Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 7strona oryginału ↗

Ukrainiec, który umiał inspirować

Слово Просвіти, №30 за 2021 рік

Nadija HUMENIUK Poznała nas Maria Baszkircewa. Wciąż byłam pod wrażeniem historii tej utalentowanej dziewczyny z Połtawszczyzny, która tak jasno rozbłysnęła na artystycznym firmamencie i w ciągu swojego krótkiego życia zauroczyła zarówno Paryż, jak i światową elitę. Dlatego z niecierpliwością czekałam na przyjazd do naszego miasta autora powieści-eseju o tej niezwykłej malarce. Spotkanie w jednej z łuckich księgarni kontynuowano w Wołyńskiej Bibliotece dla Dzieci, gdzie tym razem zebrała się poważna publiczność. Michajło Słaboszpycki zaprezentował biograficzną opowieść „Ukrainiec, który odmówił bycia biednym”. Chodziło jednak nie tylko o Petra Jacyka, ale także o twórczość w ogóle, o proces literacki na Ukrainie. Potem była rozmowa przy filiżance herbaty, niezwykle ciepła i szczera, tak swobodna, niemal domowa. Na kolanach stołecznego gościa przysiadł mały Dmytryk Słapczuk i rozmowa toczyła się o sprawach najskrytszych. Wywiad z Michajłem Słaboszpyckim w gazecie „Wicze” (pracowałam wtedy jako redaktorka działu kultury) wywołał spory rezonans. Pisarz poruszył w nim nie tylko tematy literackie, ale również moralne, w tym tak delikatne, jak wiara w Boga, pojęcie grzechu, skruchy, przebaczenia. Mówiło się m.in. o mężczyźnie, który dorobił się majątku nie pracą ani rozumem, lecz wymuszeniami, haraczem (co było, to było), a potem podarował okrągłą sumę cerkwi, otrzymał od niej nagrodę i uważał się niemal za świętego. Ale czy można kupić świętość za pieniądze? Słowem, było o czym dyskutować... Michajło Słaboszpycki i Switłana Koronenko nie raz przyjeżdżali na Wołyń. Była też prezentacja biograficznej powieści „Poeta z piekła” o Todosiu Osmaczce. Był udział twórczego małżeństwa w poetyckim święcie „Leśna pieśń” – spotkania w Łucku, w Kołodiażnem, w Kowlu, na urocznisku Niechymnem. Słaboszpycki lubił ludzi i, jak nikt inny, umiał się z nimi porozumiewać. Dwa moje niezapomniane spotkania z Mychajłem Fedotowyczem w Kijowie – z jego rąk otrzyma- Sydir KIRAL, profesor Właściwie to właśnie dzięki prezentacjom książek wydawnictwa „Jarosławiw Wał” poznałam wielostronność talentu śp. Mychajła Słabosz­pyćkiego, o którym wcześniej czytałem w listach Iwana Czendeja. Ten wysoko cenił jego talent krytyka. Jednocześnie pan Michało z szczególnym pietyzmem wypowiadał się o twórczości i ludzkich przymiotach zakarpackiego pisarza, a na moją prośbę napisał wspomnienia, które weszły do drugiego wydania książki „Iwan Czendej w kręgu współczesnych” (Użhorod, 2020). Prezentacje Mychajła Słabosz­pyćkiego zawsze były ciekawe, treściwe, intelektualnie i merytorycznie bogate, a poza tym na tych spotkaniach, jak wiadomo, występowali wybitni pisarze, politycy, działacze społeczni. I oto przyszedł mi do głowy pomysł, aby do tych niezwykłych wydarzeń zapraszać moich wychowanków-studentów. Przecież panowała tam zawsze twórcza, narodowo błogosławiona atmosfera, która nie mogła nie wpływać na dusze młodzieży. Chodziło jednak o to, jak zachęcić studentów, jak przekonać ich do potrzeby takich wizyt. Pierwsza próba była nieudana, mimo że przekonywałem, iż będzie ciekawie: z 25 osób przyszło aż troje. Prawda, że oni później zdobyli dwie nagrody literackie: „Jarosławiw Wał” – za drugie miejsce w konkursie na najlepszą książkę historyczną dla dzieci, którą przyznano za „Białego wilka na Czarnym szlaku” (pierwsze miejsce otrzymał wtedy Wasyl Szkla­r), oraz im. Wiktora Bliźniecia „Dźwięk pajęczyny” od Ligi Ukraińskich Mecenasów za książkę bajek, która później została uhonorowana także nagrodą Gabinetu Ministrów im. Łesi Ukrainki. Nie należałam do kręgu przyjaciół Mychajła Słabosz­pyćkiego. Ale jestem wdzięczna losowi za to, że podarował mi spotkania z tym niezwykłym Człowiekiem, który potrafił zainteresować, wesprzeć i zainspirować. Właśnie dzięki Mychajłowi Fedotowyczowi, na jego zaproszenie, my z mężem, Wołodymyrem Lysem, napisaliśmy materiały do serii wydawniczych „Jarosławowego Wału”: „Objawienie w kawiarni „Pegaz””, „Kuriozjada”, „Uśmiech czarnego kota”. To on w swoich audycjach „Ex libris” i „Premiera książki” w Radiu Kultura opowiadał o naszych nowych książkach. To zdumiewające, ile Słaboszpycki czytał. Co do klasyki, tu wszystko jest jasne, tak przynajmniej w zasadzie powinno być. Mychajło Słaboszpycki wśród proświtian. Ale on przeczytywał setki książek współczesnych sobie autorów, także mało znanych i jeszcze nieznanych. Umiał szczerze ucieszyć się z sukcesu autora (taka rzadkość w dzisiejszych czasach!), wesprzeć go i nie szczędził dobrego słowa. A przy tak ogromnym obciążeniu – i przy biurku, pisząc swoje utalentowane książki, i w Lidze Ukraińskich Mecenasów, i w dziennikarstwie. A ile kosztowało zorganizowanie Międzynarodowego Konkursu Języka Ukraińskiego im. Petra Jacyka! Ileż to podobnie myślących ludzi trzeba było natchnąć do tej ogromnej sprawy, ilu dzieciom zaszczepić chęć pogłębiania wiedzy o języku ukraińskim. Niezwykły pracuś, intelektualista, utalentowany pisarz, podwижnik na niwie literatury i kultury, Mychajło Słaboszpycki zostawił głęboki ślad w ukraińskiej historii. I choć mówi się, że nie ma ludzi niezastąpionych, on naprawdę jest niezastąpiony. Nie będzie już drugiego Mychajła Słaboszpyckiego. Ale będą ci, których on natchnął, którzy pójdą jego drogą i będą kontynuować jego wielką ukraińską sprawę.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn