Strona · s. 7strona oryginału ↗
HISTORIA „PROŚWITY” – CENTRUM ŻYCIA NARODOWEGO
Слово Просвіти, №31 за 2008 рік
DO 140. ROCZNICY „PROŚWITY”
Mychajło LICOWSKI, Josyp PARUBOCZYJ, zastępcy przewodniczącego rejonowego zrzeszenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, m. Radziechów, obwód lwowski.
Zakończenie. Początek w nr 29 z 2008 r.
23 listopada 2003 roku na uroczystości z okazji 80-lecia „Ridnej Szkoły” i 120. rocznicy urodzin J. Selezinki (jednego z założycieli szkoły) przybyło ponad 40 absolwentów. W uroczystościach wzięli udział Wołodymyr Panasiuk, doktor nauk technicznych, członek rzeczywisty NAN Ukrainy, dyrektor Instytutu Fizyko-Mechanicznego im. I. W. Karpenki; Petro Sikorski, doktor nauk pedagogicznych, profesor; Bohdana Biliak, zastępca naczelnika głównego zarządu oświaty i nauki obwodu lwowskiego; Petro Kononenko, doktor nauk filologicznych, profesor, akademik Akademii Nauk Wyższej Szkoły, dyrektor Instytutu Ukrainoznawstwa MON Ukrainy oraz inni. Uczestnicy wydarzenia wzięli udział w prezentacji pomocy dydaktycznych z zakresu wiedzy o narodzie w Wuzliwskim Liceum Przyrodniczo-Ekonomicznym. Ówczesne kierownictwo „Proświty” w rejonie radziechowskim pod naciskiem organów administracyjnych osłabiło pracę organizacyjno-masową wśród swoich członków: nie zwoływano posiedzeń rady, plenum, szkoleń aktywu. Dlatego grupa inicjatywna towarzystwa 24.10.2004 roku zwołała konferencję, na której wybrano nowe kierownictwo rejonowego zrzeszenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta”. Na przewodniczącego wybrano dyrektora Radziechowskiej Rejonowej Szkoły Sztuk Pięknych, wyróżniającego się pracownika oświaty Ukrainy Jurija Suchara, a na zastępców – zasłużonego nauczyciela Ukrainy Mychajła Licowskiego oraz zasłużonego agronoma Ukrainy, laureata Nagrody Szewczenkowskiej Josypa Paruboczego. Działalność zrzeszenia skierowano przede wszystkim na wzmocnienie organizacyjne komórek oraz zaangażowanie członków towarzystwa w aktywną pracę masowo-wyjaśniającą i polityczno-wychowawczą wśród ludności. Obecnie w naszym zrzeszeniu działają 24 komórki, liczące 367 członków. W celu zbadania działalności „Proświty” ogłoszono konkurs „Historia „Proświty” mojego wsi (miasta)”. Najlepsze komórki za udział w konkursie nagrodzono roczną prenumeratą gazet „Słowo Proświty” oraz „Literaturna Ukrajina”. Zebrane materiały są stale wykorzystywane w lokalnej prasie oraz do pisania historii miast i wsi. Wielką rolę w aktywizacji pracy zrzeszenia odegrało utworzenie w 2005 roku przy szkole sztuk pięknych chóru nauczycielskiego „Proświta” (kierownik Wiktorija Szałaluk) oraz zespołu instrumentalnego (kierownik Łeonid Twerdochlib). Te zespoły artystyczne w znacznym stopniu zaktywizowały działalność zrzeszenia, w szczególności w działaniach poświęconych działalności UPA, obchodach świąt państwowych i religijnych, przygotowaniach do wyborów do Rady Najwyższej w 2007 roku. 26 listopada 2007 roku na obwodowym festiwalu-konkursie „Śpiewająca rodzina oświatowa” w trzech nominacjach zwyciężyli wśród zespołów chóralnych, zespołów instrumentalnych i solistów-wokalistów, stworzyli film wideo „Kolędujemy razem”. Tylko w latach 2007—2008 zespoły artystyczne „Proświty” dały ponad sto koncertów, wygłosiły 150 wykładów, odbyło się mnóstwo „okrągłych stołów” i wycieczek. Rok 2006 dla naszego zrzeszenia stał się rokiem udziału w przygotowaniach i obchodach 150. rocznicy urodzin Iwana Franki. Proświcianie zainicjowali odnowienie i przeniesienie pomnika Iwana Franki we wsi Seredpilci, ustawionego jeszcze w 1949 roku. Uroczyste otwarcie odbyło się 7 listopada 2006 roku. Wraz z organami państwowymi i organizacjami społecznymi zrzeszenie „Proświty” wystąpiło jako inicjator i organizator obchodów 100. rocznicy urodzin generała Romana Szuchewycza oraz ustawienia mu pomnika (rzeźbiarz Ołeksandr Borys) we wsi Ohliadiw, gdzie minęło jego dzieciństwo. Aktywny udział w tych działaniach brali zastępca przewodniczącego rady rejonowej Petro Muzyczka, członkowie zarządu towarzystwa Jurij Suchar, Josyp Paruboczyj. Pomnik uroczyście odsłonięto 10 sierpnia 2007 roku. W ubiegłym roku w lutym z okazji 100. rocznicy urodzin uczczono pamięć aktywnego członka „Proświty” lat 30.—40. XX wieku Wasyla Kudryka. Na posiedzeniu rady zrzeszenia opracowano i zatwierdzono działania komórek Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta”, organizacji partyjnych i społecznych rejonu w ramach przygotowań do jubileuszu. Rada zrzeszenia zaproponowała organom władzy lokalnej podjęcie uchwały o zatwierdzeniu komitetu organizacyjnego i kosztorysu na odnowienie posiadłości i pomnika poety. Obchodząc 140. rocznicę założenia towarzystwa „Proświta”, rada zrzeszenia planuje przeprowadzić konferencje, „okrągłe stoły”, wystąpić w prasie, w lokalnej telewizji i radiu, opublikować szkice i artykuły. Szczególną uwagę poświęcimy pracy Radziechowskiego Muzeum Historyczno-Krajoznawczego, muzeum „Ridnej Szkoły”, których inicjatorem i organizatorem była „Proświta”. Podczas przygotowań do 140-lecia „Proświty” najbardziej przejmujemy się kwestiami pracy organizacyjno-masowej komórek oraz ściślejszymi więzami z centralnymi i obwodowymi organami „Proświty”. Pomocy organizacyjnej i metodycznej prawie nie otrzymujemy. Brak szkoleń aktywu proświciańskiego, pomocy w organizacji „okrągłych stołów”, wykładów, konferencji, wystaw literatury proświciańskiej. Środki masowego przekazu mało popularyzują ukraińską książkę, prasę, kulturę i obyczaje. Aktualne artykuły Dmytra Pawłyczki, Romana Łubkiwskiego i innych wybitnych działaczy społecznych nie stają się przedmiotem rozszerzonych dyskusji. Pierwszy Kanał Narodowy ukraińskiej telewizji hojnie udziela czasu antenowego Dmytrowi Gordonowi, który jeszcze niedawno deklarował, że zniszczył ukraińską estradę dla propagowania obcej, a nie ukraińskiej kultury i nauki. Na tym kanale prawie nie słychać słowa proświciańskiego. Świadomie hamując proces ukrainizacji, pewne siły próbują zrusyfikować wydawnictwa, przestrzeń antenową. Nie słyszymy ostrej krytyki ze strony „Proświty”, Narodowego Związku Pisarzy, czołowych uczonych, literatów pod adresem ukrainofobów i asymilatorów. Potrzebny jest szeroki program oświecenia: historycznego, narodowo-językowego, etnograficznego. Zwróćmy się ku wychowaniu religijno-moralnemu, ponieważ pijaństwo, przekleństwa, kradzieże i nadużycia stały się normą zachowania wielu Ukraińców. „Proświcie” warto wspierać wznowienie pracy towarzystwa „Widrodżennia”, propagując zdrowy styl życia. Biorąc pod uwagę opłakany stan dziedzictwa monumentalnego rejonu radziechowskiego, nasze rejonowe zrzeszenie Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” bierze na siebie zobowiązanie do opieki, odnowienia, renowacji zabytków kultury i sztuki oraz aktywizacji pracy istniejących muzeów. Wzywamy wszystkich obywateli do aktywnego udziału w zachowaniu i rozwoju duchowych skarbów regionu.
Nieodłącznym elementem działalności stowarzyszenia jest udział w uroczystościach z okazji obchodów Bożego Narodzenia, Wielkanocy, Dnia Matki, dni szewczenkowskich. Już cztery lata z rzędu, 24 marca, czcząc pamięć naszego rodaka, kompozytora, artysty ludowego Ukrainy Ihora Biłozira, rada towarzystwa odprawia na grobie molebien-requiem. Z okazji 50. rocznicy urodzin swojego kolegi z klasy i towarzysza broni, przewodniczący towarzystwa Jurij Suchar uporządkował i wydał zbiór artystyczny „Pamięci przyjaciela”. Odpowiadając na inicjatywę Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki dotyczącą budowy za ogólnonarodowe fundusze cerkwi Kobziarza, nasze stowarzyszenie rejonowe przeprowadziło pracę wyjaśniającą wśród ludności i zebrało środki. Biorąc pod uwagę upadek krajowego drukarstwa oraz zalanie ukraińskiego rynku niskiej jakości wydawnictwami rosyjskojęzycznymi, rada stowarzyszenia ogłosiła w pierwszym półroczu 2008 roku akcje: „Książki – morska głębia”, „Podaruj bibliotece książkę”. Zapraszamy mieszkańców rejonu do przyłączenia się do zbiórki funduszy na zakup literatury ukraińskiej dla placówek oświatowych Krymu (gimnazjum ukraińskie w Jałcie) oraz uzupełnienie zbiorów bibliotek dziecięcych. Wydawnictwa narodowo-patriotyczne „Literaturna Ukrajina”, „Słowo Proświty”, „Kułtura i żyttia” ukazują się w niewielkich nakładach, dlatego będziemy propagować i rozpowszechniać te publikacje. W 2011 roku Ukraina będzie obchodzić 200. rocznicę urodzin Markijana Szaszke-
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
