Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 8strona oryginału ↗

Źródełko dla róż

Слово Просвіти, №30 за 2012 рік

sobotą, wyprzedawszy się na targu, przechylała głowę ku ramieniu: „kupiłam kurczaka, weź no, ugotuj, tak, jest dla ciebie dziewczyna, poważna, z mieszkaniem”; Wala milczała, na jej przegubie co chwila błyskał radośnie bronzowy cień zegarka; za srebrzystą wodą gasło ogniste koło, a Serhij wbrew woli wyłapywał słuchem fałsz perkusisty, a w drodze na most nadepnęła na ścięty ostał, jęknęła, podskoczyła na jednej nodze i wyciągnęła kolec, potem oblepiła się o splątany jeżyną łobodę; pochylił się i wargami ogrzał sieroty na jej mokrych kolanach: takiego szczęścia nie pamiętał. Dnia następnego, pamiętając kamienny dom pod winoroślą, gdzie od magnezjowego błysku sukni okno się zjesieniło, „nie myśl o mnie źle”, Serhij w ogródku ściął trzy gladiole, poprawił gitarę na ramieniu; siostra Wali, czarnooka, w ciasnych dżinsach, młódka oparła się jedną ręką pod boki: „przyszła depesza od jej męża: dziecko chore”, wciąż jeszcze za topolami na końcu zaułka szarzała rzeka, wciąż jeszcze dłoń, ogrzana pieszczotami, gładziła jego loki, od ogrodu pachniało suszoną bulwą ziemniaczaną, wciąż jeszcze nie zgasły od białego żaru jej oczy, wciąż muzycy szukali w piosence pajęczej trwogi, wciąż koszula nieskalanie biała leżała przy brzegu ogniska, a ona, pochylając głowę na piersi, wyczesywała z włosów piasek i spinała fryzurę różowym krwawnikiem; wciąż pamięć trzymała znamię przy fioletowym sutku, jej lekki śmiech, jej lotny głos, kiedy, z zamkniętymi oczami, zaciskała piąstki i drżała każdą żyłką na szyi; siostra odmówiła podania adresu, a on po raz pierwszy przestraszył gospodynię pijackim śpiewem do północy — za morelą, w duszącym mroku, świecił oczami kot: chłopak strzelił w niego gitarą i zasnął, kładąc głowę na betonowym progu. Rano gospodyni policzyła nacięcia na gladiolach, zamiotła wiórki, oporządziła chłopaka domowym winem: „moja bratanica to taka dziewczyna, pytała o ciebie, a co tam? — umrę, zapiszę wam chatę, tu i winko, i śpiewaj, i pij, ile wlezie”; Serhij nie wytrzeźwiał przez tydzień, a w sobotni poranek przyszła „taka dziewczyna” z kurką z czubem pod pachą, przyniosła z piwnicy karafkę wina, jednym haustem wypiła szklankę, przeciągnęła się i zakołysała bosą nóżką na nową gitarę, kupioną przez ciotkę: „zagraj-no, żeby dusza się rozwinęła”; od tamtej pory odmawiał darmowego picia, w pracy za nieobecności wpisano mu do książeczki pracy karę — zły i z kaca brnął do kamiennego domu, gdzie czarnooka siostra z nagim do pasa mężczyzną, w którym rozpoznał krzywonogiego rybaka, pod wiatą wieszali owinięte gazą płoć; zamiast panamy gospodarz nosił zasłaniający oczy, zmarszczony kaszkiet; pod pachami, kiedy wieszał rybę, szarzały plamy od paznokci. Serhij zająknął się o adres i cofnął przed zarośniętą postacią: „godzi się z mężem, jasne, brojda”. Na plaży Serhij poznał objazdowych fotografów: „a po powiatowych miastach jeździcie?”, „wszędzie, oprócz zagranicy i rejonów Dalekiej Północy”, dano mu pokazówki, czyli kolorowane anilinowymi barwnikami portrety na pokaz, nauczono go nakłaniać klientów: „pieniędzy od razu nie bierzemy, patrzcie! tfu! a za miesiąc ludzie odkładają na krowę! i na portret wystarczy”; dworzec autobusowy, szare serce samotności, pchnął go w niespokojne żyły asfaltowych tras, a różowe od nieśmiertelnika stepy po kurhanach rozwarły się na wszystkie strony: za poboczem trzech Gruzinów na skrzynce grało w naparstek, a średniego wzrostu kijowianin, zostawiwszy towarzyszkę w „Żiguliach”, wachlarzem wyłożył pięć czerwońców za przegraną, a tęga cyganka w kwiecistych spódnicach poprosiła o dwadzieścia kopiejek na mleko, za łokieć odprowadziła go za kiosk z gazetami: „szczęście cię omija”, „no, powróżę ci”, „pierwsza miłość cię zdradziła, ta będzie czekać, daj kopiejkę”, Serhij dał monetę, prostodusznie drętwiejąc od nagłych przepowiedni i czekając na kolejne, i jeszcze; kobieta wyrwała mu z piersi włos, przycisnęła go monetą do ikonki, coś wymamrotała: „daj pieniądze w papierze, daj, nie bój się”, owinęła ikonkę trojaczkiem w pięści: „żeby ci pieniądze były! żeby cię kochała!”, lekko grzbietem dłoni klepnęła chłopaka po policzku: „i żeby nie zapomniała! i żeby ci stało!”, dmuchnęła w rękę i rozcapierzyła palce: „spłonął na szczęście trojak!”; w restauracji chudy staruszek w słomkowym kapeluszu macał order na marynarce: „jakieś wybiegi robi, sta gramów nie nalejie”, skubał za łokcie przypadkowych gości: „dziś środa, nie dzień wódki, niech pan poprosi, żeby przyniósł”, szedł do kuchni, gdzie kelnerki, mierząc niebieskie pończochy, z słodkim piskiem odganiały starca, „dlaczego nie można? o, ty draniu!”, uderzał aluminiową laską z leżaka w ścianę i, zaciskając zgnieciony ogień czerwońca, płakał przed administratorem: „więcej niż sto gramów nie zniosę, niech nalejie… no i matkę waszą tak!”; po ogrodach mężczyźni, grzęznąc w zapadniętej ziemi w ciężkich kirzowych butach, znosili wypchane worki do piwnic, a dzieci zwoziły łodygi ziemniaków w stosy dyń; po dolinie, odgrodzonej tamą od koryta, rdzewiały kutry, złom suwnicy bramowej, obręcze na beczkach przesiąkniętych rybą, a sinizna rzeki zdawała się wypłynęła w niebo; Serhijowi nie przeszkadzało spać w bezdźwięcznych pokojach wypoczynkowych na dworcach autobusowych, zbijać noski butów o kły psoty przy wiekowych wagonikach, gdzie mieszkały młode rodziny, w biegu wyskakiwać z towarowego pociągu na peron stacji Millerowo, dokładnie naprzeciw posterunku milicji, i, podpisując protokół, czekać, aż sierżant znajdzie w apteczce zieloną maść na obtarte kolano; nie nudziło mu się lekceważyć siebie i przechodniów, z obiema wyciągniętymi rękami wychodzić na środek drogi, jechać na okazyjnych wozach, jechać na autobusach liniowych, jechać na motocyklach, jechać na barczystych „krazach”, jechać w najbardziej zapomniane pustkowie, na przysiółki i osiedla, jechać, odpychając od siebie świat, tam, dokąd wieczorem palec wskaże na mapie; jechać i zapominać o wczorajszych twarzach, przygodach, rozmowach, o nasłuchanym strychu ludzkiej wspólnoty, jak trupi strach po wybuchu, rozrzucony z dala od centrów; jechać w głąb niepewności; jechać i wpadać na kogoś, jeśli nie na głupca, to na wariata, jeśli nie na wściekłego z widłami, to na jakiegoś sekretarza rajkomu, który zabierał dokumenty i teczkę i mlaskał wargami w dyniowej kaszy: „kto pozwolił tu łazić?! kto, pytam!”; jechać, brać z cudzych rąk cudze fotografie, zakurzone i wyblakłe, jakby wieczysty listopad marności; jechać, wieźć w torbie setki najlepszych, zmarnowanych chwil, oczu weselnych, ust kwitnących wiosną szczerością, czyichś ukochanych, najbliższych, najbardziej pożądanych, najdroższych twarzy, główek, uśmiechów, tak szybko zwiędłych lat! jechać i samemu marnieć razem z nimi; jechać, by zapominać, znów widzieć, jak zanurzać się w niepamięć; jechać nie wiadomo dokąd i na ile, nie wiadomo do kogo, jechać, drzemać, jechać; a z tego wszystkiego, co widziane, utkwiło w pamięci, jak sokół-sapsan rzucił się samobójczo, błysnął z obrzydliwej wysokości na autobus, lecz kierowca zdążył skręcić i zahamować; ptak prześlizgnął się skrzydłem po zroszonej przedniej szybie, jakby zgon machnął zbezczelniałą ręką, a pasażerowie uderzyli czołami o szyby. I dworce, i tamy, i przywiązane troskami falujące fale szyferowych dachów ginęły w mglistym rozedrganiu — jedno czekanie było stałe; Serhij, i bez tego natarczywy, tracił wśród ludzi resztki wstydu, nauczył się od furtki wołać „gospodarzu! gospodarzu!”, patrzeć, czy nie wybiega spuszczony pies, stąpać po złocie wiśniowego opadłego liścia podwórza, między zatłuszczonymi fotografiami w albumach, w celofanowych woreczkach wybierać najwyraźniejsze zdjęcia, najlepiej paszportowe, a na pożegnanie prosić o kilka ochrowych róż — wierzył w spotkanie i czekał, kiedy wręczy jej bukiet owinięty w gazetę powiatową. Zwiędłych kwiatów nie wyrzucał, lecz znalazłszy zacienioną bzem studnię w opuszczonej wsi, zostawiał je w pełnym wiadrze i raz po raz myślał: „czy naprawdę, poza pustkami, nie ma miejsca dla miłości?”. Jesień oddychała dworcowym smrodem chloru, a Wali nie było z boku placu z bezkrzyżową cerkwią, przerobioną na dom pionierów, i szkołą na wzgórzu nad rzeką, nie było w rdzawym pyle na targu, pachnącym melonami, benzyną i końskim potem, nie było na obrzeżnych ulicach: tam przysadzisty dziadzio, zaciągnąwszy na strychu chłodnicę, błyszczał skórzaną, wytartą kiecką od galifé, schodził na podwórze i przymilnie zerkał na teczkę pod pachą wysokiej postaci, a nad burakowymi kupkami za obornikiem roiły się osy i unosił się zapach bimbru; tam babcia, zgarnąwszy dłonią z ławki zieloną śrutę dla kaczek, radośnie zaklinała się na mężczyznę w skórzanej kurtce: „przecież węgiel na pewno przywiozą!”; tam zmieszana ciotka zasuwała od środka drzwi i wyglądała zza firanki na ostrzyżonego hultaja, bała się podatków; tam rozwiedziona młódka myła w misce nogi, prostowała się i grzała uśmiech o ogień bukietu, a los wyprowadzał go nietkniętym z groźnych przygód, z najstraszniejszych wypadków, jakby czekał: „niech tak bardzo uwierzy w swoją ochronę, że nad przepaścią pewności siebie zapomni o strachu, zbezczelnieje i zginie”. Dłonie, nafaszerowane swędzącymi różami, stygły od kwarty mleka, piersi drętwiały od piosenki: „he-j, doliną, hej”, lecz nie cieszyła, jak na początku, swoboda: choćby i nurkować z nagiego kamiennego brzegu w głąb jesiennego nurtu, choćby na pokładzie „Rakiety” popijać piwo, patrzeć, jak dym rozpływa się po wodzie, rybacy na kamiennych progach zapinają wełniane kurtki, a wiatr od skał niesie zapach laurowej zupy rybnej i rozpalonych kamieni, i szarpie na kolanach opakowanie bukietu; choćby na kanapie pustego pokoju sięgać po szklankę, patrzeć na grę muszek za oknem i wspominać sierpniowy zmierzch, muzyków, którzy próbowali zagrać pod diabelskim kołem biały walc; choćby spać jak zabity. Pewnego wieczoru w hotelu Serhij spotkał kompana, zwanego Analginem, byłego dżokeja i „pracownika dyplomatycznego” — w latach sześćdziesiątych wiózł z Moskwy do Rostowa dwie dyplomatki bezrozmiarowych skarpetek, po dziesięć rubli za parę — byłego taksówkarza i sanitariusza w szpitalu psychiatrycznym; skrzynka wytrawnego wina chłodziła się w wannie oklejonej etykietami, a przyjaciel, siedząc na stole, szarpał tłustą tarań i oblizywał palce: „oto wezwanie przywiózł; no, za zdrowie tych, co mało piją”. Serhij igłą wydłubał z palca drzazgę róży, a zimna łuna rdzawiała na kłębku pajęczyny nad górną szybą, na wojskowym skrawku papieru i konserwowej puszce z niedopałkami, na przekartkowanych, wypchanych czasopismach na parapecie; przyjaciel odgryzł korek z nowej butelki i przepalonym papierosami firanką wytarł wino, które poszło mu nosem: „no i co? krësti dajut luriki?”, co znaczyło: „zamawiający dają zdjęcia do powiększenia?”. Serhij mruknął twierdząco i, wzdragając się przed własną pijacką szczerością, włożył świeżą koszulę i powlókł się w karmazynowy, zadymiony zmierzch nad zaułkami: na płycizną rzeki ze spróchniałego mostu sypał się za samochodami leniwy pył, a przypięta liną łódka szarpała się na nurcie, i drobna płoteczka, przestraszona szczupakiem, migotała na perci, a na czyimś podwórku matka rozsypywała z wiadra trociny, ojciec ubijał je tłuczkiem, i pachniał żywicą sosnowy świerk, którym dziewczynka obwiesiła ściany szałasu na zabawę; potem przybliżyło się westchnienie harmonijki i dzwonienie mosiężnych brzęczadełek bębna, banda z kanistra poczęstowała Serhija domowym piwem podobnym do siary i zaczęła polkę, przeskakując na nowe podwórze: „ojciec z matką prosili, i ja proszę!”; noc odzywała się gęstym dzwonieniem mleka w wiadrze, rozprostowywał skrzydła Wóz Drogi Mlecznej: „pójdę do domu, zabawię się na zabawie; nad ranem ojciec zgoli mnie ręczną maszynką, dwa lata wszystko zmyje”, wtedy po raz pierwszy znienawidził to

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn