторів Поширились чутки, а з цими й газетні статті, що загадкова пси-зороя пущена в дно. Група ростовських учених звернулася до колишнього Президента СРСР М. Горбачова, Президента Росії 5. Сльцина та коміси з прав людини Верховної Ради СРСР і РСФСР із закликом заборонити зброю такого типу як винятково небезпеч - ну для суспільства. Однак питання, порушене в обласній газеті «Молоть від 31 жовтня 1991 року, де було надруковано статтю ростовських учених, як-то кажуть, зависло в повітрі.
| от -- київські події: створення шетитуту «Атма», що переростає в нібито релігійний рух з живим богом на чолі -- колишньою комсОомольськОою працівницею Мариною Цвигун та їі «пророком»
колишнім працівником Інституту кібернетики Юрієм Кривоноговим, що вивчав можливості психотронних явищ. На перший погляд, -- пародійна оперетка за мотивами легенди про Велике Біле Братство Адептів, котрі спрямовують СВОЛІОЦІЮ людства в річище космІЧНИХ законів, визначених волею ШПровіденшальних сил. Однак погано осмислена мішШшанина СХІДНИХ вірувань |і християнських догм, сумІШ маячні і ланки, яку являли собою публікації газети «ЮОсмалось, мали дововижну владу над молодими й чистими людьми, котрі втрачали власну волю, зрікаючись усього, тим дорожили раніше. Кампанія вражає розмахом; сама тільки видавнича ДІЯЛЬНІСТЬ дає підстави сумніватися, що це - приватна акція напівбожевільних авантюристів. Хто субсидував цю релігійну секту і -- для чого?! Що є це «Біле братство» -- завершення експерименту, який вийшов з-під контролю, чи тільки запрограмований його етап?
Скільки світ стоїть, стільки окремим особам вдавалося здійснювати прорив у «колективну ПІДСВІДОМІСТЬ» ЛЮДСЬКИХ мас, небезпечно забираючи над ними владу. Однак науково-технічний прогрес дає для цього особливі можливості. Данитл Андрєєв, автор однієї з найдивовижніших книжок, яка вийшла В наш час, «Ружі світуь, писав «Винаходи, яких природно чекати від техніки ХХ чи ХХІ століття, дозволять урядові здійснити доскопалий контроль над психІКОЮ кожного з жителів земної кулі. Читання думок на далеких відстанях перестане бути утопією; воно стане буденною науково-технічною реальністю» Схоже все це частково здійснилося зомбі -- реальність
Суспільству талежить подумати, як від цього боронітися
обвально М
Гид редакції: розмову проможливості ЛЮДСЬКОЇ ПСИХІКИ І пов'язані! З ЦИМ лезвичниі явища ми продовжимо в наступному номері. Чекаємо Ваших листів, дорогі читачі!
ше а о
І
рискусад
ГРИГОРІЙ КОЛІСНИК
- о се Р нні ИНА
БУДЬМО ЛЮДЯНИМИ,
ЬУДЬМО ЛЮДЬМИ
Гівб за океоном не п Канаді чи Й попучених Штотах формувалося укроїнського нороду ТІЛЬКИ воно, Отом дотик до говорить про самобутність, ори ПІНОЛЬНІСТЬ, неповторність людської СПІЛЬНОТИ, яко услід зо піде тупом великих Водрозт аборелпоа: ся зебідрамомн Карпої 'ПпоО Дон 3-ВІД СОПОНОЇ, МОЇ сльози води, Сиваша, і по поліські болота чітких кордонів годі окреслити, адже як ріки п реподають в АлоОря моря - в океани, так само й кро! окремих нородних сформованостей мов хвилі вод, пореходять одна б іншу, владно нагадуючи про природні залоги злагоди, добросусідських єднань, Вчать уваги и поваги одних до інших
Стиль життя. набутий упродопж віків, у кожного народу свій |, як виявляється, майже непідвладний змінам, які б мали спричинити маніпуляції наймогутніших нових і нових спроб пюдських коноводів. Укроїнський характер гартувався упродовж баготьох віків. Вігі вистоював | вистояв перед спробою скроїти щось інше. ОДМінне, І за татарської навали, й за погордливої науки «шляхетноуродзоних», вистояв | перед кравецькими ножицями таких кравців, як Петро Великий, таких наших княжих, як Безбородько, Трощинський, Потьомкін, Розумовські, перед діяннями численних наших Прокоповичів, яких постійно висилав з-поміж себе наш народ, щоб зони так, як ніхто інший не зуміє, лизали п'яти Од царя Петро і до Горбачова. | чому воно так? Відповідь відома - щоб не заважали жити! Людям - бути собою, бути людьми Знаходитись на р ідній Трудячись, прожити дні свої, не зазнавши поневірянь по чужинах. В урочну годину тихо сокритися, лягти поруч кревних. Український характер від найвіддаленіших пращурів гордо ніс на собі ознаку найважливішого людського знання, - не зпато-срібло, не маєтки-фільварки, а дні, прожиті в гідності. Час під сонцем, що судився КОжній живій душі.
Живим пам'ятником втілення такої нашої ознаки був ніхто інший, як Григорій Савович Сковорода | що ж виходить сьогодні, він прожив так, а не інакше, намарне? Даремно ходив з торбою, в якій було все його багатство, перевіряючи земляків на їхню гостинність, на ЗДОТНІСТЬ і уміння прожитку з діянь працьовитих рук, насміху над скнарістю, над плеканням надмірного багатства.
На жаль, в останні ВОК як ніколи ретельно повчають -- збагачуйся Збагачуйся, не звертаючи уваги ні на що. Навіть грабуй, коли це потрібно для твоїх устремлінь | звершень. Мовляв, чим богатші агатії, тим... Диво, щось не чути слова мудрості, якому навчила наш народ його історія, іншими словами, його кривава, славна й абсурдна, бо всього було, титанічна постійна спроба вистояти, вижити, зберегти СВОЮ Душу живу, РоОдісну, веселу, пісенну, гостинну, працьовиту, ВОЙОвничу, коли виниколо потреба... Новий клас виплодили «Од мікрохвонів» Гордий із свого призначення, розбудови СОмОСТІЙНОЇ власної держави, непомітно пересів із коліс «Волгь на тишайші, мов чорна ніч, шини «Мерседесів» |, забувши про усе, а може і не знаючи нічого, чкурнув уперед... Куди, куди? Та згадаймо ж, Україну наріколи раєм світу, медом І млеком киплячою. Нині маємо те, що маємо Можна приводити страхітливі приклади. Знаючи, що революційні перетворення завжди обходяться народам дуже дорого, мусимо згадати про те, п083 що не має права промити жодна жива душа, Тим пак, думні пюди, котрим випала честь вести укроїнський но зод уперед Нечувана неприродна смертність ТОМУ числі і одне з чільних МІСЦЬ ПО кількості самогубств. Істотне відсТОВОНнНЯ НОроджуваності. Хмари жебраків не лишень коло баків для СМІТТЯ, а й коло посольств деяких держав, де у наши» зневірених у Власну державу пюдей є надія здобути роботу, здатну прогодувати г одягти. Все це змушує кожного з нас узяти "лову в руки: нагодавши про кілька незаперечних їСТин, помислом запитавши ради у таких
внуТрІШЦІ Но «риття
ВІЧНОСТІ,
новчотелів, як Франко Шевченко, Гоголь, Бодянський, Яворницький, Тичина тобто, озброївшись добрим мірилом, підказкою
філософів, поетів. майстрів людського духу, тих, КОМУ самою долею судилося постійно стояти на чатах, оберігаючи пюдство від порчі, невпинно, день по дню, дзвонячи вічного - люди, будьте пюдьми! будьте людяними! Не подавайтеся найзвабливішій порчі Пам'ятайте, що вольний "«род пиш той, який уміє поважати інший. Що справді вольними можна називати тільки СТОСУн КИ ПОМміж пЛюдьми, копи твій Сусід уголос говорить таке, чого ти не поділяєші | у тебе немає бажання послати його на гілляку, що свою волю ти цінуєш якраз за ' живий, | не
Настала пора бодай спробувати окреслити особ- ПИВОСтіІ поточного дня, його впливу на духовніс Ть, на внутрішнє життя нороду, в нашому розі - на українство. Властиво, тільки внутрішнє життя нороду, отой дотик ДО ВІЧНОСТІ, ЄСТЬ чіткою Ознакою розвитку чи деградування як окремих народних рухів, такі КОЖНОЇ конкретної людини
Донедавна сміпиво можна було стверджува- Ти, що усі ми люди з Другої світової війни. Одні з перемоги в ній, інші - з поразки. Та всі бупи Підвладні тому уклЛоду і окремих держав, і життя окремої пюдини, який продиктувала перемога над фашизмом Згадаймо, фашиамові більше ніколи не бути! Задля ЦЬОГО дві держави з німців Наче задля цього бікопомноа Берлінська стіно | Дао кпони чиновників, яким вости НІМЦІВ ПО днях
| поанцюг держав з-від заходу, так звано системо соціалізму. Ї багато чого іншого, що створювало ФШхХОоОВІ ПпОЗнНОЧчЧКИ кожному 3 нас окреслити себе | з своги держові, і у Всесвіті Щоб не говорили жили! Жили як пичить Людям Сумлінно використовуючи ВСО Те, що ТіЛьки лмогла принести плата 30 народну кров, перемога, перевоомовуючи довні звитяги, усі як єсть змогаючись у Єдиній порти, непомітно старіли.. | раптом|
Наибільшо історична подія Останніх літ - це з єднання. мирне и безкровне, ОДНОГО з наймрозвиненіших | номорганізованіших народів світу, німецького Гордий з себе цей європейський народ іще якийсь чос заживлятиме учорашні роми ав єдиний організм пожене нові соки, доОсСсть повноцінний розвиток внутрішньому жит- ТЮ, оцій позночці безсмертя, і . Ї один Бог зноє, що там, попереду
Ну о що ж наші? Що - ми? Нарешті упилися колишньою однопортійністю? Створили багато партій? | гаразд Принаймні Сміливо можна стверджувоти, маємо справу з безпартійною добою, коли ток і хочеться мовити: «Постривайте, хлопції Всі ви гарні люди» | ті, що найнародніші | ті, хто за соціальний захист того ж токи народу Комуністи демокроти, соціалісти і унаунсоувівці! Пора усім вам усвідомити нашу віру в те, що ніхто, ні жоден з вас не хоче ні виродження, ні злиднів своєму батькові, синові чи доньці Чому ж так стається? Всі ви мудрі люди | добре знаєте, що хтось вам шкодить. Хтось, кого наче як | немає А усвідомивши це, ви не плодитимете генеральних секретарів численних партій, о перешикуєте ряди бажаючих партійними | створите, скажімо, партію Білої Кози й Рябої Корови. Тільки щоб був порядок. Молоко, масло і сир
«Великий труд человека на зтой земле заключаєтся в стремлении упучшить то, что есть». Цитую Алехо Карпантьєра так, як прочитав колись, щоб нагадати, проблеми виникають не лишень ув укроїнців. Вони бувають ї по той бік океану. Ї в інших народів. Але їхні вожді завжди пам'ятають про те, що хода уперед, розвиток, можливі тільки за умови вдосконалення всього хорошого, що було раніш. Нам теж не дано бути винятком. Годі обпльовувати все Усунувши негідне, поро розвивати все те хороше, на що спромоглись і за років Радянської України. Народна освіта, культура це живі люди, котрим
Можливість навчати МОЛОДЬ гордості за причетність до славного, доброго народу. Негоже забирати в митців бажання пропагувати вічне синівство, щастя нести на своїх плечах талант, без чого, урешті, зникає народ Ні? Куди ж подівся зароблений вчителями Бі Чому помирають у злиднях письменники? Ому не відсвяткували річниць, як би ГОДИЛОСЯ, ні Гоголя, ні Яворницького, ні Тичини. Хто посмів зневажити палку любов до Укроїни Іллі Єфимовича Рєпіна, його незаперечних заслуг перед укроїнським народом? Як могло так статися, що імя художника зникло з назви вулиці? Хто не знає «Запорожців. » і зняло! Що ж тоді говорити про Бодянського? Хто сьогодні знає про нього? А подвиг його незаперечний! Значно вогоміший од трудів професорів з наших, котрі обставин практикують за океаном Осип Максимович Бодянський, наш земляк, сучасник Гоголя і Шевченко, ставши науковим секретарем «Им:- ператорского Общество истории и древностей россииских», що при Московському ніверситеті, за три роки |з 1846 по початок 1849) видрукував 23 книги «Чтений». чим заклав міцну Основу української історіографії і зберіг для нас такі першоджерела, як літопис Самовидця, «Летописчоє повествование о Малой России, сочиненног Иінженер-Генерал "Маюром, Александром Ивановичем Ригельманом», «История руссовь» твір Георгія Конис ЬКОГО, випускника та ректора Києво- Могипянської академії, як зазначено на титульній СТОРінці, архиєпископа Білоруського Цю історію нам привозять з-за Океону | текст якої чомусь перекладає Іван Драч. Серед інших, г «История.» ДН бБантиш-Каменського Заспуга Московського університету в тому, що укроїнець завжди міг знати свою історію, не с альсифіковану ні міністрами од царату, ні вольними перекладами. На цих книгах пипок віків | просвіщенному ЧОЛОВІіку знати про таке слід, Як і про інше ДВОГОЛОВими орел ізнов накидає оком у різні боки Росіяни сьогодні терплять муку гіршу нашої Та культура, породжена російським словом, не стала ні пршою, ні менш значущою Ми можемо ПІЛЬКИ втішатися з того, що ЗДОТНІ пити з її ЧіЛЮщИх джерел без перекладів, адже мови наші такі! ж близькі, як | душі Як | адачі Як і долі Підвівши наших дітей до своєї історії, ми не повинні закривати перед ними здобутків культур Всесвіту, | російської у тому числі поговірки переходять із уст в уста. «Садок Вишневий коло хати...» народний поет вправно пробивається в кожну оселю, у кожен дім. Але в кожному поколінні, коли в юнака висипається вує, приходить оте «Хто я такий? Саме я! Я. яку роль випало мені грати?» Одне слово, прихо-
дить вічне - познай себе самого, бо тобі скоро
,:'СВОЮ волю
ра ВіІДСТОЮВОТИ І своїх б якщо відчувОотимеш твердий грунт
шаючи.
культур під ногами. НІКОЛИ, ні на ЗИДНОТІ, ні за
ТІ Зп нію СЕР інь
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
Od najdawniejszych czasów ludzie osiedlali się możliwie najbliżej wody, nad brzegami rzek i w miejscach, gdzie na powierzchnię ziemi wypływały źródła. Woda i ogień, jako podstawy życia, są świętymi żywiołami wszystkich narodów ziemi. Dla ukraińskiej religijności charakterystyczne jest zachowanie archaicznych struktur, które szczególnie przetrwały w ludowych obrzędach. Dlatego nadal w wielu miejscach Ukrainy istnieją ofiarne studnie jako relikty pogaństwa, gdzie podczas określonych świąt kalendarzowych odbywa się rytualne poświęcenie wody. Temu rytuałowi towarzyszy ofiarowanie pieniędzy bezpośrednio do studni. Miejsca przy takich studniach również uchodzą za święte. Są one owiane legendami i podaniami, a ogólnie w ludzie stosunek do każdej studni jest niezwykle czcigodny. Obraz studni pojawia się w wielu ludowych pieśniach jako symbol wiedzy, czystości, mądrości, wierności i nadziei. W niej widzimy nieprzerwaność rodu, źródło duchowości. Przy studniach wyznawano sobie miłość, zbierano się na zabawy, wróżono sobie własny los. Stąd, poiwszy konie, kozacy ruszali w pochód, by bronić rodzinnej ziemi przed wrogiem.
W architektonicznym ukształtowaniu, podobnie jak w pieśniach, studnie na Ukrainie mają wielostronność artystycznej interpretacji i malowniczość elementów kompozycyjnych samej konstrukcji. Jest ona uwarunkowana zarówno regionalno-rodowymi osobliwościami tej czy innej gałęzi narodu, jak i zróżnicowaną budową geologiczną oraz rzeźbą terenu. Jednak największe rozpowszechnienie na Ukrainie zyskały studnie z żurawiem. Pochylając swoje długie szyje nad cembrowiną, przez wieki melodyjnie skrzypiały ku wodzie, wzywały do siebie, urzekały wędrowców i spragnionych. Głos studziennego żurawia nieraz był tajemnym sygnałem zbiórki.
Jednak dlaczego właściwie „żuraw”? Czy przypadkowe są te nazwy: kruk, cebro, szatro, i jak łączą się z samym słowem „studnia”? Czy nie ma czegoś wspólnego w tych słowach i w symbolicznym podłożu tych obrazów?
Podstawą słowa „криниця" jest rdzeń „krn". Jednak u wielu narodów indoeuropejskich ten rdzeń jest PODSTAWĄ SŁÓW oznaczających żurawia. Zwłaszcza niemieckie „kranich", ormiańskie „krunk" oznaczają żurawia. Zatem słowo „studnia" i słowo „żuraw" mają wspólne pochodzenie etymologiczne. Oznacza to, że są dwoma fonetycznymi odcieniami jednego mitologicznego obrazu. Przekonuje o tym analiza wsteczna semantycznej pary: studnia – żuraw. Tak więc na gruncie języka ukraińskiego mamy słowa: źródło, źródło (dawna forma), źródełko – oznaczające studnię. Słowa „źródło" i „żerelo" są fonetycznie spokrewnione ze słowem „żuraw". Jednak w tym przypadku są już różnymi odcieniami semantycznymi jednego fonetycznego symbolu. Różnica między słowami „studnia", „źródło" a słowami „kranich", „krunk", „żuraw" leży najwyraźniej na poziomie biegunowości żywiołów: męskiego i żeńskiego pierwiastka. Słowa „studnia" i „źródło" muszą odpowiadać słowom „żurawica" i „żurawka". Biegunowość codziennego (studziennego) żurawia polega na tym, że on czerpie wodę, a studnia – ją oddaje. W ludowej świadomości realne, codzienne obrazy, zjawiska i przedmioty zawsze odpowiadają mitologicznemu schematowi postrzegania świata, kosmicznym siłom otoczenia. Asocjacyjne echo par biegunowych jest obecne w wielu wiosennych pieśniach:
Gdzie żurawica chodziła, tam pszenica wyrosła,
Gdzie żuraw chodził, tam kąkol wyrósł.
A w ludowym przekonaniu, jeśli kobieta przechodzi po polach, to dadzą one dobry wzrost, dobre wschody, a kiedy przechodzi mężczyzna – wprost przeciwnie. To wskazuje, że żeński pierwiastek (energia wody) wywołuje wzrost, urodzajność, a męski (energia ognia) – przeciwnie: pożar, suszę. Ta myśl jest nieco inaczej wyrażona w innej pieśni wiosennej:
Szedł Dżurylo z miasta, za nim dziewcząt trzysta.
Dokąd Dżurylo szedł, tam jęczmień wzeszedł.
A dokąd Ksenia szła, tam pszenica wzeszła.
Tu jęczmień – roślina, która wymaga dużo wilgoci – wysusza glebę. „Siej jęczmień w błoto – mówi ludowe przysłowie – zostaniesz księciem".
Połączenie ognia i wody (pierwiastka męskiego i żeńskiego) jest podstawą powstawania życia, dlatego kopanie studni w znaczeniu obrazowym oznacza miłosne pielęgnowanie, twórcze dążenie, pracę dającą siły:
Kopał, kopał studzienkę w niedzielę,
Kochał, miłował dziewczynkę dla ludzi, nie dla siebie.
A już z tej studzienki orły wodę piją,
Bo już tę dziewczynę do ślubu prowadzą.
Harmonijne połączenie dwóch biegunowych pierwiastków powoduje wzajemną wymianę energii. Kobieca połowa w tej wzajemnej wymianie przyjmuje zmaterializowaną energię ognia. Na poziomie słońca i ziemi będzie to ruchoma plazma, wywołana zjawiskiem, które w fizyce nazywa się wiatrem słonecznym. Na poziomie żywych organizmów będzie to napięcie porodowe – rodzenie. Męska połowa w chwili połączenia przyjmuje na siebie energię wody, potencjał duchowy. Na poziomie słońca i ziemi będzie to najprawdopodobniej wydzielanie ziemskiego ciepła i wilgoci (parowanie). Na poziomie żywych organizmów – szczególny strumień biogenergetyczny, duchowa siła. Dlatego właśnie woda symbolizuje duchowość. Płonąc ogniem namiętności i miłości, młodzieniec prosi dziewczynę o wodę:
Niesie Halina wodę –
jarzmo się gnie,
a za nią Iwanko,
jak barwinek, się wije.
Halu, młoda,
daj wody się napić.
Podobne spotykamy też w innych pieśniach ludowych:
Dobry wieczór, stara matko,
daj wody się napić.
Mówią ludzie, że masz córkę –
daj chociaż popatrzeć.
Albo:
Dziewczyno moja,
napój konia
z zrębowej, o da,
studzienki,
z pełnego wiadra.
Koń w ludowej obrazowości i symbolice to los, przejaw najcharakterystyczniejszych cech człowieka, jego talentu. Bohatera baśni zawsze wybawia z biedy jego koń. Dlatego też poiło się koni u studni, szczególnie zaś wtedy, gdy wyruszano w pochód. Przy studni odbywa się także rytualne oblewanie wodą młodych. Po nocy poślubnej (po komorze) panna młoda powinna podać wody swojemu ukochanemu. Ugasić jego pragnienie, dać duchową siłę.
Żuraw studzienny ma za zadanie czerpać wodę ze studni, aby ugasić spragnionych. Żuraw jako symbol ma za zadanie gasić duchowe pragnienie mężczyzny. Żuraw studzienny chodzi po wodę, a mężczyzna – po duchowość.
Upodobał sobie żuraw
Do babinych konopi
Na weselu tę pieśń śpiewa się po obrzędzie związanym z komorą. Zauważmy, że także symbol konopi nie jest tu bynajmniej przypadkowy. W święto Andrzeja, wróżąc o losie, dziewczęta właśnie konopiami siebie obsiewają.
Andriju, Andriju,
na ciebie konopie sieję.
Spódnicą włóczę,
bo bardzo za mąż chcę.
Symbol żurawia obecny jest także w obrzędzie narodzin.
W pierwszą niedzielę
przylatuje żuraw do położnicy.
– Siądź, żurawiku, siądź przy dzieciątku,
jeszcze się nie zagoił mój brzuszek.
Dopiero w szóstą niedzielę położnica przyjmuje żurawia, jak śpiewa się w pieśni.
Istnienie w ludowej świadomości JEDNEGO modelu, jednej zasady budowy świata pozwala tworzyć rozmaite szeregi skojarzeniowe obrazów i symboli, takich jak studnia, zorza, dziewczyna, żuraw, księżyc, parobek. Wzajemne przeplatanie się takich symboli na wskroś przenika ludowe pieśni, legendy i baśnie.
Ojej, widać górę,
ojej, widać drugą
i między tymi górami stromymi wschodziła zorza.
Ojej, to przecież nie zorza,
to moja dziewczyna.
Jeden księżyc wschodzi, a drugi zachodzi.
Kozak do dziewczyny, och,
co wieczór chodzi.
Był sobie żuraw,
a żurawica.
Nazbierali oni aż pełne żłóbeczki.
Jednym z konstrukcyjnych elementów studziennego żurawia jest wysięgnik. Tak w ludzie nazywa się tę żerdź, do której przymocowuje się cebrzyk lub wiadro. Słowo „kruk” w języku ukraińskim używane jest także na określenie ptaka – wrony.
Kruki-wrony stadami latały,
burzą bitwa grzmiała.
Według istniejących ludowych wierzeń i baśni kruk-ворон jest władcą żywej i martwej wody. Nie ulega wątpliwości, że żywa woda różni się od martwej biegunowością ładunku energetycznego. Na poziomie naturalnego środowiska ziemi woda dwa razy w roku zmienia swoją biegunowość na przeciwną. Pierwszy raz w okresie zimowego przesilenia, drugi – w okresie letniego: na Wodochreszcze i na Kupałę.
Biegunowość, jaką woda ma w okresie od Wodochreszcza do Kupały, pozytywnie wpływa na powstawanie roślinności.
W otaczającej przyrodzie istnieje ludowe przekonanie, że po święcie Piotra i Pawła drzewa przestają rosnąć. A po Eliaszu woda nawet szkodliwa dla
купання Ілля у воду помочився! Тому від Іллі до Водохреща woda uważana jest za mało sprzyjającą życiu. Tzn. umownie można stwierdzić, że pierwsza woda jest żywa, a druga – martwa; podobnie rosa poranna jest pożyteczna, a wieczorna szkodliwa. Szczególnie zaś pożyteczna jest rosa wiosenna, tzw. jurjewska: «Jurjewska rosa lepsza niż owies».
Zauważmy, że także siła Peruna, według mocnego przekonania przodków, przed Kupałą jest pozytywna (zapładniająca), a po Kupale negatywna, śmiercionośna. Wszystko to wyjaśnia okoliczność, że zgodnie z ludową tradycją nowe studnie kopie się tylko w pierwszej połowie roku, a poświęca się je w przeddzień święta Iwana Kupały. Woda kupalna zdolna jest rozpalać miłosną namiętność, napełniać życiodajną mocą. Biegunowa zmiana energetycznego ładunku wody pod względem jej potencjalnej wielkości nie jest aktem jednorazowym. Wielkość ładunku biegunowego rośnie stopniowo; w okresie letniego przesilenia dodatni ładunek osiąga szczyt; w tym okresie nabiera sił Peruna. Tym samym potwierdza się cudowna właściwość w kupalną noc kwiatu Peruna – paproci. Napiwszy się wody z nowej studni, poświęconej w przeddzień święta Iwana Kupały, dziewczęta i chłopcy bezrozumnie się w sobie zakochiwali; ten ogień nie gasł aż do kolejnych kupalnych świąt.
Miejsce wypływu źródlanego na powierzchnię w języku ukraińskim nosi nazwę ключ («Woda bije ключем», «woda już kipi w ключ»). W języku rosyjskim słowo «ключ» czasem całkowicie zastępuje ukraińskie słowo «джерело»: «Купайте, кормите отборным зерном, водой ключевой поите» [Kupajcie, karmcie wyborným ziarnem, poijcie wodą źródlaną]. W języku ukraińskim słowa «ключ», «уключина» mają także znaczenia – hak, haczyk (dialektalnie kruk). Żurawlinyj kluczem, żurawlyne «ключ»? Według ludowego wierzenia otwiera i zamyka niebiańskie szatro. Podobnie kruk (ключ) studziennego żurawia, czerpiąc albo, przeciwnie, wylewając cebrem wodę (cebrać – cebro), otwiera i zamyka szatro studzienne. Studzienne szatro jest swoistym odbiciem niebiańskiego szatra, gdzie zamknięte są pierwotne wody. Z pierwotnych wód kosmicznych, według ludowego wyobrażenia, na ziemię przychodzi żywy Ogień.
Kluczem żurawi wiosną i jesienią otwiera się i zamyka sklepienie wód niebieskich, klucz (kruk) studziennego żurawia otwiera sklepienie wód ziemskich w studni, a symbolicznym kluczem otwiera parobek (żuraw)
a oto największej wielkości
dziewczęce serce
Tłumaczenie maszynowe
Ej, zadzwoniły klucze wśród zieleni, dzwoniąc, pytając:
– Ej, dziewczyno, gdzieś ty bywała?
W domowym ogródku ścieżka wąska, nikt tam nie chodzi, tylko ja, młodziutka.
W prawej rączce kluczyk od mojego serduszka.
Oj, moje serduszko, trzeba już zamknąć.
Co powiedział miluśki, trzeba już zapomnieć.
Ej, za gajem, za dąbrową zawiózł miły czarne brwi, zawiózł miły czarne brwi, a także kluczyki od komory.
Klucze nosi, do kluczy mówi:
– Ej wy, klucze, nie brzęczcie, moich braci nie budźcie.
Słowa „вода” (woda) i „відати” (wiedzieć), „знати” (znać) należą także do jednego fonetycznego klucza.
Nie jest to przypadek. Współczesna nauka przekonująco twierdzi, że to właśnie woda jest nośnikiem kosmicznej informacji, wiedzy. Otóż studnia była postrzegana jako punkt wymiany informacji między dwoma światami: ziemskim a niebiańskim. Oczywiście to właśnie spowodowało zwyczajowe prawo, które przestrzega przed fałszywą informacją w pobliżu studni: przy studni nie wolno kłamać.
Jednocześnie, jeśli młode kobiety spotykają się przy studni, to zgodnie ze zwyczajem mają prowadzić sprośne rozmowy. Ale tutaj przypominamy również, że przy studni nie wolno kłamać. Prawdopodobnie jednym z celów takiego prawa jest zakładanie informacji na przedłużenie rodu. Przy studni, jak wiadomo, pojawiła się też grochowa ziarnina, z której potem narodził się Kotyhoroszko.
Słowo „криниця” (studnia) wymawia się także inaczej: керниця, кирниця.
Głęboka kyrnyca, głęboka kopana, a przy niej stoi dziewczyna, jak namalowana.
W ukraińskiej dochrześcijańskiej mitologii czczone było bóstwo Karna (Karnica). Według jednej z wersji Karna była obecna w obrzędach pogrzebowych. Ona nadaje uwolnionej duszy nowe cechy, formuje, zakłada nowy program informacyjny. Źródłem kosmicznej informacji jest woda, a studnia (криниця) i kolebka (колиска) należą do jednego symbolicznego gniazda.
Rytuały pochówku i ofiarowania w dawnych czasach odbywały się w miejscach szczególnych. Na tzw. Łysych Górach w takich miejscach budowano kapliczkę (kumirnię) i kopano ofiarną studnię.
Z istniejącymi legendami Ukraina – ojczysta ziemia kosmicznego żurawia, syna światła. Z historii wiadomo, że istniało też plemię o nazwie ukrany czy ukryny. Nazwa ta również opiera się na rdzeniu «krn», najprawdopodobniej spokrewnionym symbolicznie ze słowem «krynica». Jeżeli słowo «krynica» zapisać w dialektalnej wymowie: krijnica (krajnica, krejnica), to wtedy fonetyczne podobieństwo słów «krynica» i «Ukraina» staje się oczywiste. Krynica – żurawina. «Gdzie żurawina chodziła, tam pszenica rodziła».
W mitologii pojęcia kraju i centrum, jako biegunowości, są często wzajemnie zamienne. Na podstawie tego Ukraina jest swoistym centrum (krajem, biegunem) skrzyżowania sił geofizycznych. Rzeczywiście, właśnie tędy przebiega granica między wschodem a zachodem, między północą a południem półkuli północnej Ziemi.
Odziedziczywszy po przodkach język jako strukturę. Mówiąc inaczej: ważnym nośnikiem informacji, jak wspominaliśmy wyżej, jest woda. Stąd Karna (Karnica) należą do
MALUJĄ DZIECI ŚWIAT OCZAMI
PEŁNYMI ZACHWYTU
Dajcie dziecku Światła! Niech wypali waszą chorą duszę, aby zakwitła. My, świat dorosłych, beznadziejnie chorzy na to, że w pogoni za nieuchwytnym błękitnym ptakiem szczęścia dość często gubimy to, co najważniejsze: zachwycać się urokami otoczenia. I topimy kwiaty duszy w szarzyźnie codzienności.
A chwila piękna, nie-nie – i zapłonie gdzieś w głębinach świadomości, i spotka się ta dusza ze swoim młodym odbiciem, i już patrzymy na świat oczami dziecka. Dajmy dziecku, które czasami budzi się w nas, więcej Światła, a ono rozproszy zmierzch duszy i napełni radością bytu nasze serca.
Nie tylko we własnej duszy, lecz także w duszach swoich wychowanków podtrzymuje żar twórczego płomienia artystyczny kierownik pierwszego w Ukrainie prywatnego zakładu edukacyjnego kształcenia początkowego, średniego i wyższego artystycznego – Liceum Artystycznego «Kit» Mykoła Semenenko. I choć w tej placówce uczą się przeważnie dzieci, to także dorośli nie omijają tego domu, gdzie tworzy się Piękno.
A co naprawdę tam powstaje, to piękno, przekonali się obecni na otwarciu wystawy dzieł sztuki w lokalu Towarzystwa «Proświta» 23 października. To druga, po wystawie grafiki KSIĄŻKOWEJ Wasyla Łopaty, podobna akcja. I zgodnie z deklaracjami z tamtego czasu – udostępniać sale wystawowe przede wszystkim młodym, którzy dopiero są w drodze twórczego poszukiwania – «Proświta» od razu przeszła do czynów.
danością, z której korzystamy na co dzień i rzadko zastanawiamy się nad znaczeniem oraz obrazowo-symbolicznymi źródłami tego!
ЧИНШшОгГО słowa. Także współczesne językoznawstwo, zajmując się przeważnie porównawczą charakterystyką wariantów słów o jednostronnej semantyce, nie jest w stanie odsłonić ich istotnej treści. A język, jak widzimy, jest swoistym algorytmem bytu. Dlatego każde słowo jako element struktury algorytmicznej przechowuje w sobie niezgłębione, informacyjne powiązania na całej drodze ewolucyjnego rozwoju ludzkości. Daje to możliwość przenikliwości w dziedzinie wielu pytań ŚWIATOPOGLĄDU, HISTORII, kultury naszych przodków. I tu słowo jako symbol jest także studnią, źródłem wiedzy. Dlatego nieprzypadkowo mówimy, że zachowując język, ocalimy siebie jako naród. Mądrość
Dość trudno opisać przyjemne wrażenia z dzieł, które różnią się zarówno techniką wykonania, gatunkiem, jak i sposobem postrzegania świata. Ale jest coś, co łączy wszystkie bez wyjątku obrazy – świeżość spojrzenia, dążenie nie tyle do wyjaśnienia świata, ile do zatrzymania chwili – niepojętej, cudownej, fantastycznej. To ostatnie – znowu z punktu widzenia racjonalnego, ponieważ fantastyka zawsze jest bardziej realna niż rzeczywistość. I to, że dzieci malują kosmos jako rzeczywistość, jest całkowicie logiczne, bo przecież dla tych samych kosmitów my może także świecimy jak kosmiczna gwiazdka.
Wymienię kilka nazwisk prezentowanych w salach, podaję je bez żadnej gradacji wielbiciela i wierzę: wielu z dzieci czeka także dalszy twórczy los – jako ilustratorów książek, artystów, designerów. Bo tworzą nie gorzej od profesjonalistów. Swoją oryginalną interpretację «Boskiej komedii» Dantego
Twórcy w tym, że cała informacja jest zawarta w ożywczych żywiołach wody i języka.
Studnia słowa – niezgłębiona, wieczna, jak
samo buttia. I nasza ojczyzna – Ukraina – także studnia.
Mykoła TKACZ
Alig'jeri odnalazła piętnastoletnia Ołha Radzichowska: improwizacje na temat ukraińskiego stroju narodowego Andrija Danilczenki zachwycają swoją doskonałością; w oryginalny sposób interpretuje nieśmiertelną „Eneidę” Natalia Kowalenko; niepowtarzalnością barw i linii wyróżniają się obrazy Andrija Szwirsta, Natalii Sokolowskiej, Ołeksandra Stupaka, Ilony Braczun, Natalii Micuk..
Dziecięce grupy twórczości artystycznej Mykoły Semenenki powstały w 1975 roku. Przez 20 lat istnienia placówki, która przerodziła się w liceum artystyczne, ukończyło w niej naukę blisko czterech tysięcy uczniów. Dziś uczy się tu 150 dzieci, a prezentacja proświatowska stała się jakby podsumowaniem twórczych poszukiwań i znalezisk dwóch dziesięcioleci.
Twórczy aktyw prowadzi stałą działalność wystawienniczą, począwszy od 1984 roku. Prace licealistów zdobiły sale Planetarium, Domu Ukraińskiego, Domów literatów, kompozytorów, aktorów, malarzy, uczonych, Akademii Nauk i innych szanowanych instytucji.
„Jesteśmy dumni, że doczekaliśmy czasów, kiedy możemy działać według innych norm niż dotąd – norm wolnej Ukrainy – dzieli się swoją radością pan Semenenko. – My, ukraiński liceum, przygotowujemy ukraińskich artystów. Choć problemy wciąż pozostają. Prywatna placówka tego profilu nie powinna być jedynie prywatną sprawą, państwo powinno nam pomagać, mimo alternatywności nauczania. Doświadczenie 20 lat pokazuje, że moglibyśmy dla Kijowa zrobić znacznie więcej”.
Myślę, że nie byłoby zbędne, aby władze miejskie zaopiekowały się właśnie tą placówką, pomogły jej chociaż odpowiednim lokalem. Wielu absolwentów liceum w przyszłości wzbogaci stolicę Ukrainy, kształtując swoją twórczością jej kulturalne oblicze.
Przypomnijmy tym, którzy zainteresują się warunkami nauki, że nabór uczniów trwa przez cały rok szkolny (Nywki, ul. Szczerbakowa 47-w, tel. 113-36-66). Warunki nauki umożliwiają zarówno dzieciom, jak i dorosłym, przy uczęszczaniu 2–5 razy w tygodniu, bez oderwania od ogólnokształcących szkół, średnich i wyższych specjalistycznych zakładów kształcenia, uzyskanie początkowego, średniego i wyższego zawodowego wykształcenia artystycznego.
A żeby nie agitować nadmiernie, posłuchajmy ludzi autorytatywnych i samych wychowanków. Malarz Mykoła Stratilat wysoko ocenił działalność placówki: «Wernisaż to piękna tradycja, sprawa, która da dobre wschody. Ja osobiście znam Mykołę Semenenka i jego metodę nauczania. Poziom unikalny. Uczniowie w niczym nie ustępują profesjonalnym artystom. Prace są oryginalne, można je pokazywać nawet za granicą.»
«Wspaniałe liceum! I nam w nim dobrze i ciekawie», – zalśniły radością oczy ucznia liceum Dmytra Dorohostajskiego.
Na otwarciu wystawy były i życzenia, i zachwycone opinie, i upominki dla uczniów od «Proświty» – książki na pamiątkę wręczył im, wyrażając życzenia na drogę, odpowiedzialny sekretarz Towarzystwa Mykoła Nesterczuk.
I na koniec chciałoby się jeszcze raz oddać głos samemu nauczycielowi, Mykole Semenenkowi, który poświęcił pięknym 20 wiosnom muzę, prowadzącą jego wychowanków drogami wysokimi ku światu piękna:
«Te prace rodzą się tak, jak wzrasta roślina albo rodzi się żywa istota według organicznych norm i praw natury, w większym stopniu podświadomie lub nieświadomie. Dzieci nigdy nie robią szkiców, nakreśleń; w ich działaniach nigdy nie zauważyłem napięcia, wkładania wielkich wysiłków. Te prace nie znały przeróbek i poprawek. Mają wszystkie cechy, które charakteryzują pojęcie – doskonałość, bo do nich nic nie można dodać, a z nich nic nie można ująć.
Nie mogę nazwać siebie ich nauczycielem – nie uczę ich tego, co umiem sam. Nie mogę w pełni nazwać siebie ich wykładowcą – nie przekazuję im znanego w tym kierunku ludzkiego doświadczenia. Nie mogę nazwać siebie pedagogiem, nasze…»
osobiste kontakty są dość skąpe, by wywrzeć bardziej lub mniej istotny wpływ.
Ci, jeszcze mali ludzie, o zupełnie niewielkim doświadczeniu życiowym, mają w sobie już gotowy niezwykły bagaż i są zdolni wyłożyć go na papier w szczególnie sprzyjających warunkach.
Na stworzenie takich warunków przede wszystkim skierowane są wszystkie moje wysiłki»
Niech więc ta struna, wysoka i ... zabrzmi w duszach nauczyciela i jego uczniów jeszcze nie przez jedną dekadę, niech też dzieci malują świat oczami pełnymi zachwytu.
Wołodymyr HERMAN
Tłumaczenie maszynowe
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
Ja jestem różą Szaronu, lilią dolin!
Jak lilia wśród cierni, tak moja przyjaciółka wśród dziewcząt.
Pieśń nad pieśniami, 2:1,2
Jej sława przyszła z odległej przeszłości. Wizerunki róż odnaleziono na kolumnadach starożytnej Babilonii i na freskach pałacu w Knossos. Różnorodność form i barw tej królowej kwiatów zachwycała ucznia wielkiego Arystotelesa, „ojca botaniki” Teofrasta. Oto, co zauważył on 2300 lat temu: „Róże bardzo się różnią między sobą gęstością płatków, szorstkością lub gładkością kory, pięknem barwy i siłą zapachu. Większość róż ma po pięć płatków, ale bywają też 12- i 20-płatkowe... Mówi się, że są róże, które nazywa się »stupłatkowymi«”. Pierwszy w historii botanik odróżnił różę od dzikiej, czyli dzikiej róży, bardzo przekonująco: „U dzikich róż gałęzie i liście są szorstkie; kwiaty są mniejsze i nie tak jaskrawe”. Do tej definicji i dziś niewiele można dodać. „Jeśli przegapisz różę, więcej jej nie szukaj”. To dawne przysłowie porównuje delikatność dziewczęcego piękna i nieodwracalność młodości z szybko więdnącym kwiatem. W państwie rzymskim wieńce z róż początkowo wolno było nakładać na czoło tylko temu człowiekowi, który dokonał czynu bohaterskiego. Znana jest historia wodza, ukaranego za to, że pozwolił swoim legionistom uwieńczyć się różami po nieznacznej potyczce z wrogiem. A podczas drugiej wojny punickiej pewien kupiec wyszedł na ganek w wianku z róż i trafił do więzienia. Jednocześnie płatki róż wykorzystywano do produkcji wina i
Złote jabłka na srebrnej tacy – to słowo wypowiedziane w swoim czasie.
Księga Przypowieści Salomona, 25:11
Jak jabłoń wśród drzew leśnych, tak mój ukochany wśród młodzieńców...
Pieśń nad pieśniami, 2:3
W światowej tradycji religijnej i artystycznej żyje wyobrażenie o biblijnym jabłku, skosztowanym przez pierwszą kobietę, w wyniku czego stała się żoną Adama. Ten wątek od wieków inspirował malarzy, poetów i bajkopisarzy. W humorystycznej poezji ukraińskich wagantów, wędrownych kijowskich studentów, czyli spudejów w XVII–XVIII wieku, istnieje nawet wiersz bożonarodzeniowy o Ewie, która kiedyś urwała kwaśne jabłuszko, co doprowadziło do wygnania ludzi z Raju.
Mimo powszechnego przekonania, że to właśnie jabłko skusiło Ewę do grzechu pierworodnego, wśród znawców Biblii i botaników trwają spory, czy rzeczywiście było to jabłko. Starohebrajskie słowo tapuach niektórzy uczeni proponują tłumaczyć jako „pomarańcza”, „cytryna”, a nawet „morela”, tylko nie jako „jabłko”. Przyczyna takiej nieufności tkwi w tym, że to słowo bardzo rzadko pojawia się w różnych tekstach biblijnych
uПпульки М зм 7 АЗ3ЕЧ19 і
- РУБЕРННО й ще
А т РЕ
НЄ ПРОМИНИ СВОЮ ПРОЯНРУ
różnych potraw. Przede wszystkim z powodu braku słodkich owoców i warzyw, które znacznie później trafiły do nas z Indii, Chin i Ameryki. Dlatego pojawiły się wielkie plantacje róż, zawodowi sprzedawcy i wyspecjalizowane targowiska. Tu, jak i w innych sprawach, Rzymianie często tracili poczucie miary. Poduszki nabijali płatkami róż, a płatki sypali na powierzchnię wody podczas kąpieli. Zatem w starożytnym Rzymie róża cieszyła się wielkim poważaniem.
A czy to właśnie różę miał na myśli król Salomon w Pieśni nad pieśniami, do dziś nie ma pewności. Uczeni uważają, że przed VII wiekiem przed Chr. kulturowa, wielopłatkowa róża nie mogła dotrzeć do Palestyny; zatem dawni Żydzi za czasów Salomona mogli widzieć jedynie prostą dziką różę. Tym bardziej że użyte w Biblii słowo szoszan rzekomo oznacza czerwoną lilię. Najpewniej nieprzypadkowo róża bardzo rzadko pojawia się w Biblii, w Nowym Testamencie – ani razu!
Dlaczego więc świadkowie czynów Chrystusa w ogóle nie wspominają o różach, choć na początku nowej ery były dobrze znane na wszystkich trzech kontynentach Starego Świata? Zapewne nadmierności Rzymian w stosunku do róż wywołały protest i to zaraz u pierwszych chrześcijan. Upatrywali oni w tym kwiecie symbol zguby i rozpusty; pisarz Kwintus Septimiusz Tertulian występował z potępieniem używania wieńców z róż. Dopiero we wczesnym średniowieczu róża zyskała przychylność chrześcijan.
Opowiadano, jak popiół spalonych na pogańskich stosach męczenników wiary zamieniał się w czerwone róże.
W Ukrainie prawdziwe uprawne róże zaczęto hodować dopiero w 15 lub 16 wieku. Wtedy prawdopodobnie pojawiła się słynna «stopelusткowa», którą przywieziono do Europy z wschodnich posiadłości
, co według mitów greckich zostało przyznane przez Trojanina Parysa bogini Afrodycie. Wywołało to wojnę, bo Afrodyta pomogła za to Parysowi porwać Piękną Helenę, żonę spartańskiego króla, co właśnie wywołało wyprawę Greków na Troję. A stało się to około 300 lat przed królem Salomonem. Okazuje się jednak, że także słynne «jabłko niezgody» nie jest dowodem na to, że sady jabłoniowe, podobne do dzisiejszych, w zamierzchłej przeszłości rosły na Ziemi Świętej.
Znawcy owoców, uczeni-pomolodzy (od łacińskiego słowa pomum – «owoc») uważają, że w 13 wieku przed Chr., kiedy mógł się odbyć mityczny «sąd Parysa», wielkoowocowych jabłoni jeszcze nie było. Nawet największe z nich ledwie ważyłoby 100 gramów. Raczej nie mogło być nagrodą w pierwszym w historii konkursie piękności. Poza tym napis «najpiękniejszej», wykonany przez organizatorkę tego konkursu, Irydę, nie zmieściłby się na takim jabłku. A oto zwykła pigwa, uprawiana na Kaukazie od co najmniej 4 tysięcy lat, już w głębokiej starożytności trafiła do Grecji jako roślina uprawna. Poza tym pigwa uważana była za symbol miłości i płodności. Można zatem przypuszczać, że «jabłko», które Parys wręczył Afrodycie, było w rzeczywistości pachnącym, rumianym owocem pigwy!
Są jednak i dowody na korzyść jabłoni: Pliniusz Starszy w swojej «Historii naturalnej»
Tylko w Księdze proroka Joela występuje ono obok nazw siedmiu najważniejszych roślin uprawnych, i to jeszcze na końcu, po palmie (Jl 1, 10–12). Do tego istnieje przekonanie, jakoby za czasów króla Salomona (10 wieku przed Narodzeniem Chrystusa) istniały już dobre i smaczne jabłka, godne poetyckich porównań. Może redaktorzy i tłumacze Biblii po prostu według własnego uznania ozdobili nimi dzieła wielkiego króla.
Ale sprawa się komplikuje, ponieważ cytryna, morela, a tym bardziej słodka pomarańcza pojawiły się znacznie później niż jabłko, które w Europie jest znane od czasów epoki kamiennej, czyli jeszcze przed czasami biblijnymi. Pliniusz Starszy pisał o licznych odmianach czerwonych i białych jabłoni, pochodzących z Syrii, a to przecież tuż obok Palestyny. Jeśli według Pliniusza, czyli w I wieku naszej ery, na Bliskim Wschodzie znano się na odmianach jabłoni, można przyjąć, że nie później niż w tym czasie także w Ziemi Świętej jabłoń domowa stała się znanym drzewem. Jednak gorący klimat zapewne nie sprzyjał rozpowszechnieniu tej uprawy.
Zatem dochodzimy do wniosku, że od czasów Adama jabłka wprawdzie istniały, ale były drobne, dlatego zapewne trafnie nazywano je «kisliczkami». W swoich wierszach wychowankowie Akademii Kijowsko-Mohylańskiej, właściwie, mają ludową nazwę taką
Dopiero na początku 19 wieku europejskie ogrody wzbogaciły się o pełne róże różnych barw, kremowych i żółtych. Spośród nich i najsłynniejsza róża «herbaciana» o bardzo specyficznym zapachu, który rzeczywiście przypomina aromat indyjskiej herbaty.
Zatem do Europy róża przybyła z Indii i Persji, gdzie była bohaterką mitopoetyckiej twórczości. Legendy opowiadają, że Brahma w sporze z Wisznu o to, która kwiat jest najpiękniejszy, początkowo dał pierwszeństwo lotosowi. Jednak ujrzawszy różę, uznał swój błąd.
Staroświeckie symboliczne znaczenia róży odpowiadały mniej więcej takim właściwościom: piękno, doskonałość, wytworność; radość, aromat, cisza, czułość, duma, mądrość. Średniowieczne rycerstwo dodało do tego miłosierdzie, cierpienie, waleczność. Ta symbolika przeszła w spadku do sztuki wczesnego renesansu. W „finale «Boskiej komedii»” Dante widzi ogromną płonącą różę, która uosabia duchowe wybraństwo, wysoką doskonałość etyczną, twórczy porywczy zapał. Takie pozostały róże w wyobraźni poetów-romantyków czasów nowożytnych, aż do początku XX wieku – powiedzmy, W. Blake’a, A. Bloka, naszego rodaka Ołeksandra Ołesia:
Długo ich słońce bez litości paliło,
Długo i nagle za chmury zaszło.
Wicher się zerwał i grzmot zagrzmiał,
Dąb przeczuciem burzy zaszumiał.
Uderzyła błyskawica gdzieś w piersi,
Świeże deszcze się lały, lały...
Szepczą róże: „O, lejcie się obfite
Deszcze 0172
Dajcie nam oddychać piersią swobodniej,
Nasze gorące usta ochłodźcie,
Napójcie nas, napójcie, napójcie.”
Zwana w ludzie różą, cudowny kwiat cieszy nasz wzrok, pozostając symbolem miłości, dojrzałego piękna, spokojnego, szczęśliwego życia. Język jej wyszukanych form, barw, aromatów...
Ach, o skromnej dzikiej róży! Ujrzawszy na słonecznej leśnej polanie jej krzewy białe, bujnie kwitnące, mówiono: to babcina róża... A jesienią ciemnoczerwone jagody dzikiej róży... Zaparzywszy garść jagód w termosie, pijcie po dwie szklanki trzy razy dziennie, aż do Wielkanocy. Prozdrowotne działanie naparu jest bardzo szerokie i jest wspaniałym stymulatorem procesów regeneracyjnych, przemiany materii i endokrynnych. Podwyższa
Dzika róża
procesów, zwiększa wydolność i mobilizuje siły obronne organizmu. Najbardziej wartościowe uważa się owoce szypszyny cynamonowej, które zawierają 10 procent cukru owocowego, do 6 — kwasu askorbinowego, a także rutynę, karoten i wiele naturalnych substancji, których brakuje najlepszym preparatom polwitaminowym.
Dzikie róże rosną na całej Ukrainie
Na to wskazują nazwy szypszyn: uzka, dniprowska, domecka, hrawniewa lub wołyńska, kalozka i ukraińska, odkryta i opisana przez kijowskiego botanika Wołodymyra Chrżanowskiego, a także mukaczewska. Warto zresztą zauważyć, że jest to jedyna róża, która zupełnie nie ma kolców!
Na Ukrainie rosną dwa gatunki dzikiej jabłoni: leśna i wczesna, które rosną na polanach i skrajach lasów, na zboczach dolin i na stepowych jarach. W maju pokrywają się one koronkowym kwieciem jasnobiałym i wśród innych leśnych drzew rzeczywiście wyglądają uroczyście, co zauważył także autor „Pieśni nad pieśniami”. Jesienią natomiast obie nasze dziczki wydają drobne i kwaśne owoce. Dzika jabłoń słynie jednak nie tylko z kwitnienia i kwaśnych owoców: od niej wywodzą się najlepsze europejskie odmiany. Jak to się stało?
Jabłoń jest siostrą róży, choć daleką. Oba te rośliny należą do wielkiej rodziny różowatych; w kwiecie dzikiej róży, szypszyny, podobnie jak w kwiecie jabłoni, jest pięć białych, różowych lub czerwonych płatków. Jednak największe podobieństwo tkwi w różnorodności gatunków i form. Szypszyn istnieje ponad 100 odmian. A ile dzikich jabłoni? Uczeni liczą ich również sporo, aż 36 gatunków. Ale tylko jedną uprawną — jabłoń domową. To drzewo o potężnych konarach i rozłożystej koronie, z szerokimi liśćmi. Warto też przypomnieć to przepiękne jabłko.
Owoce, w odróżnieniu od dzikich kwaśnic, różnią się wielkością, kształtem i smakiem. Jedno, ale jakie! Wchłonęło ono niepowtarzalne cechy jabłoni leśnej, wczesnej, wschodniej, syberyjskiej, kirgiskiej i jeszcze kilku innych. Nawet można ustalić, która z nich dała początek takiej czy innej odmianie domowego jabłoni, tej przepięknej rośliny, stworzonej według Bożego zamysłu przez współczesnych selekcjonerów i nieznanych dawnych ogrodników.
Nawet pobieżny opis wszystkich odmian jabłek uprawianych w Ukrainie zajmuje obszerny katalog. Właściwie taki katalog w 1901 roku stworzył ukraiński uczony-sadownik Lew Platonowicz Symyrenko. Nini zaś napisał wszechświatowo znaną „Pomologię” (wydaną w 1962 roku), w której, wśród innych roślin owocowych, dokonał błyskotliwego opisu kilkuset odmian jabłoni domowej. Podobnie jak róża czy pszenica, jabłoń domowa jest jaskrawą przedstawicielką roślin uprawnych, a jej rodowód kryje się w mroku wieków. Choć tajemnica jej pochodzenia została rozwikłana, gdybyśmy poznali całe jabłoniowe pokrewieństwo życia O0єz р Іномаємноіні 1 сі ч ЯКОСТІ | з чу ро а0о глибині do końca. Nie możemy bowiem wyobrazić sobie swojego smacznego, pachnącego jabłka.
Tłumaczenie maszynowe
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane
б - р
(пово ПРОСВІТИ
Я буду Ізратлеві, як роса, розцетїте
аїн, неначе лілея, т пустить корінтя
Ппаам | Клишга пророка Ості, 14 (6
СОС, МО
Лише ця копітка г) біОлійних гекстих (пполальши традицити християнським симаполіці пІДНОСИТЬСЙ ДО рівня троям ди і часто згадується поряд із нею Але,
па відміну ВІД пишної, яскривої тролнпілея стала знаком циотливої краси,
п кі
ди ДУХОВНОЇ ЧИСТОТИ І поскресіння Пі часто
салять біля церков, на старовинних -п/ щконах білу ліЛлею їнНОДІ тримає в руці
| Богородиця А на мернитвських іконах 18 століття правору"! від Божої Мати 0)
один архангел СТОЇТЬ 134 іо м, другий -- ЛІВОрУЧ із гіІЛКЮ КВІТІВ УЛОГО тлеї
| Колись «Мадонна Лілея» була навіть офіційно визнана квіткою, ЯКУ рековикористовувати під час
мендовано релігійних вистав у Римі Старозаповітний пророк Осія звертається до лілеї як символу відродження Живучи в часи, коли його народ потерпав у тенетах брехні, марновірства й розпусти, а держава стояла на межі спустошення, Осія
| | | | | | | Я
(оо т т т т т
СОЧЕВИЦЯ -- ФЯРЯСНОВЯ ПЕРЯВА
ЇГ сказав Ісав до Якова: «Нагодуй мене "отим червоним, червоним отим, бо зму- | чений яко... І Якав дав Ісавові хліба й сочевичного варива. А той 318,1 6итив, 1 встав та й пішов. Ї знехтпував Ісав перворідство своє.
гига Буття, 25
30, 34
--ГГ-пОНньОмо, --їаМма, син Аге, гараря- До РЯРУЯ ас Сб пистимляни до Лети, Ера у (т ямка толя, повна сочевиці, и чарод повтикає перед филистимлянами. І став він посередині тієї ділянки та
и врятував її, а филистимлян побив Друга книга Самуллова, 23 : 11--12
З усіх бобових культур саме ій віддавали перевагу сільські господарі давнього Ізраїлю, бо ще не вживали квасолі, бобів, гороху. Єврейське слово "адахім, подібне до арабського адас, чотири рази зустрічається в біблійних текстах 1 означає сочевицю. Звучання української назви сочевиця підтверд- | жує давність цієї культури на наппй | землі в прадідівсью часи з неї готували сочиво, ситне червонувате вариво За такий наїтдок, напевно, і продав Ісав своє | пгерворідство Якову. Ця подія, що мала сериозні історичні наслтдки, відображена | в багатьох мистецьких творах | Коли в старого Ісака підросли діти. виявилося, що ці близнюки між собою | вельми несхожі Дужий і простодушний |Їсав цікавився лише мисливством: мабут, не випадково він назвав сочевичне вариво «червоним отим», бо навіть не | знав як слід, що саме було в посудині | ків же народився лише на мить пізтше від Ісава 1 був мирянином, розумівся на | господа рстві и сидів удома. За це любила | мого мати, Ревека, вбачаючи в Якові кращого спадкоємця Але ж правом перворідства володів нерозумний Ісав | Як бути"?
Змова Ревеки з Яковом призвела | пізніше до драматичної події сліпий бать- | ко помилково поблагословив його замість Їсава. Але ще до цього Ісав під присягою | віддав Ооратові своє перворідство, щоб той | нагодував його сочевицею після виснажливого полювання. Цю сцену зматовав Пбапницський художник початку 17 ст
інн сну
| | |
ПИТНА ЦИОТИ Й ВІДРОДЖЕННЯ
оо дай
йо ши ді поні
только м ФІГ 7 ЗЕЧІЯ
і
обіцяє спіпвітчизникам хоч ) далеке, али
втишне майбутнє, якщо вони авернмутьсяи
до Бога акляттям Прощення гришникам папучування тих, що шаблукали, це м шродок хриєтинмих ької моралі аа г стосить до народження Христа! Постичною мо виразах пророк
ЗОїО0, у ПпідНесенних
порівним омріямим ро КНІТСПОЄ І ИГ'ІМ НІМ ; росяною квіткою лілеї, а МІЦЬ 1! -- З корінням ліванського кедри
Іоторія лілеї пам'ятає тріумфи 1 забутгя. Булавона пихою можновладців! втіхою простого ліоду. П стилізовані зображення прикрашали капітелі давньосгипетських | асірійських споруд, були частиною князівських та королівських гербів (пригадайте хоча б славнозвісну Бурбонську), а останнім часом використовується як декоративний елемент одягу та інтер'єру У народних співанках, як ів Соломонових писнях, стотть вона поруч із ружею-трояндою
Я такого хлопця маю, як ружа-леліяя,
Любити милого -- то велика пасія!
У середньовічному шмецькому фольклорі лілея допомагає спокутувати гріхи, прощати їх трагічно загиблим, вона виростає на могилах праведників
Фландрії, ді
сердя І
З'являються сніжио-білі лілеї и там, Ді горкиу лик 1 ПЕТРІВ ніжки пре | ГІ ЦНОТЛИВОЇ ДІВЧИНИ А ще кожи Лл І нібито має свого єліькра маленьку ка кову ісТтОТтУу, Яка народжується, яки и помирає разом 13 КНІїІКОМ)
Францу зьька нигзпа ЛІЛСЇ ПОХОДИ І сназви річки Лі, притоки Шельди у
засиовник Франмиського королівства Х ЛОДВІЇ ПІД Час битви зале-
манами побачив ангела з
ШРІ РИЮп, й" королі, повірив у христиннєвюгкого бога ; переміг. Після цього вся його родина челядь і військо прийняли святе хрищення : повернулися додому, ліІіЛлеями, що аростали понад річного Лі Відтоді лілея стає емблемою французьких королів; спочатку три тлеї були зображені на прапорах під час хрестових походів, згодом --о на королівській печатці, а в 15 ст. за Карла МІЇ -- вже на
У ВІНЧІАНІ
державному гербі Вони символізували
три доброчесності -- ставчуттія, мило-правосуддя; лілеями прикрашалися стіни і навіть СТІЛЬЦІ Судових зал. Прихильність монархів до цієї квітки вплинула й на загальне ставлення до лілеї, внаслідок чого вона стає окрасою садів усієї Франції
Біла садова лілея, яка посідає почесне місце у європейській історії й культурі,
Хендрік Тербрюгген, котрого вважають попередником Рембрандта
Ось ця картина. Праворуч стоїть змучений, нетерплячий Ісав; лукавий Яків пропонує йому їжу, мати, з тарілкою в руці, готова підтримати свого улюбленця; старий батько -- в дальньому темному куточку, він виглядає байдужим. Свічка (а не олійний світильник, як було в ті прадавні часи) різко освітлює обличчя Якова, підкреслюючи його напруженовичікувальний вираз, Ооліде 1 зачаєне лице матері, вилицювате й шелепувате -- Ісава Отже, Яків спочатку використав слабкість брата, потім -- немічність батька 1 став першим правонаступником Ісака й родоначальником цілого народу. Звичайно, такі вчинки не узгоджуються з християнськими чеснотами, але слід пам'ятати, що в старозаповітні часи була дещо інша мораль, яку не успадкували релігі нової ери
Вищість духовного начала над фізичними потребами тла завжди обстоювалася : глдкреслювалася християнськими пастирями Тому в суперництві Якова з Ісавом найбільшого осуду заслутовувала легкодухість старшого брата. Історія втраченого перворідства ЇІсава набула символічного змісту як приклад відМмОВИ від сСВЯЩщенних прав, а сочевичне вариво -- як нікчемна платня за це відступництво. У своєму Посланні до євреїв св. апостол Павло застеріг: «Щоб не був гто блудник чи безбожник, немов той Ісав, що своє перворідство віддав за поживу саму» (12 16). Отже, в перворідстві поважали насамперед не матеріальні переваги, але право на духовну спадщину для нас тупних поколінь! Адже Син Божий названий перворідним поміж багатьма братами (послання св апостола Павла до Римлян. 8 . 29)
Апост Ол Павло, не засуджуючи Якова звертає увагу на відступництво Ісава (хоч той і постраждав), порівнюючи його вчинок з гріхами блудників і безбожників Ось як оцінювалася вбіблійні часи віІДМОВа особливо добровільна, ВІД ВвИКОНанННнЯя ОСОбистого родинного чи іс торичного обов'язку! Тяжка доля судилася всьому родові Ісава: нащадки його, едомляни, стали понад всяку міру войовничим і
став пити воду І
а ризиком для життя
зруйнуванні Єрусалима Навуходоносором «Пам'ятай же, о Господи, едомським синам тро день Єрусалиму, як кричали вони: «Руйнуйте, руйнуйте аж до тідвалин цого» (Книга Псалмів, 136 - 7) Про їхні знущання з переможених ізраїльтян згадав у «Псалмах Давидових» Тарас Шевченко
«.І стали нам сміятися
Едомляни злії
«Розкажіть нам пісню вашгу,
Може й ми заплачем.
Або нашу заспівайте
Невольники нашт
Та згодом від Едомської країни залишилися тільки руїни в пустелі Такою була кара за вільні й невільні гріхи, які почалися з необачності Ісава, сина Ісака и Ревеки
Привертає увагу те, що в біблійних творах, починаючи від Книги Буття, сочевиця є мінімальною м рою цінностей, як усім відомий, дуже поширений 1 дешевий харч. Мабуть, тому й надалі сочевичнє вариво стало прозивним ім'ям чогось протилежного високій духовності й шляхетност. Проміняти на сочевицю перворідство -- означає вгратити почуття гідності, задовольнитися мізерією знехтувати власне майбутнє Навіщо ж воїн Давида захищав поле сочевиці від ворогів"
Один із трьох найсміливіших лицарів Давидових, стоячи серед сочевиці, побив на тому полі Ффилистимлян. Отже що навіть клаптя сочевичного поля не залишить чужинцям. Як тут не згадати Тараса Бульбу, для якого була нестерпною думка, що його люлька дістанеться ворогові. Потім гроє лицарів пробилися до филистимлянського табору у Вифлеємі, набрали води з Вифлеємської криниці й принесли Давидові А той не вилив її для Господа показавши цим: безцінною є вода, добута його улюблених пицарів, і не має вона земного аВжитку
Так ла допомогою ВІДОМОЇ рослини в КІЛЬКОХ віршах Старого Заповіту порівнюються ма геріальні и духовні ЦІННОСТІ, імальовуються | обставини, Зк
ДОВІВ.
яких фізична речовина може прилучитися до духовної сфери
Сочевиця кулінарна як звичайна
харчова культура вирошщувалася в Єгитті
и 04. 04биююх 04бюх 4ююнь 04диюююяь 94диню 94дюю 94 ою
здат ли с-г
-В
замурюнвотися глитше в о оємлю
ПИ вда
ПРДЕРОЯ 4
Ра; за рахунок КОРрІМЦІВ, у М
скорочуються й підтягують, цибулиму
ЛДони РУ, ле ребрі ЛіШІ Рі | М У Нонна вики дей б ГУ; ПИ) китицею котів приємното
темні -СГО)М)Ле) ка
з довгастими листочками тя
ервонувато Оу акового кольору, цяточками. Пелюєтки квітів нашої! лілетї| закручуються назовні, наче кучер тому | оотаніки назвали 11 лілія кучерява, й в народі звуть просто лілея або лелія | Цю лісову красуню дуже шанували | старосвітські ворожки, вважалося, шо| лицар, який скуштує її цибулиику, и непереможним. А якщо цибулинку розрізати, вона швидко жовтіє, можли-| во, саме тому серєдньовічні алхімі ки| вважали, ніби лісова лілея маг надати чайні якості. Вони вперто намагалися за допомогою лілеї перетворити ртуть на! золото. А от українські селянки чини-| ли простішу ворожбу, 1 вона їм вдавалася: підфарбовували жовтим соком цибулинок вершкове масло |
р
Андрій Гопачевський
з БОЖОГО САД
ПРОДОВЖЕННІЯ. Початок див. ч. /, 8, 9--10
у
жорстоким народом, вдни брали участь у
зфараоснових часів; а на Близькому Сході! ії обвутлене насіння було знайдене в поселеннях, датованих 6--7 тисячоліттям | до Різдва Христового Плескаті насінини сочевиці супроводжують і пізніші! археологічні знахідки бронзової доби: але| и за часів, коли люди вже навчилися користуватися залізом, невибаглива со-Ї чевиця, хоча й поступалася місцем| пшениці та ячменеві, залишалася однією | з головних культур Півдня. До того ж сочевиця покращує грунти, а її солома| поживна, як лучне сіно Тому «фараонову траву» охоче вирощували в Індії, на Близькому Сході, у Греції та Римській| державі
Не пізніше 3 ст. до Р Х привезли сочевицю до своїх володінь Причорноморськ греки, хоча по всій Україні ця стародавня рослина введена в культуру
вже згодом. длле ніде вона не вілома у дикому стані, як і багато інших із напп х | полів, городів 1 садів лах Кримських пр, поміж чагарниками | чорнувату, лінзоподіІбну та східну ! Дрібне насіннячко диких сочевиць нє вживається в їжу, та красою вони не поступаються своїй культурній сестрі Ц дикунки» приземкуваті злими, рожевими, синіми або Фф олетовими квіІТамі що нагадують маленьких метеликів. Листки дикої сочевиці складаються з кількох пар продовгастих зеленавих листочків сочевиці листок закінчується вусиком що чіпляється за будь-яку підпору
гаідтримуючи гнучне й тендітне стебло Наання її ховається у шорстких, брунатних бобах, які нерідко помилково називають стручками
Насіння сучасної харчової сочевишщ - невеличю, крутл и плескаті в ни бх ва - ють зелені, рожеві, червонуваті, Іноді з мармуровим малюнком Маючи високий вміст білка, швидко розварюються і до-| бре засвоюються. Сочевичне вариво здатне швидко вгамовувати почуття голоду, ось чому НЧків звабив ним свого ората! глле порівняно невисока врожайність со чеви- | ц завадила ти зрівнятися на українських полях не те що з Ппеницею, 4 навіть з! квасолею або горохом. Тому і залишила - | ся вона для нас грохи екзотичною
(Modlitwa z akatystu św. Mikołaja)
...w słabościach, w myślach, w uczuciach; i kiedy dusza moja będzie opuszczać ciało moje, dopomóż mi, nieszczęsnemu, uwolnić się od mąk duszy i ciała, od wiecznej udręki, i dostąpić Ojca, i Syna, i Ducha Świętego, i Twojego miłosiernego wstawiennictwa, teraz i zawsze, i na wieki.
Sprawiedliwy słudze Boży, ciepły nasz orędowniku, pomocniku strapionych, dopomóż mi, grzesznemu.
MŁODZIEŻ MA PRAWO DO WŁASNEGO ZDANIA
Pod egidą Ukraińskiej sekcji Międzynarodowego Towarzystwa Praw Człowieka odbył się I Ogólnoukraiński konkurs prac w formie eseju wśród uczniów «Prawa człowieka: moja własna myśl». Inicjatorem konkursu jest Międzynarodowe Towarzystwo Praw Człowieka (MTPC), utworzone 25 lat temu we Frankfurcie nad Menem jako niezależna, pozarządowa organizacja, której działalność opiera się na zasadach Powszechnej deklaracji praw człowieka. MTPC posiada akredytację przy społecznej radzie ds. informacji przy ONZ w statusie organu konsultacyjnego oraz akredytację przy OBWE. Cała praca organizacyjna prowadzona jest we współpracy z Ministerstwem Oświaty, przy wsparciu Międzynarodowego Funduszu «Odrodzenie», fundacji «Ewrazja», Niemieckiej sekcji MTPC, Centrum Informacji i Dokumentacji Rady Europy na Ukrainie, Ukraińskiego Centrum Praw Człowieka oraz Ukraińskiej Fundacji Prawniczej.
Głównym celem konkursu jest upowszechnianie wśród młodzieży szkolnej wiedzy o międzynarodowych normach praw człowieka, a także zachęcanie uczniów do rozwiązywania teoretycznych i praktycznych zadań związanych z ochroną praw człowieka.
Do konkursu zaproszono uczniów szkół średnich Ukrainy. Komitet organizacyjny konkursu otrzymał i przejrzał 217 prac z 23 obwodów Ukrainy.
Finałowa część konkursu Ukraińskiej sekcji MTPC odbyła się 9 grudnia w Kijowie, w Domu Stałych Komisji Rady Najwyższej Ukrainy.
Zwyciężczynią I Ogólnoukraińskiego konkursu prac uczniowskich w gatunku eseju «Prawa człowieka – moja własna myśl» została uczennica 11 klasy liceum Me...
...uczniowie klas 9–11 ze 38 szkół ogólnokształcących, gimnazjów i liceów Kijowa. Ołena Balicka: z tym i gratulujemy! Zgłoszenia do udziału wpłynęły od 45 uczniów z różnych regionów.
Na zdjęciu – zwyciężczyni konkursu.
ŚMIESZKI Z POPOWEJ KOTKI...
Współcześni uczeni badają zachowania ludzi, życie na wsi i w mieście. Ci naukowcy nazywają się socjologami i psychologami. Wcześniej ludzie nie znali takich specjalistów. Ale w narodzie zawsze byli tacy, którzy przestrzegali obyczajów i uważnie przyglądali się swojemu i cudzemu postępowaniu, dostrzegali największe cnoty lub wady w swoim otoczeniu. W wielu przypadkach taki człowiek widział coś charakterystycznego i starał się zachować swoje wnioski, aby inni, zwłaszcza młodsze pokolenie, mogli z nich korzystać i według nich postępować. W tym celu powstawały przysłowia i przyśpiewki. Ich twórcy uogólniali to, co wiedzieli z własnego doświadczenia o ludzkich czynach. W kilku zabawnych (albo nie zupełnie) słowach ukryto, zamaskowano mądry sens. Z czasem wiele osób powtarzało te dowcipne sentencje. Dzięki temu przysłowia i przyśpiewki traciły zbędne słowa i nabierały najbardziej zwięzłej i wyrazistej formy.
Krótka przyśpiewka odsłania prawdę, wskazuje wadę, drwi z niedostatków, zwraca się do sumienia tego, kto czyni zło. Przysłowie zaś, oprócz tego, poucza. Wskazuje drogę, sposób, jak poprawić sytuację i poprawić samego siebie. Religia, tradycje, powszechnie przyjęta moralność narodu odbijały się w przysłowiach.
W ukraińskich przyśpiewkach i przysłowiach odbiło się to, jak naród nie znosił obłudy, lenistwa, zazdrości, pochlebstwa. Tak samo odnoszono się do tych, którzy byli głusi na cudze nieszczęście, oraz do pyszałkowatych ignorantów. Wzorem postępowania były uczciwość, oszczędność, szacunek dla starszych. Ukraińskie przyśpiewki i przysłowia stale przypominały o własnej godności i szacunku dla innych ludzi.
Możecie sami się o tym przekonać, gdy zapoznacie się z następującymi przysłowiami i przyśpiewkami. Zebrałam je, czytając słownik Hrinczenki.
«Słowo Proświty» Założyciel – Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta»
"Imienia Tarasa Szewczenki Świadectwo rejestracji nr 1007 z 16.03.1993 r. „Redaktor odpowiedzialny LIUBOW HOŁOTA
rani rannia m-n on
PRA OO Ra s-h ij RN
R a ii
szczonanyt R cs ni
Redaktor naczelny Pawło Mowczan, ороян,. nske - » M
Kolegium redakcyjne: Jarema Hojan,| 8, Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” 1 Anatolij Żurawski, | | Anatolij kor,
Ołeksandr Ponomariw, Iwan Juszczuk
Kiedy nie ma kowala, to i kleszczy nie psuj.
Uparta koza — pożytek dla wilka.
Gdy wóz się łamie, woźnica rozumu nabiera.
Ze snu nie kupisz konia, a z leżenia nie sprawisz ubrania.
Modlitwa ojca i matki wyciąga z dna morza.
Nasze łaty przechodzą w pańskie szaty.
Jeśli masz się kłaniać łacie, lepiej pokłoń się bucie.
Od kłamstwa nie umierają, ale wiary już nie dostaną.
Śmiejesz się z cudzego kota, a gdy twój zdechnie, sam będziesz płakać.
Boże, uchroń od takiego pana.
Im mniej odgryziesz, tym szybciej połkniesz.
Kowal kuje konia, a żaba też podaje nogę.
Żal bogatemu statku, a ubogiemu sakiewki.
Cudza golarka miło goli, a moja brzytwa nie bierze.
Lis przed deszczem schował się pod bronę: nie każda, mówiła, zawieja zerwie.
Leniwemu bartnikowi i miód leniwym pachnie.
Pan w butach, a bose ślady znać.
Cudza łaska — sierocie Wielkanoc.
Uciśniony w mogile kłania się, a za pięty kąsa.
Na języku miód, a pod językiem lód.
Dobrze słychać z daleka, a leniwe — jeszcze dalej.
Marta ARHAT
Pohribnyj,
Indeks 30617
Tel. 228-01-30: E-mail: Z.OU0O (F RKOZ5UTTA
Słowo Proświty
B nn sze a
PR ni
ZI ŚWIĘTEM „PROŚWITY” WITAMY WSZYSTKICH UKRAIŃCÓW!
Tradycyjnie grudzień uważany jest miesiącem Proświty, bo właśnie 8 grudnia 1868 roku przypada dzień urodzin Towarzystwa. Nasza organizacja przeszła chwalebną drogę, naznaczoną ciężką pracą ideową, w imię wielkiego celu — zdobycia Samodzielnego Soborowego Państwa Ukraińskiego. Główny cel został osiągnięty, lecz nie zatrzymujemy się w marszu: pracujemy nad uświadomieniem narodowym, nad podniesieniem gospodarczym, nad wychowaniem ukraińskiego patrioty.
Wielkie czyny i osiągnięcia zapisane są na konto Proświty, a jeszcze większe, bardziej odpowiedzialne i cięższe stoją przed nią.
Wierzymy, że ukraińskie społeczeństwo pomoże «Proświcie» moralnie i materialnie wypełnić wielkie zadania, za które odpowiadamy całą społecznością, a każdy z osobna — przed historią, przed narodem, przed własnym sumieniem.
Zatem do pracy, panowie! Niech w wypełnianiu świętego narodowego obowiązku nic nas nie powstrzyma!
Z okazji dziesięciolecia organizacji prezentujemy uwadze szanownego czytelnika wiersz A. Kurdydyka «Proświta», zamieszczony w ilustrowanym popularnonaukowym czasopiśmie-miesięczniku «Życie i wiedza», nr 12, grudzień 1935 roku. I przez 128 lat, nadal, twardym krokiem «Proświta» pójdzie szlachetnymi ścieżkami i poprowadzi za sobą swój naród — ku jasnym szczytom Bytu, do Królestwa Ducha.
PROSWIATA
To ja jestem głowicą węgła, ja jestem kamieniem wszystkiego,
Ziarnem gorczycy, które wyrosło i rzuca cień, — Siewcą.
Śmiało idę i sieję nasiona na ugory
Rzucam je dla wszystkich, przyszłych pokoleń.
Stałam się oraczem na świtaniu nowych dni,
Gdy jeszcze wszyscy spali w zadymionych chatach wsi.
Rzuciłam hasło, zwołując falangę,
Która miała pójść w naród apostołami czynów.
Dałam im broń i moc czarodziejską,
I wyzywając ciemność na bój ze mną,
Wlałam w ich dusze żar jak gwiazdę stopromienną
I rzekłam: obalić stary świat, roznieść go!
A kiedy wzrosły szeregi mojego rycerstwa,
Słałam je wszędzie — i do miast, i do wsi,
I choć ich droga była cierniста i krwawa,
Nad krajem zajaśniał pochodnią mojego ducha.
Czarna noc bała się mnie, szalała,
Gdy spadł mój promień w ciemne szyby chat,
Gdy niemym niewolnikom dusza cała się rozjaśniła,
I w twórczej, dziennej pracy z bratem stanął Orat.
Mój głos płynął jak grom, obudził uśpionych,
Uczył ich szukać drogi w jasny dzień.
I młode słońce od Kijowa po Halicz
Wlało nowe życie w zamarznięty czarnoziem.
Oto falują złotem i srebrem dojrzałe niwy,
Do okien chat już nie zagląda chwast,
Naród podniósł swoje szczęśliwe czoło
I dumnie idzie w świat ze swoim dźwięcznym imieniem.
Tysiące warsztatów, silnych rąk i umysłów
Pracują dzień i noc, pracują bez przerwy,
Hartując się jak miecz w ogniu do heroicznej walki,
Zbliżając z każdym razem swój Zmartwychwstały Dzień.
Idę, żywa, mocna, zahartowana jak Boże lato,
I niosę wizję szczęśliwych, jasnych Lat,
Kiedy wy podniesiecie swój bujnokwitnący sztandar
W rodzinie wolnych narodów na ziemi!
Adres redakcji «Słowa Proświty»: 252001, Kijów-1, zaułek Muzenny,
Tarasa Szewczenki, Internet. KIEM(/A Zam. Me 0315785 Nakład 3000 |
Wykonano z gotowych fotoform w kombinacie «Presa Ukrainy» |
Tłumaczenie maszynowe