Strona · s. 7strona oryginału ↗
Przejaw świadomości obywatelskiej
Слово Просвіти, №31 за 2012 рік
Olha SALO, maidan.org.ua Wiktor Janukowycz przerwał urlop, aby przyjechać na pogrzeb Bohdana Stupki. Zapewne wypowiedział słowa pełne smutku, wspominał wszystko, co dobre w życiu aktora, być może zwrócił się do Boga z prośbą o spokój dla jego duszy. I wielu uważa, że nie było to tylko kwestią przestrzegania formalnego protokołu harmonogramu pracy Głowy państwa. Wszak Janukowycza ze Stupką łączyło nie tylko obywatelstwo jednego państwa, w którym pierwszy jest Prezydentem, a drugi dyrektorem artystycznym wiodącego teatru i po prostu aktorem przez duże A. Nie raz spotykali się w „ciepłej, przyjaznej atmosferze”, a przynajmniej jeden z nich — Wiktor Janukowycz — przedstawiał to nie tylko jako rozmowy służbowe, ale właśnie jako wielką przyjaźń, całym swoim wyglądem okazując szacunek dla Bohdana Stupki jako człowieka, który jest dla niego autorytetem. Po tym warto byłoby wspomnieć o zasadzie „o zmarłych albo dobrze, albo wcale”, jednak w przypadku tak wybitnych postaci jak Stupka, ona nie ma zastosowania. I po śmierci będą ich nadal omawiać, wspominając ich czyny i oceniając ich w skali od „hańba” do „chylę czoła”. Nie, nie zamierzam prać brudów Stupki ani analizować i oceniać całej jego drogi życiowej. Przeciwnie, wychodząc poza ramy wspomnianej zasady, zamierzam do niej wrócić, tylko bez tego „wcale”. Wszak wielu ludzi myśli kategorycznie i nie potrafi zapomnieć cudzych dawnych czynów, niezależnie od tego, jak człowiek zmienił się później. I oni koniecznie, nawet w te dni, wspomną, jak w 2004 roku, kiedy „cała postępowa społeczność” chodziła na pomarańczowe wiece i prowadziła walkę „o świetlaną przyszłość przeciwko zbrodniczemu reżimowi” (ja również byłam w tych szeregach, czego ani przez chwilę do tej pory nie żałowałam), Stupka przyszedł pod Centralną Komisję Wyborczą, aby pogratulować Janukowyczowi rejestracji jako kandydatowi na Prezydenta Ukrainy, co wywołało wtedy u wielu (i u mnie również) bardzo nieprzyjemny szok. Wspomną także liczne spotkania Janukowycza-Prezydenta ze Stupką, które nieustannie pokazywano w telewizji. Co prawda, nie było w nich nic haniebnego: nie ostatnia osoba w kulturze rozmawiała z człowiekiem, który (podoba się to komuś czy nie) zajmuje najwyższe stanowisko państwowe, na tematy, w których jest kompetentny. Ale dla wielu sam fakt takich niemal nieformalnych rozmów z Janukowyczem jest już negatywem, bo one, chcąc nie chcąc, podnoszą wizerunek rozmówcy, demonstrują tego, na kogo obecnie krzywo patrzy cały cywilizowany świat. Jednak ocenę człowiekowi ogólnie warto dawać po tym, jakim się stał, a nie jakim był. Wszak nikomu nie przyjdzie do głowy zarzucać biblijnemu apostołowi Pawłowi jego faryzejskiej przeszłości, kiedy „oddawał głos” za zabójstwem chrześcijan. A z kolei inny przykład — Ołeksandr Moroz, który własnymi czynami w pełni potwierdził własne słowa: „Do historii można wejść, a można w nią wdepnąć”. I nikt już nie wspomni „porządnego i uczciwego bojownika z reżimem, moralnego autorytetu politycznego Moroza”, bo po przejściu w 2006 roku z jednego obozu do drugiego to nazwisko u wszystkich kojarzy się ze zdradą, spowodowaną niepohamowanymi ambicjami. Tak samo Stupka. W 2004 roku jego przyjściu pod CKW, aby pogratulować Janukowyczowi, oczywiście, raczej nie znajdzie się wystarczające usprawiedliwienie (mówią, że on, nie wierząc w zwycięstwo Juszczenki, pragnął w ten sposób zapewnić przyszłość swojemu dotowanemu teatrowi, któremu nie tak łatwo przetrwać w nowoczesnych warunkach). Ale jeśli spojrzeć realnie, czy bardzo wpłynęło to przyjście na ranking Janukowycza? Raczej nie. Raczej wpłynęło na ranking Stupki. I oto dzisiejsze dni. Ostatnie dni życia Stupki, chociaż on o tym jeszcze nie wie, wszak nie po raz pierwszy choroba kładzie go do szpitala. Przez projekt ustawy Kiwałowa-Kołesniczenki „O zasadach państwowej polityki językowej” krajowi grożą destabilizacja, rozłam i stopniowe znikanie najpierw języka ukraińskiego, a z czasem i samego państwa. I wielu ludzi, którzy w 2004 roku robili wszystko, aby Janukowycz nie doszedł do władzy, nic lub prawie nic nie robią dla odwrócenia tego zagrożenia. Zajmują się własnymi sprawami, wypoczywają z rodzinami nad morzami, jeżdżą po swoich przyszłych okręgach wyborczych, maksimum — od czasu do czasu przychodzą na zorganizowane przez innych wiece, ale sami nie zaangażują się w walkę ani czasem, ani środkami, ani swoimi ogromnymi możliwościami (wielu z nich ma szerokie znajomości i mogło, przy odrobinie chęci, wpłynąć na sytuację). Tymczasem Stupka na łóżku szpitalnym jako członek Społecznej Rady Humanitarnej przy Prezydencie Ukrainy podpisuje ostre oświadczenie do Janukowycza w obronie języka ukraińskiego i pokoju obywatelskiego. I kto wie, może właśnie Stupce zawdzięczamy to, że Janukowycz do tej pory waha się, co zrobić z tym projektem ustawy, a nie dał sygnału, by przeforsować go jak Porozumienia Charkowskie czy reformę emerytalną. Wszak do tego czasu od ludzi, których słucha, Prezydent słyszał tylko pozytywne opinie o dziecku Kiwałowa i Kołesniczenki. I po raz pierwszy na posiedzeniu Rady Humanitarnej usłyszał inne zdanie. Do tego od człowieka, którego rzekomo szanuje (jeśli wierzyć oficjalnej kronice). I być może właśnie dlatego, że Janukowycz musiał usłyszeć to zdanie i mógł, jako minimum, wstrzymać proces niszczenia języka i Ukrainy, frakcja Partii Regionów w Radzie Najwyższej w pośpiechu, naruszając regulamin i nawet formalnie nie rozpatrując ponad 2000 wniesionych przez deputowanych poprawek, zagłosowała za tym projektem ustawy w drugim czytaniu właśnie wtedy, gdy Rada Humanitarna dopiero rozpoczęła swoje posiedzenie. Ostry ton tego oświadczenia próbowała złagodzić Hanna Herman. Zaprzeczyć samemu oświadczeniu nie mogła. Więc zaprzeczyła niedbałości niektórych dziennikarzy w kwestii relacjonowania oświadczenia, ani słowem nie komentując samego faktu i treści oświadczenia, które widziała na własne oczy z podpisem Bohdana Stupki i w którym artysta nie pisał, że wychodzi ze Społecznej Rady Humanitarnej, a żądał jej zwołania (i to zostało zrobione po jego oświadczeniu) oraz zaznaczał, że wyjdzie, jeśli ta rada w żaden sposób nie zareaguje na rozłamowy projekt ustawy. Ale Rada Humanitarna, według słów Herman, zareagowała: przedstawiła Prezydentowi propozycje, które miałyby pomóc uregulować sytuację. Na posiedzeniu Rady Humanitarnej Bohdana Stupki, niestety, nie było. Fizycznie nie mógł na nie przyjechać z Teofanii. I bardzo tego żałował. Iwan Dracz oraz Mykoła Żułynski mogą potwierdzić, że Bohdan Sylwestrowycz zamierzał iść do Wiktora Janukowycza, aby porozmawiać z nim o zagrożeniach, jakie niesie projekt ustawy „O zasadach państwowej polityki językowej”
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
