Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 6strona oryginału ↗

MAŁY POCZĄTEK WIELKIEGO SZLAKU

Слово Просвіти, №31 за 2008 рік

który urodził się w 1904 roku, ukończył czteroklasową szkołę z rosyjskim językiem nauczania. Dobrze liczył, znał niezliczoną ilość wierszy rosyjskich klasyków, lecz zupełnie nie orientował się w literaturze ukraińskiej — imperium dbało o to, by wychować ukraińskie dzieci na rosyjskich patriotów. Pierwsza wojna światowa, która przetoczyła się przez nasze ziemie (w 1916 roku toczono tu krwawe bitwy, w Bokiimie stała armia Brusiłowa), na długi czas zahamowała rozwój oświaty. Kiedy w 1921 roku, na mocy traktatu brzeskiego, przyszli Polacy, zaczęli wprowadzać swój system szkolnictwa. Sześcioletnia polska szkoła była dwujęzyczna — z ukraińskim i polskim językiem nauczania. Uczono matematyki, geografii, botaniki itd. We wsi istniała cerkiew ukraińska, przy której działała ukraińska szkoła niedzielna (niepaństwowa), a zajęcia w niej prowadził ksiądz Karaszewicz, który miał wysokie wykształcenie duchowne i świeckie. W polskiej szkole państwowej pracowało dwoje nauczycieli: dyrektor Dzedziuk i nauczycielka Michalina Lempartówna (wyjechali, gdy wybuchła druga wojna światowa). Wtedy też przy szkole działały ukraińskie wieczorowe kursy dla dorosłych, którymi kierował Dzedziuk. W 1938 roku pojawiła się nauczycielka Czeresznia, która prowadziła nauczanie w języku ukraińskim. Szkoła mieściła się wówczas w domu zamożnego Polaka Szeremieckiego. W 1939 roku na nasze ziemie weszli Sowieci i szkoła stała się radziecka. Tego roku dzieci, które wiosną ukończyły pierwszą klasę polskiej szkoły, znów uczyły się w pierwszej klasie, lecz już radzieckiej szkoły. W 1941 roku rozpoczęła się niemiecka okupacja. Niemcy byli w Bokiimie już w pierwszych dniach wojny i od razu zaczęli wprowadzać „nowy porządek”, spodziewając się pozostać tu na długo. Chłopi, którzy doświadczyli dwuletniego „raju” sowieckiego, pokładali wielkie nadzieje w nowej władzy. I choć się nie spełniły, niemiecka okupacyjna władza nie odnosiła się wrogo ani do miejscowej ludności, ani do szkoły i nauczycieli. Ksiądz oraz uczniowie seminariów duchownych, którzy nie podlegali poborowi do wojska, dalej uczyli dzieci zakonu Bożego i wszystkiego, co sami znali i umieli. Wielkich walk na naszym terytorium nie było, Niemcy nie znęcali się nad chłopami, więc ludzie żyli jak dawniej, uprawiali zboże. Jednak nauka nie była obowiązkowa i dzieci uczyło się bardzo mało. Do tego szkoła spłonęła (niemieccy żołnierze bawili się w jej przestronnym budynku i przypadkiem, z nieostrożności, podpalili go, a budowla była drewniana i łatwo zajęła się ogniem). Zaraz po wojnie szkoła nie miała własnego budynku, uczono się w chatach mieszkańców wsi — każda klasa w osobnej chacie. W 1944 roku, po wyzwoleniu Bokijmy spod Niemców, ze Wschodniej Ukrainy przyjechała uczyć Nina Fedorivna Troian. 1 września rozpoczęły się zajęcia. Do pierwszej klasy poszły nie tylko dzieci, które skończyły 7 lat, ale także starsze — te, które zaczynały naukę za Niemców albo w ogóle się nie uczyły. Ani zeszytów, ani podręczników w szkole nie było. Pisano kredą na tablicy albo ogryzkami ołówków na strzępach papieru z worków po cemencie. Nauka była przeważnie ustna. Nina Fedorivna wspomina: „Jakie to były pamiętliwe dzieci!” A dzieciom wydawało się, że nauczycielka zna wszystko na świecie, bo opowiadała o różnych cudach: o Afryce i Australii, o planetach i zwierzętach, o roślinach i ludziach. Wtedy też uczyła Nina Onufriivna Melnyk, miejscowa rodaczka, lecz później wywieziono ją na Syberię, bo była łączniczką UPA i miała pseudonim Jaskółka (wróciła do ojczyzny niedawno). W 1946 roku do szkoły w Bokijmiwce przybyły dwie nowe nauczycielki: Olena Wasyliwna Musijenko i Maria Tymofijiwna Rybak, która została kierowniczką szkoły-progresówki i dyrektorowała w siedmioklasowej szkole do 1953 r. W 1951 r. szkoła otrzymała nowy budynek, zbudowany z materiałów budowlanych skonfiskowanych bogatym chłopom, których wywożono na Syberię. Siedmioklasowa szkoła objęła więc nauczaniem wszystkie dzieci chłopskie, jednak nauczyciele byli w większości przyjezdni: władza radziecka dbała o to, aby dzieci nie były wychowywane w duchu ukraińskiego patriotyzmu. W 1967 r., w 50. rocznicę władzy radzieckiej, zbudowano nowy, przestronny budynek, a sama szkoła stała się szkołą średnią. Tego samego roku jej mury opuścili uczniowie klasy dziesiątej. Kolektyw pedagogiczny liczył 26 nauczycieli. Pierwszym dyrektorem szkoły średniej został Swiatosław Iwanowycz Plyska, późniejszy zastępca rektora Równieńskiego Obwodowego Instytutu Dokształcania Pedagogicznego. Następnie dyrektorami szkoły w Bokijmiwce byli Iwan Sinczuk, Ołeksij Czerneńko, Iwan Koszan, Anatolij Filimonow, Andrij Hejnysz. 86 absolwentów zdobyło wyższe wykształcenie pedagogiczne, 18 z nich pracuje w rodzinnej szkole. Ukończyło naszą szkołę średnią 927 absolwentów — prawie tysiąc obywateli Ukrainy. Wśród nich są kandydaci i doktorzy nauk, muzycy, artyści, agronomowie i sportowcy. Wielu z nich zdobyło wyższe wykształcenie, zajmuje określoną pozycję w społeczeństwie. Niektórzy mieszkają za granicą, pracując dla obcych krajów. My, nauczyciele dawni i obecni, jesteśmy dumni z naszych absolwentów — uczciwie zarabiają na chleb, wychowują dzieci. Pamiętają, że ich życie zaczynało się w tej małej szkole, która stała się małym początkiem wielkiej drogi.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn