Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 6strona oryginału ↗

PAMIĘĆ BOHATERÓW JEST ŚWIĘTA

Слово Просвіти, №31 за 2007 рік

Swiatosław KARPENKO, m. Korosteń na Żytomierszczyźnie. „Armią nieśmiertelnych”, „armią niezwyciężonych” nazywali bohaterską Ukraińską Powstańczą Armię jej współcześni nie tylko na Ukrainie, ale i poza jej granicami. „Gdybym miał taką armię, but niemieckiego okupanta nie deptałby Francji” — tak wysoko ocenił działalność UPA prezydent Francji, organizator Ruchu Oporu przeciwko hitlerowcom w latach 1941–1944, Charles de Gaulle. Ta armia prowadziła bezkompromisową walkę o niepodległość Ukrainy aż do 1955 roku włącznie. W jej szeregach walczyli przedstawiciele całej Ukrainy, a nie tylko zachodnich obwodów, jak podawała moskiewska propaganda. Aktywnie działała OUN-UPA również na Żytomierszczyźnie, gdzie funkcjonowały krajowe, nadrejonowe, rejonowe, kuszczowe, staniczne Prowody OUN, oddziały i bojówki UPA, odbywały się rajdy sotni i kureni UPA, które toczyły walki z okupantami. Mając wsparcie miejscowej ludności, dobrze orientując się w terenie, przestrzegając surowej konspiracji, wiele bojówek UPA stawiało opór na Żytomierszczyźnie jeszcze w latach 50. ubiegłego wieku. Były to, między innymi, bojówki „Budźka” (Sylwestra Prymaka) w rejonie radomyskim, „Artema” (Iwana Małymona) w andruszowskim oraz „Romana” (Wołodymyra Kudri) w korosteńskim. Ostatnią zginęła bojówka sotennego „Romana” latem 1955 roku we wsi Suszki w rejonie korosteńskim. Stało się to przez zdradę. 8 lipca 1955 roku zagrodę Marii Jacenko na zachodnim skraju wsi otoczyło kilkuset funkcjonariuszy KGB, którzy przez głośniki zażądali od powstańców, aby ci się poddali (tych ostatnich w kryjówce było dwóch: sotenny „Roman” oraz żołnierz „Łys” — Ołeksij Usacz, jak ustalono dopiero po czterdziestu latach). W odpowiedzi kaci usłyszeli: — Żołnierze UPA nie poddają się! Rozpoczęła się nierówna walka, w której na jednego powstańca przypadała ponad setka oprawców. W walce zginęli obaj powstańcy. Były straty również wśród napastników. Represjonowano rodzinę Marii Jacenko, która udzieliła schronienia powstańcom. Prześladowań doznała nie tylko gospodyni — synowi Wołodymyrowi, córkom Ulianie i Parasce zasądzono po 10 lat syberyjskiej katorgi. Chatę spalono. Żeby nic nie przypominało ludziom o bohaterskiej karcie życia wsi. Ale pamięć o bohaterach jest niezniszczalna. O działalności bojówek UPA na Żytomierszczyźnie zebrał informacje w 1992 roku, na 50-lecie utworzenia UPA, za pośrednictwem obwodowego zarządu SBU przewodniczący krajowego Ludowego Ruchu Ukrainy, deputowany rady obwodowej Swiatosław Wasylczuk. A po 12 latach w Suszkach ustawiono znak pamięci poległym powstańcom w miejscu chaty Marii Jacenko i ostatniej walki UPA na Żytomierszczyźnie. Przede wszystkim zasługa w tym stanicznej Korosteńskiego Bractwa OUN-UPA Haliny Jewhenijiwny Żemackas, uczestniczki walk wyzwoleńczych OUN-UPA, wieloletniej więźniarki moskiewskich obozów koncentracyjnych na Syberii. I oto 8 lipca br., w rocznicę ostatniej walki upowców, do Suszek znów zjechali się patrioci z Żytomie-

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn