Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 4strona oryginału ↗

TRZECI GŁÓD

Слово Просвіти, №31 за 2007 рік

pracował w dziale zaopatrzenia Tarnopolskiego Obwodowego Trustu Budowlanego. Codziennie chodził do pracy i z pracy przez teren stacji kolejowej, gdzie tłoczyły się setki strapionych ludzi ze Wschodniej Ukrainy. Przyjeżdżali, by wymienić swoje rzeczy na produkty, bo sytuacja z zaopatrzeniem w żywność w Zachodniej Ukrainie była znacznie lepsza. Milicja transportowa w większości nie wpuszczała ludzi, bo opowiadali Galicjanom straszliwą prawdę o kołchozach, a to utrudniało kolektywizację. Specjalne oddziały milicji transportowej początkowo konfiskowały ludziom kupione zboże pod pozorem „bezpieczeństwa sanitarnego”. Jednak w zimowych miesiącach 1946–1947 napływ ludzi wzrósł do tego stopnia, że milicja nie mogła sobie z nimi poradzić. Przechodząc przez tory kolejowe, patrzyłem na rzędy strapionych, niemytych ludzi, obok których stały worki z kupionym zbożem. Byli tu także dawni frontowcy w szynelach i kufajkach. Do poczekalni milicja ich nie wpuszczała: „Zdieś niet miesta miešočnikam. Asvabadiciе pamieščieniе”. Na mrozie ludzie męczyli się w dzień i w nocy, aż doczekają się towarowego pociągu. Ogrzewali się, jak mogli: chowając ręce w rękawy, chodzili po podkładach, uderzając noskami butów o obcasy, wsuwając ręce pod pachy, by je ogrzać. Była to podróż ciężka, nierzadko śmiertelna. W czasie niepogody — deszczu, śniegu, silnych mrozów — wyczerpani mężczyźni i kobiety jechali na otwartych platformach pociągów towarowych, na dachach wagonów pasażerskich. Przenikał ich mroźny wiatr aż do kości. W obwodach zachodniej Ukrainy rozpowszechniano ulotki, w których OUN-UPA zwracały się do miejscowych chłopów, by podzielili się produktami z braćmi z obwodów wschodnich. Prawie codziennie musiałem jeździć po miastach obwodu, gdzie znajdowały się budowy naszego tresta: Zbaraż, Czortków, Kozowa, Bereżany. Wszędzie na drogach stali ludzie z zakupionym zbożem, „łapali okazję”, by dowieźć je do stacji kolejowej. „Zatrzymaj się — mówiłem do kierowcy — podwieziemy, ile zdołamy”. W związku z pracą musiałem bywać na przygranicznej stacji Czop, skąd wysyłano transporty pszenicy jako bezinteresowną pomoc dla krajów obozu socjalistycznego: Rumunii, Bułgarii, Czechosłowacji. Oto i bezinteresowna pomoc! Pod koniec maja 1947 roku przyjechałem na urlop do domu, do wsi Spyczynci na Winnicczyźnie. Kwitła akacja, na polach zbóż kłosiły się kłosy. Był to szczyt głodu, najcięższy czas dla ludzi. Za miesięczną pensję można było kupić bochenek chleba. Z opuchniętymi nogami kołchoźnicy ledwo chodzili, ale trzeba było odrabiać sowiecką pańszczyznę. Jedli, co kto mógł: wytłoki, makuchę, gotowali barszcz z lebiody, pokrzyw. W wielu wsiach dochodziło do przypadków zjadania zwłok zwierząt i ludzi. Kobiety całymi dniami pod palącym słońcem pieliły i przerywały buraki cukrowe. Pielącym sowiecka władza zorganizowała „jednorazowy codzienny wydział gorącej strawy”, którą ludzie nazywali bałandą, kandiorem. Kobiety połowę bałandy zjadały, a połowę przelewały do butelki i wieczorem niosły do domu dzieciom.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn