Strona · s. 12strona oryginału ↗
900-LECIE MONASTYRU ŚWIĘTEGO MICHAŁA O ZŁOTYCH KOPUŁACH
Слово Просвіти, №30 за 2008 рік
soboru o złotych kopułach, zgodnie ze współczesnym kalendarzem, przypada na 24 lipca. Datę założenia monasteru ihumen Teodozjusz Sofonowicz wiąże z chrztem Rusi-Ukrainy w 988 r. Oto jaką legendę zapisał on w 1672 roku w „Kronice” (Rozdział 10. O zniszczeniu przez Włodzimierza bożnic w Kijowie. O chrzcie ruskim. O budowaniu cerkwi): „W Kijowie Włodzimierz kazał łamać i bić bożki oraz rozrzucać bożnice. A niektórzy nierozumni bałwochwalcy opłakiwali zniszczenie swoich bogów. Istnieje dawna legenda o tym, jak jednego bożka wleczono z góry, by utopić go w Dnieprze, i bito go po brzuchu, to bies w nim krzyczał, lamentując. Dlatego tę drogę z góry, która jest poniżej monasteru michajłowskiego, nazywano od dawna „Czortowe Beremyszcze”, czyli „ciężar dla czarta”, bo słowo słowiańskie „brimja” znaczy „ciężar”. A kiedy tego bożka utopili, to płynął on w dół, a niewierni, idąc brzegiem, płakali i wołali, mówiąc: „Wydybaj, nasz panie boże, wydybaj”, czyli wypłyń. A ten bożek „wydybał” albo wypłynął aż tam na brzeg, gdzie teraz jest monaster Wydubicki, i nazwano to miejsce tym uroczyskiem od „wydybania” Wydabyczi albo Wydubyczi. Ale i tam, kiedy niewierni chcieli wziąć tego bożka, wierni, przebiwszy go i przywiązawszy kamień, utopili. I dlatego, powiadają, pierwszy za Włodzimierza metropolita Michał, osadziwszy mnichów na górze niedaleko od tego Beremyszcza Czortowego, w swoje imię cerkiew św. Michała zbudował, że jak z nieba święty Michał czarta zrzucił, tak i tutaj on sam pomógł z góry czarta (który siedział) w bożku strącać. A w Wydubyczach cerkiew Cudu Świętego Michała zbudowano również za Włodzimierza po to, by tak jak w Chonach święty Michał cud uczynił, w rzece niewiernych topiąc, tak i tutaj czarta, który w bożku wydybał albo wypłynął, pomógł w wodach utopić” (tłumaczenie nasze. — L. I.) — za wyd.: Teodozjusz Sofonowicz. Kronika z kronikarzy starodawnych (Przygotowanie tekstu do druku J. A. Mycyka, W. M. Krawczenki. — Kijów, 1992 — s. 67—68). Niektórzy kronikarze wskazują jeszcze dwóch budowniczych — książąt Jerzego i Michała Włodzimierzowiczów. Uroczysko Czortowe Beremyszcze to, być może, starodawny Boryczów Zjazd, którym, zgodnie z kroniką, wleczono obalonego Peruna, którego kapiszcze było niedaleko od obecnego monasteru michajłowskiego — ten zjazd istniał jeszcze na początku lat 30. XX wieku i przebiegał wzdłuż współczesnej linii kolejki linowo-terenowej. Historycy przypuszczają również, że właśnie na michajłowskim wzgórzu był niegdyś święty gaj Peruna, bo jak pisze kronikarz, tam, gdzie w dawnych czasach poganie składali ofiary biesom, obecnie „cerkwie stoją złotogłowe”. Od XI w. św. Archanioł Boży Michał staje się patronem Kijowa i ziemi kijowskiej, a zatem całej Rusi-Ukrainy, patronem książąt, a z czasem wojska kozackiego, które stanęło w XVII wieku w obronie prawosławia przeciwko katolickim uciskom. Oto dlaczego właśnie monaster michajłowski za metropolity Hioba Boreckiego, w czasie gdy ukraińscy hierarchowie przyłączyli się do unii, stał się rezydencją metropolitalną, twierdzą prawosławia na Ukrainie. Monaster św. Michała o Złotych Kopułach był niezwykle czczony w narodzie. Hetmani, starszyzna kozacka, a nawet carowie moskiewscy hojnie go obdarowywali. Na początek XX wieku było w nim prawie 240 mnichów i posłuszników, przy monasterze działała szkoła diakowska, w chórze archierejskim pracowali wybitni kompozytorzy K. Stecenko oraz J. Jasynewycz. W 1937 roku go zburzyli. Ale po 60 latach znów zmartwychwstał, znacząc zmartwychwstanie nie tylko wiary prawosławnej na Ukrainie, ale i naszej państwowości. ŚWIĘTA WIELKOMĘCZENNICA BARBARA — ORĘDOWNICZKA CHRZEŚCIJAN Od 1093 roku w Kijowie panował syn Izjasława Światopełk (Michał). Po śmierci pierwszej żony, córki chana połowieckiego, ożenił się z grecką królewną, córką cesarza bizantyjskiego Aleksego I, Barbarą. Według przekazu monasterskiego, to właśnie ona przywiozła do Kijowa jako posag relikwie swojej niebiańskiej patronki wielkomęczennicy Barbary w 1108 roku, czyli 900 lat temu. Nie ma o tym żadnej wzmianki w kronikach, ale ihumen Teodozjusz Sofonowicz w swojej „Kronice” przytacza liczne dowody prawdziwości tych relikwii, w szczególności świadectwo św. Makarego, Patriarchy Antiocheńskiego, który podczas ihumenstwa (na ihumena monasteru wyznaczył go w 1655 r. kijowski metropolita Sylwester Kossow) przebywał w Kijowie i przyjechał do monasteru michajłowskiego. „Kłaniał się z wiarą relikwiom świętej Barbary, ze łzami opowiadał nam, że miasto Heliopolis, gdzie została zamęczona święta Barbara (306 r.), należy do jego eparchii. Kiedy zaś wypytywał o relikwie świętej Barbary, to [wykazał, że] nigdzie na wschodzie o nich nie słyszano: mówią, że mają być u was. „Tak, — mówi, — wasza ziemia u nas nie jest zapomniana i wierzę, że właśnie to są relikwie świętej Barbary, i tak trzeba wierzyć”. Teodozjusz Sofonowicz opisał cuda, które działy się za sprawą relikwii św. Barbary w XVII wieku, w szczególności jak otrzymał uzdrowienie od niej czernihowski arcybiskup Łazar Baranowicz oraz inni jego współcześni. „Powieść o przesławnych cudach świętej wielkomęczennicy Barbary” została napisana w 1669 roku. Również o cudach za sprawą świętych relikwii zapisywał św. Dymitr Rostowski. Wiadomo, że hetman Iwan Mazepa podarował srebrną pozłacaną rakę dla relikwii św. Barbary, później zastąpiono ją inną, którą wykonał petersburski mistrz na zamówienie hrabiny Anny Orłowej. Ten fundusz, jak pisze historyk N. Sementowski, kosztował 43 tys. rubli w srebrze i wydano na niego ponad 24 pudy (ok. 384 kg) srebra. Takie hojne dary św. Barbarze przynoszono nie przypadkiem — to świadectwo licznych cudownych uzdrowień. N. Sementowski, opisując historię relikwii św. Barbary, przytacza fakty. Na przykład w 1710 roku na Ukrainie przez 10 miesięcy szalała dżuma. Wszystkie ulice Kijowa i monastery opustoszały, tylko monaster michajłowski epidemia ominęła i nikt z braci nie umarł, choć bramy monasteru były otwarte dla wszystkich. Modlitwami do św. Barbary monaster michajłowski uratował się także od dżumy i cholery w 1770, 1830, 1853 i 1855 roku. W związku z tym powstała tradycja, by co roku 4 (17) grudnia, w dniu pamięci świętej wielkomęczennicy Barbary, uroczyście obnosić jej relikwie wokół monasteru michajłowskiego ze śpiewami w obecności wielkiej liczby pielgrzymów. Na początku XVII wieku kijowski metropolita Joazaf Krokowski ułożył akatyst do wielkomęczennicy i ustanowił śpiewanie go w każdy wtorek przed liturgią, co odbywa się do dziś. Relikwie św. Barbary znajdowały się w monasterze św. Michała o Złotych Kopułach do zburzenia (sierpień 1937 r.), wtedy przeniesiono je do Ławry. Podczas wojny przechowywano je w cerkwi św. Barbary, która znajdowała się w korpusie Kijowskiej Akademii Duchownej, a po wojnie zostały umieszczone w cerkwi św. Andrzeja, gdzie znajdowały się do 1960 roku. Po zamknięciu (1960 r.) cerkwi św. Andrzeja relikwie św. Barbary...
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
