Strona · s. 8strona oryginału ↗
Plenery potasznianskie
Слово Просвіти, №30 за 2007 рік
…ri, Słowacja, 1991 i 2007 r.) oraz w innych centrach sztuki. Obecnie Prokip Kolisnyk jest członkiem Narodowego Związku Artystów Ukrainy, Stowarzyszenia Pisarzy Ukrainy, Unii Słowackich Artystów i Związku Ukraińskich Pisarzy Słowacji. Jednak jego dusza zawsze tęskniła do rodzinnej ziemi, do ścieżek porośniętych trawą, po których dawno temu stąpał „małymi bosymi nóżkami”. Dlatego dzięki staraniom Prokopa w 2004 roku w rodzinnej wsi zrealizowano twórczy projekt „Potaszna”, w ramach którego pod egidą Ministerstwa Kultury i Turystyki utworzono tu „Muzeum Kultury Wsi” oraz „Galerię Prokopa Kolisnyka”. Dla tych instytucji kulturalno-artystycznych odremontowano budynek dawnego kamiennego dworu obszarniczego w centrum wsi, w pobliżu miejscowej szkoły. Nawiasem mówiąc, Prokip opracował także herb Potasznej, który zatwierdziły miejscowe władze oraz państwowa Komisja Heraldyczna. Herb zwieńcza pamiątkowy znak memorialny przy wjeździe do wsi oraz fasadę wiejskiego muzeum. Przedstawiono na nim w formie wieńca w kształcie kolumny bochen chleba, na którym wyrzeźbiono kłos pszenicy i liść dębu — symbole gościnności, a zarazem niezłomnej męskości mieszkańców wsi, chlebodawców i wojowników od pradziadów, dzięki rękom i wysiłkowi których od wieków kwitnie ten czarowny zakątek starożytnej ziemi podolskiej. Pod bochenkiem umieszczono malowany dzban — symbol dawnych kulturalno-rzemieślniczych tradycji, w którym gromadzi się starożytne ikony, haftowane ręczniki, wzory ceramiki, dokumenty i fotografie. Co do istoty, jest to muzeum sztuki plastycznej o szerokim profilu, zbliżone do krajoznawczego: organicznie współistnieją tu eksponaty etnograficzne, historyczne i artystyczne. Odrębnym elementem muzeum jest „Galeria Prokopa Kolisnyka”, do której artysta przekazał kilkadziesiąt swoich pierwszorzędnych dzieł, związanych z jego dzieciństwem, z mieszkańcami Potasznej, z podstawowymi duchowymi i światopoglądowymi zasadami artysty. Można tylko zazdrościć zwiedzającym muzeum, którzy mają możliwość oglądania płócien swojego sławnego rodaka. Malarstwo Prokopa nie pozostawia obojętnymi nie tylko mieszkańców wsi, lecz także wyrafinowanych miłośników sztuki, którzy przyjeżdżają tu zewsząd. Wysoka kultura malarska, głębia obrazów, symboliczno-metaforyczne myślenie artysty, czerpiące początki z historii narodowej i mitologii, a zarazem śmiałe eksperymentowanie z formą oraz ukierunkowanie w przyszłość — oto cechy, które wyróżniają niepowtarzalny indywidualny styl twórczy mistrza. Z jednakowym powodzeniem pracuje on w różnych gatunkach, tworząc wysokiej klasy pejzaże, martwe natury, portrety, obrazy realistyczne, historyczne i symboliczne. Te dzieła łączy potężny malarski temperament artysty, z charakterystycznym wydłużonym, impulsywnym pociągnięciem pędzla, intensywnym zestawieniem barw, pewnym organicznie-mistycznym nastrojem jego widzenia świata. I nie jest to przypadkowe, ponieważ Prokip jest pierwszorzędnym ikonopisarzem, autorem wielu poświęconych ikon, przed którymi modlą się wierni w wielu zakątkach naszej planety. Zwłaszcza w jego rodzinnej Potasznej, w miejscowej starej cerkwi św. Dymitra, którą cudem ominęła czarna ręka bolszewickiego bezbożnictwa, znajduje się ikona ku czci św. Dymitra Sołuńskiego. W muzeum zapadają w pamięć przenikliwe, głęboko psychologiczne portrety najbliższych Prokopowi ludzi — matki Marii Matwiejewny, ojca Mykoły Antonowicza, babci Jefrosynii, sióstr Oksany i Zinaidy, żony Własty, syna Wiktora, córki Yaryny, a także kilka autoportretów samego artysty — podniosłych i uroczystych, jak podczas spowiedzi. A jednak, mówiąc obrazowo, cała twórczość mistrza ma charakter spowiedzi, zdumiewająco szczery i poważny, nieskończenie daleki od tak rozpowszechnionych we współczesnej sztuce zjawisk, jak formalno-techniczne sztukmistrzostwo czy powierzchowny epatage. Kolisnykowi właściwe są epickość myślenia i autentyczność we wszystkim — w życiu, sztuce, stosunku do ludzi i do swojego zawodu, który daje możliwość opowiedzenia innym tego, co widzi jego duchowe oko. Prokip jest fundamentalny i niezawodny jak skała, dlatego tak wielu ludzi do niego ciągnie i zostaje jego przyjaciółmi na całe życie. Nie są to wyłącznie koledzy-artyści, lecz także poeci, muzycy, biznesmeni, słowem, wszyscy, których nie jest obojętna kultura ukraińska. Szczególnie wyraźnie objawiło się to w Potasznjańskich plenerach, zapoczątkowanych przez Prokipa Kolisnyka w 2004 roku, które po raz czwarty odbywają się tu latem pod hasłem „Potaszna — perełka Podola”. Ten plener ma swoje szczególne cechy, które wyraźnie odróżniają go od wielu innych, szeroko znanych na Ukrainie i poza jej granicami podobnych imprez artystycznych, takich jak plenery sedniwski, chortycki, czuhujewski, sewastopolski, gurzufski i inne. Ten plener gromadzi nie tak wielu, w porównaniu z innymi, artystów, lecz wszyscy oni są jednomyślni, boli ich los ukraińskiej wsi, pragną zachować dla potomnych niepowtarzalnego ducha dawnego narodowego etno-kosmosu. Dlatego dla nich bardzo ważna jest żywa rozmowa z rodakami Prokopa, którzy gościnnie zapraszają artystów do swoich zagród, otwierają przed nimi drzwi rodzinnych chat, częstują mlekiem i wodą ze źródła i studni, opowiadają o dawno minionych czasach i o bolesnej teraźniejszości. Ważne miejsce w strukturze plenerów zajmują twórcze dyskusje na podwórku Prokopa, gdzie obecnie mieszka jego matka, gdzie w ojcowskiej chacie zgromadzona jest energia rodu, gdzie każdy przedmiot przypomina o niezniszczalnej, a zarazem tajemniczej istocie ludzkiej osobowości. Uczestnicy plenerów stawiają sobie jeszcze jedno zadanie: w wieku katastrof technogenicznych, unifikacji myślenia, niwelowania duchowych zapy-
„Błahodat nad Potasznią”
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
