Strona · s. 13strona oryginału ↗
Ołeksa Juszczenko NA ŚWIĘCIE KUPAŁY
Слово Просвіти, №31 за 2008 рік
Kijowianie często zatrzymują się przy wielkich reliefach (beton) na tematy opanowywania przez człowieka świata, różnych nauk. Są one umieszczone na fasadzie Instytutu Informacji (architekt F. Jurjew) w Kijowie na placu Łybidśkim. „Kosmos”, „Energia”, „Biologia”, „Cybernetyka” — łącznie dziewięć kompozycji. Ten zespół to wzór harmonii architektury i rzeźby. Jeszcze jeden epizod twórczego życia. W latach rewolucji, a potem wojny w Gurzufie, na terenie słynnego jeszcze w czasach carskich kurortu, zniszczono wszystkie starodawne rzeźby dekoracyjne. Miejskie kierownictwo lat 80. ubiegłego wieku postanowiło je odnowić. Borys Dowhań, zaangażowany w tę pracę, zaproponował postawienie na terenie kurortu jeszcze pomnika A. S. Puszkina, ponieważ młody poeta (1820 r.), podróżując po południu z Rajewskimi, właśnie tutaj, w gaju oliwnym na stromym brzegu, lubił podziwiać piękno morza, układał czarujące poetyckie wersy… Pomysł został przyjęty. I teraz w Gurzufie ludzie podziwiają pomnik młodego rosyjskiego poety autorstwa ukraińskiego artysty. Dzieła B. Dowhania znane są w wielu krajach. Są one w Niemczech, Anglii, Francji, w USA, Kanadzie. A siwowłosy, lecz młody duchem artysta pracuje dalej. W pracowni pojawiły się nowe dzieła — marmurowe i brązowe torsy — echo luksusowego antyku, delikatna, elegancka „Butterfly”, kompozycja-postawa Wasyla Stusa znanego na Ukrainie i w świecie mistrza skrzypiec, kompozytora, architekta Floriana Jurjewa. Zamiłowany jest Borys Stepanowycz w muzyce wielkiego Mozarta. Długo pracował nad rzeźbiarskim ucieleśnieniem tego jasnego geniusza. I stworzył natchnioną kompozycję „Lacrimoso (Mozart)”. Ten utwór zadedykował swojej wnuczce — śpiewaczce operowej, błyskotliwej wykonawczyni arii mozartowskich Stefanii Dowhań. W niedawnych czasach Borys Stepanowycz ulepił geniusza ukraińskiego wokalu Borysa Hmyrię. Rzeźbiarz był osobiście znajomy ze śpiewakiem. Do mieszkania Borysa Romanowycza na słynne wieczory jego pamięci, które organizowała żona Wira Awhustiwna, Dowhaniowie, bywało, przychodzili całą rodziną. Ta praca Borysa Dowhania to hołd złożony wielkiemu ukraińskiemu artyście. Nawiasem mówiąc, intelektualny Kijów od dawna już czeka na pomnik w stolicy słynnego basu Borysa Romanowycza Hmyri, śpiewaka o światowym imieniu. Dziesięć lat temu w Narodowym Muzeum Sztuki odbyła się wystawa prac B. Dowhania. Pierwsza i jedyna w całym twórczym życiu. Do tej pory pracownicy muzeum wspominają, jak codziennie było tłoczno na tej wystawie. Przytoczmy kilka opinii jego wielbicieli. „Jesteśmy pod wrażeniem Pańskiej głęboko filozoficznej i jednocześnie lirycznej sztuki…” (Grupa inżynierów). „Dziękujemy Panu za pamięć i prawdę…” (Pyłypenko). „Słuchaliśmy muzyki Pańskich rąk — i tak pobożnie i jasno od niej w duszy…” (Boryńscy z Karpat). „…Sztuka wielkiego artysty Borysa Dowhania ma w sercu to, co nie umiera — to wyrazista ukraińska… Tutaj kurenie naszych osad powstały, Gdzie blisko w łęgu nurt cichy rzeki. Święto Kupały nie pierwszy raz spotykali, Jak przodkowie, uroczyście moi ziomkowie. Korowynci tutaj, Kułysziwka, Wilszana, Kozelne, Iwanycia i Marszały, — Wszyscy przygotowywali się do święta starannie, Do spotkania przy pięknej Sule. Chorużiwka rodzinna z portretem Szewczenki W barwnym pojawiła się tutaj ręczniku. Dziewczęta rywalizują pieśnią-lotem, Która pierwszy raz tutaj w swoim życiu. I wcale nie było wszystkim obecnym dziwnie, Że radość, jak bliskich wszystkich obejmuje, Że święto Kupały, jak święto rodzinne — W tym tłumie obcych nie ma. Wszystko zaczynało się łagodnym chórem. Powitania brzmiały i żarty, i śmiech, I wiara brzmiała: — „Razem wszystko my zwalczymy, Czego samotnik zwalczyć by nie mógł”! O poczęstunku jak nie wspomnieć, Bankietów stołecznych on przecież nie gorszy! Toż przygotowywała niejedna matka! Ja spożywałem tam kozacki kulesz. Były i pierożki, i pączki wszelakie, Nalewka, i wszystko, co komu do smaku. Choć prysnął i deszczyk, zaszła mgła — Nikt nie gniewał się na pogodę taką. — To — na urodzaj! Lecz już i lśnią promienie. I tęczy barwy odbiły się w Suli. Na święcie Kupały — wszystkie pokolenia, Pokłoniły się Kupaile — starzy i mali. Na stolikach długich — wszystko apetyczne, I pieczywo białe, i chlebki żytnie, — Wszystko poświęcił młody pan-ojciec, Zwyczajów dawnych ludowych znawca. …Zupełnie bliziutko Mazepina górka, Co dawną przeszłość przypomina nam. Kiedyś przychodzili tutaj i niedowiarkowie, Co bezcześcili jasny nasz chram. Gdzieś tutaj znajdowały się groźne wały, — Wiatry, pioruny dawno je zniosły… …Dziewczęta z kwiatami i same, jak kwiatki, W tańcu je żwawo prowadzą parobkowie. I nagle usłyszano, jakby w tej chwili: Konie rżą za Sulą. Jak w „Słowie o wyprawie…” Konnica leci I grzmią gromy nade mną…
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
