Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 7strona oryginału ↗

Skrzydła od Mychajła

Слово Просвіти, №30 за 2021 рік

Radij RADUTNYJ, pisarz. Trudno wskazać współczesnego, który zrobił więcej dla popularyzacji literatury ukraińskiej niż Mychajło Fedotowycz. Własne utwory, wydawnictwo „Jarosławiw Wał”, konkursy, inne przedsięwzięcia – kto jak kto, ale ja nie nadążałem nawet śledzić wszystkich jego aktywności. A on jakoś dawał radę sprawiać, by to wszystko się kręciło i wrzało. Myślę, że pomógł mnóstwu ludzi i są mu oni wdzięczni. I ja jestem wdzięczny. ...Moje opowiadania narodziły się pod koniec lat 80. i na początku lat 90. Wtedy nawet nie znaliśmy takiego słowa – internet. Więzi społeczne budowano inną drogą – przez znajomych. Mój ojciec znał redaktora zakładowej gazety, ta – redaktora gazety miejskiej, która znała wielu dziennikarzy. – Jest, jest znajomy pisarz – powiedziała. – Może słyszałeś takie nazwisko – Słaboszpycki? – „Dusze na wiatrach” – odruchowo odpowiedziałem. To było pierwsze w moim życiu spotkanie z prawdziwym pisarzem. Denerwowałem się, jak tu się nie denerwować. Mychajło Fedotowycz to zauważył, uśmiechnął się... i już po kilku minutach rozmawialiśmy jak dobrzy znajomi, bez poufałości, ale i bez sztywności, szczerze, radośnie i niezwykle pożytecznie. W ciągu godziny dowiedziałem się o literaturze więcej niż ze wszystkich podręczników. O tym, jak trzeba pisać i jak nie warto; o tym, jak przykuć uwagę czytelnika i uniknąć sztampy; jak uczynić postać ciekawszą i sympatyczniejszą, a antagonistów takimi, by nie wydawali się karykaturalni, lecz wywoływali pewną antypatię, przy czym sami z siebie, bez autorskiej podpowiedzi. Delikatnie wskazał na niedociągnięcia moich utworów, dał do zrozumienia, których nie warto nikomu pokazywać, a które mają niezłe perspektywy. I wreszcie opowiedział, jak trzeba promować utwory, jak opracować, jak przedstawić, komu i kiedy złożyć. Przestrzegł przed korzystaniem z protekcji i układów (słusznie zrobił, bo miałem takie myśli). A na koniec dał główną radę: nie poddawać się, nie zwieszać nosa, nie opuszczać rąk, lecz łupać, łupać, łupać tę skałę, a ona się podda. Moja osobista „skała” liczy dziś z dziesięć książek, zbiorów z moim udziałem, periodyków. Od tamtego spotkania minęło wiele lat, teraz zwracają się do mnie młodzi autorzy z prośbą o radę lub inną pomoc. Szczerze mówiąc, bywa to dość uciążliwe. „Co w tym trudnego? – chce się powiedzieć początkującemu. – Piszesz, redagujesz, wysyłasz do wydawnictwa, po pewnym czasie pytasz, co słychać i kiedy można oczekiwać honorarium”. Czasami proszą o przejrzenie utworów, na które patrzeć... no, powiedzmy tak, jest ciężko. Ale wspominam tamto spotkanie, te rady Mychajła Fedotowycza, te skrzydła, które wyrosły mi po jego radach – i pomagam, czym mogę, z poprawkami na teraźniejszość, na internet, na nową listę wydawnictw i nowe metody pracy z nimi. Przestrzegam przed korzystaniem z układów i wydawaniem na własny koszt. Podpowiadam, gdzie lubią fantasy, gdzie twardą fantastykę naukową, a gdzie warto napisać „powieść chimeryczną”, bo inaczej nawet czytać nie będą. Gdzie płacą honorarium, gdzie obiecują, ale nie płacą, a gdzie wydają egzemplarz autorski i radź sobie sam. I wyobrażam sobie, że to pałeczka sztafetowa, którą przekazał mi Mychajło Fedotowycz, a ktoś z tych, którym pomogłem, przekaże ją dalej – w XXII, XXIII, XXIV i tak dalej wiek, dopóki ludzie będą czytać.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn