Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 3strona oryginału ↗

JURIJ KOSTENKO: „WSZYSCY, KTÓRZY SĄ PRZECIWKO WŁADZY, SĄ NASZYMI SOJUSZNIKAMI” Przewodniczący UNP uważa, że Wiktor Juszczenko zwycięży już w pierwszej turze wyborów prezydenckich i uformuje swoją większość. Bo polityka, tak jak alpinizm, to gra zespołowa.

Слово Просвіти, №30 за 2004 рік

„NASZA TAJNA BROŃ TO WYBORCY” — Burzliwy start kampanii wyborczej nie pozostawia złudzeń co do stosowania nacisków administracyjnych i brudnych technologii przeciwko liderowi „Naszej Ukrainy”. Oprócz „chodzenia do ludu” i pracy wyjaśniającej, blok zdążył już wypracować inne środki przeciwdziałania? — Środki, na których będziemy się opierać, to sam wyborca i jego stanowisko, innych nie mamy. Żadnej tajnej broni nie możemy stosować, ponieważ obecny reżim stworzył tak cyniczny system fałszowania wyborów i nacisku, że przeciwdziałać temu może jedynie sam ukraiński obywatel. Nasza strategia to zaangażowanie jak największej liczby wyborców w aktywną postawę. W pewnym stopniu sprawdziło się to podczas wysuwania Juszczenki jako kandydata na urząd Prezydenta. Po raz pierwszy na ulice Kijowa wyszła tak wielka liczba kijowian, jakiej nie było od początku lat 90. To budzi nadzieję: jakkolwiek władza nie stosowałaby zasobów administracyjnych, pieniędzy, mediów — „narodowy telefon” to najlepsza broń. — Jakim widzi Pan dzisiejszego wyborcę? Przekupionym, obojętnym? — Wyborca dzisiaj nie jest obojętny. I dzisiaj sytuacja jest zasadniczo inna w porównaniu z tą, która była w 1999 roku. Wtedy mówiono, że władza wygra, siły demokratyczne były rozproszone, nie mieliśmy silnego lidera. A teraz władza już poniosła porażkę dzięki temu, że opozycja się zjednoczyła. Po raz pierwszy ukraińskiemu wyborcy zademonstrowano, że demokraci potrafią nie tylko kłócić się o buławę, ale także jednoczyć się w celu osiągnięcia celu. To potężna akcja psychologiczna, która budzi nadzieję, że władzy nie uda się sfałszować wyborów. Co więcej — mamy unikalną możliwość zwycięstwa w pierwszej turze. Dzisiaj mówi się o tym z pewnym sceptycyzmem. Ale przypomnijmy rok 1991. Marzec: 74% za Związkiem Radzieckim, grudzień: 92% za niepodległym państwem ukraińskim. Zrobił to ten sam wyborca dzięki niespotykanemu wcześniej uniesieniu psychicznemu. Jeśli wszyscy wyborcy w zjednoczeniu Juszczenki i Tymoszenko dostrzegą swoją siłę, może to przynieść rezultat, o którym mówiłem. Chociaż jako polityk z doświadczeniem, który cały czas rozmawia z wyborcami, mogę powiedzieć, że oni takiej pewności na razie nie mają. — Może również dlatego, że kandydat W. Juszczenko jest niezależny? Co dzisiaj jest jednym z głównych argumentów oponentów bloku. — Dzisiaj na Ukrainie polityczne ustrukturyzowanie społeczeństwa nie pozwala na posiadanie partyjnego kandydata. Nie będę głęboko analizował przyczyn tego stanu rzeczy, powiem tylko, że obecna władza rozwijała się na dawnym zasadzie „dziel i rządź”, a nie na zasadzie rozwiniętych demokracji — politycznej konsolidacji społeczeństwa. Dlatego liczenie na to, że w takich warunkach partia czy nawet blok partii odniosą zwycięstwo nad obecnym reżimem, to albo wielka polityczna naiwność, albo niezrozumienie tego, co się dzieje. Przeciwdziałać temu może jedynie kandydat ludowy. Juszczenkę wspierają nie tylko siły polityczne, ale i naród. Odpowiedzialność polityczna rodzi się z możliwości politycznych. Czy mamy choć jedną partię, która ma większość w Radzie Najwyższej? Ideologicznej większości nie ma i nie było. Są tylko bloki, zjednoczone porywem miłości do Prezydenta. Juszczenko będzie musiał formować większość, czyli koalicję, dla realizacji programu, z którym zwycięży w wyborach. Tutaj już trzeba będzie iść na negocjacje i pewne ustępstwa polityczne. Dalej będzie kampania parlamentarna w 2006 roku, wybory na zasadzie proporcjonalnej, wtedy będzie formować się ideologiczna większość — w regionach, w Radzie Najwyższej. Wtedy będzie można mówić o partyjnym Prezydencie. Za pięć lat będzie szedł do wyborów z ramienia partii lub koalicji partii. To jest model rozwoju ukraińskiego systemu politycznego, który obowiązkowo zostanie zrealizowany. — Prezydentowi Juszczence, oprócz większości, potrzebna będzie też konstruktywna nielewicowa opozycja. Wybiegając w przyszłość, widzi Pan w tej roli UNP? — To wymyślony schemat, żeby partia polityczna, założyciel bloku wyborczego z 2002 roku, stała się opozycją dla Juszczenki, którego program polityczny najbardziej odzwierciedla założenia Ukraińskiej Partii Ludowej. Pamiętam rok 2000, kiedy wybuchł skandal kasetowy i kiedy wielu moich kolegów domagało się przejścia do opozycji wobec władzy. Ale właśnie wtedy ponosiliśmy odpowiedzialność za Juszczenkę, jego rząd, i byłby to polityczny nonsens, żeby partia stawała w opozycji do swojego Premiera. Wtedy trzeba było, żeby Juszczenko podał się do dymisji, a my razem przeszlibyśmy do opozycji. Co też stało się w kwietniu. Tak po prostu bawić się tymi słowami nie można. Do czasu, dopóki Juszczenko będzie pracował nad realizacją swojego programu, w opracowaniu którego brałem udział i ja, będziemy go wspierać. Obiektywną opozycją dla Juszczenki staną się partie lewicowe — ich ideologia jest sprzeczna z programem Juszczenki. I oczywiście opozycyjne wobec nowego Prezydenta będą partie administracyjne, które wspierają dzisiejszą władzę. „POTENCJALNI PRZYJACIELE — I KINACH, I MOROZ” — Wśród dzisiejszych kandydatów i sił, które ich wspierają, widzi Pan potencjalnych sojuszników Juszczenki? — Mogę już nazwać takim sojusznikiem A. Kinacha, który kandyduje z programem bliskim naszemu. Złożył wiele oświadczeń dotyczących nieakceptowalności modelu politycznego i gospodarczego, który realizuje obecna władza. Potencjalnym sojusznikiem może być też ten sam Czernowecki, który również nie akceptuje metod władzy wobec przedsiębiorczości i biznesu. Nawet Moroza mógłbym nazwać naszym sojusznikiem — chociażby w kwestii przeprowadzenia uczciwych wyborów. Bo pomimo różnych ideologii, wszyscy jesteśmy zainteresowani, aby na Ukrainie działał demokratyczny, a nie klanowo-totalitarny reżim. Oprócz władzy, możemy uważać wszystkich za swoich sojuszników, nawet politycznych oponentów. — Czy ich czasem nie ubędzie, dzięki oświadczeniu szefa kampanii wyborczej O. Zinczenki o rozpoczęciu reprywatyzacji po zwycięstwie lidera „Naszej Ukrainy”? Czy nie za wcześnie ono wybrzmiało? — Reprywatyzacja to światowe doświadczenie. Jeśli te czy inne obiekty własności, które przeszły w prywatne ręce, nie dawały tego, co najważniejsze — wzrostu gospodarczego czy Pamiętam, jak pani Witrenko mówiła w 1999 roku: jutro jestem Prezydentem i jutro powkładam im palce w drzwi, oni wszystkie pieniądze zwrócą. Przepraszam, ale to kłamstwo. Bo na świecie nie ma ani jednego przykładu, kiedy ten, kto ukradł pieniądze, potem, nawet przez palce w drzwiach, by je zwrócił. Ale w państwie, które dba o swoich obywateli, złodzieja zmusza się do inwestowania środków w jego gospodarkę. Po prywatyzacji „Kryworiżstali” byłem w Krzywym Rogu i wiecie, nie widziałem tam pochodów robotników na ulicach i nie słyszałem: „Ratunku! Zabrali nam naszą własność!”. Rozmawiałem z robotnikami, oni mówią: nas nie interesuje, czy to własność państwowa, czy prywatna. Interesuje nas, żeby była wyższa pensja i zamiast jednego miejsca pracy były trzy. Bo dorastają mi jeszcze dwaj synowie i muszą gdzieś pracować. Właśnie te kwestie musi rozwiązywać właściciel — czy będzie to państwo, czy przedsiębiorca. Populiści są i w naszym środowisku: mówią, że jak dojdziemy do władzy, to jednych przytniemy, a innym dociśniemy. Nie akceptuję tego, to powtórzenie tego, co na Ukrainie już było. Władza, która przyjdzie, musi ustanowić jednolite zasady zachowania gospodarczego, kiedy wszyscy są równi wobec prawa — i bezdomny, i Prezydent. W takich warunkach własność — państwowa, prywatna czy korporacyjna — zaczyna pracować w interesach państwa. „POLITYCY, IDŹCIE W GÓRY!” — Jeszcze jedno pytanie na temat interesów państwa. Jako były minister ochrony środowiska i bezpieczeństwa jądrowego, co Pan myśli o nowym planie obiektu „Ukrycie” w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej? — To bardzo nieudany projekt, któremu się sprzeciwiałem, gdy prowadziłem negocjacje z przedstawicielami „wielkiej siódemki”. Jego realizacja jedynie ukryje czarnobylskie problemy, w istocie ich nie rozwiązując. To taka sobie teatralna dekoracja, za którą nie widać brudu i innych problemów. „Sarkofag” to przede wszystkim problem ogromnej ilości materiałów jądrowych (według różnych szacunków istnieje ich tam do 200 ton). Zachodzą z nimi bardzo skomplikowane procesy fizykochemiczne – do czego mogą doprowadzić, nie jest w stanie przewidzieć żaden zespół naukowy. Po drugie: ogromna ilość materiałów radioaktywnych, które mogą zostać albo wyrzucone w powietrze, albo trafić do wód podziemnych. Po trzecie: zagrożenie pożarowe, wreszcie niestabilność konstrukcji. Rozwiązanie wszystkich tych problemów wymaga opracowania nowych technologii. Na przykład wydobycie materiałów jądrowych. To problem nad problemami, nikt na świecie go nie rozwiązał, jeśli chodzi o taką ilość i wydobycie z takich zwałów. Kiedy budowano obecny sarkofag, obliczano go na 50 lat, a zaczął się rozpadać już po 10. Na utrzymanie tej konstrukcji z każdym rokiem potrzeba coraz więcej środków – było tam kilka tysięcy metrów kwadratowych szczelin. Nie da się przewidzieć, ile środków potrzeba na budowę nowej powłoki, aby była bezpieczna. Rozumiem, dlaczego Zachód na to poszedł – opłaca mu się powiedzieć: w ten sposób czarnobylskie problemy zostały rozwiązane i nie zwracajcie się już do nas z tym problemem. Na to Zachód wydał zaledwie 1 mld dolarów. A realny koszt rozwiązania to 300–500 mld. — Wracając do wyborów. Jesienią władza zamierza jednak zrealizować reformę polityczną, która zniweczy uprawnienia Prezydenta – ktokolwiek by nim nie był. Czy opozycja ma plany, jak temu zapobiec? — Na całym świecie Konstytucja to długoterminowe zasady gry, do jej zmian podchodzi się bardzo ostrożnie. Pozwalają sobie na nie tylko ci liderzy czy siły, które mają wysoki poziom zaufania. Tak robił generał de Gaulle czy Lech Wałęsa. A u nas władza schodzi z areny politycznej i urządza zakrojone na szeroką skalę zmiany w przededniu wyborów. Demokratyczny świat czegoś takiego nie akceptuje. Będziemy przeciwdziałać wszelkimi sposobami, aby do tego nie doszło. Do tej pory w historii Ukrainy cztery próby zmiany Konstytucji były nieudane, myślę, że i piąta będzie taka sama. Choć teraz rzuca się szalone środki – deputowanym obiecują po trzy miliony dolarów za głosowanie na korzyść reformy. To cena jednego głosu, którą zapłacą pieniędzmi ukradzionymi ukraińskim obywatelom. Według naszych obliczeń, przez struktury władzy codziennie przywłaszczane jest 20 milionów dolarów. — Jako alpinista, co poradziłby Pan politycznym współtowarzyszom i oponentom? — Choć raz pójść w góry. Alpinizm to gra zespołowa, nawet ci, którzy idą w góry samotnie, stosują zasady zespołowe. Wspinaczkę koniecznie trzeba wykonywać zespołem, ale ja, na przykład, nie ze wszystkimi na nią idę… z Ludmiła PUSTELNYK

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn