Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №30 за 2024 рік

16 s. · 40 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału. 2 z 40 wpisów jest wyświetlanych po ukraińsku, dopóki tłumaczenie jest aktualizowane.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

OGÓLNOUKRAIŃSKI TYGODNIK KULTUROLOGICZNY 30 (1263), 1—7 sierpnia 2024 Za język wciąż zabijają HEORHIJ FILIPCZUK

Ihor ZOC 16 lipca w stołecznym skwerze przy stacji metra „Kontraktowa płoszcza” otwarto wystawę uliczną „Językobójstwo – składowa raszyzmu”, przygotowaną przez Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej wspólnie z Pełnomocnikiem ds. ochrony języka państwowego, Instytutem Językoznawstwa im. O. O. Potebni NAN Ukrainy oraz Instytutem Języka Ukraińskiego NAN Ukrainy. Wystawa poświęcona jest piątej rocznicy uchwalenia Ustawy Ukrainy „O zapewnieniu funkcjonowania języka ukraińskiego jako państwowego”. Na dziesięciu banerach autorzy zebrali bogaty materiał faktograficzny, który dowodzi systemowego i celowego niszczenia przez władze rosyjskie języka ukraińskiego na różnych etapach historii. Wystawa opowiada o losach Pawła Czubynskiego, Ahatanhela Krymskiego, Ołeksy Hirnyka, Jurija Poprawki, Ihora Biloziura, Wołodymyra Wakulenki oraz innych działaczy, którzy rozwijali język i walczyli o jego utwierdzenie, ale właśnie za to ucierpieli. Podczas otwarcia wystawy z udziałem urzędników, ale z jakiegoś powodu bez przedstawicieli organizacji społecznych, na przykład „Proświty”, która była uznanym motorem uchwalenia w kwietniu 2019 roku historycznej Ustawy „O zapewnieniu funkcjonowania języka ukraińskiego jako państwowego”, powiedziano niemało słusznych słów. O tym, że musimy wiedzieć, kto systemowo i celowo wyniszczał nasz ojczysty język przez wieki, o tych bohaterach, którzy walczyli o jego przetrwanie i w końcu – życie oddali, aby język ukraiński stał się państwowym. Ktoś z przemawiających słusznie zauważył, że krąg ludzi, którzy walczyli o język, jest znacznie większy, niż odzwierciedlono to na banerze. To prawda, bo od razu przypomniał mi się zakatowany na śmierć w 2019 r. w Bachmucie miejscowy wolontariusz Artem Mirosznyczenko – za to, że dwóm nastolatkom odpowiedział po ukraińsku. Aby zwrócić uwagę społeczną na zbrodnię, aktywiści w Kijowie, Lwowie i innych miastach zbierali się na akcje „Zabity za język”. Ale dopiero po 4,5 roku sprawiedliwości stało się zadość. Właśnie w tych dniach dwaj zabójcy otrzymali wyroki – 8 i 9 lat więzienia. Zauważę, że w tekście wyroku sądu ani razu nie wspomniano o języku ukraińskim Mirosznyczenki jako przyczynie konfliktu z napastnikami, który zakończył się zabójstwem. Ale poległego bohatera nie da się przywrócić, zresztą tego przedwojennego Bachmutu też... A 19 lipca, trzy dni po otwarciu wystawy „Językobójstwo – składowa raszyzmu”, listę poległych za język zasiliła profesor i działaczka społeczna Iryna Farion. Jedną z najbardziej znanych Ukrainek podstępnie zabito nie na barykadach majdanów, nie w prorosyjskim Doniecku w 2013 r., dokąd przyjeżdżała prezentować swoje książki, a komuniści rwali się, by ją rozdeptać, lecz w domu, we Lwowie... Wydawało się, że po jej zwolnieniu z uczelni i późniejszym przywróceniu do pracy czarna seria jest za nią. Niestety... Obecnie w państwie nikt z nas nie może czuć się bezpiecznie. Ani przed putinowskimi rakietami, ani przed piątą kolumną, która bez wątpienia pobłaża językobójstwu. Nie pozostawiono nam innego wyboru, jak wytrwać w tej walce o Ukrainę. obecni byli także dowódcy brygady „Azow” Gwardii Narodowej Ukrainy, w szczególności podpułkownik, zastępca dowódcy brygady ds. pracy z personelem, Bohater Ukrainy Swiatosław Pałamar o pseudonimie „Kalyna”. W imieniu towarzyszy broni oficer wystąpił z żądaniami pod adresem ukraińskich władz. Żądania te dotyczą wziętych do niewoli przez Rosjan azowców. Dalej bezpośrednia wypowiedź podpułkownika: „Wymagamy od kierownictwa naszego państwa: Raz – w następnych wymianach muszą być żołnierze „Azowa”. Dwa – zwracać w pierwszej kolejności wszystkich rannych, w tym podczas zamachu w Ołeniwce. Trzy – zatwierdzić na szczeblu państwowym 29 lipca Dzień pamięci obrońców, którzy zginęli w niewoli”. „Na zakończenie – zapamiętajcie: jeśli w przyszłości w wymianach będą zdrajcy i kolaboranci, nie oczekujcie na wyczyn naszych wojowników” – cytuje oficera Pałamara kanał telewizyjny „Espreso”. Wł. inf. Akcja na rzecz wsparcia jeńców wojennych i uczczenia pamięci poległych w wyniku zamachu w Ołeniwce. Kijów, 28 lipca 2024 r. Suspilne/Nikita Hałka MYKOŁA ŻULYNSKYJ ANATOLIJ ZBOROWSKYJ

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Ból, który nie gaśnie

Dwa lata temu, w nocy z 28 na 29 lipca 2022 roku, rosyjscy okupanci ostrzelali Wołnowaską kolonię karną w miejscowości Oleniwka. Okupanci przetrzymywali tam ukraińskich jeńców wojennych, obrońców „Azowstali”. W wyniku rosyjskiej zbrodni wojennej zginęło co najmniej 53 ukraińskich obrońców, a kolejnych 130 odniosło rany różnego stopnia ciężkości. Ukraińskie Stowarzyszenie Helsińskie Praw Człowieka, Wspólnota Rodzin Oleniwki, Regionalne Centrum Praw Człowieka oraz Inicjatywa Medialna na rzecz Praw Człowieka domagają się pociągnięcia Federacji Rosyjskiej do odpowiedzialności przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym za atak terrorystyczny w Oleniwce. Pamięć ofiar ataku terrorystycznego w Oleniwce uczczono 28 lipca podczas wydarzenia-requiem „Oleniwka – ból, który nie zgaśnie” w Centrum Informacyjno-Wystawowym Muzeum Majdanu. Wydarzenie zorganizowało Narodowe Muzeum Rewolucji Godności wspólnie z Inicjatywą Medialną na rzecz Praw Człowieka oraz organizacją społeczną „Wspólnota Oleniwki”. Tego samego dnia na Placu Niepodległości odbyło się otwarcie wystawy „Oleniwka: kwintesencja okrucieństwa”. Do zebranych, a na głównym placu zgromadziło się ponad tysiąc osób, przemówili świadkowie ataku, dyrektor Muzeum Majdanu Ihor Poszywajło, PRENUMERATA—2024 Tygodnik „Słowo Proświty” (indeks 30617) można zamówić w oddziałach Ukraińskiej Poczty za pomocą „Katalogu wydawnictw Ukrainy” na 2024 rok (s. 24). Ceny przedstawiają się następująco: 1 miesiąc — 60 hrywien. 3 miesiące — 180 hrywien. 4 miesiące — 240 hrywien. Na zdrowie, przyjaciele, razem!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Ukrainka, z której warto być dumnym

Heorhij FILIPCZUK Zdjęcie ze źródeł otwartych. Ukraiński Świat żegna Irynę Farion. Znacząca postać w najnowszej historii tworzenia narodu i państwa. Była ona strażniczką ukraińskości i godności, broniąc, tworząc i wzmacniając najwyższą cnotę dla pokoleń obecnych i przyszłych – Ideę Narodową. Obywatelskie rycerstwo Iryny wszędzie i zawsze broniło testamentu Szewczenki – „Swoją Ukrainę kochajcie… / Za nią Boga błagajcie”. Dla niej to znamienne wezwanie (jak i dla każdego Ukraińca) nie było dekoracją w postaci głośnej frazy, lecz istotą, sensem jej twórczości życiowej, działalności naukowo-pedagogicznej, społecznej, politycznej i oświatowej. Etyka czynu zawierała się w tym światopoglądowym wymiarze, że nie tylko wzywała swoim płomiennym słowem do sprawiedliwości, walki o ukraińską sprawę, ale także tworzyła ją działaniem i własnym przykładem. „Rób jak ja” – mądra dawna zasada naszych przodków była wyznawana w obszarach od własnego Rodu do Narodu. Wysoko intelektualna, wewnętrznie uporządkowana, patriotyczna, szczególnie odpowiedzialna za powierzoną misję, pani Iryna swoją obsesją, wiarą, poświęceniem pisała chwalebne karty współczesnej historii Narodu w czasach zwycięskich i tragicznych. Będąc osobą prawdomówną, troszcząc się o niegasnącą siłę duchową ukraińskości, przypominała, uczyła, wzywała ukraińskość do pełnego „doczytania” Pisma Świętego, do pamiętania nie tylko o tym, co powiedział Chrystus podczas Kazania na Górze: „Jeśli cię kto uderzy w prawy twój policzek, nadstaw mu i drugi”, ale także o pamiętaniu o Mieczu, Hełmie i Tarczy – „Weźcie i hełm zbawienia, i miecz duchowy, którym jest Słowo Boże”. Chwalebna Kobieta. Twórczyni i Bojowniczka, która uparcie, bez ustanku orała ukraińskie ugory, siała, hodowała, zbierała i darowała ludziom żniwo prawdy, wiary i siły w nasze Zwycięstwo. Nigdy ani na jotę nie wątpiła w wyborze przyjaciół i wrogów, nie zdradzając pamięci narodowej, dowodząc wszystkim i wszystkiemu, że każdy, kto na przełaj wdarłszy się („przez okna”) do naszego domu, splądrował ukraińską ziemię, zuchwale wszedł w brudnych butach do narodowych świątyń, jest przybłędą i musi zostać zniszczony. Przyrodzone, skodyfikowane przez historyczny Byt Narodu ukraińskie prawo, którego broniła ta niepowtarzalna Kapłanka prawdy Słowa. Iryna – swoisty wzorzec etyki politycznej (jeśli taka jeszcze istnieje?!), kiedy po złożeniu przysięgi na wierność Narodowi Ukraińskiemu, Ukrainie, nie szukała fałszywych kompromisów, zapominając całkowicie lekcje historii, jak to czynili(ą) różnej maści politykierzy, z naszymi odwiecznymi wrogami. Przekonywała, prosiła, skłaniała i często zmuszała Ukraińców, by nie zapominali w żadnych okolicznościach tej gorzkiej prawdy, włożonej przez Moskali w usta kata narodu ukraińskiego (Piotra I) i o czym pisał Iwan Ohijenko w „Ukraińskiej kulturze” (1918): „Małorosję do rąk przybrać”. Sprawiedliwie, że była bezkompromisowa w ocenach, w stosunku do tych domorosłych mankurtów, małorosjan i kolaborantów, którzy pomagali na wszelkie sposoby w tej czarnej sprawie, zwłaszcza do „przewodników”, którzy bratając się i handlując z Moskalami, sprzedawali interesy Ukrainy. Kto językiem, kto cerkwią, kto gazem czy tytanem… Farion przebywała w tym „przednim” szeregu, gdzie brzmiało wezwanie nie tylko „precz od Moskwy!”, ale „Precz z Moskwą!” ze wszystkich sfer życia narodowego. Święcie ceniła prawdy i ideały, stworzone przez sławnych synów i córki Ukrainy: Szewczenkę i Frankę, Łesię Ukrainkę i Ołenę Pcziłkę, Mazepę i Banderę, Doncowa i Szuchewycza, Michnowskiego i Łypę, Konowalca i Ołenę Telihę, chroniąc świętą prawdę: „…I dopóki choć jeden wróg-cudzoziemiec zostanie na naszym terytorium, nie mamy prawa odłożyć broni”. Soborna, samodzielna, duchowo suwerenna i sprawiedliwa Iryna Farion swoją delikatną kobiecą naturą silniej niż inni stateczni mężowie zdolna była wyciskać wszystkie złośliwe zakrzepy z ukraińskiego organizmu, dobrze uświadomiwszy sobie, że postęp Narodu możliwy jest dopóty, dopóki w pełni zdoła wywalczyć i bronić swoich praw narodowych, państwowych, duchowych i politycznych. Ukraińscy Wojownicy wszystkich czasów byli przez nią darzeni nadzwyczajnym hołdem szacunku. Przypomina się, jak w przededniu pełnoskalowej agresji miałem okazję razem z Iryną, „cyborgami”, którzy bronili w 2014 roku lotniska w Doniecku, przez kilka tygodni objeżdżać niemało obwodów z misją oświatową. Z jakim pietyzmem i szacunkiem w Młynach koło Kamieńca Podolskiego (miejsce rozstrzelania) oddawała ona cześć Wojownikowi, pułkownikowi URL Petrowi Bołboczanowi, który nie tylko rozpędził w Charkowie wrogą dla Ukrainy „ukraińską radę rewolucyjną”, zwołaną przez moskiewskich mienszewików, a w Połtawie – lewoeserowski zjazd „związku chłopskiego”, ale także wyzwalał Krym i Morze Czarne od przeklętych Moskali, tworząc ukraińskie wojsko. Ona, w odróżnieniu od wielu „naszych narodowych eunuchów-kastratów, którzy nie widzą i nie rozumieją”, powstała w czasach niniejszych. I jeden w polu wojownik… Szok… To pierwsze uczucie, które wstrząsnęło i duszą, i ciałem, kiedy potwierdziło się niewiarygodne: Irynę Farion jednak zabili! Za Język, a więc za Prawdę, za Ukrainę. Smutno, ale musiała umrzeć, aby sieci społecznościowe zaroiły się jej państwowotwórczą, pryncypialną, zdecydowanie radykalną (a w naszych czasach – tylko tak!) i, co najważniejsze, krzyczącą na cały głos pozycją. Czy większość z tych, którzy dawali polubienia, udostępniali, komentowali Wielką Pracę Profesor jeszcze przed tą tragedią uświadamiała sobie to, do czego tak gorliwie wzywała, na czym nalegała, za co otrzymywała drwiny i doświadczała prześladowań? Czy może otwarcie wspierali ją i, co ważne, działali w obronie Języka? Może zwracali uwagę w transporcie publicznym czy na ulicach Czerniowiec, kiedy słyszeli „mackalski” język? Czy wyłączali rosyjską popkulturę lub kino moskiewskiej produkcji? Czy może wykazali się determinacją i zebrali aktyw wsi, aby przenieść wspólnotę z cerkwi moskiewskiego patriarchatu do Prawosławnej Cerkwi Ukrainy?.. No właśnie… Jesteśmy bardzo odważni w „zgodnym kiwaniu” głową, mówiąc, że to – dobrze, a to – nie! A wystąpić z protestem, wziąć na siebie odpowiedzialność, dotrzeć do tych, którzy jeszcze błądzą manowcami moskiewskich labiryntów, podjąć decyzję, obronić i uargumentować ją – nie ma odwagi, bo jest lenistwo i obojętność. A co ja? A dlaczego ja? A jeden w polu nie wojownik… Czyżby? Byłaby chęć!.. Na Ukrainie są setki profesorów-językoznawców, tysiące nauczycieli, dziesiątki tysięcy tych, którzy są odważni w sieciach społecznościowych, a Iryna była jedna! I Wojownik jeszcze ten! I przeciwko władzy także! Bo nie widziała jej ukraińską – i nie milczała o tym! Swoją drogą, gdzie szczerość i prawdziwość jej (władzy) w kondolencjach? Skąpo, półgłosem, ostrożnie… Jak zawsze… Pewnie strach: nawet martwa Farion budzi strach… Bo swoim płomiennym słowem wzywała w wir walki i pokazywała własnym przykładem, jak to robić. Czy ktoś ją zastąpi? Oczywiście, że nie! dzisiejszych także jako Wojownik! Obrończyni Ukraińskiego Słowa, broniąc naszej Prawdy przed zuchwałymi i cynicznymi politykami „jednego narodu”, przed gorliwymi kaznodziejami „łagodnej ukrainizacji”, głośno w przestrzeni narodowej deklarując, że naród, który gubi swoje Rodzime Słowo, przestaje być narodem. Oświeceniowiec, nauczycielka, głęboka naukowczyni, Mistrzyni Słowa, profesorka Farion mogłaby stać się ozdobą każdego prestiżowego uniwersytetu. Prawdziwa, ciekawa, zachwycająca swoją niezrównaną argumentacją, emocjonalnością, przez wiele lat była pożądaną i poszukiwaną dla czytelników i wielbicieli ogólnoukraińskiego czasopisma „Słowo Proświty”. Czytano ją, słuchano, cytowano, nawet plagiatowano. Nie przesadzam, kochano ją za jej ostry rozum, mądre i dowcipne słowo, a nade wszystko – za Prawdę. Nie kłamała, bo wychowana przez Naród, służyła swojemu Narodowi. Ale zawsze tak bywa, że krzywda, niesprawiedliwość, obraza z jakiegoś powodu czepiają się przede wszystkim ludzi godnych i szlachetnych. Dlatego też przypominają się dzisiaj słowa z dawnej dumy narodowej: …Teraz święta Prawda siedzi w ciemnicy, A możnowładca Krzywda – z panami w świetlicy. Prawdę znieważają jak szarą gołębicę, A Krzywda siada do pańskiego stołu. Teraz świętą Prawdę deptano nogami, A możnowładcę Krzywdę pojono miodami. Bo niedawno wyrwane z kontekstu ukraińskiej myśli słowa i sensy Iriny zostały wykorzystane nie tylko dla jej szkalowania. Co więcej, dla stworzenia ruiny, rozbicia narodu, kiedy lano wodę na „moskiewskie młyny”. Dziwnie, przecież już długi czas na widoku było wysypisko paradoksalnych faktów, kiedy nawet po agresji Moskwy w wiodących uniwersytetach Kijowa kontynuowano swobodne „wychowywanie” ukraińskiego studentstwa przez takie sobie ukrainofobiczne „profesorki” w rodzaju zajcewych, kondratiewych, bilczenkowych czy kierowników katedr szubinów z Odeskiej Akademii Prawa (filia w Mikołajowie), którzy publicznie wychwalali „ruski Ale dokładnie kontynuatorzy jej księgi-historii z najbardziej bolesnymi, najbardziej poszarpanymi stronami o języku, cerkwi, walce – będą! Bo musimy pomścić katów moskiewskich – za każdego zabitego Obrońcę, Dziecko, Człowieka, za Irinę, za Ukrainę! Jeszcze ciało Iriny Farion nie ostygło, a mamy kolejny promoskiewski „arcydzieło”! Gdzie byście myśleli? U nas, jak to mówią, pod nosem – we wsi Repużyńce w rejonie czerniowieckim, a dokładniej – w uroczysku „pod brzegiem”, gdzie starszy mężczyzna, który przebywał tam ze swoimi wnukami, był oszołomiony bezczelnością przesiedleńców-wczasowiczów (pewnie od wojny) nad Dniestrem. Czterech mężczyzn i jedna kobieta dosłownie żądali komunikowania się z nimi… w języku rosyjskim! Na co mieszkaniec Repużyńców zaprzeczył: „To Ukraina, dlatego rozmawiamy po ukraińsku. A jeśli wam się nie podoba, to idźcie tam, gdzie wam komfortowo…” – A tutaj bezpiecznie, – odpowiedział jeden z czterech… – A to my by dawno wyjechali… mir”, nazywali Ukrainę „onkologiczną amerykańską kolonią”, a ukraiński język państwowy „wymiocinami”. Jednak z jakiegoś powodu nie w tych ukrainożerczych postaciach przywódcy i wszelkiego rodzaju zwierzchnicy widzieli niebezpieczeństwo, nie przeciwko nim kierowana była zasłużona kara za antykonstytucyjność, a z jakiegoś powodu od wymyślonych ukrainocentrycznych „zagrożeń” Iriny Farion, urządzając jej sądowe egzekucje, moralne i fizyczne represje. Przeciwko czemu? Za jakie takie winy? Chyba tylko za to cierpiała już w swoim Państwie, że nie dopuszczała do tego stanu, kiedy, według słów Łesi Ukrainki, „Ukraińska nacja rozcięta” przepaścią „ledwo żyła”. Ponieważ zawsze pamiętała o znakomitej cnocie niezłomnej Poetki – „Słowo, moja ty jedyna broni, / Może w rękach nieznanych braci, / Staniesz się ty lepszym mieczem dla katów”. Ten wysoki Duch, jak „płomień niepokorny”, zawsze wrzał w sercu Iriny nie dla zadowolenia własnego „ego”, a tylko, „aby tylko upadła ta więzienna ściana”, żeby ukraińskość znalazła jednak wyjście z „egipskiej niewoli”, pokonując zło i ciemność znienawidzonej Moskwy. 19 lipca (na kilka godzin przed straszną tragedią), kiedy ukrainobójcy dokonali strasznego „grzechu ludobójstwa”, Irina Farion napisała w sieci społecznościowej, solidaryzując się z ukraińskim towarzystwem, które w Akademii Muzycznej (konserwatorium) właśnie w tej godzinie świętowało Pawła Mowczana na jego jubileuszowym wieczorze twórczym: „…Żałuję, że nie mogę być razem z wami”. Ostatnie słowa sławnej córki Ukrainy, wizjonerki ukraińskości, pożegnalny dialog ze swoimi „proświtańskimi” siostrami i braćmi tej niezłomnej bojowniczki przeciwko moskwizacji, zrusyfikowaniu ukraińskości, budzicielki wolnego narodowego życia, wiernej obrończyni Ukraińskiego Języka, Państwa, Tożsamości. Ta najwyższa wartość wiary w szczęśliwą przyszłość Ukraińskiego Państwa, ta niepohamowana przez nikogo i niczym ofiarna praca dla siły i jedności ukraińskich brzegów były jej codziennym obowiązkiem i jednocześnie najbardziej świątecznym aktem. Ukrainka, z której warto być dumnym. Zawsze. Wiecznie. Bo to Ona wbrew woli wielu nieustannie „tłumaczyła” na język współczesnych ukraińskich realiów prorocze słowa swojego brata Jurija Łypy, który w wieku 44 lat stał się ofiarą moskwoordyńców na jej małej Ojczyźnie. Moskalu, pewnie miałeś siłę, Jak kraj w ciemność pogrążyłeś, Lecz z przemocy i rozstrzału Wyrasta państwo z państw. Tak, powstanie jednak Ukraińskie Państwo – najwyższy ideał Nacji. Dzięki także takim sławnym Opiekunkom Ukraińskiego Rodu, jak pani Irina. Sława Ukrainie! Głęboki ogólnonarodowy szacunek dla Iriny Farion – Wojownika Słowa i Czynu! Wieczna pamięć. – To dlaczego nie podoba się język ukraiński?.. – Dlatego, że wy banderowcy… Wy przecież na nas napadliście… – Nie, to wy na nas, na Ukrainę, napadliście… – Ty jeszcze pogadaj, dziadku, dostaniesz zaraz… – A wy mnie nie straszcie. Nas, Ukraińców, i tak jest więcej… Oto taka sprzeczka z groźbami zakończyła się tym, że mieszkańcy Repużyńców podnieśli taki hałas, że „goście” w mig zwinęli namiot i dali nogi, czy raczej koła, znać… Jednak rodzice do tej pory martwią się o dzieci: „wczasowicze” przecież mogą wrócić… Szkoda, że nikt nie „sfilmował” dialogu, byłaby praca dla SBU… Morał: „Precz z Moskwą!” (Irina Farion). Switłana MASŁOWSKA, zastępczyni przewodniczącego Czerniowieckiego obwodowego zjednoczenia WUT „Proświta”

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Wojna rosyjsko-ukraińska. Wojna o cywilizacyjny wybór. Od wyników naszej nieugiętej obrony interesów Ukrainy zależy jutrzejszy dzień Ukrainy jako państwa. Szczególną uwagę zwracano na język w zdeformowanej narodowej świadomości wielu Ukraińców. Ruski mir tam, gdzie mówią po rosyjsku – powtarzają nasi wrogowie. Iryna Farion rozumiała to wyraźnie i przez wszystkie te lata biła na alarm. Dobrze przygotowane zabójstwo Iryny Farion stoi w jednym szeregu z zabójstwami narodowych bohaterów Ukrainy: Symona Petlury, Jewhena Konowalca, Stepana Bandery, Wołodymyra Iwasiuka, Ihora Bilozora… Dziś jest już jedną z nich w panteonie narodowych bohaterów! Chwała Ukrainie! Bohaterom chwała! Iryna Farion wśród nich! Pawło HRYCENKO, dyrektor Instytutu Języka Ukraińskiego NAN Ukrainy Wołodymyr ZAHORIJ, prezes Ligi Ukraińskich Mecenasów Ołeksandr OHORODNIJCZUK, członek Ligi Ukraińskich Mecenasów Włádysław SERDIUK, członek Ligi Ukraińskich Mecenasów Switłana KORONENKO-SŁABOSZPYCKA, dyrektor wykonawczy Ligi Ukraińskich Mecenasów

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Strzał w ukraiński język – strzał w ukraińską Ukrainę

19 lipca 2024 roku we Lwowie, na ulicy Masaryka, dokonano podłego zamachu na życie Iryny Farion. Był dzień. Po ulicach chodzili ludzie. A zabójca spokojnie czatował na swoją ofiarę przez kilka tygodni pod jej domem. Strzał był profesjonalny, w skroń. Kilka godzin później Iryna Farion zmarła w szpitalu. Przeczuwała swoją śmierć: „Nie boję się swojej śmierci. Tacy jak ja swoją śmiercią nie umierają!” Ukraińska językoznawczyni, pedagożka, naukowiczka, doktor nauk filologicznych, profesor, polityczka, deputowana ludowa Werchownej Rady Ukrainy VII kadencji (2012–2014), dawna przewodnicząca podkomitetu ds. wyższego wykształcenia Komitetu WRU ds. nauki i oświaty, działaczka polityczna i społeczna, publicystka, blogerka. Członkini Rady Politycznej WO „Swoboda” (2005–2024)… Szczególna zasługa Iryny Farion w budowie Ukrainy to kształtowanie nowego ustawodawstwa dotyczącego funkcjonowania języka ukraińskiego jako państwowego. A gdy nad ustawą o języku ukraińskim zawisło wywołane przez Moskwę zagrożenie, Iryna Farion z stukrotnie spotęgowaną energią rzuciła się do Trybunału Konstytucyjnego Ukrainy, by bronić językowej przyszłości naszego państwa. Zwycięstwo sił demokratycznych w obronie pozycji języka ukraińskiego stało się najwyższym odznaczeniem osobiście dla Iryny Farion. Mimo ogromnej pracy społecznej Iryna Farion nie porzucała ani jednego dnia pracy naukowca. I właśnie w tych latach z błyskiem broniła w Instytucie Języka Ukraińskiego NAN Ukrainy swojej rozprawy doktorskiej, w której odtworzyła walkę Ukraińców o swoje uniezależnienie językowe już w czasach Rzeczypospolitej, w XVI–XVIII wieku. Właśnie tę księgę powinni czytać nasi politycy, by mogli zrozumieć ciągłość walki Ukraińców o swoją tożsamość językową i swój wybór narodowy. Gabinet roboczy zawsze był dla niej za mały: dążyła do aktywnego, otwartego dialogu, patrząc słuchaczom w oczy, ładując ich energią i ładując się od nich. W przestrzeni medialnej, na parlamentarnym kanale telewizyjnym „Rada”, założyła telewizyjny projekt kulturologiczny „Welicz Stupor psychiczny powoli mnie opuszcza. Zdrowy rozsądek zaczyna pojmować istotę geopolitycznego zniszczenia doktor nauk filologicznych, profesor, wybitnej działaczki społecznej, uczonej europejskiego i światowego formatu, hojnej, miłej, mądrej, czułej matki i babci Iryny Dmytriwny Farion... Nie wyobrażam sobie, jak będą dorastać bez babci Iryny Ewonka i Dmytryka, jak będzie żyła osierocona Sofija. …Żałobna myśl dręczy, że już nie usłyszę w humanitarno-informacyjnej przestrzeni intelektualnie różnorodnego, pewnego siebie, roztropnego, emocjonalnie ostrego, urzekającego prawością ukraińskocentrycznego Słowa Iryny Farion. A druga pokrzepiająca myśl goni pierwszą i mówi, że narodowo świadomi przywódcy kompanii telewizyjno-radiowych, sieci społecznościowych or osobowości” (2013–2019), którego celem była popularyzacja znaczących postaci historii, kultury i polityki ukraińskiej. Przygotowała 160 audycji. Z myślą o przedstawianiu życia wybitnych Ukraińców założyła i była autorką telewizyjnego projektu „Gen Ukraińców” (2019–2023) na lwowskiej stacji telewizyjnej „NTA”. Stworzyła dwa autorskie kanały na YouTubie (Iryna Farion oraz Studio Farion), na których prowadziła projekty „PrzeciwAnglicyzmy”, „PrzeglądPolityczny” i „Kursy kultury języka ukraińskiego”. Opublikowała ponad 200 esejów publicystycznych na najrozmaitsze problemy ukraińskiego życia. Przez wiele lat była członkinią Rady Nadzorczej Międzynarodowego Konkursu Języka Ukraińskiego im. Petra Jacyka. Wraz z Michajłem Słaboszpyckim aktywnie broniła konkursu, nad którym wielokrotnie zawisało zagrożenie zamknięcia. Ufundowała i ustanowiła własną nagrodę im. Olena Pczilki dla laureatów konkursu, którą co roku wręczała podczas uroczystości, przelewając na wszystkich obecnych swoją energię. Iryna Farion zawsze była bezkompromisowa i zasadnicza w obronie idei narodowych. Ukraina, Naród ponad wszystko! – było hasłem jej życia. Ona nieustannie podkreślała głęboką tezę: język to podstawa narodowego bytu i budowy przyszłej Ukrainy. Głęboko niepokoiły ją przejawy bezgłośności i kalectwa językowego, deformacja świadomości narodowej wielu Ukraińców. Budziła ospałych, samozakochanych Ukraińców, przypominając im za każdym razem, kim są i potomkami jakich wielkich przodków są. Iryny Farion nieustannie niepokoił stan zagrożenia języka ukraińskiego w Ukrainie, ukryta nowa rusyfikacja, zakłamane łączenie słów troski o język ukraiński z jego cichym i konsekwentnym ograniczaniem w funkcjonowaniu. Nie bała się nazywać procesów, osób działających, zakamuflowanych działań, ukierunkowanych na zawężanie funkcjonowania języka ukraińskiego w Ukrainie. Nie bała się wyglądać jak stały stróż przy swoim języku. Skutki ukrytej nowej rusyfikacji, utwierdzania w różnych postaciach ruskiego miru w Ukrainie – to dzisiejsza

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Pamięci Iryny Farion

Pod moim wpisem jest Twoja polubienie. Jest mi ono bezgranicznie drogie. Jaką to nowinę z Dniepru przyniosła mewa? – Smutną, ciężką, zabójczą, jak nagan. We Lwowie, w samym Lwowie, w bramach wykupują mieszkania przesiedleńcy, którzy nie znają języka. Dla nich go nigdy nie było. Słuchałem Twoich nagrań na YouTube. Wspierałem każdy Twój narratyw. Nie myślało się, że doprowadzi do zguby w obronie języka każdy Twój motyw. Nie wierzyło się. Lecz do tego zmierzało. Do monachijskiego podobny, zamach się odbył. Ukraina cała lamentuje. I cieszy się jej odwieczny kat. Za wcześnie ci się cieszyć, wrogu! I istota cała daleko nie w tobie. Kiedyż charakter naród pokaże? Zgromadzi się kiedy już, zaiste? Milczeli, jak Iryna mówiła. Milczeli, jak śmiałością ona ogień nieprzejednany zapaliła i nikogo się nie bała. Jedna. Jedyna! Jedna. W polu wojownik. I miliony tych, którzy czekali na jej wezwanie. I miliony tych, którzy dotąd nie przyswoili, że język – to najpierw potrzebna rzecz! Rozdarte powietrze nowiną. Rozrąbane, roztrzaskane na pół. Przekleństwa już składają się ścianą. I mnoży się ogólnonarodowy ból. I mnoży się gotowość nie bać się naprzeciw frontu, który już sieje strach. My Twoim duchem będziemy się ładować i walczyć na wszystkich frontach. Wasyl KŁICZAK. Instytut Języka Ukraińskiego Narodowej Akademii Nauk Ukrainy głęboko smuci się: zabójstwo profesor Iryny Dmytriwny Farion – to otwarty cios w język ukraiński, w ukrainocentryzm w zmaganiach o ukraińską Ukrainę. Iryna Dmytriwna utwierdzała wysokie standardy w badaniach języka ukraińskiego, wysokie standardy funkcjonowania języka ukraińskiego jako państwowego, stale demonstrowała nieugiętość pozycji wobec przestrzegania praworządności i prawdy w życiu społecznym. Było jej pisane nieść ukraińskie ideały narodowe, otwarcie i konsekwentnie wcielać w życie ukraińską państwowość. Wyrażamy współczucie rodzinie, bliskim, wojownikom światła, którym oddawała duszę i serce dla zwycięstwa Ukrainy.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Geopolityczne zabójstwo

organizują na cześć Wielkiej Ukrainki, władczyni prawdziwej ukraińskiej historii, Iriny Farion pamiątkową, systematyczną transmisję jej niezwykle interesujących, informacyjnie prawdziwych i społecznie aktualnych programów – od pierwszej audycji do ostatniej. Długi maraton – powtarzanie nacjotwórczych audycji telewizyjnych i radiowych Iriny Farion, wbrew wewnętrznym moskwofilskim pomocnikom i zewnętrznym rosyjskim odwiecznym wrogom, sprzyjać będzie kształtowaniu u Ukraińców narodowej świadomości i godności, przekonania o budowaniu państwa, ukraińskich i ogólnoludzkich wartości moralnych i duchowych. Epigrafem do każdej audycji telewizyjnej i radiowej mają być prawdziwe słowa Iriny Farion: „Imperium uważało wrogiem każdego obrońcę języka i starało się go fizycznie zniszczyć. Bo oczywiste jest, że to właśnie język nie pozwala zetrzeć Ukraińców z oblicza ziemi”. Aby Ukraińców nie zetarto z oblicza ziemi, nowocześni imperialni asymilatorzy i ich pomocnicy – „jakaż różnica”, wyczekujący, kolaboranci, małorosi – utalentowana językoznawczyni Iryna Farion kategorycznie i ofiarnie, na podstawach Konstytucji Ukrainy, broniła i rozwijała język ukraiński, sprawiedliwie domagała się, aby język ukraiński – podstawa tożsamości narodowej – funkcjonował w każdej komórce społecznego i państwowego organizmu Ukrainy. Utalentowana pedagog Iryna Farion samoofiarnie, szczerze pracowała dla współczesnego i przyszłego rozwoju Ukrainy w gronie cywilizowanych krajów, dla przyszłych pokoleń Ukraińców. Szczerze serdeczna, naturalna, świadoma ukraińskość Iriny Farion, jej kulturowy nacjonalizm o humanistycznym, europejskim charakterze państwotwórczym, przeraził moskiewskich imperialistów, którzy 28-go rozpętali pełnowymiarową terrorystyczną, ludobójczą, niszczycielską antyukraińską wojnę, oraz kremlowskich pomocników z „piątej kolumny” w Ukrainie, dlatego ich ideologiczni manipulatorzy na wszelkie sposoby nagonkowali i zniesławiali Irinę Farion… I – doszczętnie ją znienawidzili. Czarna, złowroga ręka 19 lipca podstępnie i celowo na zawsze zatrzymała jej nacjonalistyczno-twórczą, naukowo-pedagogiczną żywotność. Śmiertelny strzał w jasną, prawą głowę Iriny Farion to zatruty strzał w Ukrainę, w ukraińskie, świadome narodowo elity, aby zniszczyć ukraińską jedność narodową w walce z rosyjskimi hordami mordercow, rabusiów, gwałcicieli, terrorystów i niszczycieli. Przez stulecia szowinistyczni spiskowcy nie tylko moralnie i psychicznie, lecz także fizycznie wyniszczali setki wybitnych Ukraińców – państwowców. Nazwisk wszystkich zniszczonych tu nie wymienię. Przypomnijmy Symona Petlurę, Jewhena Konowalca, Romana Szuchewycza, Stepana Banderę… Geopolityczne zabójstwo nacjonalistki, uczonej, patriotki Iriny Farion powiększa panteon narodowo ukształtowanych wybitnych osobistości Ukrainy. Wieczna Chwała i wieczna Pamięć nieugiętej Wielkiej Ukraince. Wasyl LYZANCZUK, doktor nauk filologicznych, zasłużony profesor Lwowskiego Narodowego Uniwersytetu im. Iwana Franki

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

wyszywanka stanie się prezentem dla mamy w pamięci o synu-bohaterze. Zespół gimnazjum wspiera wielu obrońców z różnych brygad: zbiera środki na zakup niezbędnego wyposażenia, uczniowie wykonują amulety, lalki-motanki. Więc dowiedziawszy się o akcji, postanowili kupić nie tylko męską, ale także damską koszulę – białą, z wyhaftowanym złotym kłosem – symbolicznym amuletem dla wszystkich obrończyń, które mężnie bronią ojczystej ziemi na froncie i zapewniają silne zaplecze, dokładając starań w walce z wrogiem. Opowiedziała o niej pedagożka Ołena Horiunowa: – Wojna z wrogiem to także front kobiecy. Obecnie niemało kobiet broni Ukrainy obok mężczyzn. Jedne bronią naszych granic, inne zapewniają silne zaplecze i są niezawodnym wsparciem dla swoich towarzyszy broni i towarzyszek, którzy przebywają na pierwszej linii frontu. One plotą siatki maskujące, tworzą schronienia dla przesiedleńców, przygotowują gorące obiady, organizują dostawy ładunków humanitarnych, dostarczają karetki pogotowia z zagranicy, zbierają środki dla wojska i opiekują się dziećmi. To matki, córki, siostry i babcie. Każda dokłada starań w walce z wrogiem. I robi to tak, jak potrafi najlepiej. Obecnie miliony ukraińskich dzieci w wyniku raszystowskiej agresji straciły domy, są pozbawione możliwości nauki, nie mają dostępu do usług medycznych, a czasem nawet do wody pitnej. Schrony zastąpiły im pokoje dziecięce, ławki na stacjach metra – łóżeczka, a alarmy powietrzne – dzwonki szkolne. Jakże one melodyjnie brzmiały, zwołując uczniów na lekcję, w pokojowej Ukrainie! A teraz wojna zabiera dzieciństwo małym Ukraińcom. Wróg kontynuuje zabijanie nie tylko

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Wyszywanka – amulet dla wojownika

W bibliotece Centralnego Domu Oficerów Sił Zbrojnych Ukrainy odbyła się prezentacja ogólnoukraińskiej akcji „Wyszywanka – amulet dla wojownika” w ramach XV forum „Formuła sukcesu państwa prawa oczami dzieci”, której sztafetę przejęło Kijowskie Gimnazjum z internatem nr 13. Polina BEREST, członkini Narodowego Związku Dziennikarzy Ukrainy. Akcja ta została rozpoczęta w maju 2024 roku przez Tarnopolskie Liceum Prawa nr 2. Zainicjowała ją drugoklasistka Sofijka Iwaniuk, która wysłała w podróż po miastach Ukrainy wyszywankę swojego dziadka, który zginął na wojnie. Tata dziewczynki i jego brat, absolwenci gimnazjum, również bronią Ukrainy na froncie. Śladem Tarnopola do tej akcji dołączyły miasta: Krzywy Róg, Równe, Bachmut (placówka oświatowa wyjechała z okupacji), Czornomorsk, Symoniw, Charków, Kamińskie, Czernihów, Połtawa, Łuck. Kijów stał się dwunastym miastem, które kontynuuje ten symboliczny łańcuszek jedności poprzez ukraiński amulet dla wojownika – wyszywankę. Właśnie taka jest ta akcja: w każdym mieście do wyszywanych koszul przyczepiają swoisty symbol – serduszko, co świadczy o jedności Ukraińców w walce z wrogiem, wsparciu obrońców i obrończyń, miłości do Ukrainy i wierze w Zwycięstwo. Kijowskie Gimnazjum z internatem nr 13 przejęło sztafetę od 27. liceum z Łucka, które znajduje się na Wołyniu, i dodało aż trzy wyszywanki – męską, damską i dziecięcą, które symbolizują silną ukraińską rodzinę, ród, naród, nację, zjednoczoną wspólnym celem – zdobyć Zwycięstwo nad wrogiem i odrodzić, odbudować zniszczoną przez raszystów niepokonaną, niezłomną Ukrainę. – Wyszywanka – duchowy symbol Ukraińców, symbol szczęśliwego losu, pamięci rodowej, dumy narodowej, zdrowia, piękna, cnót, miłości, świąteczności – obecnie nabrała jeszcze innych znaczeń, stała się symbolem ochrony naszego państwa przed moskiewskim wrogiem, amuletem, więc wojownicy razem z mundurem wojskowym, pod kamuflażem, kamizelką kuloodporną, noszą także wyszywanki – zaznaczyła moderatorka, prowadząca wydarzenie, pisarka, zastępczyni przewodniczącego zarządu kijowskiej „Proświty” Olha Chodacka. O tym, jak dokładnie i dlaczego zespół gimnazjum dołączył do ogólnoukraińskiej akcji „Wyszywanka – amulet dla wojownika” oraz jak zadziałała grupa inicjatywna, poinformowała dyrektorka placówki oświatowej Switłana Woznenko. Opowiedziała ona przejmującą historię, która wzruszyła do łez uczestników prezentacji akcji, o męskiej wyszywance i poległym wojowniku z batalionu „Lut” Maksymie Zmajewie, z którym nauczyciele i uczniowie przez długi czas utrzymywali przyjazne stosunki. Ta. Nauczyciele-organizatorzy akcji na polu walki, ale także celnie trafia w przedszkola, szkoły, szpitale… Raszystowska rakieta 8 lipca zniszczyła szpital dziecięcy „Ochmatdyt”. Straszne tragedie codziennie mają miejsce w całej Ukrainie. Dlatego też postanowiono dołączyć do wyszywanek dla obrońców i obrończyń jeszcze dziecięcą koszulkę, o której opowiedziała nauczycielka gimnazjum Ludmyła Sirak. „Niech ta mała dziecięca wyszywanka symbolizuje siłę i męstwo dzieci wojny, pragnienie życia i nadchodzącego Zwycięstwa” – dodała. Ta akcja nie pozostała niezauważona i poruszyła wielu. W szczególności organizacja społeczna „Federacja Kobiet na rzecz Pokoju na Świecie” (przewodnicząca – T. Koceba) dodała 2 wyszywanki, a jedną – Narodowa Rada Kobiet Ukrainy (L. Porochniak-Hanowska). W przytulnej sali biblioteki Centralnego Domu Oficerów SZU zebrała się drużyna ludzi o podobnych poglądach, którzy wyrazili jednomyślność w poparciu akcji i podzielili się przejmującymi historiami o heroizmie patriotów, którzy odważnie bronią naszej Ojczyzny na froncie, oraz tych, którzy niestety polegli na polu walki: Kyryło Stecenko, przewodniczący kijowskiej „Proświty”, artysta ludowy Ukrainy, kompozytor, skrzypek; Switłana Kasjanenko, członkini Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, zasłużona działaczka sztuki estradowej Ukrainy; „Ukraiński reporter” – Łeonid Frosewycz (redaktor naczelny) i Switłana Frosewycz – dziennikarka; Tetiana Kondratenko, redaktor-wydawca czasopisma dla dzieci „Ja sam/a”; Manana Abaszydze, dziennikarka gruzińskiego medium „Formuła” oraz ukraińskiego kanału „Ja je Ukraina”; Ludmyła Hrabowenko, członkini rady nadzorczej organizacji społecznej „Federacja Kobiet na rzecz Pokoju na Świecie”; Mychajło Melnyk, oficer Gwardii Narodowej Ukrainy; Wasyl Łynnyk, artysta fotograf. Kierowniczka biblioteki Tetiana Alisowa wyraziła słowa wdzięczności wojownikom, którzy bronią Ukrainy, i zaproponowała minutą ciszy uczcić pamięć poległych za Ukrainę w walce z nienawistnym wrogiem. Treściwe były wystąpienia szefa kijowskiej „Proświty” Kyryła Stecenki oraz jego wirtuozerskie wykonanie jako skrzypka „Dumy odwiecznej” i „Szalonej kołomyjki”; Manany Abaszydze, której mąż jest na pierwszej linii frontu, a brat poległ w walce. Chwała Bohaterowi! Przejmującą historię o Gruzinie, który oddał życie za Ukrainę, opowiedziała Switłana Frosewycz. Ludmyła Hrabowenko przekazała pozdrowienia od szefowych Narodowej Rady Kobiet Ukrainy i Federacji Kobiet na rzecz Pokoju na Świecie oraz przyniosła z własnej kolekcji wyszywany ręcznik jedności (1939 r.), który symbolizuje siłę ducha niezłomnych Ukraińców w przeciwstawianiu się wrogowi. Ten ręcznik również stał się swoistym łańcuszkiem jedności podczas wydarzenia. Nie mniej interesujące były wystąpienia Mychajła Melnyka, Wasyla Łynnyka, Tetiany Kondratenko, która wzruszyła autorskim wierszem „Ochmatdyt”, wyraziła słowa wdzięczności w poparciu tak potrzebnej dla dzieci i dorosłych. Trzy koszule od gimnazjum-internatu nr 13. akcji jej inicjatorom i organizatorom oraz podarowała czasopisma „Ja sam/A” wszystkim uczestnikom wydarzenia, a także książki bibliotece. Ozdobą akcji były głęboko treściwe autorskie piosenki Switłany Kasjanenko w jej emocjonalnym wykonaniu. Każda – jak osobna opowieść, osobny los bohaterów i bohaterek jej piosenek, napisanych podczas wydarzeń na Majdanie, na froncie, kiedy jeździła jako wolontariuszka jeszcze od początku wojny na wschodzie w 2014 roku oraz podczas pełnoskalowej inwazji FR. Piosenki, które głęboko przenikają do duszy, wzruszają, znajdują odzew w sercu każdego, wywołują pragnienie słuchania jeszcze i jeszcze… Tak było i tym razem, kiedy zamiast zaplanowanych trzech, na prośbę zachwyconych wielbicieli wykonała aż siedem piosenek! S. Kasjanenko podarowała również czytelnikom do księgozbioru biblioteki trzy zbiory własnych piosenek i poezji. Podczas prezentacji akcji brzmiały poruszające wiersze („Ochmatdyt”, „Oberih”, „Weczirnie sonce”) poetki Olhy Chodackiej, która włożyła wiele wysiłku w jej organizację i przeprowadzenie. Pod koniec akcji jej uczestnicy stworzyli symboliczne koło jedności niezłomnej Ukrainy, oddając hołd obrońcom i obrończyniom, z marzeniem i pewnością – zwyciężymy! Niech czynienie dobra poprzez „Wyszywankę – amulet dla wojownika” powiększa ten łańcuszek w jednoczeniu Ukraińców wokół naszego teraz wspólnego pragnienia i celu – pokonania wroga! Przybliżajmy nasze Zwycięstwo razem! Wyszywanka ma przejść przez całą Ukrainę, tworząc swoisty łańcuch jedności miast Ukrainy, która w okrutnej wojnie wywalcza prawo do bycia wolną i niepodległą, a także wyrazić słowa wdzięczności obrońcom i obrończyniom oraz wesprzeć ich ducha walki i wrócić do domu, do muzeum „Kryjiwka”, z serduszkami jedności, miłości i szacunku dla Bohaterów. Każdy ma prawo rozporządzić swoją wyszywanką według własnego uznania. Najważniejsze – będzie ona służyć jako duchowy amulet i ochrona dla duszy Ukraińców. Trzymajmy edukacyjno-oświatowy kulturalno-artystyczny szyk, wspierajmy niezłomnego ducha naszych Wojowników! Po zakończeniu wydarzenia uczestnicy akcji jeszcze długo się nie rozchodzili, dzielili się wrażeniami, rozmawiali, wzruszeni i poruszeni, ze łzami w oczach, ale i szczerymi uśmiechami, ciepłymi przyjacielskimi uściskami. Dyrektorka gimnazjum-internatu nr 13 w Kijowie Switłana Woznenko prezentuje dziecięcą wyszywankę i opowiada historię śmierci kijowianina Maksyma Zmajewa

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Honorowy ambasador edukatorów niepokonanych miast Ukrainy

Iryna BIEŁOWA, dyrektorka Liceum nr 2 w Irpieniu, obwód kijowski. Ta historia i znajomość z Ołeksandrem Jurowem – członkiem Kijowskiego Miejskiego Stowarzyszenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, wiodącym specjalistą Narodowego Centrum „Mała Akademia Nauk Ukrainy” – zaczęły się wiosną 2023 roku, kiedy przyjechał on do naszego liceum i zaproponował przeprowadzenie dla licealistów i pedagogów telemostu, który połączyłby ich z ukraińskimi naukowcami współpracującymi z Europejską Organizacją Badań Jądrowych – CERN (Genewa, Szwajcaria). Taki telemost w formie webinarium to doskonała okazja, by uzyskać „z pierwszej ręki” nową wiedzę z zakresu fizyki jądrowej oraz odpowiedzi na pytania z fizyki i nauk przyrodniczych. CERN to znany na całym świecie wiodący ośrodek naukowy zajmujący się badaniem fizyki wysokich energii – podstawy zrozumienia rozwoju Wszechświata i istnienia życia na Ziemi. Z wdzięcznością przyjęliśmy propozycję i 2 czerwca 2023 roku ten telemost z powodzeniem się odbył. Warto jednak zaznaczyć, że przed wizytą w naszym liceum Ołeksandr przeprowadził analogiczne telemosty z Mariupolskim Liceum w Kijowie (unikalna placówka oświatowa na przedmieściach Kijowa, w Puszczy Wodicy, w ramach której połączono w celu nauki pedagogów i uczniów, którzy zostali zmuszeni do opuszczenia Mariupola) oraz z Liceum nr 4 w Buczy. Uczniowie i pedagodzy tych placówek oświatowych, którzy w pełni doświadczyli nieszczęścia spowodowanego raszystowską agresją, ale nie stracili wiary w Zwycięstwo oraz dążenia do edukacji i wiedzy, z wdzięcznością przyjęli wiedzę od naukowców z CERN, którzy bezpośrednio biorą udział w badaniach i eksperymentach z zakresu fizyki cząstek. Podczas przygotowań do tych kontaktów edukacyjnych z czołową światową nauką w osobach Ukraińców współpracujących z CERN, Ołeksandr wspomina, że przyszła mu do głowy myśl: czy zainteresowanie fizyką to jedyna rzecz, która może łączyć edukatorów miast Ukrainy, które doświadczyły raszystowskiej nienawiści do wszystkiego, co ukraińskie, lecz przetrwały, pozostały Ukraińcami i snują plany dotyczące obrony oraz odbudowy niepodległej Ukrainy? Wtedy właśnie zrodził się pomysł, by zebrać razem uczniów i pedagogów placówek oświatowych niepokonanych miast Ukrainy. Wiosną 2023 roku do takiego spotkania zaproszono edukatorów Liceum nr 4 w Buczy, Liceum nr 2 w Irpieniu oraz Mariupolskiego Liceum w Kijowie. Spotkanie odbyło się 25 maja 2023 roku w mieście Bucza. Głównym celem spotkania wyznaczono stworzenie nieformalnego mechanizmu nawiązywania przyjaźni, wymiany doświadczeń, wzajemnej pomocy i współpracy między zespołami oraz uczniami tych placówek oświatowych. W wyniku spotkania podpisano między nimi memoranda o współpracy. Dalej, w porządku chronologicznym, zainicjowane przez Ołeksandra wydarzenia rozwijały się w następujący sposób. 2 czerwca 2023 roku odbył się telemost CERN – Kijów – Irpień. Prelegentką telemostu w formie webinarium była nasza rodaczka Oksana Żywotowa – współpracowniczka CERN, absolwentka Połtawskiego Narodowego Uniwersytetu Pedagogicznego, wykładowczyni fizyki, krajowa koordynatorka programów edukacyjnych CERN dla Ukrainy. Widzowie telemostu wzięli udział w ekskluzywnej wirtualnej podróży po głównych obiektach naukowych Europejskiej Organizacji Badań Jądrowych, usłyszeli o wkładzie CERN w rozwój światowej nauki i techniki, w tym o wynalezieniu Internetu, medycznym zastosowaniu wyników badań, stworzeniu ultranowoczesnych technologii do przechowywania i przetwarzania fantastycznie dużej ilości danych badań CERN w celach pokojowych dla dobra ludzkości i wielu innych. Telemost wzbudził duże zainteresowanie uczniów i pedagogów Liceum w Irpieniu, a także tych, którzy interesują się współczesną fizyką i nauką w ogóle, ponieważ był otwarty na bezpłatny dostęp dla wszystkich chętnych, którzy zarejestrowali się online. Wspomniane wyżej telemosty Genewa – Kijów – Bucza, Irpień, Mariupolskie Liceum w Kijowie stały się nie tylko narzędziem wsparcia informacyjnego i aktywizacji zainteresowania młodzieży współczesną fizyką, działalnością naukową dla dobra ludzkości oraz zdobywaniem wykształcenia w ogóle. W warunkach, gdy wielu uczniów i pedagogów z powodu raszystowskiej agresji zostało zmuszonych do opuszczenia przedwojennych miejsc zamieszkania, nauki i pracy (jesienią 2023 roku około 600 tysięcy ukraińskich dzieci rozpoczęło rok szkolny poza granicami Ukrainy), takie wydarzenia stały się jednym ze skutecznych narzędzi utrzymywania z nimi więzi i wsparcia moralnego, pielęgnowania poczucia jedności oraz przynależności do walki o soborną, nowoczesną europejską Ukrainę. Jednakże na prowadzeniu telemostów z CERN... Pedagodzy Liceum nr 2 w Irpieniu w dniu „Ostatniego dzwonka” roku szkolnego 2022/2023 z symboliczną flagą Zwycięstwa edukatorów niepokonanych miast Ukrainy. 8 czerwca 2023 r. Inicjatywna działalność Ołeksandra Jurowa na rzecz wsparcia edukatorów z niepokonanych miast Ukrainy nie ograniczyła się do tego. Z inicjatywy Ołeksandra 16 listopada 2023 roku uczniowie i pedagodzy Liceum nr 2 w Irpieniu wraz z delegacjami Liceum Mariupolskiego w Kijowie, Liceum nr 4 w Buczy oraz Kijowskiej Małej Akademii Nauk odwiedzili Kijowski Liceum Wojskowe im. Iwana Bohuna. Było to niezwykle interesujące spotkanie – zapoznanie cywilnych licealistów z przygotowaniem nowego pokolenia intelektualnej elity Sił Zbrojnych Ukrainy. Odbyła się pouczająca wycieczka po placach i salach liceum wojskowego: delegacje zobaczyły klasy szkoleniowe, w których licealiści wojskowi opanowują obsługę nowoczesnej broni; zapoznały się z trybem życia licealistów; odbyła się wymiana myśli dotycząca przygotowania młodzieży do obrony Ukrainy. Uczestnicy spotkania podkreślili wagę kontynuowania i rozwijania kontaktów, przyjaźni oraz współpracy młodzieży cywilnej i wojskowej w celu wzmocnienia wzajemnego zrozumienia, przyjaźni i poczucia jedności. W okresie od grudnia 2023 roku do czerwca 2024 roku z inicjatywy O. Jurowa przeprowadzono telemosty, które połączyły Genewę (CERN) oraz Kijów (Narodowe Centrum „Mała Akademia Nauk Ukrainy”) z placówkami oświatowymi niepokonanych miast Ukrainy – Kijowa, Czernihowa, Chersonia, Charkowa, Zaporoża oraz Dniepru. Nagrania wideo z tych wydarzeń są dostępne publicznie w Internecie, uzyskały już tysiące wyświetleń widzów z całego świata i służą nie tylko rozpowszechnianiu oraz popularyzacji nauk fizyczno-matematycznych i przyrodniczych, aktywizacji zainteresowania CERN i współczesną fizyką w ogóle, ale demonstrują również szacunek ukraińskiej społeczności oświatowej i naukowej do miast, które symbolizują niepokonaną wolę Ukrainy do wolności i szczęścia, prawo do wolnej przyszłości. Mieszkańcy Irpienia oraz inni edukatorzy z niepokonanych miast Ukrainy wysoko oceniają wspomniane inicjatywy O. Jurowa i wspierają je w celu wzmocnienia wiary i pewności uczniów oraz nauczycieli w nasze Zwycięstwo, a także dokładania przez każdego na swoim miejscu starań dla jego przybliżenia. Wyrażamy podziękowania Ołeksandrowi Jurowowi – symbolicznemu posłańcowi edukatorów z niepokonanych miast Ukrainy za inicjatywę, energię, miłość i szacunek do uczniów oraz pedagogów placówek oświatowych, które stały się znanymi na całym świecie symbolami niezłomnej woli Ukrainy do Zwycięstwa, obrony i budowy wolnej, niepodległej oraz kwitnącej Ukrainy. Jesteśmy również wdzięczni ukraińskim uczonym-fizykom, którzy współpracują z CERN, Europejską Organizacją Badań Jądrowych oraz Małą Akademią Nauk Ukrainy za uwagę i wspieranie przygotowania nowego pokolenia wykształconych, świadomych siebie i patriotycznych Ukraińców.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

“Za Ukrainę, za jej wolność”

Delegacje liceów z miast Irpień, Bucza, Mariupol oraz Kijowskiej Małej Akademii Nauk podczas wizyty w Kijowskim Liceum Wojskowym im. Iwana Bohuna z symboliczną flagą Zwycięstwa edukatorów niepokonanych miast Ukrainy. 16 listopada 2023 r. Z okazji Dnia Państwowości Ukrainy w Muzeum Książki i Drukarstwa została otwarta i właśnie zakończyła się wielka wystawa “Za Ukrainę, za jej wolność” znanej stołecznej artystki Maryny Soczenko. Wyrażenie “Sztuka to broń i nie da się jej oddzielić od miłości do Ojczyzny!” jest twórczym mottem artystki i w pełni odpowiada charakterowi obecnej jubileuszowej wystawy. Wielka retrospekcja prac, stworzonych przez 30 lat owocnej pracy w dziedzinie sztuk plastycznych, prezentuje zarówno dzieła z wczesnego okresu, jak i najnowsze, które stanowią lwią część wystawy i są poświęcone stuletniemu okresowi heroicznej walki narodu ukraińskiego z odwiecznym moskiewskim wrogiem. Jest to seria portretów wybitnych osobistości narodowowyzwoleńczych zmagań 1917–1921 lat, wybitnych działaczy OUN i UPA, więźniów politycznych – szistdesiatnykiw, Bohaterów Rewolucji Godności oraz wojny rosyjsko-ukraińskiej. Obaj synowie pani Maryny, która sama była aktywną uczestniczką dwóch Majdanów, a obecnie jest wolontariuszką i aktywną działaczką społeczną, poszli bronić Ukrainy przed raszystami. W dorobku twórczym uczennicy wybitnego artysty-szistdesiatnyka Wiktora Zareckiego, zasłużonej działaczki sztuki Ukrainy, wykładowczyni Narodowej Akademii Sztuk Pięknych i Architektury Maryny Soczenko – ponad 60 wystaw indywidualnych oraz udział w 70 wystawach ogólnoukraińskich i międzynarodowych. Heorhij ŁUKIANCZUK

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Dołączyli do odrodzenia

Pedagodzy Liceum nr 2 w Irpieniu podczas „Ostatniego dzwonka” roku szkolnego 2023/2024 z symboliczną flagą Zwycięstwa edukatorów niepokonanych miast Ukrainy, 31 maja 2024 r. Zarządzeniem przewodniczącego Dniepropetrowskiej Obwodowej Administracji Państwowej przewodniczący Siczysławskiej „Proświty” Serhij Tiutiunnyk został włączony do grupy ds. opracowania projektu Programu kompleksowego odrodzenia obwodu dniepropetrowskiego na lata 2023–2025. W skład grupy roboczej wchodzą przedstawiciele obwodowej administracji państwowej, kierownicy administracji rejonowych, specjaliści ds. urbanistyki, architektury, rozwoju gospodarczego, gospodarki komunalnej, finansów i ochrony ludności, a także przewodniczący organizacji obwodowych oraz merowie miast. „Siczysławska „Proświta” jako najstarsza ukraińska organizacja naszego Siczysławskiego kraju będzie sprzyjać włączeniu dziedzictwa kulturowego oraz inicjatyw edukacyjnych do programu odrodzenia. Będziemy pracować nad tym, aby nasze projekty kulturalne i edukacyjne stały się nieodłączną częścią procesu odrodzenia, wzmacniając tożsamość narodową i wzbogacając życie kulturalne wspólnoty. Zapraszamy wszystkich nieobojętnych do współpracy i wsparcia naszych wspólnych wysiłków” – opowiedział przewodniczący Siczysławskiej „Proświty” Serhij Tiutiunnyk. Inf. własna.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Umiał chwytać dzień. Wspominając Tarasa Hunchaka

Mykoła ŻULYNSKYJ. Wyrażeniem Rzymian „trzeba chwytać dzień” Taras Hunchak zakończył swoje wspomnienia, które ukazały się drukiem w Kijowie w wydawnictwie „Dnipro” w 2005 roku pod tytułem „Moje wspomnienia – ścieżki życia”. Pisał te wspomnienia szybko – śpieszył się. Przyjaciele dziwili się, pytali: „Dlaczego się śpieszysz? Jest jeszcze czas”. A Taras Hunchak odpowiadał: „Ja czasu nie mam. Bo czas to niezmienny wymiar wieczności. A ona zawsze wisi nad nami i czasu nie ma”. Ten czas, który przypadł mu w udziale, był zarówno dla niego, jak i dla Ukrainy niezwykle cenny, nabrał szczególnego znaczenia historycznego, bo zwieńczył się tym, co najdroższe dla historyka, działacza kulturalnego i społecznego Tarasa Hunchaka – wywalczeniem niepodległego Państwa Ukraińskiego. Wspominam ten historyczny dzień 28 czerwca 1996 roku, kiedy my, deputowani ludowi, członkowie grupy deputackiej „Centrum Konstytucyjne”, po bezsennej nocy, szczęśliwi, podekscytowani – 315 głosów zdobył nasz projekt Ustawy Zasadniczej Ukrainy – byliśmy ściskani przez równie radosnych, szczęśliwych ludzi. Wielu z nich również spędziło bezsenną noc pod Radą Najwyższą i teraz witało twórców Konstytucji niepodległej Ukrainy – Mychajła Syrotę, Ihora Juchnowskiego, Lewka Łukjanenkę, Jurija Kostenkę, Iwana Dracza, Dmytra Pawłyczka, Pawła Mowczana, Iwana Zajcia, Wołodymyra Jaworiwskiego, Wiaczesława Czornowoła, Ołeksandra Jemcia, Wasyla Czerwonija, Ihora Ostasza, Iwana Bilasa… Do każdego z tych i innych deputowanych ludowych przeciskał się z projektem Konstytucji w rękach Taras Hunchak, który wraz z nimi, deputowanymi ludowymi, spędził w Radzie Najwyższej naszą „konstytucyjną noc” i prosił o pozostawienie na tej książce swojego autografu. Dotarł Taras i do mnie. I dopiero po opublikowaniu przez niego wspomnień dowiedziałem się, że ja wtedy w takim tłumie i podekscytowanym nastroju napisałem na jego egzemplarzu projektu Konstytucji: „Wiele duchowej i emocjonalnej energii weszło w tę świętą księgę życia narodu ukraińskiego. Żyłeś, pracowałeś, tworzyłeś całe życie w imię Ukrainy. Twoja energia jest jeszcze potrzebna Ukrainie”. I rzeczywiście, Taras Hunchak całe swoje życie żył i tworzył w imię Ukrainy. Dobrze wiedziałem, ile intelektualnych i fizycznych sił włożył Taras Hunchak, aby przybliżyć ten upragniony również dla milionów zagranicznych Ukraińców dzień odrodzenia państwowego Ukrainy. Był jedynym Ukraińcem z USA, który brał udział w pierwszym Zjeździe Założycielskim Ludowego Ruchu Ukrainy i występował w imieniu Ukraińców Ameryki. Bo był przekonany, że powie to, co oni chcieliby powiedzieć. Ta pierwsza i najdroższa podróż na ojczystą ziemię odbyła się latem 1989 roku. Po raz pierwszy od tego jesiennego dnia 1944 roku, kiedy on, dwunastoletni chłopak, wraz z całą wielką rodziną zmuszony był opuścić rodzinny kraj i udać się w dalekie światy. Dziwiła też jego zdumiewająca, energiczna aktywność naukowa zarówno w USA, jak i na Ukrainie. Taras zdążył być na wszystkich znaczących akcjach, wszędzie wystąpić, wziąć udział w mnóstwie konferencji naukowych, wieców, akcji protestacyjnych… Taras Hunchak, przebywając na „chórze” – na trzecim piętrze – ukraińskiego parlamentu, był współodczuwającym świadkiem przyjęcia 16 lipca 1990 roku Deklaracji o Państwowej Suwerenności Ukrainy. W niespokojne sierpniowe dni 1991 roku, kiedy w Moskwie nastąpił przewrót i władzę próbowali „przejąć” tak zwani „giekaCzepiści” (GKCzP – państwowy komitet ds. sytuacji nadzwyczajnych), Taras Hunchak wybiera się znowu na Ukrainę. Przybywa 23 sierpnia do Kijowa, a już następnego dnia – w Radzie Najwyższej wraz ze swoim przyjacielem Romanem Woronką szaleje z radości, klaszcząc, obejmując także tych, którzy byli obok, wykrzykując „Sława Ukrainie!”. Akt o niepodległości Ukrainy oraz utworzenie samodzielnego Państwa Ukraińskiego – Ukrainy – został przyjęty niemal jednogłośnie (z 362 obecnych deputowanych ludowych 346 zagłosowało „za”, tylko jeden głos był „przeciw” i trzech „wstrzymało się”). Jak wspominał później Taras Hunchak, wyglądając przez okno trzeciego piętra na wielotłumne zgromadzenie przed Radą Najwyższą, „naród przeżywał szalony wybuch radości, którego ja jeszcze w życiu nie widziałem”. Modlitewnie skłaniał głowę z wdzięcznością Bogu za to, że miał wielkie szczęście być świadkiem tego historycznego momentu, na który, jak naród ukraiński, tak i całe światowe ukraiństwo czekały wiekami. Wydaje się, że Taras Hunchak nie opuścił żadnego ważnego wydarzenia historycznego na Ukrainie w czasach odradzania państwowości. Powitał od Ukraińców Ameryki uczestników II zjazdu Ludowego Ruchu Ukrainy, który odbył się 25–28 października 1990 roku, i poinformował, że będąc pod wrażeniem niezwykle licznego patriotycznego zrywu, który potwierdził pierwszy zjazd Ludowego Ruchu Ukrainy, zastanawiał się nad tym, jak ukraińska diaspora mogłaby pomóc Ukrainie. Powróciwszy wtedy do domu, Taras Hunchak wraz ze swoim przyjacielem, profesorem matematyki Uniwersytetu Rutgersa Romanem Woronką tworzy organizację pod nazwą „Fundusz Pomocy Ukrainie”. Pod wrażeniem Zjazdu Założycielskiego Ludowego Ruchu Ukrainy dodaje do nazwy „Ludowy”. Później postanowiono stworzyć dwa fundusze: Fundusz Ruchu i Fundusz Pomocy Dzieciom Czarnobyla. Fundusze te były oddzielnymi oddziałami jednej organizacji – Ludowego Funduszu Pomocy Ukrainie, którego przewodniczącym wybrano Tarasa Hunchaka, a pierwszym zastępcą – niezapomnianego Romana Woronkę. I oto już energiczny przewodniczący dwóch funduszy Taras Hunchak rozwija burzliwą działalność, tworząc w różnych stanach, w wielu miastach USA oddziały tych dwóch funduszy, zbierając środki, czytając wykłady, wygłaszając referaty o współczesnym stanie na Ukrainie, o problemach ekologicznych, sytuacji politycznej na Ukrainie, szczególnie – o Ludowym Ruchu Ukrainy. W pierwszym roku zbiórki środków Fundusz Pomocy Ukrainie, w szczególności wsparcia Ludowego Ruchu Ukrainy, zgromadził 250 tysięcy dolarów, za które dla LRU zakupiono drukarnię oraz komputery. Szczególną aktywność wykazywał Fundusz Pomocy Dzieciom Czarnobyla, którym faktycznie kierował doktor Zenon Matkiwski oraz jego żona Nadia, a ze strony Ukrainy tej jego działalności sprzyjał deputowany ludowy Ukrainy Wołodymyr Jaworiwski. Już pod koniec 1989 roku to sławne małżeństwo zebrało lekarstw, sprzętu medycznego, witamin, żywności na 16 milionów dolarów i wysłało wszystko to samolotem „Rusłan” na Ukrainę… Przylot tego olbrzymiego samolotu do Boryspola z pomocą humanitarną nie tylko dla dzieci Czarnobyla, ale i dla szpitali, Ludowego Ruchu Ukrainy oraz organizacji społecznych organizacjom witali owacjami i kwiatami setki kijowian. Był i drugi, i trzeci przylot „Rusłana”, którymi Fundusz Pomocy Czarnobylowi wysłał na Ukrainę 126 i 70 ton leków, sprzętu medycznego, komputerów, trzy duże drukarnie… Jakim to było jasnym i ważnym świadectwem tego, jak zagraniczni Ukraińcy troszczą się o los Ukrainy, która stanęła na drodze odnowienia swojej państwowości, i tak hojnie pomagają nam w tym natchnionym kroku ku niepodległości. Jak przy tym nie wspomnieć wdzięcznym słowem choćby niektórych z tych ukraińskich patriotów, oddanych sprawie pomocy Ukrainie, dobroczyńców, mecenasów, lekarzy, działaczy społecznych, profesorów, którzy dołączyli do pełnej poświęcenia pracy Narodowego Funduszu Pomocy Ukrainie. Z wieloma z nich spotykałem się, rozmawiałem i w USA, kiedy dzięki profesorowi Hryhorijowi Hrabowyczowi prawie cały 1989 rok przebywałem na stypendium Uniwersytetu Harvarda, i na Ukrainie. To przede wszystkim Taras Hunczak i jego żona Ola, Roman i Zirka Woronkowie, Zenon i Nadija Matkiwscy, Marjan Koc, Jarosław Szepeławiec, Myrosław Smorocki, Bohdan Wytwycki, Chrystyna Melnyk, Roman Ryczok, Wołodymyr Wołowodiuk, Iwan Ołeksyn, Jarosław Padoch, Natalka Posywa, Ołeksandr Błahytka, Osyp Zinkewycz, Damjan Heca, Marijana Mohyłyn, Ulana Diaczuk, Olha Kuzmowycz, Irena Czaban, Lala Buraczynśka, Kateryna Wołowodiuk, Luba Kłaczko, Irena Łabenśka, Adrijan Baranecki, Lesia Baranećka, Andrij Buraczynśkyj, Dmytro Sztohryn, Myrosław Łabunka, Lubomyr Kuzmak, Marta Andrijuk, Bohdan Pewnyj, Jarosław Mendjuk, Marija Wełyczkowśka, Tania Wilna, Taras Szehydyn, Wołodymyr Baranecki, Wasyl Markus, Omelan Pricak, Bohdan Kekisz, Ulana Mazurkewycz, Bohdan Buraczynśkyj, Roman Andruszkiw, Roman Ryczok, Stepan Procyk, Roman Procyk, Iwan Fizer… Oczywiście, to daleko niepełna lista tych entuzjastów i dobroczyńców w USA, którzy z poświęceniem, z wolontariacką obsesją, udzielali bezinteresownej pomocy Ukrainie w wielkim, przełomowym czasie w jej historii. Ile ważnych i udanych projektów, skierowanych na pomoc w krytycznym czasie dla Ukrainy, zrealizowali Ukraińcy z USA! Tak, Fundusz Pomocy Ukrainie dzięki inicjatywie Romana Woronki oraz głowy ukraińskiego kościoła luterańskiego pastora Jarosława Szepeławca zamówił druk 100 tysięcy egzemplarzy Biblii w języku ukraińskim w przekładzie Iwana Ohijenki, a dzięki jego energicznym wysiłkom i autorytatywnemu słowu Jarosława Szepeławca Zjednoczone Towarzystwo Biblijne wsparło i wspólne wydanie 2 milionów Biblii dla Ukrainy. Za środki pastora Szepeławca na Ukrainę również wysłano 250 tysięcy egzemplarzy Biblii dla dzieci. W posiadłości Żułyńskich. Mykoła Żułyński, Hałyna Żułyńśka, Olha Hunczak, Marta Dziuba, Iwan Dziuba, Eleonora Sołowiej-Honczaryk, Wasyl Honczaryk. Fotografuje Taras Hunczak

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane

Втрата

Ділимося сумною вісткою, що віді! йшов у вічність доктор Тарас Гунчак (1932–2024). Світла і вічна пам’ять відомому вчено! му!історику, політологу, доктору філософії, професору Ратґерського університету, Наці! онального університету ім. Т. Г. Шевченка, почесному професору НТУУ “КПІ”, члену Американської асоціації сприяння розвитку науки, дійсному члену УВАН та члену її Управи, головному редактору журналу “Су! часність” (1984–1991), заслуженому діячу науки, культури, техніки, лавреату міжна! родної премії ім. П. Орлика, кавалеру ордена “За заслуги”, активному громадському діячу. Др Т. Гунчак – автор праць з історії ук! раїнської революції 1917–1921, україн! сько!польських взаємин 1918–1921, укра! їнської суспільно!політичної думки ХХ ст., Української повстанської армії та ін. Ініці! ятор та реалізатор багатьох видавничих та наукових проєктів в Україні (зокрема, 9! томного видання “Тисяча років україн! ської суспільно!політичної думки” (2001). Він був редактором дослідження “Росій! ський імперіалізм в історичній перспекти! ві” (1973), співпрацював з “Єврейським журналом соціальних досліджень”, “Схід! но!Європейським журналом”, “Україн! ським істориком”. Редактор та співредак! тор багатьох наукових студій та збірок до! кументів і матеріалів, серед іншого: “Russi! an Imperialism from Ivan the Great to Revo! lution” (New Brunswick, 1974), Петлюра С. “Статті, листи, документи” (Нью!Йорк, 1979, т. 2), “The Ukraine, 1917–1921: A Study in Revolution” (Cambridge, 1977), “Ukraine and Poland in Documents, 1918–1922” (New York, 1983, vol. 1–2), “УПА в світлі німецьких документів” у “Літописі УПА” (Торонто, 1983, т. 6–7), “Українська революція: Документи 1919–1921” (Нью!Йорк, 1984) та ін. Разом із Р. Сольчаником був упорядни! ком збірника документів і матеріялів “Ук! раїнська суспільно!політична думка в 20 столітті” (Мюнхен, 1983, т. 1–3); cпівре! дактор видання “Тисяча років української суспільно!політичної думки” (К., 2001, т. 1–9) та упорядник (разом із Р. Сольчани! ком) т. 6–8. Бібліографія його досліджень і статей багатогранна тематично i заслуго! вує на окреме видання. Та все ж серед його доробку варто виокремити праці, які ма! ють епохальний вплив на формування сві! тової суспільно!політичної думки: “Ukrai! ne and Poland in Documents, 1918–1922. New York, 1983; “Symon Petliura and the Jews: A Reappraisal”. Toronto–Munich, 1985; “Симон Петлюра та євреї”, К., 1993; “У мундирах ворога”, К., 1993; “Україна: Перша половина ХХ століття: Нариси по! літичної історії”, К., 1993. Тарас Гунчак був не лише інтелектуа! лом та ерудитом, а й людиною високого громадського обов’язку. З його ініціятиви і при діяльній участі було створено Фонд до! помоги Україні, курси з української мови, літератури, історії для вчителів та офіцерів України, журнал “Військо України”, 14! томне видання “Тисяча років української суспільно!політичної думки”. І це далеко неповний перелік справ, для здійснення яких Т. Гунчак віддав свої здібності і сили. Він жив на благо і високу честь України. Хай з миром спочиває його світла ду! ша! Членство та Управа УВАН у США
Strona · s. 7strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Roman Woronka co miesiąc, a może nawet częściej, pojawiał się w Kijowie i za każdym razem przywoził systemy komputerowe. I to nie kilka, lecz kilkadziesiąt. Pamiętam, że w październiku 1989 roku Roman przywiózł 70 komputerów, a miesiąc później znowu 70. Nie tylko przewoził te systemy komputerowe: część, zdaje się pierwsza, została zakupiona przez sławnego mecenasa Mariana Koćia – jego pierwszą ofiarą w kwocie 87 tysięcy dolarów były komputery dla szkół Ukrainy. O ile pamiętam, a o tym opowiedział mi Roman Woronka, pastor Jarosław Szepeljawec (pastor Szep) przeznaczył na systemy komputerowe dla ukraińskich szkół również znaczną sumę – około 100 tysięcy amerykańskich dolarów. Natomiast Kościół luterański USA na propozycję autorytatywnego pastora sfinansował zakup dwóch autobusów-klinik na kołach, które doskonale się sprawdziły, udzielając pomocy medycznej we wsiach i miasteczkach Ukrainy. Roman Woronka osobiście, a później wraz ze swoją żoną Zirką rozwoził komputery po szkołach, przydzielając każdej odwiedzonej przez nich szkole po 3 komputery. O działalności Fundacji Pomocy Ukrainie należałoby napisać osobną pracę, włączyć do niej wyniki działalności Fundacji oraz wspomnienia tych, którzy pracowali w różnych dziedzinach Fundacji. Oczywiście należy wykorzystać w tej pracy także „Informacyjny Biuletyn Fundacji Pomocy Narodowej Ukrainie”, który ukazał się drukiem w czerwcu 1990 roku dzięki redakcji doktora Bohdana Burachynskiego. Osobno należałoby także przedstawić unikalną działalność Fundacji Pomocy Dzieciom Czarnobyla. Wspominając z żalem Tarasa Hunczaka, Romana Woronkę oraz wielu innych poświęconych sprawie państwowego odrodzenia Ukrainy ukraińskich działaczy diaspory, z podziwem i zachwytem wspominam także wielkie wzloty jedności ukraińskiego społeczeństwa z kontynentu i z diaspory, które tak umacniały wiarę w duchowe odrodzenie Ukrainy, aktywnie wpływały na procesy budowy państwowości oraz międzynarodowego uznania niepodległej Ukrainy. W pracy Fundacji Pomocy Ukrainie aktywnie wspierał prorektor, który później został rektorem, profesor Kijowskiego Instytutu Politechnicznego Mychajło Zgurowski, który szczególnie troszczył się o Romana Woronkę i jego niestrudzoną Zirkę. Przydzielał im pomieszczenia w instytucie, pomagał w kwestiach transportu, bo małżeństwo Woronków nie siedziało w Kijowie – odwiedzało szkoły, a także uczyło korzystania z komputerów w języku ukraińskim. Taras Hunczak ponownie przybył do Kijowa w sierpniu 1991 roku. Kierownik Kijowskiego Instytutu Politechnicznego, profesor Mychajło Zgurowski zaproponował profesorowi historii Uniwersytetu Rutgers Hunczakowi, który wykładał tam historię Europy Wschodniej, Rosji i ZSRR, wygłoszenie cyklu wykładów Przed pomnikiem T. H. Szewczenki. 1990 r. na temat „Ukraina XX wieku”. Michajło Zgurowski wiedział, że dziadek żony Tarasa Hunczaka, Olgi Karpenko, profesor Mykoła Wełyczkiwski w latach 1941–1942 był rektorem Kijowskiego Instytutu Politechnicznego. To oczywiście odegrało pewną rolę w tym, że profesora Hunczaka w Politechnice Kijowskiej przyjęto tak chętnie, chociaż główną podstawą nadania mu tytułu doktora honoris causa był cykl wykładów, które wygłosił. Nawiasem mówiąc, tytuł doktora honoris causa i profesora KPI otrzymali także profesor Roman Woronka i Zirka Woronka. Prowadzili oni w instytucie odpowiednio kursy matematyki i języka angielskiego. Profesor Hunczak czytał wykłady poświęcone Ukrainie w XX stuleciu także w innych uczelniach, zwłaszcza w Kijowskim Uniwersytecie Narodowym im. T. H. Szewczenki, w Akademii Służby Bezpieczeństwa Ukrainy, i przygotowywał je do druku jako osobną książkę. O to prosili znanego historyka liczni słuchacze. Tarас Hunczak miał wówczas stopień doktora nauk o Europie Wschodniej, był nadzwyczajnym profesorem Uniwersytetu Rutgers dzięki prowadzeniu systematycznych badań z historii Europy Wschodniej i bezpośrednio historii Ukrainy XX wieku, prowadzonych na podstawie odnalezionych przez niego materiałów i dokumentów we wszystkich największych, najsławniejszych archiwach Europy i USA. Pewnego razu w 1989 roku odwiedziłem wraz z Romanem Woronką małżeństwo Hunczaków w ich domu w miasteczku Irvington i byłem niezwykle zdumiony ogromem zgromadzonych przez niego materiałów archiwalnych, które historyk przez kilka dziesięcioleci wyszukiwał w Niemczech, Anglii, Polsce, Austrii… Nawiasem mówiąc, Taras Hunczak studiował na Uniwersytecie Wiedeńskim, specjalizował się tam w historii i mitologii, a równocześnie brał lekcje śpiewu w Konserwatorium Wiedeńskim. Żadne z naszych spotkań z nim nie obyło się bez jego śpiewu. Miał, jak mówią, aksamitny baryton, dobrze wyszkolony. Przed studiami w Wiedniu Taras zdążył uzyskać stopień licencjata i rozpocząć studia magisterskie na Uniwersytecie Fordham w Nowym Jorku, gdzie uczęszczał na wszystkie kursy z historii, filozofii i teologii. Zdobyte przez niego solidne wykształcenie, znajomość języków obcych – łaciny, niemieckiego, angielskiego, polskiego, systematyczna działalność naukowo-badawcza oraz aktywny udział w różnego rodzaju konferencjach naukowych i akcjach społeczno-politycznych zapewniły Tarasowi Hunczakowi szybki awans do międzynarodowego uznania jako autorytatywnego uczonego-historyka, działacza kulturalnego i społecznego. Wspominam tylko jeden jego artykuł, poświęcony problemowi „Petlura i Żydzi”, który był Dmytro Pawłyczko, Ołeś Hončar, Taras Hunczak, Iwan Drach — opublikowany w lipcu 1969 r. w czasopiśmie „Єврейські студії” (Żydowskie studia). Ten artykuł wywołał rezonans na całym świecie. Hunczak na podstawie przekonujących źródeł archiwalnych i dokumentów dowiódł, że Symon Petlura nigdy nie przejawiał poglądów i czynów antysemickich, był to uczciwy i godny szacunku człowiek. Wówczas w prasie i w kręgach naukowych wybuchła poważna dyskusja na temat wzajemnych stosunków Ukraińców i Żydów oraz stanowiska Ukraińskiej Republiki Ludowej, Dyrektoriatu i Hetmanatu Skoropadskiego wobec tego problemu. Szczególnie ostro omawiano temat żydowskich pogromów na Ukrainie w 1919 roku, za które obwiniano przewodniczącego Dyrektoriatu Symona Petlurę. O badaniach naukowych znanego uczonego-historyka, politologa, profesora Kijowskiego Uniwersytetu Narodowego im. T. H. Szewczenki Tarasa Hunczaka oraz o ich aktualnym znaczeniu i popularności w tych historycznych czasach odbudowy państwowości ukraińskiej należy prowadzić osobną rozmowę. Jego prace o historii rewolucji ukraińskiej 1917–1921 r., o stosunkach polsko-ukraińskich i ukraińsko-żydowskich w XX wieku, o Ukraińskiej Powstańczej Armii, o Hołodomorze 1932–33 r. na Ukrainie, o rosyjskim imperializmie były swoistymi pionierskimi przełomami w społecznej świadomości, zakostniałej od imperialnych ideologicznych nawarstwień. Nawiasem mówiąc, historyk już w 1974 roku opublikował w USA (drugie wydanie – w 2000 roku) po angielsku książkę „Rosyjski imperializm od Iwana Wielkiego do Rewolucji” i zdołał wydać tę książkę na Ukrainie w 2010 roku w tłumaczeniu Tarasa Cymbała pod tytułem „Rosyjski imperializm”. Taras Hunczak jest autorem przedmów do wszystkich trzech wydań tego zbioru artykułów czołowych historyków świata, a także artykułu „Imperiom trudno być równoprawnym sąsiadem”. Taras Hunczak świadomie kierował swoją uwagę badawczą na te okresy i postacie historii narodowej, nieznane szerokiemu ogółowi i niedostępne dla poznania i przemyślenia w warunkach reżimu komunistycznego, które było niezwykle konieczne obiektywnie naświetlić i przekazać współczesnym w celu odrodzenia pamięci historycznej i narodowej samoświadomości. To właśnie Taras Hunczak zamierzył stworzyć unikalny projekt „Tysiąc lat ukraińskiej myśli społeczno-politycznej” w 9 tomach i 14 księgach, stanął na czele kolegium redakcyjnego tego wydawniczego projektu, wykonał wielką pracę organizacyjną, zaangażowując do współpracy Walerija Szewczuka, Wasyla Jaremenkę, Dmytra Pawłyczkę, Jurija Szapowała, Wołodymyra Łytwynowa, Oksanę Slipuszko… I już wtedy myślałem, oczywiście, i dziś myślę, jak opublikować na Ukrainie tę ogromną ilość materiałów, które historyk odnalazł w londyńskim „Archiwum Dokumentów Publicznych”, w Archiwum Administracyjnym RFN, w archiwum wojskowym we Fryburgu (RFN), w Instytucie Współczesnych Poezji w Monachium, w Archiwum Ministerstwa Spraw Zagranicznych w Londynie, w archiwum polskiego rządu emigracyjnego, zwłaszcza w instytucie Władysława Sikorskiego. Taras Hunczak pracował także w archiwach Ministerstwa Spraw Zagranicznych Francji, Włoch, Polski, w archiwum państwowym USA, nie licząc już archiwów Ukraińskiej Wolnej Akademii Nauk, Naukowego Towarzystwa im. Tarasa Szewczenki, uniwersytetów Harvarda i Columbia… I wszędzie, gdzie by Hunczak nie wyszukiwał materiałów związanych z Ukrainą, zamawiał, choć kosztowało go to niemałe pieniądze, kserokopie. – Szacowałem i myślę, że u siebie w domu zebrałem dokumentów na dobre 50 tomów – wyznał profesor podczas naszej niepokojącej rozmowy w USA w 1990 roku, która następnie została opublikowana 28 czerwca 1990 roku na kilku stronach „Literaturnej Ukrainy” – tym wywiadem kontynuowałem własną rubrykę „Strony zapomnianego dziedzictwa”. Ta rozmowa potem trwała w redakcji czasopisma „Сучасність” (Współczesność), którego redaktorem naczelnym był Taras Hunczak. Nawiasem mówiąc, Taras Hunczak i Roman Kupczynski wówczas zapoznali mnie z legendarnym kierownikiem nacjonalistycznego podziemia na Ukrainie podczas II wojny światowej Mykołą Łebedem, który dużo opowiadał o działalności podziemnej OUN, walce UPA z Niemcami i Armią Czerwoną, i podarował mi swoją niedawno wydaną książkę wspomnień. Mykoła Łebid na moje zaproszenie jako przewodniczącego Komitetu Organizacyjnego Pierwszego Światowego Forum Ukraińców przybył wraz ze swoim towarzyszem walki Stepanem Procykiem po raz pierwszy od 1944 roku na Ukrainę i wystąpił na Forum. Wtedy zorganizowałem spotkanie Mykoły Łebedia z ostatnim głównodowodzącym Ukraińskiej Powstańczej Armii Wasylem Kukiem. Już wtedy w naszej rozmowie w redakcji czasopisma „Сучасність” jego redaktor naczelny zastanawiał się nad tym, aby ten popularny w kręgach emigracyjnych periodyk stał się dostępny nie tylko dla diaspory, ale także dla wszystkich Ukraińców. Niedługo potem Taras Hunczak utworzy nową radę redakcyjną „Сучасності” i zaproponuje Iwanowi Dziubie zostać współredaktorem – redaktorem naczelnym czasopisma, które będzie drukowane na Ukrainie. Nawiasem mówiąc, gdy u Iwana Dziuby pojawiły się poważne komplikacje ze zdrowiem – trzeba było przeprowadzić operację serca, na moją prośbę o pomoc pierwsi odpowiedzieli właśnie Taras Hunczak i Roman Woronka, którzy zorganizowali zbiórkę pieniędzy na przeprowadzenie tej operacji w USA. Oczywiście imię Iwana Dziuby było, jak to się mówi, na ustach Ukraińców w USA, jego praca „Internacjonalizm czy rusyfikacja?” była drukowana na łamach „Сучасності”, a wydawnictwo „Сучасність” opublikowało ją w 1968 roku jako oddzielną książkę w serii „Biblioteka społeczno-polityczna. Dokumenty”. Zatem zagraniczni Ukraińcy zapoznali się z tą pracą Iwana Dziuby, a osobiście mogli się poznać dopiero w 1998 roku, kiedy po raz pierwszy wyjechał za granicę w składzie delegacji Towarzystwa „Ukraina” w celu obchodów jubileuszu Tarasa Szewczenki. I oto 1 lipca zgasła potężna energia, którą obecnie zmarły Taras Hunczak napełniał wielu, bardzo wielu ludzi w USA, a szczególnie na Ukrainie. Posiadał szczególny dar przyciągania do siebie ludzi, przedstawiał się tak: „Jestem Taras Hryhorowycz”, a po krótkiej pauzie dodawał: „Nie Szewczenko”. I przy tym głośno się śmiał. Zawsze z uśmiechem i śpiewem przyłączał się do grupy i od razu znajdował się w centrum uwagi. Kochano go na Ukrainie. Znany uczony-historyk, politolog i działacz społeczny, naprawdę, jak pisał we wspomnieniach, „nie miał czasu”, bo poświęcił go natchnionej pracy w imię Ukrainy. W przywoływanym wywiadzie „Schylając się przed prawdą…” na moje pytanie, czy osobiście należy do jakiejś partii emigracyjnej, Taras Hunczak odpowiedział: „Nie należałem i nie należę. Jestem Ukraińcem, kocham Ukrainę, szczerze życzę jej rozkwitu, uważam, że naród ukraiński powinien żyć w pokoju i przyjaźni ze wszystkimi narodami. Światopoglądowo jestem samodzielnikiem-demokratą”. Swój czas Taras Hunczak oddał swojej Ojczyźnie, zatem wierzył, że niepodległa Ukraina – na wieki.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Obdarzony talentem i losem

Na uroczystości wystąpił p.o. Ministra Kultury i Polityki Informacyjnej Ukrainy Rostysław Karandiejew. Zaznaczył on w szczególności, że Pawło Mowczan to poeta i obywatel, który brał i bierze aktywny udział w odzyskiwaniu Niepodległości Ukrainy, a jego poezje to twórczy produkt, który wyszedł ze szczerej i hojnej duszy jubilata, zawsze przesiąkniętej bezgraniczną miłością do Ukrainy. Według słów pana Karandiejewa, Pawło Mowczan to człowiek-legenda, którego pełnokrwiste życie twórcze i polityczne jest wzorem dla nas wszystkich. Trzeci Prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko zauważył, że na los Pawła Mowczana jako budowniczego państwa przypadło wiele prób, które społeczeństwo musiało przeżywać podczas kształtowania świadomości narodowej, ale on zawsze pamiętał, że pierwszą granicą narodu jest słowo, dlatego jego obronie poświęcił całe swoje życie i właśnie dzięki takim wybitnym ludziom, jak Pawło Mowczan, naród ukraiński doszedł do wzniesienia swojego ducha. Przewodniczący Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy Mychajło Sydorżewski w swoim wystąpieniu zaznaczył, że Pawło Mowczan to duchowy lider, przewodnik opinii publicznej, Pan Bóg obdarzył go potężnym darem poetyckim, określając tym jego misję zarówno jako poety, jak i obywatela, jest to wybitna polifoniczna postać, nieprzeciętna osobowość. „Pawło Mowczan należy do naszej elity duchowej i politycznej, do złotej plejady wybitnych mistrzów słowa, który zawsze stoi na jego straży, pielęgnuje i chroni język ojczysty, ma on obszerny wachlarz zainteresowań, gdzie jest i geopolityka, i językoznawstwo, i literaturoznawstwo, i etnografia, i przekład, to człowiek niezwykle potężnej skali i talentu” – powiedział przewodniczący NZPU. (Pawło Mowczan jest sekretarzem NZPU. – Red.) Rektor Narodowej Akademii Muzycznej Maksym Tymoszenko w swoim wystąpieniu powiedział, że Pawło Mowczan to człowiek, który czuje puls teraźniejszości, a jego słowo to potężna broń, która niszczy naszego wroga. Witając jubilata, akademik NAPN Ukrainy Heorhij Filipczuk podkreślił, że Pawło Mowczan to nieboderżca słowa, niezwykle uzdolniony filozoficznie zarówno jako poeta, jak i mąż stanu, oświeceniowiec, jest podobny do zjawiska kosmicznego, to człowiek, który ma wiecznie płonącą ukraińską duszę. (Artykuł H. Filipczuka o jubilatcie został wydrukowany w poprzednim numerze „Słowa Proświty”). Dyrektor Instytutu Literatury imienia Tarasa Szewczenki Mykoła Żułynski podkreślił, że serce tego poety bije w rytmie serca Ukrainy i robi on wszystko, aby podtrzymać ten rytm zwycięstwa, ponieważ poeta postawił słowo na straży narodu, jako że słowo to przede wszystkim energia, samoodnowienie narodu, jego utwierdzenie, a swoim mądrym, żarliwym, natchnionym poetyckim słowem Pawło Mowczan stworzył narodową świątynię ducha. Poseł do Rady Najwyższej Ukrainy pięciu kadencji Iwan Zajeć podziękował swojemu towarzyszowi broni za jego ciężką i ofiarną pracę na niwie polityki i kultury, a także podkreślił, że Pawło Mowczan należy do kohorty postaci oporowych naszego państwa, bo to człowiek szczytowych osiągnięć w wielu dziedzinach, jest on w naszej historii jako jedna z czołowych postaci walki wyzwoleńczej, człowiek wybrany przez Boga, bo kiedyś wybrał za swój los służbę słowu, a słowo to kategoria wieczna. Iwan Zajeć wręczył również jubilatowi swoje notatki na jego temat. Przewodniczący rady koordynacyjnej Narodowych Związków Twórczych Ukrainy Jewhen Szewczenko nazwał Pawła Mowczana człowiekiem sakralnej wielkości, który uczy także innych żarliwego patriotycznego słowa. Podziękował on również jubilatowi za wielką pracę na rzecz odnowienia pamięci narodowej. Zastępca przewodniczącego Narodowego Związku Kinematografistów Serhij Trymbacz powiedział, że musimy przede wszystkim zwyciężyć zarówno zewnętrznego, jak i wewnętrznego wroga, aby odrodzić Ukrainę. Życzył jubilatowi twórczej długowieczności, porównując wiek ludzki do czasu trwania meczu piłkarskiego, gdzie do 90 minut czasu podstawowego dodaje się dwie połowy po 15 minut. Jubilata powitali również muzycznie i wokalnie: ludowa artystka Ukrainy Ludmyła Marcewycz, zasłużony ludowy zespół pieśni i tańca Ukrainy „Darnyczanka” (kierownik Petro Andrijczuk); Chór Kameralny „Kijów” (kierownik – Mykoła Hobdycz); ludowy artysta Ukrainy, laureat Narodowej Nagrody imienia T. Szewczenki Taras Kompanczenko i zespół „Choreja Kozacka”; przewodniczący Kijowskiej „Proświty”, ludowy artysta Ukrainy Kyryło Stecenko; ludowy artysta Ukrainy Ołeksandr Wasyłenko; ludowa artystka Ukrainy Jewhenija Basałajewa (fortepian); zasłużona artystka Ukrainy Anżela Jarmołuk; mistrz sceny Serhij Fajfura, ludowa artystka Ukrainy Tetiana Nehrij, kwartet „Mawky”, ludowy artysta Ukrainy Anatolij Hnatiuk i inni. Obecni mieli okazję nie tylko powitać jubilata, nacieszyć się występami mistrzów sztuki, ale także zakupić książki poezji Pawła Mowczana i otrzymać autograf autora. Wydawca i działacz społeczny Wołodymyr Szołkoszytnyj zaprezentował od razu trzy książki poety: „Białe linie: wybrana liryka”, „Kontynent: poematy”, „Był dzień – pamiętasz pełzającego węża? Liryka erotyczna”. Wydanie opracował doktor nauk filologicznych Mykoła Waśkiw, jedną z przedmów napisał akademik Mykoła Żułynski, rysunki Jurija Nahułka, Anatolija Franczuka i innych artystów. Redakcja „Słowa Proświty” dołącza się do gratulacji dla naszego szefa-redaktora i z radością udostępnia łamy tygodnika na dobre słowo o jubilatcie. Wśród licznych gratulacji dla Pawła Mowczana znajduje się list Ambasadora Turkmenistanu na Ukrainie T. Atajewa, który wyraża szczerą wdzięczność za owocną współpracę i w szczególności pisze: „Bez wątpienia wieloletnia praca zyskała Panu szacunek i uznanie za granicą i została godnie oceniona w Turkmenistanie. Wiersze wybitnego turkmeńskiego poety-myśliciela Magtymguly Pyragy czyta i zna coraz więcej Ukraińców dzięki bezcennym autorskim przekładom, Pana talentowi, erudycji, głębokiej wiedzy i pracowitości”. Własna informacja. znaczy zrozumieć siebie”. A ponadto na “oblanym błękitem szkle” odbija się: “Jeśli człowiek wyrzeka się pamięci rodowej, jest zdolny do wszystkiego”... Ale my żyjemy zgodnie z sumieniem, walczymy zgodnie z sumieniem, “myślimy o sobie całym światem”, bo inaczej “nigdy nie będziemy sobą”. …Za oknem – filozofia życia ludzkiego, a “życie jest prawdą”!.. Okno Pawła Mowczana “szkłem ograniczone, lecz nie zasłonięte zasłonami”, to bogata i natchniona dusza poety-trybuna! Ludzie, zajrzyjmy w okno jubilata ze szczerymi życzeniami krzepkości ducha i wszechzwyciężającej siły Słowa! Wiary, nadziei, miłości Panu, proświcianinie, oraz żonie Lubow, która słowem-koralami ukwieciła “literaturę jako jedną z dróg poszukiwań prawdy”. Drogi Pawle Mychajłowiczu, sławny jubilacie! Niech światło ludzkiej wdzięczności za Twój obywatelski obowiązek, misję i “Słowo, przed którym wszyscy są równi”, ciepłem ogrzewa serce i oświetla za oknem wszystko, co piękne, dobre i wieczne na Wiele i błogich lat! *w wierszu-dedykacji Olhy Chodackiej, zastępczyni przewodniczącego kijowskiej “Proświty”, wykorzystano aforyzmy Pawła Mowczana i cytaty z poezji autora.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Pawło Mowczan. Moje okno

Moje okno. Przecięte ramami. Oplecione gałęziami jabłoni, oblepione liśćmi. Jest zalane szkłem z kawałkami błękitu. Na nim, jak szable, tańczą dzwonkoostrze błyskawice. Do niego należy przez kwadraty przesączać światło do pokoju, wylewać z szarych ścian wszystko, co ciemne, na ulicę. Moje okno to scena, na której gram główną rolę. Często widzę, jak płacze i smuci się. Kiedy ja odpoczywam, ono błądzi sennymi ulicami, oświetlone lampą, oblepione liśćmi; wydobywa z nocnej mgły gwiaździste paciorki, a dukatem – wczesny księżyc – i wsypuje w garść mojej ukochanej.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Poeta otwarty dla czytelnika

22 lipca w Kirowohradzkiej Obwodowej Bibliotece dla Młodzieży imienia Jewhena Małaniuka w ramach cyklu „Premiery książkowe” odbyła się prezentacja nowego tomu poetyckiego „Korinnia doszczu” („Korzenie deszczu”) Stanisława Nowickiego. Książka ujrzała światło dzienne w tym roku w wydawnictwie „Ukrainśkyj pysmennyk”. Stanisław Serhijowycz to młody, interesujący, oryginalny poeta, laureat literacko-artystycznej nagrody imienia Pantełejmona Kulisza. W dorobku twórczym autora znajduje się kilka tomów poetyckich: „Akafist konia”, „Połudeń”, „Woskresinnia wit”, „Rozuminnia prostoru”, „Krony derew chołodni”; poszczególne wybory wierszy drukowano w czasopismach „Dzwin”, „Step”, „Jewszan”, „Siwacz”, „Weża”, „Hrim”, „Zołota pektoral”, „Literaturnyj Czernihiw”, w gazetach literackich „Literaturna Ukrajina”, „Ukrajinśka literaturna hazeta” i in. Obecnie poeta mieszka w Winnicy, ale nie zrywa więzi z Kropywnyckim. Od 2021 roku Nowicki jest kursantem wydziału dowódczo-sztabowego Narodowej Akademii Gwardii Narodowej Ukrainy. S. Nowicki jest przedstawicielem nowego pokolenia poetów Kropywnycczyzny, który pomimo młodego wieku zyskał już ogólnoukraińskie uznanie. W 2018 roku autor był publikowany w „Antologii młodej ukraińskiej poezji III tysiąclecia” kijowskiego wydawnictwa „A-BA-BA-HA-ŁA-MA-HA”. Płomienne poetyckie słowo porusza ludzkie serca. Poezja Stanisława Nowickiego również wzburza myśli i uczucia. Tom poetycki „Korinnia doszczu” to głównie liryka filozoficzna i intymna. W książce znajdują się także motywy obywatelskie i pejzażowe. Pomimo licznego dorobku autor wciąż podąża ku Słowu, szukając w nim początków tych mocnych korzeni, tej niewykorzenialności, która rozrastać się będzie w jednoczeniu miłości z ropiejącymi ranami, prawdy z mądrą wyważonością na szalach jego liryzmu. Stanisław Nowicki jest poetą emocjonalnym, pozbawionym naiwnego stosunku do świata, ale z ukrytą wiarą w niego. Jest otwarty dla czytelnika, dlatego pisze w formie wiersza wolnego. Autografy dla czytelników Kropywnyckiego dyrygenta, kierownika artystycznego zespołu muzyki i pieśni „Retro” Mychajła Luszni oraz Ogólnoukraińskiego Związku Twórczego „Kongres Literatów Ukrainy” – Hałyny Koryckiej i Mykoły Czeweluka. Miłą niespodzianką było spotkanie Anatolija Nenczynśkiego z młodym poetą-wojownikiem Ołeksandrem Szeńkarukiem, który podarował jubilatowi swoją debiutancką książkę „Ptach i arytmija noczi” („Ptak i arytmia nocy”), którą redagował pisarz. Podczas spotkania Anatolij Josypowycz opowiadał ciekawe historie z życia, dzielił się wrażeniami ze spotkań z utalentowanymi osobistościami regionu, czytał utwory z poprzednich lat, a także prezentował swoją trylogię „Pożnywja”, która niedawno ujrzała światło dzienne i do której weszły wiersze napisane w ciągu ostatnich czterech lat, a także Słowami powitań na wydarzeniu wystąpili pierwszy zastępca przewodniczącego Kirowohradzkiej Rady Obwodowej Jurij Semeniuk, pisarze i przyjaciele Stanisława Nowickiego: Wiktor Szyło, Wasyl Bondar, Petro Melnyk oraz Anatolij Karetnyj. Wydarzenie przebiegło w atmosferze szczerości, przyjacielskiej rozmowy i poetyckich odkryć, gdyż na prezentacji tomu „Korinnia doszczu” czytelnicy mieli okazję usłyszeć wiersze z tomu oraz nowe utwory autora, które planowane są do druku. Miłośnicy poezji mieli możliwość bliższego zapoznania się z twórczością poety, czytając jego utwory prezentowane na wystawie książek, którą sformowano z tomów poetyckich autora oraz almanachów literacko-artystycznych, w których publikuje Nowicki. Pod koniec spotkania tradycyjnie odbyła się sesja autografów, podczas której goście mogli otrzymać książkę z autografem i życzeniami od autora, o czym poinformowano na stronie Kirowohradzkiej Obwodowej Biblioteki dla Młodzieży imienia Jewhena Małaniuka. W ostatnich dniach placówki miejskiego scentralizowanego systemu bibliotecznego Kropywnyckiego otrzymały od Stanisława Nowickiego w darze 67 książek, a mianowicie: Literacko-artystyczny almanach powieść-poemat „A za riczkoju – Ruda” oraz poemat „Westalka”. Jubilata powitali także zasłużeni artyści Ukrainy Jewhen i Wadym Hżegożewścy z Jarmoliniec, wykonując pieśń do słów poety „Pomynalna duma”, a także podziękowali za wieloletnią twórczą przyjaźń, śpiewając „Pisniu druziw”. Muzyczne powitanie online dla jubilata podarowała Iryna Fedelesz ze Starokonstantynowa. Podczas spotkania twórczego z jubilatami prezentowano wystawę-instalację książkową, na której przedstawiono dorobek twórczy pisarza, a to prawie dwadzieścia książek poezji, humoru, satyry, wierszy dla dzieci, a ile jeszcze publikacji w gazetach, czasopismach, almanachach, zbiorach zbiorowych! I niezwykle miło, że prawie wszystkie swoje utwory Anatolij Josypowycz zna na pamięć! Zatem gratulujemy Anatolijowi Nenczynśkiemu jubileuszu! Życzymy dużo zdrowia, twórczego natchnienia, nowych książek i jeszcze więcej miłośników godnej pracy pisarskiej! Alona RADECKA, bibliotekarka działu krajoznawstwa Chmielnickiej Obwodowej Uniwersalnej Biblioteki Naukowej Stanisław Nowicki – autor „Słowa Proświty” „Jewszan” (wydania nr 12-13, 16-17 oraz 20), który zaznajamia czytelników z poezją autorów początkujących i doświadczonych mistrzów słowa; Wydanie nr 2 almanachu literacko-artystycznego „Słowo”, gdzie przedstawiono m.in. utwory kropywnyckich poetów; Wydanie nr 1 almanachu literacko-artystycznego „Stepowyj szlach” z biblioteki almanachu „Siwacz”, gdzie zamieszczono utwory 37 autorów; Tom „Korinnia doszczu”, który odkrywa poetycki żywioł Stanisława Nowickiego. W najbliższym czasie książki te trafią do zbiorów bibliotek miasta. Własna inf.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Szczodry wieczerzyk

Poważny jubileusz – 80 lat – obchodził niedawno Anatolij Nenciński – poeta, dziennikarz, członek Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, Narodowego Związku Dziennikarzy Ukrainy, zasłużony dziennikarz Ukrainy, laureat nagród im. Wołodymyra Bułajenki, im. Bohdana Chmielnickiego, im. Mykyty Hodowanca i im. Mykoły Fedunca, urodzony we wsi Krasnosiłka na Starokostiantyniwszczyźnie w obwodzie chmielnickim. Aby pogratulować jubilatowi, w Chmielnickiej Obwodowej Uniwersalnej Naukowej Bibliotece przybyli dziennikarze, pisarze, regionaliści, wydawcy, przyjaciele, znajomi i miłośnicy twórczości literata. Wszystko dlatego, że jest to człowiek, którego znają, szanują, cenią i do którego się przysłuchują. Ile rękopisów przez swoje życie przeczytał, ile książek wydał, ilu początkującym wskazał drogę do literatury! Jego słowo jest wsparciem dla wielu. Wspomnieniami o działalności dziennikarskiej jubilata podzielili się Oleksij Tymoszczuk i Switłana Szandebura z obwodowej gazety „Podilśki Wisti”, gdzie w swoim czasie pracował Anatolij Josypowycz, a o twórczości pisarskiej – członkowie Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy Petro Malisz, Witalij Michalewski, Stepan Szkapij, Nina Hawryluk, Lidija Jarochno, Wasyl Horbatiuk, Alona Radecka. Wideopozdrowienie przekazała członkini NSPU Marharyta Szewernoha. Serdeczne słowa popłynęły także od przedstawicieli Chmielnickiej Miejskiej Literackiej Spółki „Podillia” – Marii Łysajczuk, Witalija Mateusza, Hanny Kropywnyckiej, kompozytora,

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Ważny program

Niedawno w Równem odbyło się posiedzenie rady ds. wydawnictw. Zgodnie z decyzją rady 16 książek autorów z Równeńszczyzny spośród 23 zgłoszonych otrzyma wsparcie z budżetu obwodowego w ramach obwodowego programu „Kultura Równeńszczyzny” na lata 2023–2027. Program ma na celu zwiększenie dostępności dla mieszkańców regionu książek lokalnych autorów oraz popularyzację krajowej literatury. Główną uwagę komisja zwracała na wydania, których nie ma w bibliotekach i szkołach obwodu równeńskiego. Dlatego szczególny nacisk położono na wysokiej jakości, aktualne i wartościowe wydania, a także na książki dla dzieci. Nakład każdego wydania zostanie bezpłatnie przekazany do rozpowszechnienia w bibliotekach i gminach obwodu równeńskiego. Wśród wybranych znalazły się utwory lokalnych pisarzy i publicystów, zalecone do wydania: Anna Lymycz „Nie kocie wybryki”; Anna Lymycz „Wysokie niebo Ukrainy”; Mykoła Tymczak „Rzeka”; Tetiana Kameristowa „Skrzydła spalone wojną”; Olha Oseczuk „Kobiety w historii Ukrainy”; Roman Nowikow „Walka trwa”; Jewhenija Pirog „Będziesz tak łaskaw”; Jewhenija Pirog „Parada siedmiu planet”; Mykoła Semenowycz „Pomarańczowy sztorm”; Wiktor Mazanyj „Ułas Samczuk – wojownik słowa” i inne. W posiedzeniu wziął udział przewodniczący Równeńskiego obwodowego zrzeszenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki Iwan Wietrow, który zaproponował, aby w przyszłym roku wspierać wydanie Chrestomatii utworów pisarzy Równeńszczyzny dla placówek ogólnokształcącego szkolnictwa średniego, co pozwoli objąć większą liczbę pisarzy, których twórczość zostanie przedstawiona w literaturze chrestomatycznej. Biorąc pod uwagę, że finansowanie wydawania książek lokalnych autorów jest niewystarczające, drugą propozycją było zwrócenie się do lokalnych gmin, które również opracowałyby własne programy wsparcia wydawnictw książkowych, jak na przykład: wsparcie wydawania książek lokalnych autorów w Równem; coroczna miejska nagroda literacka im. Leonida Mosendza Rady Miejskiej w Kostopilu, która oprócz nagrody dla autora przewiduje 50 tys. hrywien na wydanie zbioru własnych utworów. Równeńskie obwodowe zrzeszenie Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane

Інформаційна ємність мов народів світу

Валерій ШВЕЦЬ, доктор фізико!математичних наук, професор Світ влаштований так, що закони при! роди насправді є законами математики. Саме сучасна математика стала інструмен! том, що дозволяє описати і зрозуміти світ. Найкраще було б сказати так: “Математи! ка є мовою природи”. Характерною озна! кою математики як мови є її лаконічність, тобто висока інформаційна ємність мате! матичних записів. Найфундаментальніші закони природи вдається записати за до! помогою невеликої кількості математич! них символів. Для запису головного зако! ну, що описує механічний рух макроско! пічних сил (другий закон Ньютона), дос! татньо трьох літер латинської абетки і сим! волу рівності. Так було не завжди. Тисячі років тому, коли в Давньому Шумері зародилась мате! матика, математичні вирази записувалися словами. Ясно, що виконувати перетво! рення у таких виразах, записувати і розв’язувати навіть найпростіші рівняння було надзвичайно складно. Інформаційна ємність таких математичних записів була вкрай низькою. Це гальмувало розвиток не лише математики, а й інтелектуальний прогрес людства. Так тривало тисячі років. Лише у XVI і XVII сторіччях два видатні французи здій! снили справжню революцію в математиці. Були це Франсуа Вієт (1540–1603) і Рене Декарт (1596–1650). Саме вони ввели су! часну алгебраїчну символіку для позна! чення коефіцієнтів алгебраїчних рівнянь, змінних у них та сам знак рівності. Це на порядки підвищило інформаційну ємність математичних записів і на порядки підви! щило швидкодію людського розуму в осяг! ненні математичних законів і алгоритмів. Від цих видатних французів і почався стрімкий прогрес математики як науки і математики як бази для формулювання основних законів природи. У ті століття саме Франція була інтелектуальним і куль! турним лідером Європи і світу. Вищий світ всіх європейських країн розмовляв фран! цузькою мовою, одягався подібно францу! зам, дивився на світ французькими очима. Кінець цій культурній світовій монополії французів поклала так звана Велика фран! цузька революція. Почалося полювання на освічених людей і їх знищення. Вперше в новітній історії Європи чернь, керована дітьми диявола, правила бал такого мас! штабу. З культурним лідерством Франції було покінчено. Перед тим дітьми диявола було знище! но беззаперечного лідера цивілізованого світу – Іспанську імперію. Але після Франції, хоча вона ще залишалась інтелек! туально розвиненою країною, надто вели! ким був її початковий інтелектуальний ка! пітал, проте лідерство у сфері науки і тех! ніки перейшло до Німеччини і Великої Британії. Революції з їх лідерством не впо! рались. Потрібні були дві світові війни, Лариса МОРОЗ, доктор філологічних наук, професор, головний науковий співробітник Інститу! ту літератури ім. Т. Г. Шевченка НАНУ Любі мої друзі, пані Любов, пане Павле (вітаю з високою нагородою) і всі, хто створює мою улюблену газету “Слово Просвіти”! Пишу, щоб із вашою допомогою передати мою щиру сердечну вдячність вельмишанов! ному професорові НаУКМА панові Євгену Хлобистову за його мудру високопатріотичну позицію: “Я категорично проти відновлення Каховської штучної водойми”. Не ручуся за точність цитування, але сама суть сказаного для моєї душі – наче цілющий бальзам. Бо після того, як почула про можли! вість того відновлення, тривожні думки мене мучили. Це в чиїх же головах могла виникнути така, вибачте на слові, ідея?! Невже у наших “верхах” іще існують при! хильники (чи послідовники) сталінщини, що майже 70 років тому, добиваючи старий Дніпро отими болотами, що їх так пишно назвали морями, знищили ще один квіту! чий куточок нашої чудової природи, при щоб їх здолати. Найбільшою трагедією бу! ло те, що в цих війнах вони поборювали одна одну. Зараз лідерство перейшло до Сполучених Штатів, але там тепер відбува! ються доволі тривожні процеси. Виникає запитання, чи не вони наступна жертва ді! тей диявола? Але повернімося до мов, якими спілку! ються різні народи між собою. Чи відіграє важливу роль інформаційна ємність мови, якою люди спілкуються у побуті? На мою думку, так. Лаконічність мови пришвид! шує процес думання, оскільки людина ду! має словами, пришвидшує процес спілку! вання між людьми, пришвидшує процес написання тексту людиною, тобто при! швидшує інтелектуальну діяльність мозку людини. Можна сказати, що мова задає темп ду! мання людини, тому цікаво було б порівня! ти різні мови світу за їх інформаційною ємністю. Яка мова краща для точних наук? Як пояснити, що більшість українців, які в силу життєвих обставин змушені були швидко перейти на російську мову, з вели! кими труднощами і довгий час поверта! ються до рідної мови, а інколи взагалі фі! зично не можуть це зробити? Чи сумісні мелодійність мови і її інформаційна єм! ність? На багато подібних запитань можна відповісти, якщо знайти алгоритм порів! няння мов за їх інформаційною ємністю. Кількісних характеристик інформа! ційної ємності мов можна придумати ба! гато. Я пропоную найпростішу: переклас! ти український текст мовами народів світу і порівняти довжину отриманих текстів з довжиною вихідного. В якості останнього я взяв текст свого збірника публіцистики: “Україна – це ми” і переклав його відоми! ми мовами світу, які використовують ла! тиницю, кирилицю або грецьку абетку. Для перекладу я використовував комп’ютерну програму Google translate. Ясно, що з такого розгляду випадають східні мови, які використовують ієроглі! фічне письмо або арабську абетку і подіб! ні їй. Причина у просторово інших пара! метрах відповідних текстів, а також у від! сутності в арабських текстах літер, що позначають голосні звуки. Результати такого порівняння наведе! но нижче. Числа праворуч означають, на скільки рядків у середньому переклад сто! рінки вихідного українського тексту (42 рядки) довший або коротший за оригінал: Чеська, есперанто, азербайджанська, курдська, туркменська – !5. Латиська, литовська, турецька – !4.5. Латинська, словацька, словенська, хорватська – !4. Боснійська – !3.5. Венеційська, естонська, сицилійська – !3. Ломбардійська, мальтійська – !2.5. Ідіш, румунська, фінська, шведська, шотландська – !2. Англійська, корсиканська, норвезька – !1.5. Данська – !1. Албанська, баскська, валійська, ір! ландська, угорська, узбецька – !0.5. Українська, польська, італійська, бретонська, каталанська – 0. Білоруська, іспанська, португальська – +1. Сербська, татарська – +1.5. Казахська, чуваська – +2. Монгольська – +2.5. Башкирська, чеченська, удмуртська – +3. Малайська, нідерландська, таджицька, французька – +3.5. Болгарська, бурятська – +4. Російська, комі, македонська – +4.5. Люксембурзька – +5. Німецька, якутська – +5.5. Киргизька – +7. Грецька, осетинська – +7.5. Тувинська – +8. Філіппінська – +8.5. Серед слов’янських мов чеська вияви! лась мовою з найбільшою інформаційною ємністю. Вона ж є лідером і серед всіх єв! ропейських мов. Разом з нею світовим лі! дером є штучна мова, створена у кінці ХІХ ст. в Польщі, – есперанто. Такими ж ліде! рами виявились дві тюркські мови: азер! байджанська і туркменська. Лідером є і курдська мова. Дивно, що такий таланови! тий народ і досі не має власної держави. Мови споріднених нам за формулою крові народів: латишів, литовців і турків займа! ють другу сходинку цього списку. Мова на! уки і культури середньовічної Європи, яка сторіччями об’єднувала всі європейські народи у культурному просторі в одне ціле – латина, займає третю сходинку. Дарма сучасні світова наука і культура відійшли від цієї традиції. Проте і англійська мова, займаючи восьме місце з 25 наведених, ус! пішно справляється з тою роллю, яку ві! дігравала раніше латинська мова. Українська і польська займають у рей! тингу одну позицію, що свідчить, крім спорідненості за формулою крові, вже і про ментальну спорідненість цих народів. Поряд з ними знаходиться італійська мова. Можливо, не випадково на мовному кон! курсі у Парижі у 1934 році італійська і ук! раїнська отримали перше і друге місця за мелодійністю мов відповідно. Як видно з наведеного порівняння, більшість слов’янських мов мають високу інформаційну ємність. Виключення ста! новить болгарська і близькі до неї росій! ська та македонська мови. Нагадаємо, що російська мова сформувалась на основі македонського діалекту староболгарської мови вже у середні віки. За інформацій! ною ємністю близькими до російської мо! ви виявились і мови багатьох народів ни! нішньої Російської федерації: чуваші, башкири, удмурти, буряти, якути. Неочікуваною виявилась низька ін! формаційна ємність німецької мови. Це при тому, що все ХІХ сторіччя і першу по! ловину ХХ Німеччина була світовим ліде! ром у сфері науки і техніки. Сказане вище стосується і французької мови, хоча і в меншій мірі. Низька інформаційна ємність грецької мови зумовлена, на мою думку, тим, що ця мова була дуже рано в історич! ному аспекті зафіксована писемними дже! релами і не мала можливості далеко від них відійти. Можливо, таке пояснення стосу! ється і французької та німецької мов, але не стосується російської. Остання виникла значно пізніше решти європейських мов. Підбиваючи підсумок, можна сказати, що українська мова має високу інформа! ційну ємність і цілком придатна для її ефективного використання у точних нау! ках. За рахунок деякої втрати інформацій! ної ємності вона набуває рис, важливих для використання у гуманітарній сфері. Її задокументована мелодійність робить її ідеальною мовою поезії і пісні. Вона опти! мальна для використання, якщо взяти весь спектр потреб народу і у науці, і у культурі, і у побуті. Перехід на російську мову нага! дує звалювання фізичної системи у потен! ційну яму, з якої без зовнішнього втручан! ня система не здатна вийти самостійно. При перекладі різних текстів, зокрема тих, що стосуються різних наукових сфер, порівняльний аналіз матиме дещо інший вигляд. Але ці зміни будуть не радикальни! ми. Похибку моїх розрахунків, пов’язану з неуніверсальністю взятого за основу тек! сту, а такого просто не існує, я оцінюю від 0.5 до 1 рядка. При комп’ютерному перекладі може частково викривлюватись сенс вихідного тексту, але ручне корегування перекладу неминуче вносить суб`єктивний елемент у сам переклад, який буде пропорційним досконалому володінню тою чи іншою мо! вою. Таке володіння при великій кількості мов перекладу неможливе в однаковій мірі для різних мов. Для підвищення надійності висновків статті потрібне використання максималь! но можливої кількості різноманітних комп’ютерних програм і максимально можливої кількості різноманітних текстів. Фактично слід дотриматись умов справед! ливості закону великих чисел. Це задача для великої кількості дослідницьких груп і не під силу автору. Цю статтю слід розгля! дати як першу спробу такого роду, як фор! мулювання ідеї саме такого алгоритму оці! нювання інформаційної ємності мов. Ав! тор закликає всіх охочих долучитись до та! кої роботи. живодайну прохолоду й кисень (!) для всіх мешканців планети. (Хтозна, може, це є одна з частин великої місії нашої рідної України для всього світу… Погляньте ли! шень, скільки вигорає лісів по всій плане! ті…). І не потребує для того жодних капіта! ловкладень. Лише не заважайте! Когось із нинішніх панікерів лякає ви! гадана “перспектива”, як можна почути від них, “опустелювання” тих земель, що, обіч Каховки, легко отримували воду з то! го болота (яке наразі зникло – і це випадок із тих, про які мудрий наш народ склав приказку: “Лихе – на добре вийшло, з Бо! жою поміччю”). То їм можна нагадати, що наша велика могутня Ріка (а не річка) – наш сивий Дніпро ніде не подівся, може, навіть легше зітхнув – і охоче й щедро від! даватиме свою воду на різноманітні водо! води та водогони. І нехай розростається і квітує Кахов! ська оаза, нехай збирає своє стародавнє птаство (яке вже до неї потягнулося) і все живе, що колись у тих краях мало прихис! ток і звеселяло Землю. Ще дожити б до очищення нашого бла! годатного Півдня від усілякого сміття…
Strona · s. 10strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Ocalić Kachowski ogród

tym samym kłamliwie wołając o suszach i upale! Czy potrzeba wielkiej wody?! Jakby innych sposobów nie było – a lepiej by spojrzeli na doświadczenie Izraela (gdzie dzięki ich systemowi kroplowego nawadniania ani jedna kropla nie przepada na próżno, gdzie zresztą nie bywa powodzi, ani zimnych, ani gorących – ulewa! my). A także na działalność tych krajów, które leżą jeszcze dalej na południe – oto gdzie prawdziwe susze! Ale „im” – tym moskiewskim kom-niedowidzącym – było opłacalne jednocześnie zniszczyć kozacki kraj, zatopić naszą historyczną „Atlantydę”, uczynić ją niedostępną dla badań. Ta zbrodnia pozostała niekarana, podobnie jak wszystkie niezliczone zbrodnie systemu, który, dzięki Bogu, zdechł, tylko smród wciąż nas jeszcze „dręczy”. Prawda, że te jeszcze, na pozór, zachowywały zewnętrzne oznaki przyzwoitości: przestrzegały ludzi o zalaniu. (Zresztą swoją szatańską, nienasyconą daninę śmierci otrzymali nieco później – w 86., przez czarnobylską dywersję). Teraz zaś ich dwunożni potomkowie, którzy wylęgli się stamtąd, wyczyniają takie rzeczy, których najokrutniejsi zbrodniarze-sadyści by nie wymyślili. Zaprzeczyli nawet temu, z czego my, literaci, czasem żartowaliśmy: mianowicie, że historia się powtarza jako farsa. U nas zaś właśnie – nowa upiorna tragedia, spowodowana przez nieludzi-przybyszów, którzy podstępnie wysadzili Kachowską elektrownię wodną… …Minęło od tego czasu niewiele, ból jeszcze się nie zagoił (choć taki ból nigdy nie minie), a nasza rodzinna ziemia – święta i wszechmocna – już objawia prawdziwy cud Boży: odnawia swój naturalny stan, odradza żywe życie w miejscu dawnego zbiornika. Wyrasta tam wspaniały wierzbowy gaj (dziwne, że nie pokazują nam go nawet postępowe kanały telewizyjne). Być może nie na darmo nasi przodkowie tak szczerze opiewali wierzbę, a fitoterapeuci i dziś zalecają wykorzystywać jej lecznicze właściwości. Ta przedziwna roślina po niemal siedmiu dziesięcioleciach uwięzienia pod wodą okazała tak wielką – bajeczną! – siłę, zdolność przebudzenia się do życia i wzrastania, niesienia

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Pokłonili się rodzinnej ziemi

Natalia WESELYCKA, starsza pracownica naukowa Kijowskiego Muzeum Literacko-Pamięciowego Maksyma Rylskiego. 25 lipca w dworze w Hołosijiwie odbyła się prezentacja „Informatora-antologii: Ukraińscy literaci Kramatorska” (1868–2023). Książka obejmuje okres historyczny 155 lat. Ta praca naukowo-badawcza stała się możliwa dzięki temu, że jej kompilator Ołeh Maksymenko zastosował błyskotliwą symbiozę wiedzy, umiejętności i zdolności z różnych dziedzin – krajoznawczej, literackiej, dziennikarskiej. W „Informatorze-antologii”, który może być uzupełniany, znajduje się około 210 autorów, z nich 150 to mieszkańcy Kramatorska, którzy w różnych czasach publikowali i obecnie publikują w języku ukraińskim. Reszta (około 60 osób) to ukraińscy literaci, którzy w ciągu 155 lat, w różnym czasie, przyjeżdżali do Kramatorska i występowali ze swoimi utworami przed mieszkańcami miasta. Utwory literackie Ołeha Maksymenki również zostały zamieszczone w tej książce. Ołeh Maksymenko jest autorem wielu zbiorów prozatorskich i poetyckich: „Śpiewy stepu”, „Kłaniam się rodzinnej ziemi”, „Za horyzontem”, „Motyw jesiennych oparów”, „Przez mgłę do światła”, „Ukraińscy pisarze Kramatorska” (1868–2013), „Z rosy obfitej i czystej wody”, „Trochę historii” (na 155. rocznicę Kramatorska), „Szyndłowskie ognie” (księga 1, księga 2, księga 3, księga 4, księga 5, księga 6) i wreszcie – „Informator-antologia: Ukraińscy literaci Kramatorska” (1868–2023). Poprzednia książka „Informator-antologia” była znacznie mniejsza pod względem objętości. Ukazała się ona w przededniu wojny, w 2013 roku, w mieście Słowiańsk w obwodzie donieckim. Urodził się Ołeh Maksymenko w osadzie Czerkaske rejonu słowiańskiego w obwodzie donieckim. „Gdzie się urodził, tam się przydał!” – mówią w ludzie. „Kramatorsk to Ukraina!” – taki tytuł miał program o Ołehu Maksymence, który odbył się zdalnie w naszym Muzeum 20 stycznia 2024 roku. My razem – Ołeh Maksymenko, Iryna Dżuwaho, Tamara Abramenkowa, Natalia Weselycka – w listopadzie 2013 roku dwukrotnie pokazaliśmy wideoalmanach „Złota Ruś”, poświęcony Rusi Kijowskiej. Dorośli i dzieci usłyszeli w autorskim wykonaniu kompozycję literacko-muzyczną. Istnieje elektroniczna wersja książki „Złota Ruś”, która została wydana przez centrum wydawnicze „Majster-desant” w 2014 roku. Spotkanie otworzyła dyrektorka Kijowskiego Muzeum Literacko-Pamięciowego Maksyma Rylskiego Wiktoria Kołesnyk. Podkreśliła ona, że Donbas to ważny region Ukrainy, który posiada znaczące dziedzictwo kulturowe, nazwiska działaczy kultury, które zostały wpisane w historię Ukrainy złotymi literami na wieki. Dzisiaj ukraińska historia jest pisana dalej przez współczesnych twórców. Pani Wiktoria zaprosiła uczestników, aby siłą słowa rozświetlili sławne ściany dworu Maksyma Rylskiego, ponieważ właśnie tutaj jego siłę zawsze szanowano i ceniono. Na wydarzeniu wystąpili goście z Kramatorska: Natalia Wołoszyna, dyrektorka zakładu komunalnego „Muzeum historii miasta Kramatorskiej rady miejskiej”, zasłużona pracownica kultury Ukrainy, oraz Hałyna Szkoła, przewodnicząca Kramatorskiej miejskiej organizacji Związku Kobiet Ukrainy, kierowniczka klubu miłośników haftu ludowego „Czarownica” wspomnianego muzeum, wolontariuszka, kompilatorka zbiorów poetyckich. Ałła Malijenko, zastępczyni przewodniczącego Kijowskiego oddziału Narodowego Związku Dziennikarzy Ukrainy, zapowiedziała przyszłe wręczenie Ołehowi Maksymence dziennikarskiego „Oscara” – „Niezłomni”. Również na wydarzeniu wręczono dwa podziękowania NZDU: Ihorowi Zocowi, redaktorowi naczelnemu ogólnoukraińskiej gazety „Słowo Proświty”, oraz Natalii Weselyckiej, starszej pracownicy naukowej Kijowskiego Muzeum Literacko-Pamięciowego Maksyma Rylskiego – uczestnikom wyżej wymienionego „Informatora-antologii”. Jesteśmy wdzięczni przewodniczącemu Kijowskiej organizacji NZDU Mychajłowi Sorocze, Ałle Malijenko, Ludmyle Hrabowenko, członkini zarządu Kijowskiej organizacji NZDU, za to, że wielka praca Ołeha Maksymenki i tych, którzy go wspierali, nie przeszła niezauważona. Wydarzenie zyskało status międzynarodowy dzięki temu, że jego uczestnicy przebywali nie tylko na Ukrainie – Kijów, Browary, Kramatorsk i inne miasta Ukrainy, dokąd rozjechali się z powodu smutnych wydarzeń mieszkańcy Kramatorska, ale także w Bułgarii (Hałyna Onacka), Irlandii (Iryna Melnyk, Zinaida Dudarczyk), w USA (Anna Ryszczenko, która obecnie pojechała w tournée po tym kraju dzięki dobrym owocom swojej twórczości). Tamara Abramenkowa, jeszcze jedna uczestniczka „Informatora-antologii”, przesłała wiersz „Czarny ptak”. Zabrzmiało autorskie wykonanie w nagraniu. Do salonu Muzeum Maksyma Rylskiego przybyli przedstawiciele dwukrotnie przeniesionego zakładu szkolnictwa wyższego – Horliwskiego Instytutu Języków Obcych Państwowej Wyższej Uczelni „Donbaski Państwowy Uniwersytet Pedagogiczny”: Hałyna Dokaszenko – kierowniczka, profesorka katedry historii ojczystej i światowej Horliwskiego Instytutu Języków Obcych (m. Horliwka – m. Bachmut); Natalia Ko... Wiktor SKRYPNYK, honorowy krajoznawca Ukrainy. Urodził się Iwan Owczarenko 21 kwietnia 1925 r. we wsi Baranykiwka rejonu biłowodzkiego obwodu ługańskiego. W latach 1940–1941 pracował jako korektor gazety rejonowej, a kiedy kraj okupowali faszyści – poszedł do oddziału partyzanckiego. W lutym 1943 r. po wyzwoleniu Ługańszczyzny został żołnierzem 350. dywizji strzeleckiej. O tym, jak nowo przybyłych przyjęto w szeregi czerwonogwardzistów, Iwan Mykytowycz z goryczą wspominał wiele lat później. W 2003 r. pisał, że zaraz po ich wcieleniu do jednego z pododdziałów nadeszła komenda: „Tych – na linię frontu!” Jeden z nowo przybyłych żołnierzy w języku ukraińskim zauważył, że nie mają saperek. I wtedy dowódca wybuchł brudną wiązanką przekleństw. Przez wyzwiska przebijały się jeszcze bardziej obraźliwe słowa: „A, więc to chachły. Im łopaty podawaj. Sprzedali Hitlerowi Ukrainę, teraz będziecie paznokciami, zębami ryć ziemię i wyzwalać ją od faszystów”. 16 sierpnia 1943 r. 350. dywizja strzelecka weszła do walki pod Hołą Dołyną (Słowiański... Kowalska – poetka, członkini NSPU, metodyczka najwyższej kategorii w Gorlowskim Instytucie Języków Obcych (Gorłówka – Bachmut); Tetiana Borozencewa – kierowniczka, docentka katedry psychologii Gorlowskiego Instytutu Języków Obcych (Kramatorsk – Bachmut). Cieszyliśmy się, że mogliśmy poznać Ołeksandra Hreczkę, miłośnika sztuki z Kramatorska, który dzisiaj jest centrum obwodowym Doniecczyzny. W sieci była obecna Julia Szejman, nauczycielka literatury obcej z Kramatorskiej Szkoły Ogólnokształcącej I-III stopnia nr 5. Do konferencji dołączyła Ałła Ruszczynska, zastępczyni dyrektora, nauczycielka języka ukraińskiego i literatury w Kramatorskiej Szkole Ogólnokształcącej I-III stopnia nr 10. Z placówki wspierającej kształcenie ogólne średnie imienia Wasyla Stusa Rady Miejskiej Kramatorska połączyła się Alina Diadiczenko, nauczycielka języka ukraińskiego i literatury. Wadym Perehuda, historyk i pedagog, powitał gości wydarzenia i podkreślił wielkie znaczenie wydania tej książki dla Ukrainy, a nie tylko dla Doniecczyzny. Myślami ze swoimi przekładami była z nami także Ołena O’Lir, wiodąca pracownica naukowa muzeum, która obecnie przebywa na urlopie. Własne wiersze w muzeum czytali Natalia Kowalska, Natalia Weselycka, Iryna Dżuwaho, online – Hałyna Onacka (Bułgaria), Iryna Melnyk (Irlandia), przy wielką pracę krajoznawczą, angażował do niej uczniów. Wraz z nimi odbył wiele podróży po Ukrainie do miejsc, gdzie w swoim czasie mieszkali znani pisarze. Stworzył mapę literacką Donbasu, był jednym z organizatorów święta „Słowicze pieśni”, poświęconego Wołodymyrowi Sosiurze, zorganizował w szkole muzeum literacko-krajoznawcze. Pomógł stworzyć pokój-muzeum Mychajła Petrenki w Słowiańskim Liceum Pedagogicznym. Dołożył wiele starań, aby w Swiatohirśku zostały otwarte tablice pamiątkowe ku czci W. Sosiury, L. Kolesnykowej, a w Słowiańsku – M. Petrenki oraz innych znanych literatów, którzy bywali w naszych stronach. Zresztą, właśnie im poświęcił książkę „Literackie Nadnieprze. Pisarze w rodzinnych stronach” (Swiatohirśk, 1994). Jest on również autorem książek „Wołodymyr Sosiura w Swiatohirśku”, „Przez dal lat”, „Muza Świętych Gór: Swiatohirśk w literaturze i sztuce”. Szczególne miejsce w jego badaniach literackich zajmowała postać Mychajła Petrenki. Wynikami swoich poszukiwań dzielił się z czytelnikami miejsko-rejonowej oraz obwodowej gazety „Doniecczyzna”. W 1997 roku przygotował i wydał książkę „Jemu żyć w wiekach. Mychajło Petrenko”. Przerobione i uzupełnione wydanie tej pracy zostało zrealizowane w 2004 roku w czasopiśmie „Donbas”. Wkład Iwana Mykytowycza w krajoznawstwo literackie został wysoko oceniony. Za wieloletnią pracę społeczną na rzecz zbierania materiałów o życiu i twórczości poety oraz ich rozpowszechnianie I. M. Owczarenko w 2013 roku został pośmiertnie uhonorowany nagrodą imienia Mychajła Petrenki. Odpowiedni znak i zaświadczenie wręczono córce Natalii Iwaniwnie Owczarenko – dziekanowi wydziału filologicznego Donbaskiego Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego, który w 1957 r. ukończył z wyróżnieniem jej ojciec. Za zasługi dla miasta Iwanowi Mykytowyczowi nadano tytuł „Honorowy obywatel Swiatohirśka”. Siedemnaście lat po jego śmierci my, rodacy, możemy śmiało powiedzieć: pamięć o Iwanie Owczarence jest żywa i będzie żyła w sercach wszystkich, którzy go znali i będą znali, przeczytawszy jego książki, artykuły w gazetach i czasopismach. Wyszywanka Przywieź wyszywankę białą – Szarych dni moich ozdobę! I taką, by w nitkach brzmiało „Ukrainka” i, że z Donbasu, By w ten wzór ciepły Było wplecione słońce wschodnie, Wiatry bujne, deszcze wesołe I zamyślenie ledwo widoczne. Niech kwitnie na tej koszuli Różnobarwność bezkresna stepu! Każdy kwiatek w nim szepcze O miłości do ziemi i nieba… Oto takie moje zachcianki! Niech bławatki kwitną wszędzie! Nie kupuj mi wyszywanki – Ja sama wyszywać będę! Natalia KOWALSKA sutni mieli okazję zobaczyć i usłyszeć nagrania z piosenkami Zinaidy Dudarczyk, Anny Ryszczenko. Natalia Kowalska zapoznała obecnych ze swoimi poezjami. Szczególne zainteresowanie wzbudził wiersz „Wyszywanka”. Przytaczamy właśnie ten tekst w publikacji, ponieważ jest on kluczowy dla zrozumienia ukraińskiej Doniecczyzny. Jasny występ Łarysy Kwitki, muzyczki, wykładowczyni szkoły muzycznej nr 20 miasta Kijowa, z własnymi utworami muzycznymi, z utworem dla dzieci, który zapisała nutami, uświetniły nasze spotkanie. Na spotkaniu od krajoznawców Doniecczyzny była obecna Przewodnicząca Słowiańskiego oddziału NSKU Tetiana Łysak. Jeden z utworów muzycznych został poświęcony przyszłemu Zwycięstwu, wierze w to, że ono niechybnie się spełni. Ten utwór muzyczny wsparł wiersz Natalii Weselyckiej w przekładzie Tetiany Majdanowycz, członkini NSPU, pisarki, tłumaczki, wieloletniej redaktorki wydawnictwa „Krynycia”, obecnie wydawczyni. Brzmiały także wiersze Natalii Weselyckiej w języku ukraińskim oraz w autorskich przekładach Ołeny O’Lir i Anżeliki Andrijewskiej. Autorzy „Informatora-antologii” zostali zaproszeni przez muzeum do prowadzenia autorskich wieczorów twórczych oraz do udziału w tradycyjnym corocznym festiwalu „Hołosijiwska jesień”. „Donbas – to Ukraina! Kramatorsk – to Ukraina! Bachmut, Gorłówka – to Ukraina!” – podkreślili uczestnicy prezentacji informatora.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Odkrył Mychajła Petrenkę

Iwan Owczarenko (rok), a już następnego dnia jej nie stało. Iwan Owczarenko, zgodnie z regulaminem wojskowym, wstąpił w szeregi 333. dywizji, która zajmowała pozycje rozbitej przez wroga 350. dywizji. 18 sierpnia został ciężko ranny. Po leczeniu w szpitalu powrócił na front. Brał udział w wyzwoleniu Prawobrzeżnej Ukrainy i Mołdawii. Posiadał odznaczenia bojowe. Odważnego żołnierza skierowano do szkoły artyleryjskiej. Młody oficer służył na Podkarpaciu, a w 1947 r. zwolniony do rezerwy, powrócił do rodzinnej wsi. Przez kilka lat Iwan Mykytowycz pracował jako nauczyciel. Poczuł, że sam też musi się uczyć. Wstąpił więc do Słowiańskiego Instytutu Pedagogicznego. W 1956 r. student wydziału filologicznego odnalazł w starym czasopiśmie informację o poecie-romantyku Mychajle Petrence, urodzonym w Słowiańsku. Jego doniesienie opublikowała lokalna gazeta. W ten sposób I. M. Owczarenko rozpoczął badania nad życiem i twórczością poety, przywracając jego imię rodzinnemu miastu i narodowi. W 1962 r. Iwan Owczarenko z rodziną osiedlił się w Swiatohirśku, bliżej miejsc, gdzie walczył z faszystami. Pracował jako nauczyciel języka ukraińskiego i literatury, a przez ostatnie 20 lat jako dyrektor szkoły, która dzięki niemu stała się jedyną w naszych stronach szkołą stowarzyszoną przy UNESCO. Prowadził

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Ukraińska wieś Denhy i jej wybitne osobistości

Anatolij ZBOROWSKI Na jednej z dróg obwodu czerkaskiego można zobaczyć drogowskaz „Denhy”. To nazwa wsi w hromadzie terytorialnej złotonoskiej. O jej historii oraz wybitnych mieszkańcach opowiadają dyrektor biblioteki naukowej im. M. Maksymowicza na Czerkaskim Uniwersytecie Narodowym im. B. Chmielnickiego, kandydat nauk historycznych Hryhorij Hołysz, inżynier i krajoznawca Anatolij Woropaj oraz kandydatka nauk historycznych Łarysa Łysycia w swojej książce „Wieś Denhy w historii Ukrainy”. Opowieść opiera się na materiałach archiwalnych, opublikowanych dokumentach, starodrukach, periodykach, artefaktach rzeczowych, wspomnieniach i źródłach ustnych. Obok naświetlenia najważniejszych wydarzeń z przeszłości i teraźniejszości wsi, wiele uwagi poświęcono ludziom jako głównym podmiotom procesu historycznego – wybitnym postaciom i prostym wiejskim pracownikom. Warto wiedzieć, że na mapach geograficznych nie ma więcej miejscowości o nazwie Denhy. Według dawnego podania, zapisanego przez znanego krajoznawcę M. F. Ponomarenkę, nazwa wsi pochodzi od przezwiska (później zapisanego jako nazwisko) jednego z pierwszych osadników na terenie dzisiejszej wsi, kozaka Denhy (z akcentem na ostatniej sylabie). Do naszych czasów dotarły opowieści najstarszych mieszkańców, że u założyciela wsi moneta (denga, dieńga) wisiała na uchu jako kolczyk lub na szyi w charakterze ozdoby napierśnej. „Denga” to drobna srebrna (później miedziana) moneta. Nazwa pochodzi od „tenga (tenge)” – monety Złotej Ordy. Moskiewskie diengi były naśladownictwem złotordyńskich tenge. Od tatarskiej nazwy monety „tenga” pochodzi rosyjskie słowo „diengi”. Nazwisko Denga i pochodne od niego spotyka się w rejestrach kozackich XVI–XVII w. (Denga, Denesko, Deneski). Istnieje jeszcze legenda o tym, że Tatarzy po zebraniu kolejnego haraczu wracali do Ordy i w pobliżu już istniejącego osiedla rzekomo zgubili torbę z pieniędzmi. Znaleźli ją miejscowi pastuszkowie, stąd powstała nazwa „Denhy”. Ale to tylko legenda. Denhowianie brali udział w powstaniach kozacko-chłopskich. Denhy były kozackim miasteczkiem sotennym. W składzie sotni obok Ukraińców byli przybysze z Mołdawii, Polski, Białorusi, a nawet z Krymu. Ołena ŁOHINOWA, młodsza pracownica naukowa Czerniowieckiego Obwodowego Muzeum Pamięci W. Iwasiuka Z okazji 190. rocznicy urodzin bukowińskiego słowika, pisarza, folklorysty, wybitnego oświeceniowca, pedagoga-innowatora, wydawcy, założyciela pierwszej ukraińskiej gazety w kraju Jurija Fedkowycza (1834–1888) w ostatnich dniach w Czerniowieckim Obwodowym Muzeum Pamięci Wołodymyra Iwasiuka odbył się wykład publiczny „Czyż trzykrotnie objawiła Mu się miłość?..”. Oczywiście, wszystkim, którym nie jest obojętne życie i twórczość znanego pisarza, ciekawie jest dowiedzieć się o kobietach w jego losie. Dla inteligencji miasta, gości, wielbicieli poetyckiego słowa wykład przeprowadziła natchniona naukowczyni, kierowniczka Czerniowieckiego Muzeum Literacko-Pamięciowego Jurija Fedkowycza Lesia Kołodij. Emocjonalnie i szczerze Lesia Witalijiwna opowiadała: „U Jurija Fedkowycza, człowieka wielostronnego i nieprostego, Sotnia denhowska należała do pułku kropywniańskiego i, w szczególności, brała udział w wyprawie mołdawskiej 1652 roku, podczas której zginął syn Bohdana Chmielnickiego Tymisz. Wtedy też głowy położyło 47 denhowskich kozaków. Denhowianie, jak i reszta kozaków pułku kropywniańskiego, negatywnie ocenili Radę Perejasławską i artykuły marcowe. Kiedy do Kropywny w celu zaprzysiężenia kozaków pułku na wierność carowi przybyli przedstawiciele Moskwy na czele z D. Turgieniewem, to ich tam pobito i z hańbą wygnano. W Denhach urodził się poeta i tłumacz Iwan Tymkiwski. Jego brat Wasyl Tymkiwski dwa lata był gubernatorem Besarabii, badał historię i obyczaje ludów Kaukazu i Besarabii. Jeszcze jeden przedstawiciel tej rodziny – Ilja Tymkiwski – należy do grona fundatorów Uniwersytetu Charkowskiego, był mentorem Mychajła Maksymowicza, napisał wspomnienia o rodzinnej wsi. Jakiw Demczenko w latach 1857–1859 zapisał w Denhach 36 pieśni, wśród nich – dumy o kozackich przywódcach Neczaju, Charku, Morozenku, Paliju, a także przysłowia, przypowieści, zagadki. Twórca hymnu narodowego Ukrainy Pawło Czubynski w piątym tomie „Prac ekspedycji etnograficzno-statystycznej…” umieścił wśród innych także 9 pieśni zapisanych przez J. Demczenkę. Kiedy w lutym 1917 roku w Rosji obalono cara, wzmogło się ukraińskie odrodzenie narodowe. Gazeta „Nowa rada” poinformowała o manifestacji pod hasłem „Niech żyje wolna Ukraina!” oraz trzygodzinnym wiecu w Denhach na poparcie ukraińskiej idei. Wiosną 1917 roku denhowianie stworzyli komórkę „Proświty”, której członkami zostało 106 wieśniaków. Sekretarzem wybrano Musija Basaja, a skarbnikiem – Jurija Szełuchina. W Denhach znajdowała się jedna z komórek Wolnego Kozactwa jako zbrojnego bastionu sił narodowych. Jednak w Denhach byli też bolszewicy. Z wieśniaków Denhów i chutoru Chwyliw na bazie Wolnego Kozactwa zorganizowano oddział powstańczy na czele z Demydem Chwylem. Oddział prowadził walkę przeciwko bolszewikom aż do 1923 roku, dopóki czerwonoarmiści go nie rozbili. Samego zaś przywódcę rozstrzelano. Jednym z dowódców Pierwszej Wyprawy Zimowej Armii Ukraińskiej Republiki Ludowej był denhowianin, generał-chorąży Andrij Wowk. Za umiejętne dowodzenie dywizją został odznaczony „Żelaznym Krzyżem za wyprawę zimową i walki”. Za opór wobec kolektywizacji Denhy zostały wpisane na „czarną listę”. To znaczy, że wieśniakom odebrano produkty żywnościowe, a wieś zablokowano oddziałami specjalnymi. Podczas Hołodomoru 1932–1933 lat z głodu zmarło 100 denhowian (4% ogólnej liczby miejscowej ludności). Dla porównania: we wsiach Bohdany, Pleszkani i Pidstawky z głodu zmarł co trzeci mieszkaniec. W Denhach większość ludności przetrwała głód dzięki bystrości, solidarności i wzajemnej pomocy. Ludzie robili potajemne schowki zboża, które przydały się w srogą zimę 1933 roku, łowili ryby w rzekach Kropywna i Samozwanka, stawach i bagnach. A kiedy pękał lód i nadchodziła wiosna, pałka wodna i młoda trzcina stały się pierwszym pożywieniem dla denhowian. Ledwie lipa pokrywała się kwiatem – na stole pojawiały się wypieczone z niego placki. Z pyłu od mąki na otręby, z dodatkiem łobody i pokrzywy piekli (oczywiście bez tłuszczu i oleju) placki „repanky”. Dziesiątki mieszkańców wsi padły ofiarami stalinowskich represji. W 1938 roku regionalne organy NKWD zaraportowały o wykryciu w Deńhach „szpiegowskiej bandy, kontrolowanej przez niemiecki wywiad”. Figurantami sprawy stali się niemieccy przesiedleńcy. Zostali rozstrzelani. Zginął w stalinowskich łagrach były przewodniczący kołchozu Jełysej Tarara, który, zdaniem władz, „niewłaściwie” pracował przy konfiskacie zboża od chłopów. Karpa Kykotia aresztowano za to, że przypadkowo przewrócił barszcz na portret Stalina. Wyrok – 5 lat łagrów (później został rozstrzelany w więzieniu). Podczas niemieckiej okupacji do policji szli ci mieszkańcy Deńhów, którzy ucierpieli od władzy radzieckiej. W pierwszych dniach inwazji rosyjskich wojsk w Deńhach sformowano oddział lokalnej samoobrony. Wstąpiło do niego ponad 50 mieszkańców Deńhów. Wielu mieszkańców wzięło udział w ruchu wolontariackim. Do Deńhów przybyło około 100 osób przesiedlonych z południowo-wschodnich rejonów Ukrainy. W pierwszych dniach wojny z inicjatywy proboszcza cerkwi św. Michała Archanioła, protojereja Romana Łyczaka, parafia w Deńhach w pełnym składzie przeszła na łono Prawosławnej Cerkwi Ukrainy. Wśród urodzonych we wsi Deńhy jest ukraiński działacz państwowy Serhij Szełuchin. W 1905 roku został jednym ze współzałożycieli odeskiej „Proświty”, gdzie często czytał wykłady i referaty – przeważnie z tematyki ukraińskiej. Tak, w 1905 roku Serhij Pawłowycz wystąpił przed dwutysięczną publicznością z wykładem o przyłączeniu Ukrainy do Moskwy. Był to pierwszy w historii Rosji wykład wygłoszony przez prawnika w języku ukraińskim. Tylko w ciągu 1906 roku występował na posiedzeniach „Proświty” 18 razy, a każdy z jego referatów był gruntownym studium z zakresu historii i literatury ukraińskiej. Po zamknięciu „Proświty” w Odessie w 1909 roku S. Szełuchin stał się jednym z aktywnych członków „Klubu Ukraińskiego” oraz towarzystwa „Ukraińska Chata”. Wierną pomocnicą i współpracowniczką Serhija Pawłowycza w pracy społecznej stała się jego żona Lubow Szełuchina. Była jedną z inicjatorek organizowania świąt Bożego Narodzenia dla dzieci w Odessie, które ostatecznie przekształciły się w dobrą tradycję. Tak, w 1907 roku na choinkę bożonarodzeniową w lokalu „Proświty” zebrało się około trzystu dzieci, które śpiewały i deklamowały w języku ukraińskim w strojach narodowych. Lubow Szełuchina była również redaktorką jednej z pierwszych w Odessie ukraińskich gazet w 1906 roku – „Wisti”. Serhij Szełuchin był członkiem Centralnej Rady z guberni chersońskiej. Stanął na czele frakcji samostijników i bronił pełnej niepodległości Ukrainy. Znany jest również ze swoich utalentowanych wierszy, które ukazywały się pod pseudonimami Pawłenko, Kondratenko, Prośwityanin. Syn Serhija Szełuchina, Jurij, był pszczelarzem w Deńhach, utrzymując ponad 1000 uli. Bezinteresownie pomagał współmieszkańcom, rozdając im miód ze swojej pasieki. Wkrótce musiał opuścić swoją wieś i pospiesznie wyjechać na Krym. Tam ślad po Juriju Szełuchinie zaginął. W Deńhach ustanowiono znak pamięci ukraińskiego budowniczego państwa i intelektualisty Serhija Szełuchina. Rodzony brat Serhija Szełuchina, Andrij, był pedagogiem, muzealnikiem i archiwistą. Jego wnuk Mykoła Szełuchin jest doktorem nauk prawnych, profesorem Mariupolskiego Uniwersytetu Państwowego. Urodzony w Deńhach Andrij Szewczenko był pomocnikiem Chruszczowa. Wykorzystując wysokie stanowisko, pomagał lokalnemu kołchozowi w nabywaniu maszyn rolniczych, samochodów, elitarnego materiału siewnego itp. Jeszcze jeden mieszkaniec Deńhów, Mykoła Hajowyj, był radzieckim dyplomatą. Ukraiński malarz, pochodzący z Deńhów Iwan Czerinko, stał się fundatorem turkmeńskiej sztuki plastycznej nowej ery. Pochodzący z Deńhów aktor teatralny i filmowy Andrij Honczar został ludowym artystą Ukrainy i laureatem nagrody im. Szewczenki. Grał na scenie Krymskiego Rosyjskiego Teatru Dramatycznego im. M. Gorkiego, w Pietropawłowsku Kamczackim, Czernihowie, Czerkasach, ale najbardziej w Odessie. Książka Hryhorija Hołysza, Anatolija Woropaja i Łarysy Łysyci „Wieś Deńhy w historii Ukrainy” jest adresowana zarówno do mieszkańców Deńhów, jak i do wszystkich, którzy interesują się historią Ukrainy.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Bukowina nie zapomniała o swoim Słowiku

Trzy jego największe „zakochania” były różne. Młody Fedkowycz, jak zauważali współcześni, był „bardzo nieśmiały wobec kobiet”. I to najbardziej dotyczyło jego relacji z pierwszą miłością – panną Emilią Maroszani. Półtora roku cieszyli się zakochani czystym wzajemnym uczuciem. Myśleli o małżeństwie, ale… wypadła rozłąka. Niełatwo było otrzymać pozwolenie na ślub oficerowi austriackiego cesarskiego wojska. Pożegnać się twarzą w twarz nie zdołali: honorowy hucuł bał się zbytnio rozczulić przed ukochaną, skromna panienka przestrzegała grzecznego zachowania (bo co powiedzą ludzie)… O swojej miłości będzie opowiadać już przez dal rozłąki poezjami „Do niej”, „Ad Emilia” („Do Emilii”)… Nazywając ukochaną górską pięknością, różaną księżniczką, obiecuje wymodlić dla niej szczęśliwy los… Drugą ukochaną stała się młoda Cyganka Cora. O jej obecności w losie Jurija Fedkowycza świadczą jedynie jego utwory. W szczególności poemat liryczno-epicki „Cyganka”, utwór „Dowbusz”, gdzie główna bohaterka nazywa się Corą. Warto wiedzieć: bohaterów swoich utworów pisarz lubił nazywać imionami ludzi znajomych, realnych. A jeszcze jest poezja „Wolność nie branka: panna i Cyganka”. Porównując dziewczęta, autor zauważa, że panna przejmuje się przede wszystkim majątkiem przyszłego narzeczonego i… zazdrości Cygance: ona może kochać wolno, kogo chce… Ale i z tą ukochaną nie wyszło Fedkowyczowi. Trzecie zakochanie Fedkowycza – Julia Dyjakonowycz, córka księdza, jego powinowata. Była ona miła Jurijowi, a jeszcze i pożądaną synową dla jego matki Anny. Jednak, póki Fedkowycz budował karierę wojskową, dziewczyna zdążyła zakochać się w innym… Więc i w tym zakochaniu nie doszło do ślubu. Nie szczęściło się naszemu Jurijowi Fedkowyczowi z małżeństwem…” Brzmiało słowo Fedkowycza. Jego poezje – przekład modlitwy „Ojcze nasz” oraz „Ten świat jednakowy był i będzie” – wzruszająco przeczytali aktorzy Czerniowieckiego Obwodowego Akademickiego Teatru Muzyczno-Dramatycznego imienia Olhy Kobylańskiej Marharyta Bordijan i Dmytro Murancew. Swój drżący głos i miłość do jubilata emocjonalnie wyraził Iwan Derda, ludowy artysta Ukrainy, p.o. przewodniczącego Czerniowieckiego Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” imienia Tarasa Szewczenki. Pieśniowym podarunkiem zabrzmiały dwie autorskie pieśni do słów Jurija Fedkowycza: „Kwiaty” oraz „Bukowino!”. Więc nieśmy w światy mądrość Fedkowycza, słowo, wyważenie i cichą modlitwę. Tam, gdzie się urodziłem, tam mój rodzinny kraj; Sławy, szczęścia, losu, Boże, mu daj! Sławy, szczęścia, losu, wesołą godzinę, Pokój na wieki wieków, pokój na Bukowinę!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

reagować na antyukraińskie przejawy. Tego nie można nie zauważyć, widać to nawet nieuzbrojonym okiem. I tutaj pytanie polega na tym, że musimy dogłębnie przeanalizować nasze poglądy, ponieważ naukowa elita powinna wnosić właściwe akcenty do społeczeństwa, do Ukraińców, budzić ich i wyjaśniać, co się dzieje. Zamiast tego u nas przez długi czas odbywała się dyskusja nad myślami pro-moskiewskiego profesora Kulczyckiego lub jego ucznia Hennadija Efimenki i in., czy jeszcze jakiegoś opłaconego antyukraińca. Ale jeśli spojrzymy na wojnę szerzej – jako na poziom światopoglądowy, który jest o wiele głębszy, to na tym poziomie działalność Kulczyckiego, wyłożona w trzech listach, które odczytywał Wołodymyr Serhijczuk, – to dogłębna antyukraińska działalność. A teraz zadajcie sobie jeszcze jedno pytanie: moskiewski okupant, żołnierz armii okupacyjnej, jest dla nas oczywisty i podlega zniszczeniu. Kto przyniósł więcej szkody dla narodu ukraińskiego – pro-moskiewscy uczeni czy jakiś zwykły alkoholik-bezdomny w okopach ŁNR/DNR. To daleko nie retoryczne pytanie, ponieważ my swoją tolerancją doprowadziliśmy kraj do stanu absurdu. Mamy zbiorowy rezultat całej naszej działalności i musimy wyciągać z tego wnioski. Na zakończenie chciałbym powiedzieć, że właśnie teraz w kwestii Hołodomoru jako w kwestii fenomenalnie znaczącej dla narodu ukraińskiego musimy bardzo twardo stanąć w obronie wszystkich badaczy Hołodomoru-ludobójstwa Ukraińców. Jakkolwiek nietolerancyjnie by to dla kogoś brzmiało, ale tolerancja Ukraińców wobec wrogów silnie zmniejsza liczbę żywych ukraińskich Bohaterów i te lekcje powinniśmy byli już przyswoić. Sława Ukrainie! Bohaterom sława! księża Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Pierwszy zastępca przewodniczącego Rady Obwodowej w Połtawie Ołeksandr Łemeszko podkreślił ważność inicjatywy społecznej w organizacji działań pamięci narodowej, zwłaszcza teraz, kiedy społeczeństwo ukraińskie przechodzi ciężkie próby wytrzymałości społecznej. Ludowy artysta Ukrainy, czołowy aktor Połtawskiego Obwodowego Teatru Muzyczno-Dramatycznego imienia Gogola Wasyl Hołub, przeczytał obecnym fragmenty poematów Tarasa Szewczenki i Iwana Franki oraz wezwał do jedności dla zwycięstwa nad raszyzmem. Przedstawiciel Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej w obwodzie połtawskim Ołeh Pustowhar podkreślił aktualność upamiętnienia bojowników o niepodległość w XX wieku, działaczy UAKP, żołnierzy Armii Ukraińskiej Republiki Ludowej, ofiar represji reżimu komunistycznego dla przypomnienia, do czego zdolna jest Rosja jako następca prawny ZSRR i jako państwo-okupant w swoim pragnieniu kontynuowania ludobójczej wojny na wyniszczenie narodu ukraińskiego, aby po raz kolejny zagarnąć Ukrainę. “Organy władzy wykonawczej muszą zadbać o jak najszybsze uzyskanie dla tego znaku statusu zabytku kultury o znaczeniu lokalnym”, – uważa Ołeh Pustowhar. Pisarz-krajoznawca Ołeksa Puhacz opowiedział o osobliwościach pracy z aktami archiwalnymi represjonowanych mieszkańców Dykańki. A zastępczyni przewodniczącego Rady Osiedlowej w Dykańce Inesa Rekling podziękowała krajoznawcom za taką aktywną i odpowiedzialną postawę. “Obecnie trwa ludobójcza wojna Rosjan przeciwko Ukrainie, której celem jest odnowienie ZSRR, zniszczenie Ukrainy jako państwa, a Ukraińców jako narodu. Naszym celem jest, aby nigdy nie powtórzyły się te koszmary represji, które urządził ZSRR. Więc przybliżajmy zwycięstwo kto jak może, módlmy się za naszych wojowników Sił Zbrojnych Ukrainy, obrońców Ukrainy, módlmy się za dusze niewinnie zabitych rodaków-mieszkańców Dykańki, oraz wieczną pamięć tym, dla których otwarto ten znak pamięci”, – powiedział w mowie końcowej Hryhorij Tytarenko. Biuro UIPN w Połtawie Zdjęcie Ołeksandra ROZUMA

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Zasady ukraińskiego zwycięstwa

Nazar MUCHACZOW, redaktor naczelny ukraińsko-amerykańskiej gazety „Surma” Jestem wdzięczny naukowcom, badaczom, działaczom społecznym, przedstawicielom środków masowego przekazu, którzy poruszają temat Hołodomoru-ludobójstwa, przy czym robią to właściwie, z punktu widzenia ukrainocentrycznych akcentów, ale chcę zwrócić uwagę naszej dyskusji na nieco ważniejsze tematy. Trzeba zawsze akcentować uwagę, kiedy omawiamy zbrodnie czy jakiekolwiek działania naszych wrogów, skierowane na niszczenie ukraińskiego państwa i narodu, na tworzenie przesłanek do zniszczenia. Musimy pamiętać i jasno uświadamiać sobie, że wrogowie zawsze pozostaną wrogami, a nie rozpoczynać swoisty „płacz Jarosławny”. Pytanie w tym, jak będziemy im przeciwdziałać. Kiedy mówimy o Hołodomorze, to akcent trzeba przenieść z tego, że to nie po prostu tragedia, a przede wszystkim zbrodnia, zbrodnia zbiorowa, cyniczna, dobrze przemyślana i zorganizowana. Dlatego, kiedy mówimy o zbrodni z punktu widzenia kategorii prawnej, to jedną z najważniejszych składowych zbrodni jest pojęcie motywu i zamiaru. I właściwie przez głębokie zrozumienie motywu i szczegółowo rozpisanego zamiaru wyjdziemy na wszystkich współuczestników tej zbrodni. Ograniczanie się do nazwisk Stalina i innych wyrodków najwyższego rzędu nie wystarcza, bo współuczestników było o wiele więcej. Także pojawia się pytanie: kto był głębinowymi organizatorami tej zbrodni? To niezwykle ważne, by wiedzieć. Oprócz tego, Hołodomor – największa tragedia i najstraszniejsza zbrodnia, znana naszej cywilizacji. Innej takiej zbrodni pod względem jej skali nie było na świecie, żeby jednocześnie zniszczyli ponad 10 milionów Ukraińców w straszny barbarzyński sposób. Właśnie to powinno było stać się pewną przesłanką dla ukraińskiej lustracji. Postawię daleko nie retoryczne pytanie: czy mają moralne prawo potomkowie organizatorów i wykonawców Hołodomoru kierować Ukrainą? Czy przeprowadzano lustrację według takiego kryterium i czy podnoszono takie pytania w ogóle? Odpowiedź na te pytania należy znaleźć właśnie teraz, podczas pełnoskalowej wojny z zewnętrznym egzystencjalnym wrogiem, jak słusznie zostało zaznaczone. Ale znowuż, oprócz zewnętrznego egzystencjalnego wroga, mamy wewnętrznego wroga, który z tym zewnętrznym jest bardzo spokrewniony, i tego podobieństwa nie widzieć teraz – to po prostu nie szanować tych, którzy oddali i oddają życie za niepodległość Ukrainy. Właściwy akcent na samym początku spotkania zaznaczył Pawło Mowczan w sprawie sprzedaży ziemi: „Hołodomor powstał nie dlatego, że ziemia nie urodziła produkcji, a dlatego, że została wywieziona. Jaka różnica, czy ona będzie wywieziona przez bolszewików, czy będzie wywożona przez tak zwanego „efektywnego prywatnego właściciela”, którego będą ochraniać psy „Abakowa”? A jeśli ktoś myśli, że w XXI wieku takie coś jest niemożliwe, to to nieprawda, przecież jest przykład Madagaskaru, który karmił prawie jedną trzecią Afryki. A teraz na Madagaskarze jest najwyższy indeks głodu na świecie według oficjalnych danych. Stało się to po wyprzedaży ich ziemi i przejściu jej do wysoce efektywnych zagranicznych właścicieli”. Dlatego znaleźliśmy się przed kolosalnym zagrożeniem, odbywa się wywłaszczanie Ukraińców, utrata ziemi, i nie tylko utrata ziemi, ale i utrata przez Ukrainę średnioterminowej i długoterminowej perspektywy dla rozwoju narodu ukraińskiego. A to stanowi zagrożenie nie mniejsze niż moskiewskie czołgi, dlatego że czołgi zostały zatrzymane przez naszych heroicznych wojowników. A ta pełzająca ukryta groźba w niedalekiej przyszłości może zniszczyć państwo ukraińskie. Dlatego warto przeprowadzać paralele i naukowo analizować wydarzenia oraz fakty, rozumieć przyczyny i zjawiska. Zasada jest jedna – wszystko ma swoje przyczyny, bez przyczyn zjawiska nie istnieją. Jeśli weźmiemy Ukrainę w stanie na 1991 rok i Ukrainę teraz, to nas w jakiś sposób doprowadzono ze stanu wysokorozwiniętego państwa z trzecim potencjałem jądrowym do stanu, kiedy nie możemy się obronić. A obecnie, podczas wojny, wyrywają resztki bogactwa narodowego, niszcząc perspektywę Ukrainy jako niepodległego państwa. W danym przypadku chcę przejść do jeszcze jednego akcentu. Nie można wszystkiego „przerzucać” na Moskwę, to, co działo się tutaj i kontynuuje się dziać – to nie tylko Moskwa. W rzeczywistości w ten sposób ukrywamy część naszych wrogów i w pewnej mierze nie szanujemy pamięci tych, którzy oddali swoje życie dla Ukrainy. Jeśli mówić o badaniach Hołodomoru, to jestem głęboko wdzięczny Ołesi Stasiuk, Wołodymyrowi Serhijczukowi, innym badaczom. Nie ze wszystkimi jestem zaznajomiony osobiście, ale wspieram za to, że profesjonalnie poruszyliście tę tematykę i właściwie rozstawiliście akcenty. Ale teraz chcę zwrócić uwagę na co innego. Musimy zrozumieć, że ataki na naukowców przeprowadza nie tylko Kreml, ale i kolektywnie oraz synchronicznie próbuje wpływać moskiewska „piąta kolumna” oraz ci, którzy są kontrolowani przez globalistów, tak zwane „sorosięta”, którzy siedzą na tłustych grantach. Społeczność naukowa, ukraińska opinia publiczna powinny być uważne i

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Znak pamięci

W Parku Konstytucji w Dykance obok dębu hetmana Iwana Mazepy patriotyczna społeczność odsłoniła znak pamięci ofiar represji politycznych lat 1937–1938. Uwieczniono na nim pamięć mieszkańców ziemi dykańskiej – niewinnie zgładzonych ofiar rosyjsko-komunistycznego terroru 1938 roku. Krajoznawczego Muzeum imienia Wasyla Kryczewskiego. Hryhorij Tytarenko opowiedział o rozstrzelanych jednego dnia, 9 maja 1938 roku, 19 mieszkańcach Dykanki – bojownikach o Ukrainę, których imiona wyryto na steli. Podziękował za pomoc i wsparcie radnej Rady Osiedlowej w Dykance Chrystynie Pokutnij, dykańskim przedsiębiorcom Serhijowi Babijowi i Jurijowi Dejnece, członkom rodziny Majarów. Wiktor Majar – wnuk rozstrzelanego przez komunistycznych bezbożników mieszkańca Dykanki Hryhorija Majara miał zaszczyt zdjąć zasłonę z znaku pamięci. Nawiasem mówiąc, pan Wiktor przybył na to wydarzenie do Dykanki wraz ze swoją rodziną z dalekiego Kropywnyckiego. W 2018 roku Wiktor Majar posadził obok miejsca, gdzie obecnie wzniesiono pomnik, dąb imienia Iwana Mazepy, tak jak 100 lat temu sadził go jego pradziadek Hryhorij Majar. W ten sposób przywrócono pamięć o hetmanie Iwanie Mazepie, którą kremlowska rosyjsko-bolszewicka władza pragnęła wykorzenić, gdyż zniszczyła ona dąbek Iwana Mazepy, posadzony przez działaczy ukraińskiego odrodzenia ziemi dykańskiej. Zatem pan Wiktor Majar w 2018 roku zrobił to, co robił jego pradziadek Hryhorij Majar. Dąb Iwana Mazepy w Dykance rośnie, a od teraz obok pojawiło się także nowe miejsce pamięci. Stelę pamięci represjonowanych patriotów poświęcił metropolita połtawski i krzemieńczucki Prawosławnego Kościoła Ukrainy władyka Fedir. Zwrócił on uwagę obecnych na to, że wydarzenie odbyło się w dniu Wszystkich Świętych Ziemi Ukraińskiej, a wśród wymienionych na znaku imion są

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

w tej skromnej, lecz przyjaznej przestrzeni zbioru, który ma wyraźny, właśnie taki, określony przez wydawców, rozmiar. A w sumie 238 stron to już niemało. Wyraźnie zaświadczają one o szerokości zainteresowań autora, jego ustalonych zasadach estetycznych, czarze oryginalnych odkryć obrazowych i, w końcu, życiowej i twórczej niespieszności, oddaniu liryce i malarstwu. Tak, żałujesz czy smucisz się, że nie ma właśnie tej miniatury, która zapamiętała się podczas uważnego studiowania już wspomnianego obszerniejszego wydania z 2013 roku, ale ten delikatny smutek rozwiewa się, gdy z radością i estetyczną przyjemnością spotykasz oczekiwane (już podręcznikowe) poezje „W odległości łzy jesienny sad stoi” czy „Srebrna igła i nić złota”, natrafiasz na późniejsze wiersze „Najdłuższa noc…” lub „Samotność – właśnie ta tęsknota”, zanurzasz się w patriarchalny spokój miniatury „Kwiaty – słowa. // Pszczoła – melodia. // Miód – pieśń” czy kiedy jakby po raz pierwszy odczytujesz (w rzeczywistości odczytujesz ponownie) wiersz „No gdzież ty, aksamitko białociała?”, w którym nie ma odpowiedzi na to młodzieńczo wiosenne pytanie. Zaprawdę, gdzież ty, niezapomniana piękności? Nie ma, bo „jakby i nie była” ona… A oto koronny wiersz o tajemniczej aksamitce – w skarbcu dzisiejszej poezji. Dzisiaj Anatolij Kyczynski to wybitny mistrz w królestwie współczesnej liryki, autorytatywny utwierdzacz jasnego, przejrzystego wierszowania, erudycyjny bibliofil i miłośnik mądrości, który potrafi prawdziwie poetycko, zaiste nowocześnie, ciekawie opowiadać o życiu – bycie! – ludzi, ptaków i zwierząt, drzew i roślin, wyjawiać ich tajemne wzajemne powiązania i wzajemne wpływy, słyszeć wewnętrzne głosy nadziei, marzeń, smutku i płaczu. Ciążąc ku prastarym duchowym podstawom i klasycznym początkom tworzenia wybrednych obrazów, doświadczony liryk celowo, jeszcze z daleka, omija wyboiste pobocza modnego pisania wierszem wolnym. W wyważonym systemie wierszowania Anatolija Kyczynskiego nieustannie przekonująco dowodzą swojego prawa do istnienia zarówno wyraźny rytm (jamb czy amfibrach), jak i tradycyjne lub nieoczekiwane złożone rymy: długo jeszcze – ognisko, słowa im – wzajemnie, niepojęcie – dlatego jeszcze… Dlatego jeszcze chce się podkreślić: wybrane utwory „Żywa i skoszona płynie we mnie trawa” – to, za wyznaniem ich autora, „I czas trójlicy. I czwarty wymiar. // I ruch po kole. I spiralny ruch… // I słowo jako początek i koniec…” oraz twórcze i artystyczne rozwiązania, które wzbogacają światową kulturę. Wystawa potrwa do Dnia Niepodległości. Heorhij ŁUKIANCZUK

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

„I słowo jako początek i koniec…”

Mykoła SŁAWYŃSKYJ Nazwa dawnego wiersza „Żywa i skoszona płynie we mnie trawa” stała się znakomitą, stałą wizytówką Anatolija Kyczynskiego. Tego obrazu nie można postrzegać bezpośrednio, tym bardziej przez pryzmat codziennej rozsądności, która od razu przypomina o konkretach procesów fizjologicznych. Tutaj działają tysiącletnie prawa umowności, symboliczności, tego niewytłumaczalnego, niejednoznacznego, niewyczerpanego w liryce, która właśnie tym różni się od logiki i prozy codzienności. Zatem w głębiach wyrazistego poetyckiego obrazu – jedność bytu, nieskończoność, niezniszczalność, nieśmiertelność duchowego istnienia. A jednak… A jednak wyczuwa się też pewną zniewalającą ryzykowność, a nawet pretensjonalność symbolu, którego prawdopodobne źródła tkwią w często cytowanym, czysto poetyckim przekonaniu Mykoły Winhranowskiego o tym, że z gardła róży wyrastają… Oddźwięk nie jest przypadkowy: Anatolij Kyczynśkyj jako liryk kształtował się nie bez wpływu oryginalnego twórcy nieprzewidywalnych metafor z jego bezsprzecznymi osiągnięciami i pewnymi nadużyciami w konsekwentnym pielęgnowaniu swojego rozluźnionego systemu obrazowania. Właśnie jemu, rozwichrzonemu stepowcowi z Mikołajowszczyzny, już znany chersończyk dziesięć lat po debiucie poświęcił wiersz „Po żółtym piasku” (1986), gdzie jest absolutna wolność poetyckiego myślenia, gdzie wspomnienia, rozmyślania czy też idealna medytacja zlewają się w jedną całość, uświęconą szczerą, niegasnącą miłością do starszego kolegi. A jeszcze w świetlistych wersach – melodyjne powtórzenia epitetów i metafor, harmonijne współbrzmienie słów, gra ich dźwiękami: „Po żółtym piasku, po żółtym jedwabiu października… // I żółtą, jak wosk, ręka zagnie glinę… // Żółcieje piasek, jak wypalone zdjęcie… // Od żółtego deszczu nie przemoknie droga…”. Ten przewodni epitet uzupełnia i uwydatnia bliski mu towarzysz „złoty”: „kopytkiem złotym”, „i wieczność zamieni na złotą chwilę”, „Złote Wrota”, „gdzie obiad złoty”… Olśniewające impresjonistyczne pociągnięcia pędzla, zmienność kolorytu, święto słonecznych barw – wszystko to od malarstwa, które nie raz i nie dwa przez lata chciało, ale tak i nie stało się głównym w pracowni Anatolija Kyczynskiego. Liryka, bez wątpliwości i wahań, nie ustąpiła pierwszego miejsca. Właśnie ona przyniosła zasłużone uznanie, stała się decydującą w dwuskrzydłowych twórczych poszukiwaniach autora i wielu obrazów malarskich („Artysta maluje okno, // którego nie ma dawno”), i znaczących osiągnięć wierszowanych. Wczesna, przyciszona, konfesyjna miniatura „W gości do mamy” (1977), która zajmuje czołowe miejsce na pierwszych stronach nowoczesnego wydania wybranych utworów poety, prowadzi lirycznego bohatera z już przyzwyczajonego środowiska miejskiego do niezapomnianych rodowych źródeł, dziecięcych ścieżek, matczynego ciepła. Lecz wszystko to – w wyobraźni, lecz wszystko – przed nami, gdzieś tam, gdzie rzekomo zaczyna się przyszłość, ale jeszcze trwa teraźniejszość. Już „za plecami miejska krzątanina, // nadziei zrujnowane świątynie”, już i miasto rejonowe minęliśmy, zobaczyliśmy zasadzone w młodości drzewko, ale znowu i znowu powtarza się przejmujący motyw: „I będzie rzut beretem // do naszej z wami wsi”. Ona jest obok i jednocześnie za widnokręgiem, ona jest z nami, w naszej duszy, jednak wędrówka do niej jest nieskończona. O tym są bolesne końcowe wersy: Jedziemy noce i dnie. No jak to się stało z nami, że jedziemy, jedziemy – i nijak nie dojedziemy do mamy? Z biegiem czasu przybyło improwizacji, poezje stawały się bardziej rozluźnione, bogatsze w mistyfikacje, urozmaicały się techniki wierszowania, lecz problemowy początek, uwydatniając się, pozostawał w płodnej twórczości lejtmotywem. Jego filozoficzne przemyślenie – to rdzeń wszystkich zbiorów, które ujrzały światło dzienne po udanym debiucie, a mianowicie: „Światło trawy” (1979), „Ziemi zielona krew” (1982), „Listonosz – ziemia” (1985), „Droga długością w miłość” (1988), „Droga do mamy” (1991), we wszystkich kolejnych już szanowanych wydaniach, które wyczerpująco przedstawione są w obszernym, najpełniejszym tomiku wybranych utworów z 2013 roku z przewidywalnym tytułem „Żywa i skoszona płynie we mnie trawa”, a także w jak dotąd najnowszym zbiorze „Stworzenie kwiatu” (2020), gdzie są też publicystycznie zaostrzone wersy: „Tak trawa przebija się przez posowiecki żelbeton, // Tak Dniepr, okupowany lodem, rybę ratuje swoją, // Tak niesie terrorystka w bukiecie róż wybuchowy pąk, // Tak ja, krwią spływając, dawcą książki nowej się staję”. W niezawodnej pamięci tego i wielu innych urbanistycznych wierszy – oddech stepowych wiatrów, błyski wolnościowego słońca, przelewy czystych barw, dostrzeżonych przez czujne oko Kyczynskiego-artysty, mądrość czasoprzestrzeni, która żyje poza brukiem miejskich głośnych ulic. I wróżba wymyślnymi tropami, i nieosierocenie autorskich neologizmów w reżimie szlachetnych wyrażeń (wybitny liryk często-gęsto zwraca „zapomniane słowa – do języka”), i konsekwentne szukanie harmonii między emocjonalnością a racjonalnością. A jeszcze – dar przenikliwości, przeczucie czy też przewidywanie przyszłości. Nie wszystko w poetyckich wizjach autora się spełnia, jednak nieustanne wpatrywanie się w przyszłość, jak i w przeszłość, pogłębia rozumienie pisanych i niepisanych praw współczesności, nieustannego biegu minut. Jej konkretne realia i cechy, z reguły, łączą się z uniwersalizmem wiodących nastrojowo-sensowych motywów, wśród których – samopogłębienie we własny świat wewnętrzny, a przez niego – osiągnięcie zmiennej ukraińskiej/europejskiej czasoprzestrzeni. Szczególną – niezbywalną – rolę w niej, według Anatolija Kyczynskiego, odgrywa godność jako jedna z decydujących cech poety. Autor znowu i znowu rozmyśla o jego niechronionym, drżącym sercu – „najdokładniejszym człowieku w człowieku”, bo „wszystko inne – to peryferie” (Hryhorij Skoworoda). Im więcej było przeżytego, zobaczonego i odczutego, tym bardziej powściągliwie, rozważniej płynęły rozmyślania o poznaniu siebie i świata. Jednocześnie liryka autora wyzywającej formuły obrazowej „Żywa i skoszona płynie we mnie trawa” utwierdzała się i jako wysłowienie tajemniczego, nieoczywistego, kiedy cisza odzywa się do czytelnika, kosmiczny pył obraca się w diamenty, a dusza – jedyna na całym świecie – wie, czym jest wieczność. Niewielki, elegancki tomik wybranych utworów – to jasne potwierdzenie dawnej, już niezmiennej samowychowawczej surowości autora. Tylko on może przekonująco wyjaśnić, dlaczego podał do książki te czy inne miniatury i dlaczego pozostały poza jej życiem inne – dziesiątki i dziesiątki wybornych poezji. Tutaj jest nad czym pomyśleć, ale zmienić coś, niestety (czy na szczęście?), nie uda się. Zresztą, czy trzeba? W wydaniu po przyjacielsku sąsiadują wczesne i porównawczo nowe wiersze. One, po raz pierwszy spotkawszy się pod jednym dachem, moim zdaniem, rozpoznają się nawzajem, uprzejmie witają się w niezwykłym, być może i ciasnym dzisiaj dążeniu do odzwierciedlenia swoich emocji w kontekście wojny. W naszym stałym komunikowaniu pojawił się termin „sztuka wojny”. A historia świadczy o tym, że wojny z czasem się kończą, i właśnie artyści przynoszą nowe, zwłaszcza... Anatolij Kyczynski dawno pożegnał się z prowincjonalnością: zdobył zasłużone uznanie daleko poza granicami rodzinnej Chersońszczyzny, a następnie został laureatem Nagrody im. Szewczenki. Jego swoista poezja przez niejedną dekadę znajduje się w polu widzenia wnikliwych czytelników i krytyków literackich. Wysoko cenił dalszy twórczy wzlot autora pierwszego zbioru wierszy „Ulica zakochanych drzew” (1976) niezapomniany Łeonid Tałałaj, a znany liryk, laureat Nagrody im. Szewczenki Wołodymyr Bazylewski swego czasu podkreślał: „O czymkolwiek pisałby Kyczynski, potrafi wnieść ten element samodzielności, który nie zawsze rzuca się w oczy, ale daje o sobie znać już na poziomie odczuć”. Jaskrawym potwierdzeniem tego jest zbiór wybranych utworów „Żywa i skoszona płynie we mnie trawa” (Kijów, wydawnictwo „A-BA-BA-HA-ŁA-MA-HA”, 2024).

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

„Modlitwa za Ukrainę” w Ławrze

Ministerstwa Kultury i Polityki Informacyjnej Ukrainy, organizacji społecznych „In the heart with Ukraine” oraz „Najlepszy artysta”. Autor pomysłu i organizator wystawy – narodowy artysta Ukrainy Wołodymyr Kozjuk, kuratorka projektu – Oksana Starak-Powiakel. „Modlitwa za Ukrainę” to wezwanie do działania, do jedności w imię wspólnego celu. To przypomnienie o tym, że każdy z nas może wnieść swój wkład w zwycięstwo, tworzyć, wspierać żołnierzy, pomagać poszkodowanym. Połączywszy się, pokonamy wszelkie wyzwania, ponieważ w naszych żyłach płynie krew niezłomnych przodków, a serca biją w unisonie z biciem serca Ukrainy” – przekonany jest Wołodymyr Kozjuk. Projekt zjednoczył 23 artystów z 12 miast Ukrainy, którzy mimo grozy wojny nadal tworzą i niosą światu przesłanie o niezłomności ducha ukraińskiego. Temat centralny – wizerunek „Ukraińskiej Madonny”, otoczonej najważniejszymi artefaktami historycznymi i artystycznymi różnych regionów Ukrainy. Ten wizerunek uosabia nie tylko Boską Matkę, a także wszystkie ukraińskie kobiety-matki, które wierzą w Boga, zwycięstwo i swój naród. Każdy z obrazów prezentowanych na wystawie odzwierciedla realia naszych czasów, jednocześnie podkreślając niezachwianą wiarę w lepszą przyszłość. Wystawa jest częścią nurtu artystycznego „Sztuka przez świadomość – Art through the awareness”. Każdy artysta

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

onistyczne, przesycone światłem, autor z drżeniem odnosi się do możliwości farby, by nasycić pracę kolorem, wpływać na widza emocjonalnie – zarówno tematycznie, kompozycyjnie, jak i gamą kolorystyczną. Jak mówi sam autor: „Dla mnie jako artysty ważne jest nie tylko to, co powiedzieć pędzlem, ale i jak to zrobić. Czy twoja praca poruszy uczucia widza, czy zrozumie on, czy poczuje tę radość, podniecenie, smutek, niewysłowioną nadzieję i miłość, o których opowiada dzieło sztuki? Dla mnie to ważne, dlatego twórczo poszukuję technicznych elementów wyrazu, aby osiągać postawiony cel w każdej pracy, choćby to był pejzaż, kompozycja, martwa natura”. Ihor uważa, że każdy artysta wybiera swoje „brzmienie” – zarówno stylistyczne, jak i tematyczne. I teraz, w XXI wieku, kiedy już nastąpiło ukształtowanie i rozwój mnóstwa kierunków w malarstwie, artysta musi umieć syntetyzować elementy różnych kierunków malarstwa i, umownie mówiąc, „dobrze grać na swoim instrumencie”! Oczywiście wystawa daje możliwość autorom podsumować pewien okres twórczości, zobaczyć horyzonty rozwoju, a widzom poczuć radość obcowania z oryginałami dzieł malarskich, zobaczyć „inną” piękność ojczystej ziemi, zajrzeć za te kulisy, dokąd prowadzą nas autorzy wystawy! – Swoimi pracami chcemy pokazać wielkość ukraińskiej ziemi, Dnieprzańszczyznę. I pokazujemy ją na kontrastach – opowiedział Ihor Zajcew. – Także wystawa daje możliwość pokazania widzowi, na czym dokładnie autor akcentuje uwagę. A w tak historycznym czasie jak dzisiaj jesteśmy jeszcze kronikarzami. Wystawa jest potrzebna zarówno artyście, jak i widzowi, który na nią przyjdzie. Na otwarcie wystawy zawitali nasi dobrzy znajomi, krewni. Wałerij Franczuk zaprosił artystów, pracowników muzeów, kijowian, którzy interesują się malarstwem. Wśród gości była redaktor naczelna czasopisma „Żinka” Tamara Merkułowa. Teraz pracuję nad serią prac „Dzieciństwo”. Jakie ono jest u współczesnych dzieci, co łączy dzieciństwo w różnych czasach, różnych epokach. Przejawy prostego ludzkiego szczęścia oraz dlaczego nagle dzieciństwo może się urwać, kto jest temu winien. zachwyciła też męża, którego dziadek też kiedyś zajmował się garncarstwem. Na wystawie młodzi twórcy zaprezentowali naczynia dekoracyjno-użytkowe na stole prapradziadka – słynnego rzeźbiarza i budowniczego Wasyla Jusypczuka (1898–1984). To dzieło przechowywane jest w kolekcji Narodowego Muzeum Sztuki Ludowej Huculszczyzny i Pokucia im. J. Kobryńskiego, a komplet mebli, wykonany przez ludowego rzemieślnika we współpracy z Łukianem Kyfiakiem, można obejrzeć w ekspozycji Narodowego Muzeum.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Twórczy desant z Dniepru

W Galerii Miejskiej rejonu desniańskiego miasta Kijowa odbyło się otwarcie wystawy malarstwa dwóch dnieprzańskich artystów: Ihora Zajcewa i Ołeksandra Samijłenki. W ekspozycji zaprezentowano trzydzieści prac pana Ihora oraz osiemnaście płócien pana Ołeksandra. Eduard OWCHARENKO – Do stolicy w groźnym czasie wojny przywieźli swoje południowe serce i słoneczne barwy stepu znani artyści z Dniepru Ihor Zajcew oraz jego starszy brat w rzemiośle Ołeksandr Samijłenko – zaznaczył Wałerij Franczuk, przewodniczący komisji eksperckiej Galerii Miejskiej Sztuki rejonu desniańskiego Kijowa, ludowy artysta Ukrainy. Chciałbym szczególnie wyróżnić zaangażowanego w ten zamysł aktywnego i szanowanego w kręgach artystycznych badacza i odkrywcę nowych lub zapomnianych nazwisk, blogera Andrija Budkewycza. Jego wpisy odkrywają dla ukraińskiej społeczności ciekawych i oryginalnych mistrzów. Sześciu z nich już zdołało zaprezentować swoją twórczość w stolicy naszego państwa. Jeszcze kilka lat temu Andrij opowiedział mi o życiu artystycznym południa Ukrainy. Zaproponował również, by przy okazji wesprzeć prezentację artystów I. Zajcewa i O. Samijłenki. Jego propozycja wydała mi się interesująca i na posiedzeniu komisji eksperckiej Galerii Miejskiej Sztuki została włączona do planu działalności wystawienniczej na 2022 rok wystawa tych artystów. Ale wszystko przekreśliła agresja Rosji przeciwko Ukrainie. Umówiliśmy się tylko: gdy tylko pojawi się taka możliwość, postaramy się wykonać to zadanie. Dwa lata czekania – i wreszcie otwarcie. W swoim powitaniu Andrij Budkewycz jeszcze raz wyróżnił tych artystów, którzy w pełni zasłużenie prezentują swoją sztukę w stołecznej galerii, która, w jego przekonaniu, jest jednym z najlepszych ośrodków artystycznych nie tylko Kijowa, ale i całej Ukrainy. Szczerze podziękował komisji eksperckiej galerii, że kiedyś wysłuchała jego przemyśleń i ten śmiały zamysł został wcielony w życie. Niezwykle ciekawa ekspozycja. Ale zasmuciło mnie, że mieszkańcy Trojeszczyny czy to z powodu silnego upału, a bardziej, być może, z powodu własnego lenistwa nie przyszli powitać artystów. Tylko dzięki moim szczerym wielbicielom i przyjaciołom wydarzenie się odbyło. Nie mogę o tym jeszcze raz nie przypomnieć. Bo nie ma nic dziwnego w tym, że ludzie nie wiedzą, co i gdzie dzieje się w rejonie. Ja jako przewodniczący rady eksperckiej Galerii Miejskiej Sztuki i jako inicjator stworzenia tej artystycznej perły już dziesięć lat “biję głową w betonową biurokratyczną ścianę”. Nie złym, cichym słowem chciałbym wspomnieć wydział kultury rejonu desniańskiego stolicy, który nie raz obiecywał wesprzeć stworzenie tablic reklamowo-informacyjnych, aby ludzie widzieli, co i kiedy będzie dziać się w galerii. Najwyraźniej nie jest im potrzebna ta struktura, w której zebrano ponad 100 wysokiej klasy dzieł sztuki. Osobiście ja dla zapoczątkowania funduszu przyszłego muzeum “Trojeszczyna” podarowałem już ponad dwadzieścia swoich prac. Gdyby wydziałowi kultury ta sprawa była interesująca, to nie przemilczaliby, nie ignorowaliby, a na wszelkie sposoby by nam pomagali. Osobiście zaś my, komisja ekspercka, nie mamy prawa instalować takich tablic. Nieco wcześniej (za innej władzy) jeden biurokrata na moją prośbę dotyczącą stworzenia galerii powiedział: “Wałeriju Ołeksandrowyczu, jaka galeria. Trojeszczyna – to przecież sypialnia”. No i śpimy. Ale komisja ekspercka Galerii Miejskiej Sztuki będzie robić wszystko, co od niej zależy, aby w naszej galerii wystawiali swoje dzieła znani artyści nie tylko Kijowa i Ukrainy, ale i zagraniczni mistrzowie. Nie zapominamy też o perspektywicznych młodych artystach i na wszelkie sposoby im pomagamy. A wystawa dwóch znanych wysokoprofesjonalnych artystów z Dniepru świadczy: “Żadne przeszkody i zamachy na integralność przestrzeni wystawienniczej galerii nas nie zatrzymają”. W 2015 roku za Bożym błogosławieństwem, pomocą mera Kijowa Witalija Kliczki, wsparciem władz stolicy i społeczności rejonu desniańskiego powstała nasza galeria. I jestem przekonany, że prędzej czy później będzie muzeum “Trojeszczyna”! Teraz kilka słów o samej wystawie. Pejzaże Naddnieprza, czarujące zakątki okolic rzeki Samary, rzek Dniepr, Samara, Sura, stepy dnieprzańskiej współczesnej ziemi szczerze odzywają się na płótnach już dojrzałych mistrzów pędzla. I chociaż stylistycznie artyści są różni – Ołeksandr Samijłenko łączy impresjonizm z elementami “ukraińskiego baroku”, nieco fowistycznie, często elementy kompozycji są napisane “umownie”, ale odbierane przez widza “bezwarunkowo”. Co go porusza, czemu poświęcił dziesiątki lat twórczości? Wysławianiu rodzinnej ziemi, historycznym punktom zwrotnym, głębokiej więzi pokoleń, pięknu Ukrainy. Ołeksandr jest przedstawicielem szeroko znanej w Dnieprze i, być może, mało znanej w Kijowie malarskiej grupy artystów “Szkoły Ohrińskiej”, do której w swoim czasie należeli ciekawi i znani mistrzowie pędzla: Wołodymyr Padun, Wałerij Hreczanyj i Jewhen Derkacz. Wkrótce ukraińskie malarstwo w wykonaniu Ołeksandra będzie zaprezentowane na wystawie indywidualnej w Szwajcarii. Prace Ihora Zajcewa impresjonistyczne...

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Sztuka – rodzinny amulet

…ych, haftowane ręczniki, serwetki i portiery, zespoły tradycyjnego stroju kobiecego i męskiego, wyroby garncarskie. Oprócz wspomnianych mistrzyń pisanki zaprezentowały także kolejna wnuczka pani Anny, Hanusia Wereżak, oraz prawnuki Anastasijka i Bohdanczyk. Mistrzowie żyją i tworzą w Kosmaczu na Kosowszczyźnie, w największej wsi na Ukrainie, gdzie w 32 przysiółkach od wieków pielęgnuje się i popularyzuje ludowe tradycje, powstają unikatowe dzieła, znane na całym świecie dzięki żółto-pomarańczowym jaskrawym barwom. Pierwsze lekcje haftu Hanna Lindiuk otrzymała od matki, a pisać pisanki nauczyła ją słynna kosmacka pisankarka. Sekrety tej dawnej sztuki ludowej mistrzyni przekazała swoim dzieciom – dwóm córkom i synowi, wnukom i prawnukom, a także nieustannie uczy liczne turystki i turystów, którzy nie omijają gościnnej chaty mistrzyni. Prace pani Hanny wielokrotnie prezentowano na licznych wystawach i festiwalach, a ona sama uczestniczyła w kilku zjazdach pisankarzy. Za znaczący wkład w zachowanie tradycji ludowych została odznaczona medalem „Za zasługi dla Prykarpacia”, dyplomami i podziękowaniami. Wiele odznaczeń znajduje się również w dorobku twórczego małżeństwa Marii i Andrija Bojczuków, którzy postanowili odrodzić tradycje garncarstwa w Kosmaczu. Maria jest absolwentką wydziału ceramiki Kosowskiego Instytutu Sztuki Stosowanej i Dekoracyjnej, tym rzemiosłem

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

tego fragmentu baletowego, nie ma wątpliwości, że światło odniesie zwycięstwo. Potwierdźmy również fakt, że widz był w pełni zachwycony nie tylko błyskotliwym kunsztem utalentowanych solistów Wołodymyra Tałajka i Wałentyna Szewczenki, ale także ogólnie urzeczony odbiorem wyrafinowanej artystyczności i techniki zarówno kordebaletu, jak i kunsztem solistów, którzy z iskrą i synchronicznie wykonali charyzmatyczny taniec Syrtaki, specjalnie napisany przez kompozytora Mikisa Theodorakisa do filmu Michalisa Kakogiannisa „Grek Zorba” (1964), który przyniósł mu światowe uznanie i sławę. A libretto do baletu „Grek Zorba” zostało napisane przez choreografa Lorkę Massine’a na podstawie powieści pod tym samym tytułem autorstwa Nikosa Kazantzakisa, w której to podstawie wariuje słynny taniec Syrtaki, kompozycyjnie przypominający huculski taniec Arkan i odzwierciedlający wszechzwycięską energię narodów greckiego i ukraińskiego. Energię, która jest ucieleśniona w postaci heroicznego i niezłomnego Greka Zorby i której nie sposób nikomu zniszczyć. Ale żeby to wszystko widzieć i słyszeć, czytelnik powinien stać się nie tylko widzem, ale w pewnym stopniu „uczestnikiem” tych koncertów sprawozdawczych uczniów i studentów Akademii Tańca, które dwa razy w roku odbywają się na scenie Narodowego Teatru Opery i Baletu imienia Tarasa Szewczenki. Jestem przekonany, że nie pozostaniecie obojętni.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Magia „Bolera” Maurice’a Ravela, czyli kolory ukraińskich nieszczęść

Wołodymyr KORNIJCZUK, zasłużony dziennikarz Ukrainy Zdjęcie Marii DUKY W niedawnym koncercie sprawozdawczym uczniów i studentów Kijowskiej Miejskiej Akademii Tańca imienia Serża Lifara, który odbył się na scenie Narodowej Opery Ukrainy, przeważały duże fragmenty z baletów ukraińskiej i światowej klasyki choreograficznej. W szczególności wariacje i adagia z baletów „Lileja” K. Dańkiewicza, „Pieśń lasu” M. Skorulskiego, „Bajadera” L. Minkusa, „Esmeralda” C. Pugniego, „Carmen” G. Bizeta, „Giselle” A. Adama i inne. Jednak największe wrażenie na stołecznym widzu wywarła nowa inscenizacja jednoaktowego baletu Maurice’a Ravela „Bolero” w scenicznej interpretacji pedagoga Akademii Tańca, zasłużonego artysty Ukrainy Dmytra Klawina, koncepcja projektu zasłużonego pracownika kultury Ukrainy Wiaczesława Kołomijcia, baletmistrz-repetytor Nadia Jatczenko, oprawa wizualna Marii Duky według pomysłu zasłużonego działacza sztuki Ukrainy Andrija Liahuszczenki. W adnotacji do programu koncertowego inscenizator baletu, laureat Państwowej Nagrody Ukrainy imienia A. Szekery Dmytro Klawin zaznaczył, że w światowej choreografii znajdzie się niewielka liczba baletów, które często „powracają” na deski sceniczne, niezależnie od czasu ich powstania. Właśnie tak dzieje się z arcydziełem Maurice’a Ravela „Bolero”, co nie dziwi, gdyż odwieczny temat walki światła i ciemności zawsze poruszał ludzkość. Temat ten jest podstawą baletu, w którym genialnie odkryta przez kompozytora poprzez zmagania Melodii i Rytmu, budzi twórczą wyobraźnię licznych pokoleń baletmistrzów. I choć Melodia w muzyce „Bolera” jest jedna, to w swoim rozwoju ma różną siłę wyrazu, która znalazła swoje odzwierciedlenie w przedstawionej choreografii, gdzie przed widzem stają cztery hipostazy Melodii, z których każda darzy swoim odcieniem czy też kolorem odczytania i poznania. A w centrum tych odcieni-kolorów znajduje się ten nieubłagany Rytm, który jest podżegaczem i sędzią w walce o doskonałość: kordebalet jedynie powtarza (repryzą-refrenem) każdą z cech charakteru Melodii i który jednocześnie jest obserwatorem tego, czy będzie zwycięzca w tym zmaganiu… Dodajmy, że w obecnej inscenizacji wykorzystano, w szczególności, jeszcze rysunek Pabla Picassa „Młoda dziewczyna”, który służy jako swoista scenografia baletu i w którym odtworzone są wszystkie te cztery odcienie-kolory, odpowiadające dzisiejszym ukraińskim realiom-nieszczęściom. Mianowicie: zielony, błękitny, różowy i bordowy. Choć bordowy kolor obecnie przeważa, jeśli spojrzeć na mapę wielostronnie doświadczanej Ukrainy podczas alarmów powietrznych i ostrzałów rakietowych. …Więc czy będzie zwycięzca w zmaganiu światła i ciemności? Właśnie na to pytanie odpowiada kolejny optymistyczny fragment z baletu wybitnego greckiego kompozytora Mikisa Theodorakisa „Grek Zorba”, w choreografii Lorki Massine’a oraz w wykonaniu studentów I–III roku wydziału choreografii ludowej i klasycznej oraz studentów III–IV roku licencjackiego poziomu wyższego wykształcenia. Jak, w szczególności, solistów Wołodymyra Tałajka i Wałentyna Szewczenki (praca zasłużonego artysty Ukrainy Wadyma Sabodasza i Wołodymyra Prianycznikowa). Gdyż, patrząc na pożądane i spragnione odbiór przez widza

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Apel do naszych czytelników, prenumeratorów, członków Proświty

Przyjaciele! Tygodnik „Słowo Proświty” – jedna z niewielu istniejących obecnie wysp niezależnego ukraińskiego słowa w informacyjnym morzu – przy pewnym „wsparciu” naszych władz znalazł się na granicy zakończenia swojego istnienia. I tylko my sami, którzy kochamy, szanujemy i cenimy ukraińskie prawdziwe i obiektywne słowo, możemy pomóc „Słowu Proświty”. Każde wsparcie finansowe wydawnictwa to znaczący wkład w ukraińską sprawę. Dlatego podajemy Państwu nasze dane bankowe: AT KB „PRYWATBANK” (EDRPOU banku 14360570, kod banku 305299) otwarto rachunek: nr UA263052990000026004036804116; odbiorca: GO „Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki; kod EDRPOU: 00031756. Cel płatności wypełnia płatnik tak, aby podać pełną informację o płatności. Sekretarz odpowiedzialna Iryna SZEWCZUK Redaktorka literacka Hałyna DACIUK Korektorka Ołena HŁUSZKO Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua Wydrukowano w TOV „Mega-Polihraf”, 04073 m. Kijów, ul. Marka Wowczka, 3. Korespondencja z czytelnikami – tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROŚWITA» imienia TARASA SZEWCZENKI ZAPOWIEDŹ

Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» imienia Tarasa Szewczenki Świadectwo rejestracji KV nr 4066 z 02.03.2000 r. Szef-redaktor Pawło MOWCZAN Redaktor naczelny Ihor ZOC Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca) Pawło MOWCZAN Mykoła TYMOSZYK Heorhij FILIPCZUK Mykoła HOŁOMSZA Jurij HANDZIUK Hałyna DACIUK Jewhen BUKET

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn