Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 14strona oryginału ↗

Artysta z Bożej łaski

Слово Просвіти, №31 за 2007 рік

Mykoła Cywirko Podzielę się małym sekretem. Książka „Wiktor Zarecki. Artysta zrujnowany epoką” (K., 2006) — obszerna, bogato i hojnie ilustrowana monografia z szerokim i różnorodnym materiałem informacyjnym — to pierwsza poważna praca jej autorki, młodej historyczki sztuki Lesi Miedwiedjewej. Dlaczego, zapytacie, to sekret? Otóż dlatego, że książka o znanym ukraińskim artyście lat sześćdziesiątych, nowatorze w wielu kierunkach sztuki, o europejskim poziomie, w żaden sposób nie robi wrażenia nieśmiałego debiutu, pierwszego płochliwego kroku. Gruntowność w przedstawieniu twórczej drogi Wiktora Zareckiego, drogi ściśle związanej z działalnością innych przedstawicieli lat sześćdziesiątych — pisarzy, artystów, uczonych, takich jak Iwan Drach, Iwan Dziuba, Walerij Szewczuk, Jewhen Swerstiuk, Iwan Switłyczny, Lina Kostenko, Tetiana Jabłońska, Heorhij Jakutowycz,Ałła Horska, Opanas Zalychaha i inni, ważkość w sądach i ocenach, wyważenie oraz dążenie do rozpatrzenia tego czy innego zjawiska z różnych punktów widzenia — to jedynie ogólne wrażenie ze znajomości z pracą Lesi Miedwiedjewej. Zapewne uważny czytelnik i badacz — a ta monografia to nie tylko wartościowy debiut historyczki sztuki, lecz także, z gruntu rzeczy, pierwsze w Ukrainie uogólnione opracowanie naukowe o oryginalnym artyście, którego badacze nie mogą nie wziąć pod uwagę — odda autorce sprawiedliwość także za wyjątkową taktowność w przedstawianiu pewnych dramatycznych, tragicznych epizodów w życiu i twórczości Wiktora Zareckiego. Nie odkryję Ameryki, jeśli powiem, że dziewięcioro na dziesięcioro jej rówieśników i rówieśniczek woleliby nie taktowność, lecz delektowanie się właśnie kryminalnymi szczegółami i nie żałowaliby na to słownych barw. Leся Miedwiedjewa godnie uczciła pamięć żony Wiktora Zareckiego,Ałły Horskiej, zamordowanej przez totalitarny reżim — utalentowanej artystki, jaskrawej osobowości o wyraźnej postawie obywatelskiej. Wszystkie jej portrety, wykonane przez męża, zaprezentowano w książce jako ilustracje, a mowa o niej jest ciepła i serdeczna. Ale celem wydawnictwa nie jest biografia artysty jako taka. Ważne było prześledzenie etapów twórczej drogi Wiktora Zareckiego, określenie jego miejsca nie tylko w ruchu lat sześćdziesiątych, lecz także w ukraińskiej sztuce plastycznej XX wieku w ogóle. Szczególnie dobitnie i przekonująco autorce udało się pokazać przywiązanie artysty do europejskich szkół, zwłaszcza twórcze poszukiwania w impresjonizmie i ekspresjonizmie, jego nowatorstwo w malarstwie monumentalnym, a także organiczne połączenie tego wszystkiego z narodowymi tradycjami, elementami sztuki ludowej. Wczesny okres twórczości Wiktora Zareckiego można było „delikatnie” ominąć albo ograniczyć się do krótkiego przeglądu. Socrealizm, rzecz jasna. Kto potępi, jeśli historyk sztuki XXI wieku powstrzyma się od głębokiej analizy obrazów o tematyce górniczej lub kołchozowej? Ale Lesia Miedwiedjewa świadomie nie unika „niewygodnego” czasu. I w płótnach o życiu górników dostrzegła to, co, według słów poety, nie umiera. A cóż dopiero powiedzieć o portrecie harfistki czy pełnych życia i dalekich od polityki i ideologii scenkach („Teściowa”, „Na kanapie”)? Natomiast opowiadać o rozdziałach poświęconych dojrzałym latom mistrza, jego jaskrawym wzlotom, które zdumiewają, czasem szokują nieoczekiwanymi zestawieniami barw, śmiałością form, nie będziemy celowo. Bo wyodrębniać tu coś nie warto i raczej nie zrobimy tego lepiej niż badaczka, która z honorem poradziła sobie ze swoim zadaniem. Na pierwszej stronie książki można przeczytać: „Grant Prezydenta Ukrainy”. Sądzimy, że komentować ten lapidarny napis nie ma potrzeby. Dobrze, że Głowa państwa wspiera takie projekty. Wdzięczna autorka dziękuje Ministerstwu Ukrainy ds. rodziny, młodzieży i sportu, Kijowskiemu Narodowemu Uniwersytetowi Kultury i Sztuki, a także wielu kolegom, których wykaz podaje we krótkim wstępie. Wzrusza dedykacja rodzicom — Walentynie i Wiaczesławowi. Książka Lesi Miedwiedjewej bez wątpienia wzbogaciła galerię krajowych portretów historyczno-artystycznych. Pozostaje życzyć tej młodej osobie dalszej pracy z takim samym natchnieniem i zapałem.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn