Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 16strona oryginału ↗

Jezioro

Слово Просвіти, №31 за 2005 рік

ZAPISKI REZYDENTKI Z krzaków, które rosły nad brzegiem, słychać było tylko: kici-kici-kici, gu-lu-lu, cu-cu-cu, puc-puc, cipa-cipa… To oszołomieni niedzielnym odprężeniem działkowicze zafascynowani przynęcali do siebie łabędzia. Mówili, że pływa tu już od kilku dni — kusi pięknem. Rzucali mu „najdroższe” rzeczy: chleb, suchary i wyschnięte jeszcze od Wielkanocy babki. Najdroższe — bo żadnego sklepu w całej działkowej okolicy z jakiegoś powodu nie było, a zagryźć czymś przecież „trza”. Ale Piękno to straszna siła! Ludzie przychodzili popatrzeć na łabędzia, odłożywszy nieskończoną pracę na działce, rodzinne kłótnie na świeżym powietrzu, przycinanie suchych gałęzi w ogrodzie i mieszanie betonu, saunę i książkę, „dupi-dupi” i nie tylko… przychodzili pojedynczo i całymi rodzinami, trzeźwi i nie bardzo, starzy czy młodzi, bogaci i jeszcze zamożniejsi, włóczędzy i akademicy, cwaniacy i działkowi przyżywalcy, ale wszyscy z chlebkiem… przyjeżdżali samochodami, rowerami i bicyklami (nie, „rowerów” pod Kijowem nie ma), przychodzili pieszo i przypływali zza łozowisk, medytowali w milczeniu lub zbijali się w przypadkowe grupki i gwarzyli… Wszystkich połączyło Piękno. — Ciekawe, a gdzie jest partner tego łabędzia? — Mówią, że one bez pary nie żyją. — A może to — ona, łabędzica? Gdyby były we dwoje, to można by jakoś odróżnić, rozmiarami czy zachowaniem, a tak… — A jaka ci różnica, przecież to piękne! — Patrz, jakie gracyjne — myślała Sofa, przykucnąwszy nad wodą… Szyja łabędzia, tfu, czyjaż, jak nie łabędzia, ale jest w niej coś wężowego, drapieżnego. Ktoś jej opowiadał, jak w Anglii parkowy łabędź zwariował i pokąsał zwiedzających… Taki może, uff, jak skrzydłami bije… siła… patrz, ARTYSTYCZNA ODYSEJA Okazję, by zanurzyć się w świat dzieciństwa podczas letnich wakacji, darują Kijowskie Muzeum Sztuki Rosyjskiej oraz Kijowskie Literacko-Memoriałowe Muzeum-Dom T. H. Szewczenki. Oczywiście, na różne sposoby. Jednak różnorodność i możliwość wyboru właśnie cieszą. W Kijowskim Muzeum Sztuki Rosyjskiej — wystawa dzieł światowej sławy artysty Jurija Gorbaczowa (USA), która była eksponowana w wielu muzeach świata. Urodzony w pobliżu Nowogrodu (gdzie ukończył technikum ceramiczne), artysta przez dwadzieścia lat mieszkał na Ukrainie, w Odessie, doskonaląc kunszt na wydziale artystyczno-graficznym instytutu pedagogicznego. Zdobyte doświadczenie i umiejętności stały się podstawą dalszych poszukiwań. Na pierwszy rzut oka prosty i zdumiewająco radosny obraz świata, który wyłania się przed widzem w dziełach J. Gorbaczowa, to wyważony i ustalony system filozoficzny. Daje o sobie znać wykształcenie filozofa, zdobyte na Uniwersytecie Leningradzkim. U podstaw systemu światopoglądowego J. Gorbaczowa leży witalność, umiejętność cieszenia się z tego, co daje życie. Właściwie nie chodzi o konsumpcyjny stosunek do świata, a o wzajemną wymianę radości jako energetyzującego pozytywu. Zauważmy obecność determinizmu w łańcuchu Wszechświat—artysta—widz—Wszechświat jako wysokiej odpowiedzialności i zaszczytu darowania radości. W dorobku artysty znane są serie „Ewolucja” (rozwój Człowieka i Ziemi), „Cztery elementy”, które potwierdziły światopoglądową pozycję artysty w postrzeganiu człowieka jako części Wszechświata, kosmosu, a stąd twórcze credo — harmonizować wszystko, co z jakichś przyczyn uległo rozchwianiu. Eksponowane dzieła odzwierciedlają dzieciństwo ludzkości. Paradiz. Raj, który wcale nie zniknął. Wygnanie z którego — to tylko obraz. Raj — to samo życie, kiedy ludzie nie pragną choćby gdzieś w kąciku urządzić piekła. Twórczość J. Gorbaczowa to zdumiewająca synteza szczerze naiwnego rosyjskiego łubka i ukraińskiej sztuki dekoracyjnej. Artysta demonstruje znajomość dwóch etnokultur, zdobytą poprzez opanowanie kunsztu ceramika, w szczególności znajomość takiej warstwy twórczości ludowej, jak tradycyjna zabawka. W dorobku artysty organicznie połączyły się żywotność typów Kustodijewa (bo przecież Rosjanin Kustodijew jest najbardziej mentalnie bliski J. Gorbaczowowi) z baśniowością postaci i obrazów folklorystycznych Marii Prymaczenko (najwyraźniej, łabędź wypłynął na sam środek jeziora i zastygł w swojej „nieludzkiej” wyższości. Jaki! Zna swoją wartość. A jakie ruchy! Balet! Po prostu jezioro łabędzie… Sofa siedziała dalej. Już nie patrzyła na łabędzia, mimo woli zamknęła oczy, oczarował ją zapach — ten jeziorny duch, który unosił się nad wodą i mącił czymś do szaleństwa znajomym. Z głębin, spod rzęsy, od lustrzanego blasku wody wyłaniało się jakieś świecenie, łaskotało pamięć, wabiło, kołysało… Jeszcze kilka wdechów — i zakumkam słodko, jak żaba, albo zsunę się rozmarzoną zaskrońcową w samą rzęsę — zaszumiało w jej głowie. Poczuła, że traci równowagę i zaraz chlupnie do wody. Chwyciła ręką powietrze, otworzyła oczy i ledwo zdążyła tak wykręcić nogę, by upaść na pośladki tuż przed samym brzegiem wody. Uff! I nie w lilie by chlupnęła, a w puste plastikowe butelki i łabędzie niedojedzone resztki. Cóż to było? Jakaś halucynacja. Tak właśnie, pewnie, rusałki zwabiają chrześcijański lud! Złapała się na myśli, że dopóki patrzyła na wodę, ustąpiła ta słowna gorączka w jej głowie, która po prostu wykończyła ją przez ostatni tydzień. A czy tydzień? Miesiąc? Rok? Prowadziła nieustanny wewnętrzny dialog ze sobą, z kimś jeszcze, z kolejnym arbitrem, aniołem, demonem… rozbierała na części, wyjaśniała, kłóciła się, skarżyła, groziła, modliła się, prosiła, pouczała, po prostu cicho rozmawiała… Hej, wy, ryby, łabędzie, kuropatwy… działkowicze i dresiarze… z tamy słychać było decybele dumca-dumca-dumca… z częstotliwością, która wywołuje zawał… ale po łabędziu wszystko nabrało jakiegoś innego wymiaru… dumca-dumca jakby dolatywało do niej z odległości dzieciństwa… Chata jej babci stała na chutorze. Chutorem ta część wsi nazywała się symbolicznie — była odgrodzona od reszty jeziorem. Do tego część ulicy się urywała i ostatnie trzy chaty stały po prostu w polu. Jedna z nich była babciną. Wracać po nocy na chutor zawsze było strasznie. I kiedy tak się zdarzało, że Sofa musiała sama iść w nocy przez tamę, zazwyczaj biegła albo starała się nie patrzeć na wodę. Bóg wie dlaczego. Ale przejście tamy to było pół biedy. Bo za mostem stała chata aptekarki, wiedźmy po nowoczesnemu. Podwórko było ukwiecone, ale z jakiegoś powodu wydawało się, że to chwasty. A płot ledwo nie osuwał się do wody, jak schody do podwodnego królestwa żab i pijawek. Dalej można było trochę odetchnąć — zwykła ulica. Ale już przed samą chatą otwierało się pole, ciemne, bezdenne, z czarną kępką lasu w oddali. Serce — bum-bum, wiatr — szu-u-u, szelest, szelest — nogami o chwasty, szybciej, szybciej, furtka — chrzęst. Uratowana-a-a-a! Czasami tak bardzo chce się pobyć przy swoim jeziorze… patrz, dziobie sucharka, a ogonkiem merda z zadowolenia, jak pies… komedia… i ogon ma jaki… taki… cały biały, z pasmem czarnego puchu… gdzie on sobie zrobił, jak to się nazywa — pasemka… Z jakiegoś powodu chciała, żeby to był łabędź… Sofi wydawało się, że zachwycanie się chłopem byłoby dla niej jakoś bardziej naturalne. Przedtem czyściła ogród z pokrzyw i postanowiła zrobić time-out, trochę przejść się nad jeziorem. A tu taki cud! Najpierw się nawet przestraszyła. Tylko od pokrzyw i… łabędź. Ta bajka z dzieciństwa była jej najulubieńszą. Dzikie łabędzie. Czy ty jesteś najmłodszy, braciszku? Nie zdążyłam ci koszuli z pokrzyw upleść… i sucharka nie przyniosłam… ale ty, widzę, już nawet nie chcesz, przekarmili cię… Napęczniały w wodzie chleb już szarpały ryby… słońce zachodziło, ludzie powoli się rozchodzili, Natalia SZEWCZENKO

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn