Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 15strona oryginału ↗

Współczesne herostraty

Слово Просвіти, №30 за 2012 рік

Jurij STADNYczENKO, emeryt, Kijów Kijowianie nie zdążyli obronić Alei Pejzażowej, gdy na Andrijiwskim Uzwozie wraz z trzema domami wzniesionymi pod koniec lat 70. ubiegłego wieku zburzono także jeden zabytkowy. Nie wierzę w obietnice niszczycieli, że go odbudują, bo 24 kwietnia tego roku telekanał ICTV poinformował, że sąd uznał dokonane na Uzwozie działania za zgodne z prawem… Dziwne, że choć społeczność stolicy poświęca tyle uwagi Andrijiwskiemu Uzwozowi, nie wspomina o problemach ulicy Piotra Konaszewicza-Sahajdacznego (nazwy ulic, bulwarów, placów itp. podaję we współczesnym brzmieniu). Gwałtowną reakcję wywołało jedynie zburzenie wyszukanego domu architekta Mykoły Kazańskiego. Tymczasem jeszcze niedawno właśnie ta ulica, jedyna w Kijowie, zachowywała się absolutnie taką samą, jaka była sto i więcej lat temu. Ale oto zburzono dwupiętrowy dom nr 17 i na jego miejscu wzniesiono znacznie wyższy od niego budynek banku „Rodowid”, przez co zasłonięto widok na cerkiew Andrzeja. Słynne cukiernie Bałabuchów, skąd słodycze wysyłano na cesarski stół do Petersburga, otoczono budkami z fast foodem. Na prawo od wejścia do funikulera pojawił się hotel „Riwiera”, na lewo — budynek z szyldem „Astrum. Zarządzanie inwestycjami”. A na rogu ulicy Sahajdacznego i Włodzimierskiego Uzwozu — dokładnie w miejscu, gdzie stał dom M. Kazańskiego — buduje się wieżowiec. Historycy sztuki twierdzą: jeśli będzie miał przewidzianą projektem liczbę kondygnacji, to tym, którzy będą patrzeć na pomnik księcia Włodzimierza, będzie się wydawało, że stoi on na dachu tego wieżowca. Oprócz domu nr 17 na tej ulicy zburzono jeszcze nie mniej niż dwa obiekty. Wiele budynków jest zakrytych siatkami — „uwspółcześniają się”. Za rok-dwa ulica stanie się NIE DO POZNANIA! Na Placu Pocztowym, kiedyś jednym z najatrakcyjniejszych w mieście, obok jednego pomnika techniki, młyna Brodskiego, zburzono drugi — Stację Silników Diesla, zbudowaną według projektu znanego architekta O. Wierbickiego, i wzniesiono ogromny hotel „Kijów”. Niedawno na placu rozpoczęto budowę… estakady. Jakiś nowobogacki próbuje przejąć położony na kolejnym placu — Kontraktowym — Gostynny Dwór, wzniesiony w 1809 roku według projektu architekta L. Rusky i odrestaurowany w czasach sowieckich według projektu architekt Walentyny Szewczenko. A to dzieje się nie tylko na jednej ulicy i dwóch przylegających do niej placach. Ale to samo dzieje się na całym terytorium historycznej części Kijowa! Na problem zniekształcania historycznego oblicza naszego miasta, niszczenia jego niepowtarzalnej aury proponuję spojrzeć także z tej strony. W 1982 roku obchodzono 1500-lecie Kijowa. Podarować kijowianom coś lepszego niż nowe muzeum „wodza światowego proletariatu” sowieccy partajgenossen nawet nie przyszło do głowy. Chociaż na środku Chreszczatyku pomnik Lenina dominował nad monumentem Rewolucji Październikowej, a na końcu ulicy (na rogu z bulwarem Szewczenki) Iljicz do dziś „poświęca się” na „osobistym” pomniku. „Dlaczego więc — rozumowali władcy — nic nie przypomina o wodzu na początku ulicy? Przecież on musi być wszędzie!” Dla realizacji epokowych zamysłów (czy raczej zadurzeń) zburzono hotel „Europejski”, wzniesiony w 1951 roku według projektu Ołeksandra Beretti młodszego, syna. Kiedy rodzina tych architektów pochodzenia włoskiego przybyła do Kijowa, tak pokochała to miasto, że przeżyła w nim do końca swoich dni i pozostawiła znaczną spuściznę: według ich projektów zbudowano główny gmach Uniwersytetu Kijowskiego, budynek 1. kijowskiego gimnazjum (obecnie — żółty gmach tego samego uniwersytetu), budynek Kijowskiego Szlacheckiego Gubernialnego Zgromadzenia (ten budynek i sąsiedni zniszczono w latach 70. XX wieku, a na zwolnionym terenie wzniesiono Dom Związków Zawodowych — wzorzec architektonicznego chamstwa), Instytut Szlachetnych Panien (obecnie — Międzynarodowe Centrum Kultury i Sztuki) i wiele innych. A jeszcze trzy lata temu na jednym z czterech jedno- i dwupiętrowych domków, które znajdowały się w kwartale bulwaru Szewczenki między ulicami M. Pirogowa a M. Kociubyńskiego, wisiała pamiątkowa tablica: „Siedziba architekta O. Beretti. Chroniona przez państwo. Uszkodzenie karane prawem.” Ani tablica, ani prawo nie uratowały: zamiast odrestaurować siedzibę i otworzyć w niej muzeum architektów Beretti, w już niepodległej Ukrainie wszystkie wymienione budynki zburzono, a obecnie tam kończy się budowę centrum hotelowo-biurowego. W latach 80. ubiegłego wieku na ulicy Włodzimiersko-Łybidzkiej zniszczono dom, w którym urodził się i spędził lata dziecięce i młodzieńcze wybitny malarz Kazimierz Malewicz, którego „Czarny kwadrat” jest znany na całym świecie, i wzniesiono dziewięciopiętrowy blok mieszkalny. A w naszych czasach obok teatru im. Łesi Ukrainki od strony ulicy Puszkinskiej zburzono dwa domy, w jednym z których przez sześć lat mieszkał i pracował wybitny ukraiński pisarz Iwan Necuj-Lewycki, i zamiast nich wzniesiono czteropiętrową budkę z fast foodem o pretensjonalnej nazwie „Dom Bergonie” (francuski przedsiębiorca Auguste Bergonier w XIX wieku wzniósł ten budynek, w którym od 1926 roku działa teatr im. Łesi Ukrainki). W czasach sowieckich na Placu Sofijskim zburzono dom w stylu ukraińskiego baroku, którego autorem projektu był architekt S. Ałioszin, a na jego miejscu zbudowano sześciopiętrowy blok mieszkalny. A dziś kijowian nie informuje się o tym, co dzieje się z dwupiętrowym domem zakrytym siatką, z którego balkonu 22 stycznia 1918 roku M. Hruszewski odczytał IV Uniwersał Centralnej Rady, ogłaszający Ukrainę niepodległym państwem. W latach 70. ubiegłego wieku na Placu Europejskim bolszewicy zdemontowali Dom Chóru Słowiańskiego (mimo że to właśnie w nim w 1919 roku odbył się Zjazd Założycielski Komsomołu Ukrainy), i po pewnym czasie kijowianie oraz goście miasta mogli podziwiać „czarowny” gmach hotelu „Dniepr” i porównywać go z budynkiem naprzeciwko — dawnym domem Kijowskiego Gubernialnego Zgromadzenia Kupieckiego (architekt W. Nikołajew), a obecnie — Narodową Filharmonią Ukrainy. Przed trzema laty na ulicy Czerwonoarmiejskiej zburzono trzy zabytkowe domy, w jednym z których przez kilka lat mieszkał i pracował wybitny żydowski pisarz

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn