Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 7strona oryginału ↗

UKRAIŃCOM JUŻ NIEDALEKO NAWET DO BIEGUNA

Слово Просвіти, №31 за 2007 рік

KONTAKTY Trudno powiedzieć, co się stało, ale od zeszłego roku do Międzynarodowej Szkoły Ukrainistyki, gdzie do niedawna słuchaczami byli wyłącznie młodzi obywatele USA, Niemiec, Kanady, Polski, Włoch, Chorwacji itd., zaczęli ciągnąć ludzie, na których paszportach widnieje dwugłowy orzeł. I nie są to tylko moskwianie i petersburżanie. Od Kubania i Przedkaukazia na południu po małą ojczyznę Michaiła Łomonosowa na północy — taka w ogólnych zarysach geografia zadziwia skalą. Lecz bardziej ucieszyło to, że tegoroczni absolwenci MSU, przedstawiciele tak zwanej wschodniej diaspory, zgodnie odwiedzili „Proświtę”. Cel ich wizyty na Chreszczatyku 10-b był jeden: kto, jeśli nie „Proświta”, może pomóc z literaturą ukraińską — piękną, popularnonaukową, informacyjną, artystyczną itd. — dla bibliotek przy ukraińskich centrach kulturalno-oświatowych w Moskwie, Petersburgu, Archangielsku, Krasnodarze i innych? I rzeczywiście. Więc mimo związanej z „martwym sezonem” małej liczby ludzi w gabinetach i korytarzach, kijowscy proświcianie z entuzjazmem odpowiedzieli na prośbę swoich braci i sióstr z Rosji, którzy właśnie otrzymali dyplomy ukrainistów. Efekt okazał się obopólny: aktywiści wschodniej diaspory odkryli dla siebie obecną kontynentalną Ukrainę, jej nieznane dotąd struktury, takie jak „Proświta”, a my dowiedzieliśmy się, że plotki o amorficzności i bezczynności ukraińskich centrów na rosyjskich obszarach są, delikatnie mówiąc, nieco przesadzone. Książki książkami — a zebrali ich proświcianie niemało — ale nie mniejsze znaczenie miało żywe spotkanie. Ołena KARASIOWA, wykładowczyni śpiewu ludowego Ukraińskiego Centrum Narodowo-Oświatowego przy szkole nr 124 w Moskwie: — Moskwa to metropolia i tym powiedziano wszystko. Ukraińców w stolicy Rosji mieszka wielu, ale czasy, kiedy osiedlali się małymi koloniami i nawet nadawali nazwy moskiewskim ulicom — Morosiejka (Małorosiejka) — dawno minęły. Ukraińców jest wielu, ale ich rozproszenie po różnych dzielnicach wielkiego miasta nie pozwala uformować gdzieś w centrum choćby jednej klasy ukraińskiej szkoły. Nie twierdzę, że administracja Łużkowa aż nadto przejmuje się tym, by zrealizować to nasze marzenie, ale i oporu szczególnego nie odczuwamy. Obiektywne przyczyny, proszę mi wierzyć, są o wiele ważniejsze. Ale to nie oznacza, że siedzimy z założonymi rękami. Centrum, kierowane przez Wałerija Semenenkę, doprowadziło do stworzenia fakultetów z kilku dyscyplin w języku ukraińskim. „Doprowadzić” nie było trudno choćby dlatego, że dyrektor 124. szkoły Switłana Beriozkina sama pochodzi z Siczosławszczyzny i z wyrozumiałością odnosi się do naszych propozycji. Ciekawe, że na zajęcia przychodzą nie tylko Ukraińcy. Rosjankę Darię Nalepiną przyprowadziła do nas ciekawość. Zaczęli z synem uczyć się ukraińskich pieśni, pomagać w planie organizacyjnym. I nie jest to odosobniony przykład. Co prawda, trzeba zaznaczyć, że szkoła nr 124 ma specyfikę: uczą się w niej uczniowie, którzy słabo władają językiem rosyjskim. Są to przybysze z Kaukazu, Azji Środkowej, był nawet Mongoł. Mogłabym, jak to bywa, powołać się na naszą biedę, brak pieniędzy, który często jest synonimem bezprawia. Ale w naszych szeregach są też ludzie dość zamożni i wpływowi w Moskwie. To biznesmen Władysław Kyryczenko, który jest gotowy finansować taką moskiewską ukraińską szkołę, która przygotowywałaby dzieci do wstępu na ukraińskie uczelnie wyższe. To Ołeksandr Usynski, który, między innymi, jest zastępcą przewodniczącego zjednoczenia Ukraińców Moskwy. Oprócz centrum, w Pałacu Twórczości Dzieci i Młodzieży na Wzgórzach Worobiowych działa grupa ukrainistyki. Język wykłada tu doświadczona filolożka Nina Szowhun, folklor prowadzę ja. A przy liceum lingwistycznym nr 1555 niedawno otwarto grupę języka ukraińskiego (klasy 8—11). Hałyna BOJKO, dyrektor wykonawcza Archangielskiej Regionalnej Autonomii Narodowo-Kulturalnej „Ukraińcy Rosji”: — Nasza organizacja liczy około 1000 członków. Mało to czy dużo? Jeśli wziąć pod uwagę to, że podczas ostatniego spisu ludności Ukraińcami w regionie nazwało się 27 tysięcy osób, to liczba, proszę się zgodzić, przyzwoita. I książki, które z łaski Towarzystwa „Proświta” wieziemy na Pomorze, tutaj niechybnie znajdą swojego czytelnika. Właściwie potrzeba ich była odczuwalna dawno. I nie tylko, zapewne, w Archangielsku. W Rosji bez przesady istnieje głód literatury ukraińskiej, periodyków, informacji w ogóle. Dlatego dziwne, dlaczego kierownictwo Międzynarodowej Szkoły Ukrainistyki tak długo nie zauważało licznych i dość potężnych ośrodków wschodniej diaspory. Już samo to, że przywozimy do swoich regionów przekazane przez „Proświtę” książki, można nazwać proświtańskim informacyjnym i duchowym przełomem na tereny Rosji. W każdym razie Archangielsk to nie Moskwa. Mamy swoje osobliwości, specyfikę. Na przykład znaczną część naszych aktywistów stanowią potomkowie represjonowanych przed wojną Ukraińców. Przecież chodzi o północ Rosji — miejsce obozów koncentracyjnych i osiedli dla zesłańców. Z jednej strony w tych rodzinach, jakkolwiek dziwnie by to nie brzmiało, kultywowano ducha buntu, wysoką świadomość narodową, z drugiej — trwała odrębność od macierzy dała się we znaki: zapomniano język, historię, zwyczaje. Właśnie ten kontyngent szczególnie potrzebuje kulturalno-duchowego kontaktu z Ukrainą. Wśród działań, które prowadzimy w Archangielsku, są wieczory poświęcone wybitnym Ukraińcom — Tarasowi Szewczence, Iwanowi Frankowi, Łesi Ukraince. Sądzę, że to dopiero początek, choć ważny. W perspektywie, mam nadzieję, niedalekiej, jest odkrywanie zapomnianych, przemilczanych, zakazanych imion, wśród których mogą okazać się i krewni tych, którzy żyją teraz w pobliżu koła podbiegunowego. Dmytro HRUSZEWSKIJ, student Krasnodarskiego Uniwersytetu Kultury: — Ukrainistyka dla mnie to sprawa nowa — nie będę kłamał. Zresztą ojczysty język na razie znam słabo. Ale chęć do pracy jest ogromna. Literaturę, którą wiozę do domu, planuję rozpowszechniać przez struktury naszych ukraińskich organizacji w Kraju Krasnodarskim, ale nie tylko. Nauka w Kijowie wywarła na mnie niezwykle silne wrażenie. Byłem pod pomnikiem Mychajła Hruszewskiego obok Domu Nauczyciela. A to przecież brat stryjeczny mojego prapradziadka. Takie korzenie, proszę się zgodzić, do wielu rzeczy zobowiązują. Doradziliśmy Dmytrowi, by następnym razem odwiedził dom obok targu Kureniwskiego w Kijowie, gdzie mieszkał i nauczał ojciec prezydenta Ukraińskiej Republiki Ludowej, i życzyliśmy mu sukcesów w opanowywaniu języka ukraińskiego. A wszystkim naszym szanownym gościom — szczęśliwej drogi i nowych osiągnięć w tej niełatwej, ale zaszczytnej sprawie, którą dla siebie wybrali. Zapisał Mykoła CYWIRKO

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn