Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 12strona oryginału ↗

Er-Tosztuk Kirgiski epos narodowy Przekład artystyczny wierszem na język ukraiński: Wołodymyr Narozia

Слово Просвіти, №30 за 2021 рік

Opowieść dwunasta Er-Tosztuk wędruje przez podziemny świat, spotyka tygrysa, niedźwiedzia i mrówkę, zostaje ich przyjacielem, Mamyt opowiada mu o królu ciemności, olbrzymie Kok-Doo. Coraz głębiej i głębiej, W mrok schodzi Tosztuk, Kraj swój opuścił I lud swój rodzimy Er-Tosztuk. Batyr idzie naprzód, a w nim, Pragnienie życia ogniem płonie, Z przeczuciem czegoś w duszy W nieznany świat spogląda: Nie wejdziesz na grzbiety, bo gór nie ma, I wroga do bitew nie ma, Pustyń, by przejść, nigdzie nie ma, By pokonać rzeki – rzek nie ma – Nic tam nie ma na drodze, By męstwo okazać bojowe! Niespodziewanie wyrosła góra, Jak siodełko, była gładka, Czyjś krzyk usłyszał, jak z nory, Doszedł do ucha Tosztuka, Podjechał on… Wąsaty tygrys, Rudy i pręgowany tygrys, W głębokiej jamie tygrys leży, Zębami, płacząc, drapie, Ludzką mową mówi Tak żałośnie – aż dech zapiera: „Mój ogień rozpal, Tosztuk, Mnie rękę podaj, Tosztuk, – Pomóż w mojej biedzie, Daj nadzieję mojej duszy! Pić chcę – wody daj mi, Mięsa chcę – proszę, mi daj, I, jeśli jesteś człowiekiem, – wtedy Stroną nie przejeżdżaj. Ja za jeleniem goniłem – i zjadłem, Za maralem goniłem – i zjadłem, Ja zraniłem nogę swoją, Myślałem, długo nie pożyję! W przeklętej jamie bez sił leżę, Spragniony, z głodu zmarniałem I nikogo tu nie znajdę, Żeby ktoś pomógł mi. Zmiłuj się nad tygrysem, Tosztuk, Krwi sercu mojemu nalej, Ja sowicie odwdzięczę się, Tosztuk, Przyjdzie czas – spotkamy się my!” „Cóż, – pomyślał wtedy Tosztuk, – Rozstałem się z rodzimym krajem, I do tygrysa przyszła bieda: Ledwie nie stracił tygrys nogi swojej. Żeby u zwierząt nie być w długu, Pomogę ja tygrysowi temu!” Z konia on zlazł, wziął swój nóż, W łapie ranę rozgrzebał, I drzazgę ogromną on Z tygrysiej łapy wydobył, Wodą tygrysa napoił I mięsem tygrysa nakarmił. Tygrys oczy szeroko otworzył I z wdzięcznością przemówił: „W godzinę ciężką i każdą – Będzie przyjacielem rudy tygrys tobie, Jak podniesiesz swój miecz w boju, – Będzie przyjacielem rudy tygrys tobie! Być ciężko bohatyrem, Często obok czatuje śmierć. Ja dam tygrysi wąs tobie, Zawołasz – pojawię się wtedy! Jak będą pokonywać wrogowie – Ty wąs tygrysi podpal, Krzyk usłyszę twój w oddali, Przygotuję się na pomoc iść, Będę u ciebie w jedną chwilę I pomogę w twojej biedzie!” Zostawił tygrys wąs Tosztukowi, przygotował się – i co sił skoczył, Wzleciał do błękitnych niebios I szybko z oczu zniknął. Coraz dalej idzie dobry batyr… Rozpostarł się las po obu stronach góry, Tam sosny wiekowe skrzypią, Jodły śnieżne skrzypią, Las w śniegu zobaczył Tosztuk, Jakby na północ pierwszy raz przybył! Nagle – zaspa, za nią – rów, Ryczy ktoś z niego słyszalnie tak, Niedźwiedź wpadł tam i leży, On ciężko stęka i chrapie, Batyra ujrzał i słowa, Ludzkie słowa z rowu Do Tosztuka on wypowiada: „Mój ogień rozpal, Tosztuk, W górze tej pomóż, Tosztuk, Ciemnym lasem jak ja błądziłem, Potknąłem się i w jamę wpadłem. Spragniony, z głodu ja zmarniałem, Krzykiem gardło ja zdarłem, Na biedę moją popatrz, Rękę pomocy wyciągnij!” Jeden-jedyny, Tosztuk Nie w kraju rodzimym z jakiegoś powodu, Jeden-jedyny niedźwiedź Z jakiegoś powodu nie w legowisku – w rowie. I zlitował się siłacz, W jamę opuścił arkan I wyciągnął burego na śnieg, I Tosztukowi powiedział niedźwiedź: „Człowieku, jeśli tobie Stanie się ciężko w walce, Napadną wrogowie źli, To na pomoc przyjdzie wtedy I pomoże tobie niedźwiedź. Ty mój włos niedźwiedzi weź, Będzie ciężko, to nim zadym, I do ciebie, Tosztuk, ja przyjdę I odpędzę od ciebie biedę!” Swój włosek niedźwiedź podał, Po przyjacielsku on zaryczał, Na tylne łapy szybko wstał I w mgnieniu oka z oczu przepadł. Naprzód znowu jedzie batyr, On dumę duma swoją, Opalona łozina przed nim, Kłębi się biały dym na skraju. Ktoś płacze w tym dymie, Na pomoc żałośnie woła, Na pomoc Er-Tosztuk Przez dym i ognisko idzie. To zapalił się na polu tym Z trawki mrowisko, Mrówka biedna przepada I razem z nią cała rodzina. „Hej, Mamyty, pomóżcie, Hej, koszmy, szybciej bierzcie!” Mamyty podchwycili koszmę, Mamyty namoczyli koszmę, I na płonący dom z trawki Mamyty opuścili koszmę. Ale ogień płonie znowu, Nie zatrzymać nijak go! Wziął się za dzieło Er-Tosztuk, Z konia zlazł i w ogień wszedł, Potnik swój zdjął koń Czałkujruk I z nim do źródła poszedł. Koń wodę podawać zaczął, Kirgiskiej Republiki „Berehynia”. Tosztuk – pożar zalewał – Ogień poskromili oni, Rodzinę mrówki uratowali. Przyszła ona do Tosztuka, Ze wszystkich wyższa i czerwieńsza była, Sześć nóg i skrzydełek miała ona, Wąsata i żółtooka była. Do ziemi pokłoniła się jemu I ludzkie wypowiedziała słowa: „Cześć i sława tobie, Tosztuk! Przyjaciel mi ty – i tobie ja przyjaciel… Zagasiłeś ty pożar nocny I uratowałeś mrowią rodzinę, Ochroniłeś mój lud od ognia. A teraz posłuchaj mnie: Ty pod ziemię trafiłeś, Tosztuk, Ciebie wróg straszny tutaj czeka, Wylicza każdy twój krok, Wyrył jamę dla ciebie on już, Nie zebrać tobie w niej kości. Ale zdołasz pokonać wszystko, Jeśli będziesz miał przyjaciół, Tosztuk: W przyjaciół ty – jak nie można z ludzi – Zwierzynę i robactwo zaproś, Kto żyje w mroku – rozejrzyj się I, z kim lepiej, – z tymi przyjaźnij się! Pomogą tobie w biedzie I cztery Mamyty twoje, Wąs i włos – także zachowaj, Mykoła Waśkiw (po lewej) i Wołodymyr Narozia, przewodniczący NGO Ukraińskie towarzystwo

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn