Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 3strona oryginału ↗

EUCHARYSTIRION DLA IWANIA DZIUBY

Слово Просвіти, №31 за 2011 рік

Narodziło się pokolenie, które zdołało dokonać Pomarańczowej Rewolucji. A teraz potrzeba pokolenia, które zdoła wziąć władzę w swoje ręce. My odejdziemy prędzej czy później, ale przyjdą nowi ludzie. Być może nie będziemy już wiedzieć, jak to będzie przebiegać. Ale to się stanie — bez wątpienia. Wszystko, co najlepsze z czasów Pomarańczowej Rewolucji, w młodych ludziach pozostało. Pozostał w nich ten potencjał, którym każdy naładował się na przyszłość. Oni znają prawdziwą cenę Juszczenki, Tymoszenko, nas wszystkich. — Przyjmijmy, że Pana wywiad był wykładem. A on przewiduje pewne wnioski. Zatem, jakie są przyczyny „przebuksowywania” naszej niepodległości?.. — Po pierwsze, to nieprofesjonalizm działań ludzi, którzy podjęli się budowania państwa. Oni szczerze pragnęli, nie można ich potępiać. Oni po prostu nie umieli tego robić, ale to nie tylko na Ukrainie. Podobne rzeczy wydarzyły się w Polsce. Ale spójrzcie, jak odradza się Solidarność. Ona teraz wyprowadziła ludzi na protesty. A dlaczego tak się stało? Bardzo dobrze kiedyś Michnik wyjaśnił ten proces. Kiedyś Solidarność, tak jak nasz Ruch, straciła i inicjatywę, i autorytet wśród mas. To dlatego, że ludzie, którzy przyszli na fali Solidarności do władzy, szybko zrozumieli, że bez nich ta władza rzekomo nie będzie istnieć. Tylko oni!.. I pokochali ją, bo ta władza daje pewne przywileje. To samo wydarzyło się u nas. Mówią, że u władzy cały czas mamy oligarchów, bandytów, agentów obcego państwa itp. Tak. A ilu naszych ludzi jest u władzy? Czy oni nie muszą wziąć na siebie odpowiedzialności za to, co stało się na Ukrainie? Druga przyczyna — długi okres bezpaństwowości. Zbudować nowe państwo na pustym miejscu od razu jest niemożliwe. Między innymi dlatego, że nie było urzędnika, ukraińskiego z ducha, już nie mówiąc o jego profesjonalizmie. Wcześniej urzędnik był mianowany z Moskwy. Dlatego, żeby przyszło pokolenie swoich urzędników, potrzeba czasu. Po trzecie, okres bezpaństwowości nałożył nieuniknione piętno na wszystkie te represje, których naród ukraiński doświadczał przez kilka stuleci, zwłaszcza w czasach sowieckich. Wytępiono kwiat narodu, metropolia kultywowała posłuszeństwo i szarość. Świadomość narodową Ukraińców Moskwa wypalała „rozżarzonym żelazem”. Dlatego dopóki nie rozwiąże się problemu kadrowego, radykalnych zmian nie będzie. Oto trzy przyczyny. W Polsce była inna sytuacja, na Węgrzech — inna. Jak by nie było, komunista czy nie komunista, on jest Polakiem, on jest Węgrem. A u nas on najpierw jest komunistą, a potem z narodowości „może być, ja i Ukrainiec”, ale przede wszystkim jest komunistą-internacjonalistą. Weźcie taki jaskrawy przykład, jak „Ukrainiec” Symonenko. No, gdzież dalej szukać, nazwisko jakie: Symonenko! Ależ to antyukraiński człowiek. I takich u nas jest wielu. W Polsce, Czechach czy krajach nadbałtyckich czegoś takiego nawet wyobrazić sobie nie można. — A przyczyny zewnętrzne? — A zewnętrzne zawsze będą. Myślicie, że kiedykolwiek Rosja czy Polska będą dbać o ukraińskie interesy? Czy Rumunia? Czy Ameryka? Teraz, kiedy Ukraina zawarła umowę z Chinami, niemal wszyscy mężowie stanu są w cielęcym zachwycie, mówiąc, że „Chiny to nasz strategiczny partner” i „Chiny będą bronić naszych interesów”. Ojej! Chiny będą bronić naszych interesów!? Oni będą szukać u nas swoich interesów, a nie bronić ukraińskich. I dopóki nie zrozumiemy, że nikt naszych interesów bronić nie będzie, ani Rosja, ani Ameryka, dobra nam nie czekać. Świat zewnętrzny zawsze będzie do pewnego stopnia agresywny i każde państwo będzie bronić własnych interesów. Ale trzeba zrozumieć sytuację, która kształtuje się obecnie na świecie. Już nie może być izolowanego państwa. To nie XIX, a nawet nie XX wiek. Świat się zmienił. Spójrzcie, co dzieje się w Europie. Istnieje Unia Europejska, istnieje swobodne przemieszczanie się po całej Europie. Dzisiaj pracuję w Niemczech, jutro znalazłem pracę w Danii i pojechałem tam, pojutrze — w Portugalii itd. Tak żyje Europa. Z czasem tak będzie i u nas. I u nas to już jest. Różnica nasza polega na tym, że z powodu braku elity, prawdziwej elity (to, moim zdaniem, jedyny kraj na świecie) nie jesteśmy właścicielami swojego państwa. Na przykład, czy nie w każdym kraju świata są chińskie restauracje. I w każdym kraju ci Chińczycy rozmawiają w języku państwa, w którym pracują. Jedynym państwem na świecie, gdzie oni rozmawiają w języku innego państwa, jest Ukraina. Wszyscy oni rozmawiają po rosyjsku. Oto gdzie jest wojna, którą kolosalnie przegrywamy. Bo nikt im nie powie: przepraszam, jest ukraińskie prawo i trzeba je wykonywać. Jesteście zobowiązani znać ten język. Gdyby im tak powiedziano, uwierzcie, od razu nauczyliby się języka ukraińskiego. Znam Chińczyków. U nas się uczyli i błyskotliwie rozmawiali po ukraińsku po ukończeniu studiów. U nas uczył się Japończyk, który nauczył się ukraińskiego. Jakiś czas po ukończeniu NaUKMA przyjechał do Kijowa. Pracuje w Tokio. Pytam: współpracujecie z ukraińską ambasadą? Odpowiada: macie jakąś dziką ambasadę. Dlaczego? „Dlatego, że kiedy przychodzę do ambasady, to tylko ja rozmawiam po japońsku i ukraińsku. Wszyscy inni ani japońskiego, ani ukraińskiego nie znają”. Tak jeszcze było do niedawna. — Czy doczekamy się czasu, kiedy na stanowisko prezydenta Ukrainy zostanie wybrany Pana absolwent? — Już wymieniałem tę datę: 2015 rok. Doprecyzuję: to może być, umownie mówiąc. Ale uważam, że w 2015 roku muszą nastąpić kolosalne zmiany. Następne wybory będą naprawdę zupełnie inne i kandydatem będzie jeśli nie absolwent NaUKMA, to człowiek, który zbliża się wiekiem i poziomem intelektu, kultury do naszych absolwentów. To będzie jakościowo zupełnie inny człowiek. — Pan szczerze wierzy? — Wierzę, absolutnie wierzę. Zostały jakieś cztery lata. Zobaczycie. Między innymi, ta data też jest bardzo ciekawa. Dlatego że jeszcze w 1993 roku nasz profesor Mykoła Czmychow wymieniał 2015 rok. Będzie kolosalna zmiana w ogóle w ludzkiej cywilizacji. Dowodził tego matematycznymi wyliczeniami. Życie jakby buduje się cyklami. I w wymienionym roku będzie zmiana tego cyklu. No, a poza tym w 2015 roku będziemy świętować 400 lat Akademii. Miejmy nadzieję, że zobaczymy nowego Prezydenta. Jeśli nie my, to nasze wnuki na pewno dożyją. Dlatego, jak mówił kiedyś Andrzej Wajda przy okazji swojego dzieła-filmu „Katyń”: „Trzeba długo żyć, i wtedy wszystko zobaczymy!”. Rozmawiał Mykoła CYMBALIUK Mykoła TABORYT W kręgach akademickich istnieje dawna tradycja — honorowanie swoich kolegów z okazji okrągłej rocznicy ich życia lub działalności. W Akademii Kijowsko-Mohylańskiej święcie przestrzega się tego wielowiekowego zwyczaju. Jednak Wiaczesław Briuchowecki, honorowy prezes Narodowego Uniwersytetu „Akademia Kijowsko-Mohylańska”, otwierając procedurę eucharysterionu (wdzięczności) dla znanego ukraińskiego intelektualisty (jedynego, który posiada dwa tytuły honorowe Mohylanki — doktora i profesora) Iwana Dziuby, zmuszony był odstąpić od zasad i przestrzegać Deklaracji komitetu społecznego „Anty-jubileusz”. W tym dokumencie zaznaczono: „Jednym z największych klęsk żywiołowych naszego społeczeństwa stały się tak zwane jubileusze — poszczególnych osób, instytucji, partii itp. Jubileusze partii, instytucji itp. mają na celu odwrócenie uwagi opinii publicznej od palących problemów społeczeństwa, zaspokojenie ambicji działaczy partyjnych i kanonizowanie w potrzebny sposób przepływów pieniężnych. Szkoda z nich jest oczywista. Jubileusze: obrażają gusta estetyczne; szkodzą zdrowiu; są potężnym mechanizmem marnowania czasu — zarówno jubilata, jak i nierozważnych organizatorów jubileuszu; niedopuszczalnie obniżają wydajność pracy; demoralizują społeczeństwo; dzielą społeczeństwo według cech wieku, płci, wizerunku i rankingu, orientacji etycznych, światopoglądu, ideologii, przekonań politycznych, rasy i przynależności religijnej. I to jeszcze nie wszystko! Naszym zdaniem jedyną realną alternatywą dla jubileuszu może stać się anty-jubileusz”. A dalej jasno określono, co wolno, a czego nie wolno robić profesorom, studentom i gościom podczas eucharysterionu. Tak więc zabroniono wymawiać imię anty-jubilata, wygłaszać toastów i gratulacji, występować z przemówieniami, wykładami, rezolucjami, prognozami astrologicznymi itp., a także darować anty-jubilatowi cokolwiek poza książkami. Dozwolone natomiast było: picie koktajli bezalkoholowych (z wyjątkiem koktajlu Mołotowa); rozgrywanie zawodów w domino i w karty; śpiewanie hymnu demokratycznej młodzieży, sowieckiego ogólnonarodowego szlagieru „Moj adres — nie dom i nie ulica, moj adres — Sowietskij Sojuz” oraz huculskiej pieśni ludowej „Nam ne treba kowbasy, nam ne treba masła — tilky b zirka na Kremli nihdy ne pohasła”; granie na bałałajce i trembicie; tańczenie hopaka i boogie-woogie. Była jeszcze cała seria, długa seria tego, co było dozwolone jako wyjątek dla kolegów po fachu Iwana Dziuby z branży literaturoznawczej. Choć bardzo by się chciało, ze względu na ograniczoną ilość miejsca w gazecie nie ma możliwości, aby to przytoczyć. Organizatorzy i uczestnicy uroczystości święcie przestrzegali zadeklarowanego. Imienia Iwana Dziuby nie wymawiano. Przeprowadzono konferencję naukową. Delektowano się niedawno odnalezionymi utworami muzycznymi wychowanka Mohylanki — Bortniańskiego. Wypito (nie naruszając Deklaracji!) za zdrowie intelektu i sumienia ukraińskiego narodu. Ale najprzyjemniejszym, prawdopodobnie, był dla Iwana Dziuby prezent. Społeczność naukowa przygotowała niezwykle ciekawy zbiór artykułów i esejów. Książka „Horyzonty osobowości: Księga na cześć Iwana Dziuby”. Ma ona cztery rozdziały: Ludzkie oblicze socjalizmu; Kultura jako całość; Niepodległość z posmakiem oraz Ad multos annos. Na końcu zamieszczono wybraną bibliografię jubilata, a w postscriptum — Deklarację, której fragment przytoczono. Nawiasem mówiąc, przewodniczącym wspomnianego Komitetu „Anty-jubileusz” był sam jubilat. …Mało nie zapomniałem. Wydanie książki zrealizowano ze środków organizacji pozarządowej — Fundacji „Odrodzenie”. I kosztowało to, w przeciwieństwie do prezydenckich urodzin (mówią, że prawie milion dolarów!), znacznie, znacznie taniej. Ale prawdziwa wartość i wielkość człowieka dla Ukrainy nie tkwi w sumie wydanej na jego uczczenie.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn