Strona · s. 6strona oryginału ↗
NUKLEARNE WYSYPISKO CZY EKOPAŃSTWO?
Слово Просвіти, №30 за 2008 рік
Maksym OPANASENKO Zdjęcia autora Ukraina jest jednym z najbardziej ekologicznie zanieczyszczonych krajów na świecie: katastrofa czarnobylska, awaria „fosforowa” w obwodzie lwowskim, zanieczyszczenie basenu wodnego Morza Azowskiego. Mimo to nadal wycinamy lasy, zanieczyszczamy zbiorniki wodne, trujemy chemikaliami najżyźniejsze na świecie gleby. Sytuacja ekologiczna na Ukrainie jest skomplikowana i, niestety, przy braku wykwalifikowanych kadr oraz wsparcia państwa, póki co bez wyjścia. Kryzys ekologiczny to rezultat braku kontroli nad wykorzystaniem zasobów naturalnych, szarej strefy gospodarki oraz niskiego poziomu ochrony socjalnej. Właśnie w celu omówienia najbardziej bolesnych problemów ekologicznych, pod egidą Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki oraz Ministerstwa Ekologii Ukrainy odbyła się konferencja „Problemy środowiska, ekokultury i zdrowia narodu”. „Zapomnieliśmy o tragedii czarnobylskiej, o budowlach przyrodniczych i dziełach ludzkiej cywilizacji, które przez tysiąclecia zachowywały się na naszej ziemi. Potężna technika wzburza, niszczy, zmienia krajobrazy. Ziemie dzielą między oligarchów, trują, rozkopują. Od 17 lat mamy państwo. I kiedy niedawno odwiedziłem Ławrę Peczerską w Kijowie, zobaczyłem, w jakim żałosnym stanie znajduje się świętość — grzyb „dojada” święte ściany. Wszystko to składa się na bardzo niepocieszający obraz, dla omówienia którego zebraliśmy się dzisiaj…” — tak rozpoczął konferencję przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki i moderator wydarzenia Pawło Mowczan. Tego dnia przy jednym stole zebrali się akademicy, naukowcy, pisarze, ekolodzy i urzędnicy państwowi, którzy próbowali omówić wszystkie aspekty tej sytuacji ekologicznej w kraju. „Obecnie w systemie edukacji ekologicznej jest prawie 300 katedr, które kształcą specjalistów-ekologów, ale dają one tylko powierzchowną, ogólną wiedzę. My, uczestnicy „okrągłego stołu” „Problemy środowiska, ekokultury i zdrowia narodu”, zaznaczamy, że dzisiaj Ukraina jest jednym z najbardziej problematycznych ekologicznie krajów świata. 21 lat temu Ukraina przeżyła katastrofę czarnobylską, a niedawno — „fosforową” awarię w obwodzie lwowskim oraz zanieczyszczenie Cieśniny Kerczeńskiej. W znacznej mierze jest to uwarunkowane materiało- i energochłonnością sfery produkcyjnej, dominacją „brudnych” gałęzi przemysłu. Nasza teraźniejszość charakteryzuje się skomplikowanym stanem ekologicznym. Zanieczyszczone są ziemia, powietrze, woda w rzekach i jeziorach. Niski poziom świadomości ekologicznej i kultury ekologicznej. Niemożliwe jest wdrażanie polityki ekologicznej wbrew woli zwykłych obywateli. Ważnym problemem, który wymaga pilnego rozwiązania, jest stan basenu Dniepru, z którego pije wodę prawie 70% mieszkańców kraju. W basenie rzeki zbudowano potężny kompleks terytorialno-produkcyjny, w wyniku czego 75% pierwotnych krajobrazów naturalnych zostało całkowicie przekształconych. Powierzchnia basenu Dniepru jest w 60% zaorana, w 5% zurbanizowana, w 10% zajęta przez systemy osuszania i nawadniania, w 3% zalana przez zbiorniki wodne. Jedna trzecia brzegów Dniepru (prawie 1000 km) ulega niszczeniu w wyniku rozmywania. Znaczna część płycizn zarosła roślinnością wilgociolubną. Dlatego kwestia poprawy stanu basenu Dniepru jest priorytetowa w państwie. Jeśli rząd nie podejmie działań, to Ukraina stanie się strefą globalnej katastrofy ekologicznej. Iwan Zajeć Ołeksandr Bondar Doprowadziło to do tego, że w Ministerstwie Ekologii Ukrainy tylko 16 procent pracowników posiada specjalne wykształcenie ekologiczne. A jak można pracować, jeśli wykwalifikowanych kadr nie ma? Właśnie dlatego podjęto decyzję o reorganizacji Państwowego Instytutu Ekologicznego i stworzeniu na jego bazie akademii ekologicznej. Obecnie opracowywane są plany nauczania i programy edukacji ekologicznej. Kraj potrzebuje wykwalifikowanych i wykształconych ekologów, którzy mogliby skutecznie pracować i poprawić sytuację, która zaistniała” — powiedział Ołeksandr Bondar, rektor Państwowego Instytutu Ekologicznego. Nadmierna zabudowa miast i niszczenie stref parkowo-rekreacyjnych negatywnie wpływa na sytuację ekologiczną. Tę kwestię na konferencji poruszył dyrektor przedsiębiorstwa komunalnego „Kijowski Miejski Dom Przyrody” Mykoła Zubowycz: „W zeszłym roku byliśmy świadkami tego, jak na Chreszczatyku „płonęły” kasztanowce. W Kijowie panował nadzwyczajny upał. Jakie są tego przyczyny? Megapolis są położone na brzegach oceanów i poziom nawilżenia jest tam wystarczający. To samo można powiedzieć o miastach tropikalnych. Miasta w centrum kontynentu nawilżają się tylko dzięki własnym zasobom wodnym. W Paryżu dla nawilżenia stworzono słynne Pola Elizejskie, które stale się podlewa i tym zapewnia miastu stabilny mikroklimat. Terytorium Kijowa jest zabudowane w 70—75%. Strefy parkowe Dniepru i Zbiornika Kijowskiego nie mogą zapewnić wystarczającego nawilżenia. Odbija się to na zdrowiu mieszkańców miasta. Trzeba wyrównać liczbę zabudowań z niezabudowanymi działkami, tworzyć fontanny i zbiorniki wodne. To pomoże znormalizować mikroklimat Kijowa”. Na konferencji byli też przedstawiciele władz, w szczególności deputowany ludowy Ukrainy Iwan Zajeć. Opowiedział on o nierozwiązywaniu problemów ekologicznych na szczeblu państwowym i braku kontroli nad podziałem i wykorzystaniem ziem państwowych. „Kwestia środowiska na Ukrainie jest zaniedbana. I nie tylko na szczeblu władzy, ale także na szczeblu społeczeństwa. Organizacje ekologiczne wytwarzają głównie produkt intelektualny i z powodu braku środków nie mogą wcielić swoich projektów w życie. Pawło Mowczan Serhij PłaczYnda
15 lat temu Ukraina przyjęła na siebie międzynarodowe zobowiązanie utworzenia Komisji Zrównoważonego Rozwoju Państwa, która śledziłaby, aby zasoby naturalne wykorzystywano oszczędnie, a co więcej — inwestowano w tę sferę. Jednak takiej komisji nie ma do dziś, a zatem nie robi się nic dla stworzenia nowoczesnych europejskich warunków ekologicznych na Ukrainie. Innym problemem jest zabudowa miast. Strefy rekreacyjne i parkowe są niszczone, co prowadzi do przeciążenia metropolii i zmiany klimatu. Na przykład rektor Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Technologii i Designu sprzedał strefę parkowo-sportową swojej uczelni (prawie 2 ha w centrum Kijowa) pod prestiżową zabudowę i parking. Jest to niedopuszczalne. Ziemię sprzedaje się bezsystemowo, brak jest kontroli nad jej podziałem. Trzeba natychmiast zacząć pracować w tym kierunku”. Wśród uczestników konferencji był znany ukraiński pisarz Serhij Płaczinda. Opierając się na danych specjalistów, poruszył on problemy skażenia radiacyjnego zasobów wodnych Ukrainy oraz odrodzenia wsi: „Dlaczego by nie przenieść niektórych przedsiębiorstw na wieś? Tutaj mogłaby z powodzeniem pracować branża spożywcza i przetwórcza. To odciąży miasta, zapewni wieśniakom miejsca pracy i zatrzyma niepokojącą tendencję do wyludniania się terenów wiejskich”. Referat końcowy przedstawił Łeonid Tabacznyj, zastępca dyrektora ds. monitoringu i techniki Centralnego Obserwatorium Fizycznego. Mówił on o skutkach katastrofy czarnobylskiej dla ukraińskich ziem. Według naukowca w setkach miast podwyższone jest tło radiacyjne, ale wciąż mieszkają tam ludzie. Przedstawione dokumenty wideo dowodzą, że całe terytorium kraju jest skażone radiacyjnie. W zachodniej i centralnej części kraju poziom skażenia jest na granicy dopuszczalności. Konferencja objęła wszystkie najostrzejsze kwestie ekologiczne. Uczestnicy „okrągłego stołu” wyciągnęli wnioski i przedstawili propozycje, teraz kolej na władzę. Czas się opamiętać i zacząć pracę, jeśli oczywiście chcemy być zdrowym, nowoczesnym, europejskim krajem, a nie miejscem do składowania odpadów jądrowych. emisji w celu uzyskania pozwolenia na emisję substancji zanieczyszczających do atmosfery ze źródeł stacjonarnych, organizacji i sprawowania kontroli nad przestrzeganiem ustawodawstwa ochrony przyrody oraz innych aktualnych kwestii realizacji państwowej polityki ekologicznej, zapewnienia racjonalnego korzystania z zasobów naturalnych i bezpieczeństwa ekologicznego; b) zintensyfikować działalność wydawniczą w zakresie książek o charakterze ekologiczno-edukacyjnym, w szczególności wznowić wydanie „Czerwonej księgi Ukrainy”, krajowego raportu o stanie środowiska naturalnego Ukrainy, wydawnictw monograficznych o stanie Dniepru, świecie roślinnym i zwierzęcym itp.; c) podjąć pilne środki w celu wstrzymania zabudowy w dolinach rzek Dniepru i Desny; d) zintensyfikować informowanie ludności w kwestiach stanu środowiska poprzez szersze wykorzystanie radia i telewizji. Wprowadzić praktykę regularnego naświetlania problemów środowiska przez osoby odpowiedzialne. 11. Zaproponować Radzie Najwyższej Ukrainy uchwalenie Ustawy o produktach ekologicznie czystych na terytorium Ukrainy. 12. W celu zapewnienia realizacji strategii zrównoważonego rozwoju państwa, ekologizacji gospodarki, wdrażania innowacji oraz wsparcia naukowego dla regionalnego wykorzystania zasobów naturalnych i ochrony środowiska zainicjować utworzenie Ukraińskiej Akademii Nauk Ekologicznych. 15 lipca m. Kijów
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
