Strona · s. 4strona oryginału ↗
CZY BĘDZIE SĄD?
Слово Просвіти, №31 за 2007 рік
Tegoroczne smutne rocznice znów wyostrzyły przed Ukraińcami dawny problem: oczyszczenie z komunistyczno-imperialnej zmazy. Mija 90 lat od Rewolucji Październikowej, bolszewickiego przewrotu, zgodnie z którego zarządzeniami Ukraina musiała żyć niemal do końca XX wieku. Mija 70 lat od początku wielkiego terroru 1937 roku, mija 60 lat od głodu 1947 roku. Właściwie terror towarzyszył wszystkim siedmiu z górką dziesięcioleciom komunistycznego reżimu. Ale nawet na tym czarnym tle ten rok wyróżnia się swoim mrokiem. Nieprzypadkowo niedawno ukazał się nawet specjalny Dekret Prezydenta Ukrainy o upamiętnieniu ofiar tego terroru.
Nawiasem mówiąc, zbieg rocznic może być zupełnie nieprzypadkowy. Wtedy, w 1937 roku, również był jubileusz — 20-lecie Października. A obchodzenie jubileuszy krwawymi orgiami było właściwe komunistycznemu reżimowi. Mojego dziadka, jego młodszego brata i jeszcze dziesiątki osób z jednej tylko polesiańskiej wsi (a takich wsi były tysiące) w kwietniu 1938 roku aresztowano jako „angielskich szpiegów” i pospiesznie rozstrzelano — tę udaną akcję apologetów reżimu poświęcono kolejnej rocznicy urodzin Lenina.
sądu. Co tu powiedzieć? A ogólnie mądrze powiedział kiedyś Jewhen Swerstiuk: wszyscy byliśmy w strefie, jedni — po tamtej stronie krat, inni — po tej. Ale o czym my mówimy? O jaką prawdę historyczną, o jakie odtajnienie i udostępnienie archiwów, skoro na kierownictwo archiwów państwowych stawia się komunistów. Jakie udostępnienie, jaka prawda! Niewiele nadziei także na nowo utworzony Instytut Pamięci Narodowej. To, że Prezydent go utworzył, jest bardzo pozytywne. Ale u nas już tyle wszystkiego powstało na papierze, co w życiu pozostało bezsilne.
podzielić się. Jedna z nich garściami rozdała wszystkim. Dziewczęta schowały ziarno: jedna do kieszeni fartucha, druga do chusteczki. Tuż przy samym lesie z jaru wyskoczyli milicjant i przewodniczący rady wiejskiej. Dziewczęta zaprowadzono do rady wiejskiej. Po drodze weszli do sklepu spożywczego, zważyli, ile która "ukradła". Wyszło po 150–170 gramów. W radzie wiejskiej spisano akt o zbiorowej kradzieży. Proces był pokazowy, w wiejskim klubie. Każdej, zgodnie z wyrokiem, dano po pięć lat. Dziewczęta odbywały karę w kopalniach Norylska.
W tej samej wsi zdarzył się jeszcze jeden podobny przypadek. Jesienią kołchoźnice szły do domu z pola buraczanego. Każda wzięła do worka trochę liści buraków dla krowy. Przy wsi z zasadzki wyskakuje milicjant: — Wysypujcie liście z worków! Kobiety wytrząsnęły. Milicjant nogą rozgarnął liście i u kołchoźnicy Zofii Kryworuczko znalazł burak o wadze 400 gramów. Zofię skazano na pięć lat więzienia. A ma ona dwoje dzieci: jedno ma rok, drugie dwa. Zofia odbywała karę w kamieniołomach pod Dniepropetrowskiem. Dzieciakami opiekowała się babcia.
W pamięci przywołują się obrazy sprzed sześćdziesięciu lat. W latach 1946–1947 ja pra-
Na razie nie chodzi o to, by dorównać analogicznemu Instytutowi Pamięci Narodowej w Polsce, choć dlaczego by nie? W kraju, który być może najbardziej zdecydowanie rozliczył się z komunistyczną przeszłością, wspomnianemu Instytutowi przyznano niemal uprawnienia sądowe. Przynajmniej sądy lustracyjne, pracujące na materiałach tego Instytutu, były upoważnionymi organami państwowymi. Obecnie sprawy lustracyjne przeszły w gestię sądów powszechnych, ale lustracja od tego się nie zatrzymała. I niech czasem dochodzi do skrajności, niech w procesie oczyszczania z komuno-
Matka ukraińskiego świata. Artysta Walerij Franczuk
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
