Strona · s. 14strona oryginału ↗
Za nutami ukryta wieczność
Слово Просвіти, №30 за 2021 рік
Format szkół sezonowych opracował przewodniczący NSTDU Bohdan Strutyński jeszcze cztery lata temu. Jednak szkołę dyrygentury operowej Związek prowadzi po raz pierwszy. Czterodniowe szkolenie odbyło się pod kierownictwem Wiktora Płoskini, znanego ukraińskiego dyrygenta, głównego dyrygenta Opery Kijowskiej, który zrealizował prawie 50 inscenizacji operowych i baletowych. Finałowy koncert poprzedził okrągły stół „Rola dyrygenta w teatrze operowym”. Przygotowanie dyrygenta operowego, oprócz podstawowych umiejętności muzycznych i środków, wymaga ścisłej współpracy z reżyserem, scenografem i częścią realizatorską w teatrze. Jak zapewnić pełnowartościowe przygotowanie, jakie wyzwania czekają na młodych dyrygentów i jak zakumulować maksimum potencjału twórczego wokół postaci dyrygenta – wszystko to omawiano podczas spotkania z udziałem kierownictwa NSTDU i Opery Kijowskiej, znanych ukraińskich dyrygentów oraz reżyserów operowych. – Uczyłem się we Lwowie, miałem zaszczyt widzieć wybitnego ukraińskiego kompozytora Mykołę Kołessę – wspomina Wiktor Płoskinia. – Kiedy miał prawie 100 lat, wyznał: „Dopiero teraz zrozumiałem, jak należy dyrygować, ale już nie będę w stanie tego zrobić”. Na pierwszy rzut oka dyrygowanie to profesja lekka. Ale jeśli zagłębić się w jej istotę, to jest to jedna z najtrudniejszych profesji na świecie. Jeśli dyrygent zdoła wziąć to, co najlepsze od swoich kolegów i napełnić tym uczuciem salę, to sala zareaguje wdzięcznie, stanie się waszym sojusznikiem. Czy osiągniemy sukces, czy „dojdziemy do Everestu”? Nie jestem pewien. Za nutami ukryta jest istota, za nutami ukryta jest wieczność – dojść do tego praktycznie nie jest możliwe, ale będziemy się starać. Przeprowadziliśmy warsztaty operowe dla młodych dyrygentów, którzy praktykują i się uczą. Wydarzenia te odbyły się dzięki towarzystwu teatralnemu, któremu przewodzi Bohdan Strutyński, oraz Petrowi Kaczanowowi, który kieruje Operą Kijowską. Nie bali się pójść na ten śmiały eksperyment. Takie warsztaty w Ukrainie przeprowadzane są po raz pierwszy, mam nadzieję, że będzie kontynuacja. Inicjatorem przeprowadzenia Szkoły Dyrygentów była moja córka Chrystyna. Była ona inspiratorką tych wydarzeń, brała udział we wszystkich warsztatach, dobrze zna wszystkich uczestników. Również Chrystyna przyjęła na siebie rolę prowadzącej galakoncertu. Znana muzykolożka, członkini rzeczywista Narodowej Akademii Sztuk Ukrainy Maryna Czerkaszyna porównała teatr operowy do siedmiogłowego smoka – od każdej z tych głów wiele zależy, aby teatr pracował pełnowartościowo. Zadaniem młodego dyrygenta jest wtopienie się w ten zespół, znalezienie wspólnego języka ze wszystkimi jego uczestnikami, tylko wtedy można osiągnąć sukces. Reżyserka spektakli operowych Oksana Taranenko zwróciła uwagę na to, że młodemu dyrygentowi operowemu w Ukrainie dzisiaj trudno jest się zrealizować. Aby stać się świetnym dyrygentem, tak samo jak reżyserem, trzeba dużo wystawiać. A po to, by dużo wystawiać, potrzebne są odpowiednie budżety. Niestety, w Ukrainie sztuce operowej nie poświęca się należytej uwagi i środków na inscenizacje przeznacza się mało. Ważne jest również, aby zbiegały się opinie dyrygenta i reżysera-inscenizatora, tylko w takim przyjaznym twórczym tandemie mogą pojawić się prawdziwe arcydzieła. Według przekonania dyrygenta, artysty ludowego Ukrainy Dmytra Łohwyna, człowiek tej profesji powinien być postacią wielowymiarową. Trzeba nie tylko znać to rzemiosło, ale i być w nim zakochanym. Przychodzić na każdą próbę, na każdy swój koncert jak na święto. Wyznał, że gdziekolwiek pracował, czy w Ukrainie, czy za granicą, zawsze starał się znać materiał muzyczny lepiej niż muzycy. Jak zaznaczył kompozytor Ołeksandr Szczetynśkyj, dyrygent musi być przede wszystkim osobowością. Tak samo osobowościami muszą być reżyser, kompozytor, śpiewacy. Dyrygent nie powinien zamykać się na jakichś bieżących problemach. Musi stale zajmować się samodoskonaleniem: czytać książki, oglądać filmy, chodzić na spektakle i koncerty, które przygotowali jego koledzy, a także jak najwięcej pracować. Jeśli wszystkie te czynniki się zejdą, to pojawi się rezultat. Znana ukraińska śpiewaczka, – Z pierwszych minut opera „Weksel małżeński” porywa romantycznym uniesieniem i idealizacją postrzegania – zaznacza reżyserka-inscenizatorka i scenografka spektaklu Łada Szyłenko. – A naiwność i szczerość bohaterów utworu, co w dzisiejszym świecie jest już rzadkością, nie mogą nie ujmować. Opera Gioacchino Rossiniego jest bardzo teatralna, ładuje pozytywnymi emocjami i dobrym nastrojem. W naszej interpretacji została wcielona z nowoczesnymi nutami, a wydarzenia utworu rozgrywają się w rajskim ogrodzie, którego idylla zostaje zakłócona pojawieniem się zaledwie jednego człowieka. Myślę, że przy całej specyfice gatunku operowego widzowie, niezależnie od wieku i gustu artystycznego, mogli razem z aktorami przeżyć tę historię, która porusza kwestię prawa do własnego wyboru. Spektakl „Weksel małżeński, czyli Szczęście w dobę” daje nadzieję na to, że marzenie koniecznie się spełni, jeśli będzie się o nie desperacko walczyć. To już mój drugi projekt z Operą Kijowską. Pierwszym była opera Gaetano Donizettiego „Rita”, którą wystawiłam w 2016 roku i do dziś jest w repertuarze teatru. Za swoje główne zadanie uważam popularyzację gatunku opery. Wybieram do wystawienia te opery, które mnie samej wydają się interesujące, z prostą, zrozumiałą fabułą, dialogami. Sprzyja to budowaniu kontaktu między widzami a aktorami. Zaproponowałam nowy projekt dyrektorowi-kierownikowi artystycznemu teatru Petrowi Kaczanowowi, dał zielone światło. Przez kwarantannę mieliśmy krótkie terminy na próby. Jestem wdzięczna całemu zespołowi twórczemu, który poszedł mi na rękę, i razem zrobiliśmy wszystko, aby ten spektakl się odbył. Trochę historii. Jesienią wzięłam udział w konkursie młodych reżyserów, który przeprowadzała Narodowa Operetka. Razem z aktorami instrumentów, opracowanie muzyczne dla którego wykonał Kostiantyn Starowyćkyj. Flet – Roman Stepanenko, obój – Iryna Duldier, klarnet – Łeonid Matoszko, obój – Ołeksandr Wodyk, waltornia – Mykoła Hałaj. Dyrygent-inscenizator – zasłużony działacz sztuk Ukrainy Dilawer Osman. Zarówno dekoracje, jak i kostiumy zostały zrealizowane poprzez zabieg uwspółcześnienia. Jednak nie przywiązywaliśmy się do naszych czasów. Takie kostiumy mogły być i w XX, i w XXI wieku. Również nie robiliśmy konkretów, w jakim kraju rozgrywa się akcja spektaklu. Podobne wydarzenia mogłyby zdarzyć się wszędzie. Premiera to zawsze niezwykle poruszający moment. To prawdziwe narodziny spektaklu: często bywa tak, że najpierw planujesz jedno, ale na scenie wychodzi zupełnie inaczej. Jednak taka jest specyfika zawodu reżysera: wszystkie zamysły sprawdzane są w praktyce. Ale ogólnie jestem zadowolona. Sukces udało się osiągnąć przede wszystkim dzięki naszemu zespołowi wykonawczemu, a także wszystkim służbom teatru – montażystom, charakteryzatorom, kostiumologom, rekwizytorom, dekoratorom. To ludzie, którzy pozostają za kulisami, ale oni Galakoncertem w Operze Kijowskiej zakończyła się Szkoła dyrygentury operowej Narodowego Związku Działaczy Teatralnych Ukrainy.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
