Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 10strona oryginału ↗

EFEKT CAŁEJ EPOKI

Слово Просвіти, №31 за 2008 рік

szli razem, w jeden dzień. Tak bywa, gdy ludzie już nie wyobrażają sobie życia jeden bez drugiego i tak splatają się istotą, że tworzą niepodzielny węzeł. I nie da się go rozplątać, ani rozciąć… …Za oknem zamieć usypywała zaspy, bielą po bieli wycinała i rzeźbiła, a śpiącym drzewom miękko podbijała boki, a w pałacu — ciepło i błogość. Jeszcze wczesną wiosną przygotowywano dębowe kłody, którymi zimą w piwnicznym pomieszczeniu karmiono piec kaloryferowy. W Kaczanówce znali się na oszczędzaniu ciepła: drewno nie płonęło, a tylko tliło się, wypełniając dymem przestrzenie międzyścienne. Czyż to nie efekt współczesnego grzejnika? Aby wzmocnić tradycyjne 17—18 stopni ciepła, istniał system dwunastu kominków. Z różowego marmuru karskiego: i dla piękna, i dla pożytku. Taras Mychajłowycz wskazuje na jedyny, cudem ocalały podczas wandalizmu plebsu. Z umeblowania ziemiańskiego też prawie nic nie zostało. Prawie… Dziwne, że nie roztrzaskali na kawałki tego eleganckiego wysokiego lustra… Nie wiadomo, jaki pokój kiedyś zdobiło, ale kto wie, może na dnie jego czułego amalgamatu, profil Gogola, kiedy ten krytycznie przyglądał się swojemu unikalnemu nosowi... Albo kawalerskie pełne pasji spojrzenie Tarasa Hryhorowycza… Posiadłość Hryhorija Stepanowycza Szewczenko odwiedził latem 1843 roku. O nim tutaj już dobrze wiedziano. Kobziarz pisze, że w Petersburgu namalował dwa obrazy o tematyce ukraińskiej. Jeden z nich od niego kupiono, a drugi, „Katerynę”, „ja przesyłam wam, Hryhoriju Stepanowyczu, żeby nie dostała się moskalom. Jeśli będzie warta waszej uwagi, to możecie ją umieścić na honorowym miejscu, a jeśli nie, to rzućcie na strych. A co ona będzie dla was kosztować? To chociażby Zdjęcie Jewhena Buketa kawałek słoniny i to na obczyźnie dobrze…” W następnym roku Szewczenko znów przyjeżdża do Kaczanówki. Przyciągała go nie tylko gościnność Tarnowskich. Nadija Wasyliwna, droga bratanica gospodarza, zawróciła poecie w głowie. Na tyle, że ten miał poważny zamiar ożenić się z dziewczyną. Niestety, czy to Nadija Wasyliwna jeszcze nie zdążyła się zakochać, czy była zbyt dumna, ale odmówiła Szewczence. Dla Tarasa Hryhorowycza był to poważny cios. Zgodźcie się, żeby po tylu latach, aż w 1860, wylać żal, pisząc tak ironiczny i zjadliwy wiersz: „…A ty, kumasie, spałaś, spałaś, pyszniłaś się, i panienkowałaś, i czekałaś, czekałaś na narzeczonego, i czystość chowałaś, i strach bałaś się grzechu cudzołożnego…” Jestem pewna, że i w 1844 roku Taras Hryhorowycz wyraził Nadiji Wasyliwnie swoje oburzenie, jak mu się zdawa- Zdjęcie Oleny Tunik ło, słuszne. Wszak wtedy był jego złoty czas, poeta był ulubieńcem małorosyjskiego ziemiaństwa… Tak się złożyło, że Taras Hryhorowycz miał przyjacielskie stosunki ze wszystkimi trzema właścicielami Kaczanówki. I jeśli Hryhorijowi Stepanowyczowi daruje „Katerynę”, to Wasylowi Wasylowyczowi-starszemu — swojego „Kobziarza” z ciekawą dla badaczy dedykacją: „z wdzięcznością swojej podkumasie od „niedokuma”. Podkumasą była właśnie Nadija Wasyliwna, z którą Szewczenko chrzcił syna miejscowego diaka. Na szczęście ten rarytasowy „Kobziarz” przetrwał. W 1929 roku, kiedy Kaczanówkę rozgrabiono, Czernihowskie Muzeum Historyczne kupiło go z rąk prywatnych. Choć Szewczenko i wściekał się, że Nadija Wasyliwna mu odmówiła, ale kiedy go aresztowano za udział w Bractwie Cyryla i Metodego, to właśnie tej kobiecie oddał wszystkie kompromitujące papiery. Kumasia zakopała je w ogrodzie posiadłości Potoków. Historia nie znosi „gdyby”, jednak nasz przewodnik uważa, że życie Tarasa wisiało wtedy na włosku. Tarnowscy sami byli przerażeni. Z dnia na dzień czekali na rewizję. Gdyby w posiadłości znaleziono „politykę”, mieliby kłopoty. I

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn