Strona · s. 14strona oryginału ↗
PIĘKNO I MĄDROŚĆ OBJĘŁY SIĘ!..
Слово Просвіти, №31 за 2007 рік
Wołodymyr KACZKAN, m. Iwano-Frankiwsk
Bohdan Melnyczuk w filozofemie „Oleszkiwa” poprzez geograficzno-historyczny fakt i artystyczny archetyp prowadzi do rozgałęzienia sensu. Myśl z wiersza współczesności umiejętnie retrospektywnie przenosi on do tekstu sprzed dwudziestu lat — i jak współbrzmiąco tej epoce drga cięciwa myśli, jak boleśnie-genetycznie autor odczytuje historię narodu poprzez swoją „stolicę stolic” — rodzinną wieś. Prawda przecież, ile zniknęło z powierzchni ziemi tych małych „pąków”, które nie rozwinęły się w wielkość — naszych siółek, osiedli, przysiółków i podsiółków!.. Jakby echo prahistorycznej epoki babilońskiej, odczytuje się ów paradygmat syna marnotrawnego, poszukiwacza prawdy o ludzkim bycie, czysto życiowego schronienia, które ukazuje wieczny ruch, niezadowolenie z tego, co się ma: Nie morze mnie kołysało, nie staw, Nad oleszkowskimi rzekami dorastałem. „Oleszkowskie rzeki” — to głęboka idea minionej historii, która nie pozwala przekwitnąć teraźniejszości; „siwe grodziska” i „niebieski łęg” — wyczuwalne niemal w dotyku pamięci, wręcz palą dłonie, bo za tym, jak powszechne przekleństwo: „rozdziawiły paszcze głodne fronty”. Gdyby autor użył epitetu „krwawe”, potknąłby się o utarte, przebyte przez mistrzów poetyckiej pracowni; a tu — ów nowatorski kontrapunkt, który rozpościera w wyobraźni całą historyczną „głodną panoramę” narodu. Ta nadidea także rozszerza zamysł wierszy „Pieśń o Prucie”, „Oleszkowski południk”, „Na Pokuciu u nas…” B. Melnyczuk niepostrzeżenie potrafi „wyciągnąć” z grubego zwoju narodowego bólu właśnie tę nić, za którą myśl trafia prosto w samo jądro, a następnie wyprowadza na szkicowe tło całe nadzadanie — powiedzieć o przeżytej prawdzie tak, jak nikt nie powiedział: I jak nie gryzło do utraty zmysłów, I jak już bez końca nie było, Suchymi płakałem łzami, Jak i całe moje sioło… Zaznaczę jeszcze to: w książce dominuje pierwiastek wspomnieniowy. Autor nie „nakręca” nowotworzonej stylistyki, nie dąży do jakiejś niespodziewanej wybuchowości, lecz mądrze trzyma się tradycyjnego brzegu twórczości wierszowej, przy którym leży podstawowy trwały pokarm dla serca i myśli. „Za wsią na polu…” — swoisty kod młodości. Cud zaś jakiś: wierszowi pół wieku, a w nim huczy tak niezniszczalna krew ludowej pieśni, zdolna łamać każde „postmodernistyczne” słowotwórstwo. Tę nutę odczuwamy zarówno w poetyckich miniaturach, jak i w rozległych epickich wierszach „To nie śnieg”, „Zielone jabłka rozłożyste”, „To wszystko — jakby w bajce…”, „Sonety o ojcowskim sadzie”, „Żółte liście splotły się z zielonymi”. Poeta jest mistrzem precyzyjnego opisu. Nie maluje uogólniająco, lecz rozwija asocjacyjne widzenie poprzez drobny, często ledwie dostrzegalny detal artystyczny: to „śnieżynki ukośne”, „okno z doniczkami”, „sznurki ozimin”, „siwe matki”, „cętka namiotu”, „czereśnia rozkwitła”, „ręczniki haftowane jedwabiem”, „wiśnia dojrzała”… Szczególna moc tkwi w „Żurawinowym mieście”, cyklu, w którym przeżycie, pamięć, prognoza na jutro — jakby na drążku — przerzucają przeszłość w dzień obecny. I materiał słowny, i tonacja, i konkret wspomnienia — wszystko to przejaw osobistego, czysto poetyckiego wrastania w wieczny temat. W „hołdowniczym” zamorskim cyklu autor skupia wysoką synowską miłość do rodzinnej ziemi, ojcowizny. Uogólniony obraz pamięci refrenowo przemawia do sumienia „zagubionymi oleszkowskimi wujkami”, którzy na zawsze przeszli w niezniszczalne „kanadyjskie klony”. Spostrzegawczy, zagłębiony w najmniejszy, najdrobniejszy fakt historii czy kultury, zakorzeniony w pластach ludowej pieśni, wyszukany i wyważony w obrazowaniu, mistrz szerokiej palety świetlnej i pan formy — taki oto występuje od progu swojego jubileuszowego wyboru nasz krajan, wybitny literaturoznawca i kulturolog, doktor nauk filologicznych, profesor Uniwersytetu Narodowego w bukowińskiej stolicy im. Jurija Fedkowycza, pan Bohdan Melnyczuk w książce „Na oleszkowskich rzekach” (K.: Akademwydaw, 2007. — 208 s.; il.).
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
