Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 15strona oryginału ↗

ŚLADEM STĄPAJĄ CZTERY NOGI

Слово Просвіти, №31 за 2008 рік

Wizerunki psów na naczyniach kultury trypolskiej. Andrij TOPACZEWSKI. Ciąg dalszy. Pocz. w nr 3, 5, 8, 10, 12, 14, 17, 19, 22, 24, 26, 28 za 2008 rok. Kto znajduje się pośród żywych, ten ma nadzieję, bo lepiej żywemu psu niż martwemu lwu! Księga Koheleta, 9:4. Jeśli owieczka jest pierwszą żywicielką człowieka, to pies — dawnym pomocnikiem i obrońcą… Przedkładając żywego psa nad martwego lwa, starotestamentowy mędrzec słusznie uważał: chociaż nasz przyjaciel pies nie jest tak silny jak król zwierząt, to całe życie jest oddany swojemu gospodarzowi. O przeznaczeniu psa do bycia czujnym stróżem mówił także prorok Izajasz, porównując obojętnych ludzi do niemych zwierząt: „Wszyscy oni to psy nieme, które szczekać nie mogą; marzyciele, leniuchy, co lubią drzemać!” (56:11). W księdze o sprawiedliwym Hiobie również odnotowano, że psy trzymano w koszarach dla ochrony owiec (30:1). U nas nazywano je kundlami, co poświadczył I. Kotlarewski w słynnym poemacie. Ów „szczery kundel stepowy” — to szczególna rasa ukraińskich owczarków („Eneida”, część 5, wiersz 123). Autorzy Awesty, najstarszej księgi, która ma ponad trzy tysiąclecia, bardzo wysoko cenili myśliwskie i stróżujące zalety psów, zwłaszcza — ich zdolności umysłowe. Ale stosunek do tych istot zawsze był sprzeczny; miejscami pozostaje taki do dziś. Psy nazywa się okrutnymi, żarłocznymi, UKRAIŃSKIE SYMBOLE. Mykoła DMYTRENKO. Kalina — symbol dawny, wieloznaczny. Pierwotnie kalina symbolizowała ogień, słońce, światło, z czasem nabrała też innych cech, stała się symbolem piękna, zdrowia, kobiety, dziewiczej cnoty (dziewictwa), miłości, pełni i harmonii życia, macierzyństwa, płodności, rodu, krwi, smutku itp. Później z obrazem kaliny zaczęto wiązać takie kategorie jak pamięć, rodzinny kraj, Ojczyznę, Ukrainę, wierność, niezłomność, nawet protest, przelaną kozacką krew. Prosto i swobodnie rysuje się w pieśni ludowej taki obraz-paralelizm: Oj pod kaliną trawa zielona, Tam stoi dziewczyna i zaręczona. Albo: Oj ty, dziewczyno, czerwona kalino, Jak miło na ciebie patrzeć. Jeszcze w XIX wieku o kalinie jako symbolu w swoich pracach naukowych podało niemało informacji założyciele badań nad symboliką ludowo-poetycką Mykoła Kostomarow i Ołeksandr Potebnia. W monografii „Historyczne znaczenie ukraińskiej ludowej twórczości pieśniowej” (1843) Mykoła Kostomarow uważał kalinę za „symbol kobiecości w szerokim znaczeniu. Całe życie duchowe kobiety — jej dziewictwo, cnota, miłość, zamążpójście, radości i gorycze, uczucia rodzinne — wszystko odzwierciedlone jest w kalinie. Kalina wyobrażana jest jako taka, która słyszy, widzi, myśli i mówi”. Ołeksandr Potebnia w pracy magisterskiej „O niektórych symbolach w słowiańskiej poezji ludowej” (1860) pisał: „Kalina — symbol dziewictwa, piękna i miłości: epitety kaliny — jasna, piękna, gorąca, czerwona tak zdecydowanie odnosi to słowo do pojęcia ognia, że nie ma możliwości wątpić w to, iż ma ono wspólne pochodzenie z kality, rozżarzać”.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn