Strona · s. 12strona oryginału ↗
PRZESTRZEŃ DUCHOWA
Слово Просвіти, №30 за 2008 рік
Ludmiła IWANNIKOWA WIELKA PRAWOSŁAWNA ŚWIĘTOŚĆ W lipcu mija 900 lat od założenia Monasteru św. Michała Archanioła o Złotych Kopułach w Kijowie. To wybitne wydarzenie spotkało się z godnym uczczeniem na wszystkich szczeblach — kościelnym i państwowym. I choć cerkiew u nas jest oddzielona od państwa, jednak historia Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej jest nierozerwalnie związana z historią ukraińskiej państwowości. Niepoślednią rolę w umacnianiu ukraińskiej duchowości, w tworzeniu naszej kultury, sztuki, literatury, teatru, muzyki odegrały monastery. Tutaj rozwijano piśmiennictwo i drukarstwo, tutaj napisano wszystkie kroniki, poczynając od „Powieści minionych lat”, które do dziś są podstawowym źródłem historycznym. W szczególności ihumen monasteru michajłowskiego, hieromnich Teodozjusz Sofonowycz w drugiej połowie XVII w. napisał tutaj swoją słynną „Kronikę” („Krojnika z litopyszcow starodawnych”). W monasterach przez wiele stuleci codziennie wznoszono modlitwy za Ukrainę i jej ludność. Monaster św. Michała Archanioła o Złotych Kopułach słynie z tego, że od 1108 do 1937 roku przechowywano w nim relikwie świętej wielkomęczennicy Barbary, które czyniły cuda, o których pisał Teodozjusz Sofonowycz. Znany jest on z zabytków światowej sztuki — mozaik „Eucharystia”, „Dymitr Sołuński”, „Arcydiakon Stefan”, „Apostoł Tadeusz” itd., które każdy z nas pamięta ze szkolnych podręczników historii i rysunków. Zatem Monaster św. Michała o Złotych Kopułach w Kijowie to nie tylko wybitny zabytek architektury i sztuki, ale także prawosławna świętość. NA STRONACH STARODAWNYCH KRONIK Istnieją dwie kronikarskie wersje założenia Monasteru św. Michała. Obie są interesujące i uzupełniają się nawzajem. Pierwsza twierdzi, że monaster założył w latach 70. XI wieku książę Izjasław (w świętym Chrzcie Dymitr) Jarosławowicz jako monaster Dymitrowski z soborem św. Dymitra Sołuńskiego. „Kiedy zaś monaster [Pieczerski został] zbudowany, a ihumenstwo sprawował Warłaam, Izjasław także postawił monaster świętego Dymitra [Sołuńskiego] i wyprowadził Warłaama na ihumenstwo do świętego Dymitra, bo chciał uczynić go wyższym od tego [Pieczerskiego] monasteru, mając nadzieję na bogactwo. Wielu bowiem monasterów przez cesarzy, i bojarów, i bogactwem postawionych, lecz nie takie one, jak te, które postawione łzami, i postem, i modlitwą, i czuwaniem (Kronika Ruska. Według odpisu hipackiego. Przełożył Leonid Machnoweć. (K: Dnipro, 1990)). Zatem pierwszym ihumenem monasteru Dymitrowskiego był św. Warłaam Pieczerski, po śmierci którego książę Izjasław zbliżył się do braci monasteru pieczerskiego, a zwłaszcza do ihumena Teodozjusza, a od 1128 r. monaster Dymitrowski staje się częścią posiadłości Ławry Pieczerskiej (zob.: Monaster św. Michała o Złotych Kopułach. — K.: Technika, 1999. — S. 18). Syn Izjasława Świętopełk (w chrzcie Michał) zbudował tam w 1108 roku cerkiew św. Michała Archanioła z pozłacanymi kopułami, nazwaną Złotokopułową. Jest o tym wzmianka w „Powieści minionych lat”: „W roku 6616 (1108). Założona została cerkiew świętego Michała Złotokopułowa, przez Świętopełka-księcia, miesiąca lipca jedenastego (dnia)”. Jak wskazują historycy, dzień założenia cerkwi nie jest przypadkowy — to data śmierci księżnej Olgi. („W roku 6477 (969). …I w trzy dni po śmierci Olgi. I płakał po niej syn jej, i wnuki jej, i ludzie wszyscy płaczem wielkim, i, zaniósłszy, pogrzebli ją na przygotowanym miejscu”). Dzień śmierci Olgi — niedziela, 11 lipca 969 r. znany jest z „Prologu”, wskazuje na niego także św. Dymitr Rostowski w „Żywocie” świętej Olgi. W odpisie nowogrodzkim „Powieści” (tzw. „Pierwsza kronika nowogrodzka”) założenie cerkwi michajłowskiej datuje się na rok 6617, czyli 140 lat od dnia śmierci Olgi. Możliwe, że założenie przypada na to wydarzenie. Ponieważ wszystkie daty w kronikach podano według starego stylu, to zgodnie z nowym stylem, zarówno dzień śmierci Olgi, jak i dzień założenia Soboru św. Michała o Złotych Kopułach — 24 lipca (a właśnie w tym dniu święta Cerkiew Prawosławna czci pamięć błogosławionej Wielkiej księżnej Olgi). Zatem i jubileusz michajłowskiego Złoto-
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
