Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 11strona oryginału ↗

JEDNOCZMY SIĘ, BO JESTEŚMY TEGO WARCI

Слово Просвіти, №31 за 2007 рік

Nadiya ONYSZCZENKO, Niżyn. — Gimnazjum Nauk Wyższych księcia Bezborodki od czasu jego otwarcia w 1820 roku aktywnie wpisuje się w kulturę światową. Kierowali nim wybitni uczeni, dobrze znani w Europie. W drugiej połowie XIX wieku — na początku XX wieku w Niżyńskim Instytucie Historyczno-Filologicznym uformowano szkoły filologiczną i historyczną oraz nawiązano kontakty naukowe z uczonymi i placówkami edukacyjnymi Niemiec, Austrii, Francji, Hiszpanii, Jugosławii, Czech, Bułgarii, Polski, Anglii. Niestety, w drugiej połowie lat 30. oraz w latach 40.—50. XX wieku kontakty międzynarodowe nie były utrzymywane. Wznowiono je dopiero w latach 60. Znacznie szersze i bardziej różnorodne stają się zagraniczne kontakty uniwersytetu pod koniec lat 90., w szczególności z placówkami edukacyjnymi i ośrodkami USA, Grecji, Rosji, Białorusi, Polski. Aktywnie wymieniamy się z nimi literaturą naukową, uzupełniając księgozbiór biblioteczny, w którym około sto tysięcy egzemplarzy to rarytasy przechowywane w muzeum rzadkiej książki. — Najwyraźniej zauważalna rola Uniwersytetu Gogola w historii kształtowania i rozwoju rodzimej edukacji, nauki i kultury zdeterminowała stworzenie właśnie tutaj Centrum Współpracy Humanitarnej z ukraińską diasporą. — Tak, nasz uniwersytet słynie ze swoich duchowych tradycji, zapoczątkowanych jeszcze w Gimnazjum Nauk Wyższych: niosło ono ludowi wiedzę, było centrum kształtowania świadomości duchowej i historycznej oraz wychowania elity narodowej. I jeszcze jedna przyczyna powstania takiej instytucji w Niżynie — to wielka niżyńska emigracja. Mamy na myśli tych ponad 30 niżyńców, którzy znaleźli się poza granicami Ojczyzny i należą do wybitnych działaczy kultury ukraińskiej na świecie. Jeszcze w 1993 roku Niżyńskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, kierowane przez pierwszego dyrektora Centrum, doktora nauk filologicznych, profesora Ołeksandra Astafjewa, oraz katedra literatury ukraińskiej, kierowana przez doktora nauk filologicznych, profesora Ołeksandra Kowalczuka, opracowały program kulturalno-wydawniczy „Literacka diaspora”. Wielką rolę we wcielaniu programu odegrała gazeta „Proświta”, która otworzyła przed ogółem czytelników nazwiska Petra Odarczenki, Anatola Kalynowskiego, Leonida Połtawy, Marii Jurkewycz… Publikacje te wywołały wielki rezonans społeczny. Na zaproszenie katedry literatury ukraińskiej i towarzystwa „Proświta” do Niżyna przyjeżdżali Ihor Kaczurowskyj, Olha Mak, Iwan Kosheliweć, Emma Andijewśka, Jar Sławutycz, Omelan Kowal, Anatol Łysyj. Brali oni udział w konferencjach naukowych, wieczorach twórczych, prowadzili dla studentów kursy specjalistyczne. Wspólnie z wydawnictwem „Smołoskyp” zorganizowano zbiórkę literatury dla biblioteki Uniwersytetu Niżyńskiego. Napłynęło około 500 wydawnictw z Biblioteki Kongresu USA, wydawnictwa „Smołoskyp”, fundacji Iwana Bahrianego, zbiorów prywatnych. — W ostatnich latach Centrum zaczęło poświęcać więcej uwagi Ukraińcom wschodniej diaspory. — Dzisiaj Centrum utrzymuje ścisłe kontakty ze 109 organizacjami ukraińskimi, towarzystwami w 42 krajach świata. Przykładem takich kontaktów jest współpraca z towarzystwem „Kobzar” w Baszkortostanie (w Ufie przy uniwersytecie pedagogicznym otwarto oddział studiów nad językiem i literaturą ukraińską, i jest to jedyna we wschodniej diasporze wyższa uczelnia z przygotowaniem specjalistów-ukrainoznawców). Tutaj prowadzone są coroczne seminaria naukowo-praktyczne dotyczące problemów nauczania ukrainistyki w warunkach Rosji, zaczął działać letni ukraiński obóz językowy dla dzieci Baszkortostanu, Tatarstanu, Priuralia, Orenburżczyzny, w którym jako opiekunowie pracują wykładowcy i studenci Niżyńskiego Uniwersytetu Państwowego. Ciekawe formy współpracy zapoczątkowano z uniwersytetami w Biszkeku (Kirgistan), gdzie przy wsparciu Centrum Współpracy Humanitarnej i Ambasady Ukrainy stworzono dzisiaj trzy uniwersyteckie katedry ukrainoznawstwa, które stały się już dobrą szkołą ukrainistyki w Republice Kirgiskiej. Wszyscy pracownicy tych katedr przeszli różne formy stażu przy Niżyńskim Uniwersytecie Państwowym. Ścisłe kontakty edukacyjno-naukowe Centrum utrzymuje także z katedrami ukrainoznawstwa uniwersytetów w Biełgorodzie, Tiumeniu, Mińsku, Warszawie, Łotewskim Uniwersytetem Narodowym, Uniwersytetem Słowiańskim w Nowosybirsku, Ukraińskim Centrum Naukowym w Zurychu, centrum Studiów Ukraińskich Instytutu św. Andrzeja w Winnipeg, Ukraińskim Stowarzyszeniem im. Olhy Mak w Melbourne, Ukraińskim Uniwersytetem Katolickim w Rzymie, Instytutem św. Włodzimierza w Toronto, Uniwersytetem Manitoby, Uniwersytetem Wrocławskim i in. Centrum udziela pomocy edukacyjno-metodycznej ukraińskim szkołom średnim w Rydze, Tbilisi, Warnie, Syhocie, sobotnim i niedzielnym w Surgucie, Nieftiejugańsku, Tatarstanie, Tallinnie, Sillamäe, Kiszyniowie, Tyraspolu, Soczi-Łazariewskim, Jarosławiu, Niżnym Nowogrodzie, Budapeszcie. Przy wsparciu Centrum od października 2005 roku otwarto ukraińską szkołę niedzielną w Moskwie (przy Ukraińskim Centrum Kultury). — Proszę powiedzieć, czy udało się osiągnąć stronie ukraińskiej i niemieckiej zaplanowane rezultaty w rozwiązaniu poruszonego problemu? — Na spotkaniach, przeprowadzonych z inicjatywy społeczności ukraińskiej w Düsseldorfie oraz oddziału Ambasady Ukrainy w Niemczech w Bonn, poruszono niezwykle głęboki problem wykorzystania przymusowej siły roboczej na terytorium Trzeciej Rzeszy oraz wykorzystania pracy niemieckich jeńców na ziemiach ukraińskich po wyzwoleniu od niemiecko-faszystowskich najeźdźców w 1944 roku. Wydarzenie to wywołało niemałe zainteresowanie wśród społeczności Kolonii, Bonn, Akwizgranu i Eschweiler. Na potwierdzenie tego powiem, że burmistrz miasta Eschweiler, gdzie odbywało się ostatnie spotkanie, osobiście stanął na czele komitetu organizacyjnego. Stronę niemiecką reprezentowały doktor historii Gisela Schwarze, autorka dwóch książek o przymusowych robotnikach radzieckich, oraz doktor historii Tanja Penter. — A kto reprezentował stronę ukraińską na tych spotkaniach? — Przede wszystkim Iryna Jastreb, przewodnicząca społeczności ukraińskiej, oraz Dmytro Mieszkow, doktor historii, wykładowca wydziału filozoficznego uniwersytetu w Düsseldorfie. Z ramienia Centrum Ukrainoznawstwa Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. Tarasa Szewczenki wystąpiłem ja, ponieważ od dłuższego czasu badam ten problem. Na spotkaniu w Bonn obecni byli także pracownicy oddziału. — Podczas pracy konferencji zwróciłam uwagę, że w odróżnieniu od dwóch poprzednich, jej uczestnicy więcej uwagi poświęcali obecnym problemom zagranicznego ukraiństwa, a nie tylko wybitnym postaciom historii. Bardzo aktualny był referat na posiedzeniu plenarnym Iryny Kluczkowskiej — dyrektor Międzynarodowego Instytutu Edukacji, Kultury i Kontaktów z Diasporą Narodowego Uniwersytetu „Politechnika Lwowska”. — Prelegentka skoncentrowała się na światowych procesach migracyjnych: ponad 130 milionów ludności planety przebywa poza granicami swoich krajów. Obce państwa wykorzystują ich potencjał intelektualny, tanią siłę roboczą. W wielu krajach istnieją programy rządowe, które angażują emigrantów do współpracy. Na tworzenie dobrego wizerunku Już po raz trzeci w Niżyńskim Państwowym Uniwersytecie imienia Mikołaja Gogola na Międzynarodowej konferencji naukowej „Ukraińska diaspora: poszukiwania historyczne, zjawiska emigracyjne, dorobek kulturalno-artystyczny, funkcjonowanie placówek naukowych” zebrali się Ukraińcy z Gruzji, Rosji, Rumunii, Mołdawii, Białorusi, Australii, Niemiec. Zorganizowało ją i przeprowadziło Centrum Współpracy Humanitarnej z Ukraińską Diasporą, utworzone tutaj w 2000 roku postanowieniem Gabinetu Ministrów Ukrainy. A wsparły to przedsięwzięcie rektorat, Rada Miejska Niżyna, Ambasada Kanady na Ukrainie. O międzynarodowych powiązaniach Uniwersytetu Gogola i jego roli w rozwiązywaniu problemów zagranicznego ukraiństwa nasza rozmowa z prorektorem ds. pracy naukowej i powiązań międzynarodowych, doktorem nauk fizyczno-matematycznych, profesorem Ołeksandrem MELNICZUKIEM.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn