Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 15strona oryginału ↗

FRESKI Z UKRAIŃSKĄ BANDURĄ

Слово Просвіти, №31 за 2007 рік

W Muzeum Dziedzictwa Kulturowego (filii Muzeum Historii m. Kijowa) eksponowana jest wystawa artystyczna „Malarstwo. Stepan Chwyla” (Australia). Tego utalentowanego aktora, śpiewaka, malarza znają wielbiciele jego twórczości na różnych kontynentach. Ukrainiec z pochodzenia, większość swojego życia mieszkał i tworzył w dalekiej Australii. Minął rok, odkąd przerwało się życie znanego mistrza, a na Ojczyznę powróciły jego dzieła sztuki, przekazane muzeum przez żonę artysty. Na wystawie eksponowane są dwa jej portrety, stworzone przez twórcę w latach osiemdziesiątych. Walentyna DAWIDENKO Zdjęcie Ołeksandra ŁYTWYNENKI Jego zagadkowe kompozycje z kwiatami i tancerzami trochę przypominają freski, ponieważ wykonane są w autorskiej technice, gdy malarz kładł warstwę za warstwą farby, a potem zdejmował zaschniętą powierzchnię, i na przekroju obraz zaczynał lśnić, jakby rozświetlony niewidzialnym źródłem światła. Stepan Chwyla malował portrety kobiet, jakby odgadując ich świat, trochę ekstrawagancki (stąd awangardowa maniera malarstwa w niektórych płótnach) szlak wspomnień i marzeń, które żywią każdą kobiecą duszę, przejętą fioletem smutku, z lazurową falą wspomnień. Jego obrazy „Egzotyka”, „Gum tree”, „Tańce”, „Wirtuoz”, „Ostatni aborygen”, „Dama trefl” — to rozmowa ze światem językiem symboli i metafor, zrozumiałym dla współczesnego człowieka, jak wymowne milczenie malarza i szansonisty przy stoliku w jakiejś kawiarni starego europejskiego miasteczka. Może tam właśnie oglądali tajemniczą nieznajomą przy absyncie, jej twarz, na wpół zasłoniętą kapeluszem. A już płótna „Moja bandura”, „Przewód” adresowo zaświadczają nie tylko rodowód twórcy, ale i jego duchowy azyl — to etniczna ojczyzna, Ukraina. Stepan Chwyla urodził się na Chełmszczyźnie, tam zdobywał wykształcenie w Seminarium Nauczycielskim, a potem w Szkole Wojskowej w Zambrowie oraz w Instytucie Politechnicznym w Równem. Jego talent przejawiał się od wczesnego dzieciństwa — miał wspaniały słuch i piękny głos (liryczny tenor), dobrze malował (lekcje rysunku i malarstwa pobierał u znanego polskiego akwarelisty Wasniewskiego). W latach II wojny światowej występował na scenach Równa i Drohobycza, grał w grupie Josypa Stadnyka, a później w Ukraińskim Teatrze Operowym Bohdana Piurki w Monachium. Do Australii przybył w 1949 roku i od razu zanurzył się w życie ukraińskiej społeczności w Sydney. Był współzałożycielem pierwszego kółka dramatycznego oraz kółka miłośników sceny. Nie porzucał też sztuk plastycznych, rozwijając i szlifując swój oryginalny talent. Z założeniem Związku Ukraińskich Artystów Plastyków Australii w 1967 roku brał aktywny udział w wystawach artystycznych Sydney i Adelajdy, Melbourne, Wollongong. W ciągu swojego twórczego życia zaprezentował 20 wystaw indywidualnych. Malarz miał odznaczenia i nagrody rządu australijskiego, wśród których — wyróżnienie Uniwersytetu Macquarie za obraz „Białe Gum tree”, nagroda Vivienne N. Parker Memorial za dzieło „Dowie”. Jego dzieła znajdują się w kolekcjach prywatnych, kolekcji Uniwersytetu Macquarie (Sydney), Odeskiej Bibliotece Narodowej. Na wystawie w Muzeum Dziedzictwa Kulturowego zaprezentowano 25 obrazów, które mistrz podarował Kijowowi. Nina HNATIUK Zdjęcie S. CHIMICZA Podczas wyjazdu służbowego do Winnicy dowiedziałam się od miejscowych dziennikarzy, że w domu-internacie dla osób w podeszłym wieku i inwalidów występować będzie trio „Złote klucze”. To występ w ramach inicjatywy społecznej „Samotności — nie!”, którą prowadził „Kyivstar”. Jeszcze na długo przed rozpoczęciem koncertu osoby starsze zajęły wszystkie miejsca w przestronnej sali widowiskowej. Babcie i dziadkowie wystroili się, niektórzy przyszli z bukiecikami aksamitek czy rumianków. Wszak przyjechała na spotkanie z nimi ulubiona artystka — Nina Matwijenko. I nie sama — razem z ludową artystką Walentyną Kowalśką i artystką Antoniną Snitko. Antonina jest bardzo podobna do matki, odziedziczyła po niej i babci piękny, silny głos. Nina Matwijenko obok córki bardziej przypomina starszą siostrę. „Złote klucze” podarowały weteranom wojny i pracy szereg ukraińskich pieśni ludowych. Niektóre z nich zostały zapisane na Hajsyńszczyźnie przez znaną folklorystkę Jawdochę Zujchę. Występując przed osobami w podeszłym wieku, Nina Matwijenko opowiadała o swojej rodzinie, w której dorastało 11 dzieci. Mała Nina była szczęśliwa, gdy ojciec z mamą w rzadkich chwilach odpoczynku razem śpiewali. Te pieśni z zimnego i głodnego dzieciństwa były jedynym skarbem, który poniosła ona ze wsi Nedylyszcze w rejonie jemilczyńskim w obwodzie żytomierskim w wielkie życie. A teraz cieszy się, że córka Antonina przejęła od babci Antoniny Ilkiwny głos, postawę i włączyła się do „Złotych kluczy”. Po koncercie ludzie garnęli się do Niny Mytrofańiwny, całowali ją, prosili o wspólne zdjęcie na pamiątkę. I choć na trio czekał już samochód — przed nimi miały być jeszcze koncerty w obwodach chersońskim, odeskim oraz Teodozji, artyści nikomu nie odmówili w rozmowie. Nina Matwijenko podeszła do 93-letniej Lidii Wasyliwny Michejewej, objęła ją, jak matkę. „Bądźcie z Bogiem! Nie zapominajcie się modlić, proście Boga o wybaczenie własnych i cudzych grzechów, bądźcie miłosierni, a to da Wam długi i jasny wiek. A pieśń — to najlepszy sposób, by zapomnieć o chorobach, o samotności.” Te słowa ulubionej artystki tego dnia ogrzały niejedną duszę. Podczas improwizowanej konferencji prasowej dziennikarze pytali Ninę Matwijenko o plany twórcze, gdzie zamierza przeprowadzić koncert jubileuszowy, jakie honorarium otrzymuje za swoje występy od „Kyivstaru”. Artystka opowiedziała, że program społeczny „Kyivstaru” „Samotności — nie!” obejmował nie tylko charytatywne koncerty w domach-internatach 10 obwodów Ukrainy, ale i znaczącą pomoc materialną dla tych placówek, prenumeratę dla nich periodyków. „Kyivstar” będzie również mecenasem koncertu jubileuszowego Niny Matwijenko w Kijowie. Dlatego jest wdzięczna darczyńcom za możliwość pośpiewania maminych pieśni, pogawędzenia z ludźmi. I jeśli twarze wielu z nich rozjaśniały, jeśli choć na dwie godziny zapomnieli o swoich chorobach i smutkach, to już jest szczęście.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn