Strona · s. 2strona oryginału ↗
Trzecie odrodzenie cerkwi Ohijenki
Слово Просвіти, №30 за 2018 рік
W rodzinnej miejscowości Iwana Ohijenki, w Brusiłowie na Żytomierszczyźnie, odbyła się uroczysta ceremonia złożenia kapsuły z przesłaniem dla przyszłych pokoleń Ukraińców z okazji odbudowy cerkwi Świętego Zmartwychwstania, w której ochrzcił się i wziął ślub wybitny działacz ukraińskiego odrodzenia, minister oświaty i wyznań Ukraińskiej Republiki Ludowej, pierwszy rektor Państwowego Ukraińskiego Uniwersytetu w Kamieńcu Podolskim, profesor filologii ukraińskiej Uniwersytetu Warszawskiego, przyszły pierwszy hierarcha Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego w Kanadzie Iwan Ohijenko (metropolita Hilarion). Obrzęd uroczystego nabożeństwa przewodniczył władyka żytomierski i owruczański UPCz KP Paisij w koncelebrze duchowieństwa obwodowej eparchii, w obecności miejscowych władz, inteligencji i licznego zgromadzenia brusiłowian.
Mykoła TYMOSZYK, doktor nauk filologicznych, profesor, dziennikarz
Dziwna i pouczająca jest historia tej cerkwi w jednym z najstarszych miasteczek dawnej guberni kijowskiej, które wśród nielicznych charakterystycznych osad dawnej Ukrainy uzyskało prawo magdeburskie. Powstało ono nad kronikarską rzeczką Zdwyżeń, przed jej ujściem do Zdwyża, jeszcze w czasach książęcych. Miasteczko „na dębowych belkach” (stąd też pochodzi nazwa Brusiłowa), wśród bagnistych zapadlisk centralnego Polesia, było znane już od XII wieku jako punkt obronny książęcego Kijowa. Jak w każdej osadzie dawnego państwa ukraińskiego, która mogła pochwalić się własnym zamkiem, również tu wśród obowiązkowych charakterystycznych budowli musiała stać cerkiew. Tak utrwaliła się w pamięci ludowej na długie wieki nazwa tej cerkwi — Świętego Zmartwychwstania, staromiejska zamkowa. W którym dokładnie czasie ją zbudowano i jaka była, o tym historia nie zachowała żadnych dokumentalnych świadectw. Wiadomo tylko, że była drewniana, z trzema kopułami oraz osobno postawioną, bliżej krawędzi miejskiego rynku, wysoką dzwonnicą, która jakby wskazywała dalekim wędrowcom drogę do zamku. Na początku XVIII wieku budynek cerkwi widocznie się zestarzał.
We wsi wspólnota postanowiła rozebrać budynek, a nadający się do użytku drewno wykorzystać do budowy obok szkoły kozackiej, cerkiew zaś odbudować od nowa. Świątynię odradzano społecznym wysiłkiem, tzw. tołoką, czyli z ofiar po trochu, z każdego domu, własnymi siłami. A ponieważ czasy były niepewne (po okrutnym zniszczeniu w 1709 roku Baturyna, niepokornego miasta, przez rosyjskiego samodzierżcę Piotra I i po okrutnej zemście na wszystkich mazepińcach), dokończenie dobrego dzieła się przeciągnęło. Napis na drzwiach wejściowych do świątyni, o którym pamiętają obecni starzy mieszkańcy miasteczka, poświadczał, że cerkiew została zbudowana w 1738 roku. Lecz z niewyjaśnionych przyczyn poświęcono ją dopiero w 1770 roku. „Kto pozwolił odbudować cerkiew Zmartwychwstania Pańskiego i czy została ona po wzniesieniu poświęcona – brak wiadomości… Pozwolenie na budowę było, ale parafianie oświadczyli, że „nie wiedzą, gdzie się podziało”. O tym czytamy w archiwalnej notatce pierwszego rewizora świątyni, Chodoriwskiego, z 1770 roku. Wygląd ponownie wzniesionej świątyni przypominał dawne kozackie cerkwie środkowej części Ukrainy: trzykopułowe, z wydłużonymi, wąskimi kopułami tzw. stylu cerkiewnego mazepińskiego, który później zakazała w Ukrainie Moskwa. Czy nie ta okoliczność odegrała w losach tej sakralnej budowli rolę złego fatum. Przeżywszy bez
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
