Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 3strona oryginału ↗

GALICYJSKA DEGRADACJA W SFERZE HUMANITARNEJ

Слово Просвіти, №30 за 2008 рік

Iryna FARION Jaki był sens apelować do byłego ministra oświaty i nauki Nikołajenki czy wicepremiera ds. humanitarnych Tabacznika? Wtedy poszczególni i zbiorowi galicyjscy demo-liberalni, wyważeni, rozsądni i „strategicznie” mądrzy działacze potrząsali oświadczeniami-apelami, aby usunąć te błędy natury ze stanowisk. Jednocześnie wyselekcjonowana lwowska inteligencja pieśniami, wierszami, obrazami i kwiatami witała obrzuconego jajkami Janukowycza — od takiego lokajstwa wywróciło się co najmniej pół kraju. O regionalnej włości nie ma mowy: większość z nich zatrzymała się w przestrzeni i czasie — na to nie ma żadnej rady, poza wyhodowaniem batem i piernikiem (czyli twardym obowiązkiem i ograniczonym prawem) nowego pokolenia wschodu i południa Ukrainy. Nastały czasy niepełnosprawnej koalicji, której do produktywnych działań chyba piątego koła u wozu brakuje. Dość ględzić o ich oligarchicznym statusie. Bezideowi zawsze próbują wysokimi ideami ukryć podłość swoich pragmatycznych potrzeb. Zatem, jedno z zadań — odnaleźć humanitarny parawan, za którym wszystko po staremu, a nawet gorzej, płynąć będzie mętną sowiecką kolonialną rzeką. I najlepszy, jak się okazało, materiał na taki parawan — galiczanie: wicepremier ds. humanitarnych, minister oświaty i nauki, minister kultury i turystyki — Wasiunyk, Wakarczuk, Wowkun — czyli trzy galicyjskie WWW. Pierwszy, niczym struś, zagłębił się w stanowisko tak, że nikt go, chyba poza Prezydentem, i wykryć nie może. Bo gdzież przebywał ten urzędnik, kiedy Katarzynie Drugiej pomniki w Odessie i Sewastopolu wzniesiono, a jeszcze i postument fałszerzowi wyborów-2004 Kiwałowowi postawili; może choćby po strusiemu zawył, kiedy zdegradowane doniecko-ługańskie lewczenki wypluwały językowo-szowinistyczną gorączkę; czy, może, odwojował choć skrawek utraconej przestrzeni informacyjnej, która zombuje Ukraińców nie tylko dwujęzycznością, ale przekształca ich w biomasę popowych konsumentów? Oczywiście, wysiłki ministerstwa kultury i turystyki w sprawie obowiązkowości tłumaczenia i dubbingowania filmów w języku państwowym na tym tle nazwać można wyczynem. WO “Swoboda”, z inicjatywy Roman KOŁODIJ, członek zarządu Mukaczewskiej rejonowej organizacji towarzystwa “Proświta” im. Tarasa Szewczenki Jestem proświcianinem z pewnym stażem. Ogólnoukraiński tygodnik kulturologiczny „Słowo Proświty” czytam systematycznie, trzeciego kanału radiowego słucham regularnie. O naszym słowiczym języku zapisano zapewne dziesiątki ton papieru, wyemitowano w eter setki audycji, a słowiczy zaśmiecano i nadal zaśmieca się obcojęzycznymi słowami, czasem dochodzi nawet do absurdu. Na przykład podczas dubbingowania rosyjskich filmów na język ukraiński (serial „Kadeci” i inne) zwrot „tem boleje” tłumaczy się na ukraiński jako „tym pacze”. Ten rosyjski zwrot tak bardzo „wżarł się” w znanego dziennikarza sportowego Andrija Mirosznyczenkę, okazała swoim wielotysięcznym Marszem ukraińskiego widza jak najbardziej żarliwe poparcie dla tak godnego czynu ministerstwa. Zatem nie wszyscy galicjanie, jak mawiał wielki W. Stefanyk, zmiękli. Jednak zatrzymam się na najniebezpieczniejszym galicyjskim typie, który w zasadzie jest sfocusowanym obrazem zbankrutowanej siły politycznej — „Nasza Ukraina”, od której już sam Prezydent się odciął. Główna ideologema tych politycznych outsiderów — ze wszystkimi żyć zgodnie (chyba że z wyjątkiem WS „Swoboda”), czyli tępy demo-liberalizm, który znaczna warstwa galicjan bierze za wyważenie, mądrość i niemal, jak u Janukowycza, stabilność, spokój i zgodę. A do tego — śmieszne i mistyczno-sakralne — wschód i zachód razem, — jakby trzeba było podkreślać naturalną wspólnotę głowy i szyi… To ich zmiażdżyło: „Kto z wszystkimi dobrym chce być, / Ten szybko straci dobrą drogę”, — miał rację wielki galicjanin Iwan Franko. Bandytów jednak trzeba było wsadzić do więzień — wtedy i prawo byłoby dla wszystkich. A tak bandyci w parlamencie — a „Nasza Ukraina” poza wyborcami w sercu Ukrainy — Kijowie. Wszystko logiczne i sprawiedliwe. Lustrem takiej rozdwojonej polityki w świętościach dziedziny językowej stały się działania obecnego ministerstwa oświaty. Moja epistolarna odyseja jako deputowanego Lwowskiej Rady Obwodowej i zastępcy przewodniczącego komisji ds. oświaty i nauki z tą instytucją rozpoczęła się od czasu, gdy jeszcze za ministra Nikołajenki pozwolono na wstępne testowanie do uczelni wyższych w językach mniejszości narodowych, choć zrozumiałe, że sedno tkwi w jednej jedynej postimperialnej mniejszości — rosyjskiej. Wtedy Lwowska Rada Obwodowa jednogłośnie poparła moją apelację do Prokuratury Generalnej, aby zaprzestać zniewagi wobec 10 artykułu Konstytucji Ukrainy o państwowości języka ukraińskiego — jedynej przepustki na uczelnię. Jednak kiedy przyszło na sesji składać takie samo odwołanie do Prokuratury Generalnej w sprawie działań nowego ministra I. Wakarczuka (z uwagi na jego Ukaz z 21 stycznia 2008 roku nr 33, gdzie w punkcie 7.2. zaznaczono: „Dla uczestników zewnętrznej niezależnej oceny, którzy zdobywali średnie wykształcenie w językach mniejszości narodowych, na ich życzenie [po co im Konstytucja — oni mają własne życzenie!!! — Aut.] w okresie przejściowym (w 2008—2009 r.) [tak jakby społeczność zgłupiała i nie rozumie, że wtedy ani tego ministra, ani tego rządu już nie będzie] testy tłumaczy się na odpowiedni język (z wyjątkiem testu z języka ukraińskiego i literatury [według logiki niewolników i to trzeba przetłumaczyć. — Aut. !!!]”, jego partyjni koledzy patetycznie wzywali z trybuny rady obwodowej do „wyważenia i mądrości” (tak u nich nazywa się politycznie celowe lekceważenie zasadniczego artykułu Konstytucji) i nie zagłosowali za odwołaniem do Prokuratury Generalnej. Natomiast WS „Swoboda” na apelacje do Prezydenta Ukrainy i do Prokuratury Generalnej otrzymała odpowiedź od dyrektora Ukraińskiego Centrum Oceny Jakości Oświaty pana I. Likarczuka: „W wykonaniu artykułu 10 Konstytucji Ukrainy testy do przeprowadzenia zewnętrznej niezależnej oceny absolwentów ogólnokształcących placówek oświatowych układane są w języku państwowym. W tym samym artykule Konstytucji Ukrainy zadeklarowano także swobodny rozwój, używanie i ochronę języka rosyjskiego oraz innych języków mniejszości narodowych. Dlatego podjęto decyzję o tłumaczeniu [ciekawe, czyim kosztem? — Aut.] testów na języki mniejszości narodowych, w których prowadzone jest nauczanie w ogólnokształcących placówkach oświatowych Ukrainy. Rok 2008 — to pierwszy rok wprowadzenia obowiązkowej zewnętrznej oceny dla chętnych [zamiast ochotników — Aut.] wstąpić do wyższych uczelni Ukrainy. Tłumaczenie testów będzie realizowane tylko w okresie przejściowym, czyli w ciągu 2008—2009 lat”. Ten obszerny cytat — to nie tylko typowy przykład rozdwojonego myślenia urzędników, ale i sprzeczność w głównej tezie. Jaka zatem jest logiczna potrzeba okresu przejściowego, jeśli prawo testowania się w językach mniejszości narodowych, według logiki urzędnika, jest zapisane w cytowanym drugim zdaniu 10 artykułu Konstytucji? Tak wpadają w logiczną pułapkę ludzie, którzy zabłądzili we własnych przekonaniach i wartościach światopoglądowych — a co najważniejsze w obowiązujących prawach. Warto by było, żeby zwrócili się do dziedzictwa naszych przodków, którzy jeszcze w przedmowie do Statutu Litewskiego XVI wieku (ówczesnej Konstytucji) cytowali Cycerona: „Jesteśmy niewolnikami prawa po to, abyśmy mogli korzystać ze wolności”. Przypomnę Ustawę „O językach…” (art. 28): „…we wszystkich grupach z rosyjskim językiem nauczania oraz nieukraińskojęzycznych placówkach oświatowych, niezależnie od ich podległości resortowej, zapewnia się naukę języka ukraińskiego”. Oznacza to, że każdy absolwent średniej placówki oświatowej jest zobowiązany należycie władać językiem państwowym. A ci, którzy go nie wyuczyli, nie mogą być studentami z co najmniej dwóch powodów: a) albo są umysłowo upośledzeni; b) albo politycznie uprzedzeni. W konsekwencji takich ambiwalentnych działań resortowego ministerstwa i bezczynności Prokuratury Generalnej na Zachodzie Ukrainy tylko we Lwowie okazało się 82 chętnych do testowania się w języku rosyjskim z matematyki, z historii Ukrainy — 22, z historii powszechnej — 1; byli tacy też na Tarnopolszczyźnie — 11 — z matematyki, 4 — z geografii, 7 — z historii Ukrainy, 4 — z historii powszechnej, biologii, podstaw prawoznawstwa, 3 — z podstaw ekonomii, 2 — z chemii. Na Frankowszczyźnie ponad dwustu wstępującym dano możliwość testowania się w językach węgierskim i rumuńskim. Ciekawe, czy wstąpiliby Ukraińcy do moskiewskich, węgierskich i rumuńskich uczelni, testując się w języku ukraińskim? Czy nie dlatego z tą zgniło-liberalną, pseudodemokratyczną władzą i utuczonym regionalnym ośmiornicą co najmniej cztery lata wpadamy w kolejną pułapkę? Nie jest tajemnicą, że najwyższe instytucje państwowe — to, z nielicznymi wyjątkami, zwieńczenie głupoty niższych lub podległych instytucji. Niestety, moja praktyka deputowana nie obaliła tej tezy, o czym będzie mowa już w drugiej linii fabularnej mojej oświatowej odysei, która zeszła się w jednym kulminacyjnym punkcie ze stanowiskiem ministerstwa oświaty. Bezprecedensowa decyzja rady metodycznej Narodowego Uniwersytetu „Politechnika Lwowska” o skróceniu kursów nauk humanistycznych — historii Ukrainy, kultury, filozofii, biznesowego języka ukraińskiego, politologii, socjologii — o połowę, zostawiając zaledwie 16 go-

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn