Strona · s. 15strona oryginału ↗
CIEKAWOSTKI
Слово Просвіти, №31 за 2008 рік
nazywa się, rzecz jasna, bernardynem, bo strzeże życia podróżnych, którzy przechodzą przez przełęcz Świętego Bernarda, leżącą między Mont Blanc a Alpami Pennińskimi, na wysokości 2472 metrów. Nawet latem tam występują zamiecie; co do zimy, to są to zaspy śnieżne, lód na górskich drogach i ścieżkach, nagłe lawiny… Tamtejsi mnisi od kilku stuleci ratują ludzi, którzy zabłądzili w czasie pogody albo wpadli w śnieżną pułapkę. Pomagają im silne i krzepkie psy o wyjątkowym węchu, zdolne odnaleźć człowieka zasypanego śniegiem. Dotarłszy do poszkodowanego, stukilogramowy bernardyn szybko, obiema łapami rozgarnia warstwę śniegu i wydobywa zamarzającego. I ogrzewa go nie tylko własnym ciepłem; nieszczęśnik może łyknąć mocnego trunku i owinąć się kocem, bo to wszystko jest przypięte do grzbietu psa-ratownika. Szczególnie wsławił się bernardyn Barry, który uratował przed lodowatą śmiercią 40 ludzi. A czterdziestym pierwszym okazał się zbiegły żołnierz z armii Napoleona; przestraszywszy się psa-olbrzyma, dezerter ugodził go nożem. Obu ocalono, ale Barry długo chorował i dożył tylko do następnego, 1814 roku. Postawiono mu pomnik: mała dziewczynka trzyma się na grzbiecie bernardyna, mocno obejmując szyję dobrego psa… Dziś przez Alpy prowadzą wygodne drogi, a na przełęczach urządzono hotele. Mówi się jednak, że nawet dziś wyczerpany wędrowiec może spotkać pod zaśnieżonymi szczytami oddanego bernardyna i schronienie, gdzie nigdy nie gaśnie ogień chrześcijańskiego miłosierdzia. Historia bernardynów jest szczególna, ale nie wyjątkowa. Przedstawiciele różnych ras psiego plemienia potrafią pokazywać wzory zachowania, które w społeczeństwie ludzkim nazywa się samopoświęceniem. Na przykład: towarzyszyć niewidomemu; bez rozkazu rzucić się do rzeki, by ocalić dziecko; krwawiąc, doczołgać się i obudzić straż oblężonego przez wrogów miasta... Jednak najsławniejszym psem pozostaje bernardyn Barry, bo na górskiej przełęczy ocalił dziesiątki żyć tych, którzy nie zdążyli odmówić ostatniej modlitwy do Boga. …Pod Kijowem, koło wsi Trypole, uczeni archeolodzy znaleźli glinianą naczynie, które ma od 4 do 6 tysięcy lat, z kolorowymi wizerunkami psów. Ludzie, którzy nie mieli pojęcia nie tylko o telewizji, ale nawet o zwykłym żelazie, kochali swoich czworonożnych pomocników i zdobili naczynia ich wizerunkami. Szczególnie mistrzowsko oddano ruchy zwierząt. Oto, wyciągnąwszy szyję i przycisnąwszy uszy, z całych sił pędzi pies podobny do chartu. Tam, przysiadłszy, pies szykuje się do skoku. Inny nastawił uszu i coś wącha. Ten się położył, ale podniósł głowę, śledząc gospodarza. A oto i mały, dobroduszny piesek — ogonek zwinięty w kółko… Zapewne dobrymi i spostrzegawczymi ludźmi byli nasi prastarzy przodkowie, którzy wpadli na pomysł oswojenia psa. Od tamtej pory wszędzie, od gorącej Australii po śnieżną Grenlandię, za człowiekiem stąpają cztery psie łapy.
…lina pochyliła się” z refrenem-wezwaniem: “Ej, tę czerwoną kalinę podniesiemy, /a naszą sławną Ukrainę /Hej, hej, rozweselimy!” Kalina — symbol ukraińskiego rodowodu: „W polu kalina, w polu czerwona / Pięknie kwitnie.” O rodzie nasz piękny, / Rodzie nasz wspaniały, / Nie wstydźmy się, przyznawajmy się, / Bo nas jest wielu!” Wasyl Skurativskyj podzielił się wspomnieniem: “Przypomina mi się smutna scena w Związku Pisarzy. Staliśmy przy trumnie Hryhorija Tiutiunnyka, który padł ofiarą komunistycznej samowoli. Ciało okrywały pęki barwinku i kaliny. Do swojego dawnego przyjaciela podeszła też Lina Kostenko, bez pośpiechu położyła kalinę, a jedną z jej gron rzuciła na ziemię i zgniotła obcasem. Dla wielu ten gest był niezrozumiały. Ale ludowa tradycja wiąże to z wyrazem protestu. A zarazem jest to świadectwo pokrewnej i niezłomnej, niegasnącej pamięci” (“Berehynia”, 2007. — nr 2. — s. 46). W literaturze ukraińskiej folklorystyczny obraz kaliny doznał różnorodnych przemian i reinterpretacji. Zapewne nie ma w Ukrainie poety, którego by ten cudowny krzew nie poruszał, a który faktycznie stał się symbolem narodowym: T. Szewczenko („Zakwitła w dolinie czerwona kalina, jakby uśmiechnęła się dziewczyna-dziecko”), I. Franko („Czerwona kalino, czemu w łęgu się chylisz?”), Łesia Ukrainka („Kalina tak się chwali urodą”), P. Tyczyna, M. Rylski, M. Zerow, W. Stus, I. Drach… Kalinę wykorzystywano nie tylko w obrzędach, lecz także w leczeniu. Znane są jej lecznicze właściwości w regulowaniu krwiotworzenia, od kaszlu itp. Ulubienica ludu, kalina nie straciła swojego tradycyjnego znaczenia symbolicznego, jednak akcenty obrzędowe w ostatnim stuleciu uzupełniono jaskrawymi motywami patriotycznymi.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
