Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 11strona oryginału ↗

Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału

Uświęcony modlitwą rodzinną

Слово Просвіти, №31 за 2012 рік

Wasyl MARUSYK, zasłużony dziennikarz Ukrainy. Zdjęcie autora. W jednym z wywiadów znany ukraiński pisarz, członek Centralnego Zarządu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki Jarema Hojan, który dwa lata temu obchodził swój 70. jubileusz, na pytanie „Jakie jest Pana credo?” odpowiedział tak: — Credo dla mnie — to pieśni, które nad kołyską śpiewała mi mama. Być może to credo — to mama i tata, modlitwa, miłość do ojczystego słowa, nieustępliwość w tym… Credo — to wiedzieć, że jesteś synem Ukrainy, że urodziłeś się na tej ziemi, to — twoja ziemia, pracuj dla niej, póki możesz — rób ukraińską sprawę. Modlitwa, marzenia ojca, matki hartowały młodą duszę w naturalnym patriotycznym środowisku, — tutaj wyjaśnia się cała życiowa, wytrwała, pracowita droga obdarowanego człowieka. I wszystko staje się jasne, jak „Światło z nieba” (tak nazywa się jedna z książek pisarza-publicysty), jak tęcza — wianek nieba i ziemi — raduje każdego z nas. Tak pojunacku, dziecinnie poznajemy świat i rozumiemy go w dojrzałym wieku. Czytajmy Jaremę Hojana, a zrozumiemy siebie, poznamy swoją Ojczyznę. I nie ma tu żadnej przesady. Mogę to stwierdzić, bo dobrze znam twórczość dziennikarza i pisarza Jaremy Hojana z czasów „średniego i starszego wieku szkolnego”: od gazety rejonowej w Śniatynie na Pokuciu aż po świeżo wydany elegancki tom esejów „Zwiastuni” z ilustracjami akademika Wasyla Kasijana (Kijów, „Weselka”, 2011, opracowanie tekstów i ilustracji Ołena Hojan). To swoiste odkrycie przez autora dla nas życiowej doli twórców ukraińskiej kultury, jej narodowego ducha. Według słów badacza, „to — 12 ukraińskich apostołów: Hryhorij Skoworoda, Iwan Kotlarewski, Taras Szewczenko, Markijan Szaszkewycz, Jurij Fedkowycz, Iwan Franko, Łesia Ukrainka, Olha Kobylańska, Mychajło Kociubynski, Panas Myrny, Wasyl Stefanyk, Marko Czeremszyna”. Ten „ikonostas” na frontyspisie z rysunkami W. Kasijana autor „ubóstwia”: „Objmijmy, bracia i siostry, czułą duszą sławnych synów i córek Ukrainy — zwiastunów jej zmartwychwstania, budowniczych wielkiego duchowego Soboru Słowa — ukraińskiego pięknego piśmiennictwa, które wznosi się w przestworzach światowych literatur wierzchołkiem światła jak wieszcza Zorza z wczesnego dzieciństwa. Boże postacie Ukraińców-zwiastunów testamentowej państwowej soborowości, sprawiedliwych w Świątyni Słowa, ochrzczonych Apostołami, jak spowiedniczo mówił Ojciec Narodu Taras Szewczenko: My po prostu szliśmy: u nas nie ma ziarna nieprawdy za sobą. I tę zwycięską dumę słyszy świat”. Iryna MOŁCZANOWA, członek NSŻU. Słyszę słowa tej pieśni i serce zamiera z zachwytu, bo któż nie marzył być sokołem? Kto nie marzył wzlecieć do samego słońca, poczuć siebie nieważkim i szczęśliwym, wolnym od wszystkich ziemskich trosk? Niebo, romantyka, wolność — te pojęcia zawsze żyją w wyobraźni niepokornego Ukraińca. Dlatego już ponad 170 lat poruszają nas słowa Mychajła Petrenki, któremu Bóg dał wyrazić na głos testamentową narodową myśl. Wszak kto pierwszy na świecie wysłał kosmiczny statek do nieba? Ukrainiec Korolow! Kto obliczył lot na Księżyc? Ukrainiec Kondratiuk! I wśród kosmonautów nazwiska synów Ukrainy zajmują zaszczytne miejsca. Mychajło Petrenko, autor sławnej pieśni, urodził się w mieście Słowiańsk na Doniecczyźnie, żył w jednej epoce z Tarasem Szewczenką od 1817 do 1862 roku. Znakomicie znając współczesną mu poezję, poeta zdołał przetorować własną drogę w literaturze. Wiersze-rozmyślania, wiersze-medytacje stały się cechą nowego dla ukraińskiej liryki gatunku. Petrenko kochał i zbierał wzory twórczości ludowej. Podczas nauki na Uniwersytecie Charkowskim stał się inicjatorem prowadzenia modnych ukraińskich wieczorów muzyczno-pieśniarskich. Stąd nie dziwi, że jego własne utwory były pełne narodowej melodyjności. Kiedy w 1840 r. napisał wiersz „Niedola”, Nowe eseje literaturoznawcze stają się w świetle światła Tarasa poznaniem talentu wielkich Ukraińców zarówno dla uczniów, jak i dla studentów, a nawet dla ludzi obdarzonych życiowym doświadczeniem. Jestem przekonany, że obrazowy ład słowa Goyana to szczególna innowacja, która podnosi tradycyjną eseistykę biograficzną — często nudną i nieciekawą — na wysoki styl pięknego pisania oraz na tak samo wysokie przeniknięcie autora i czytelnika w twórcze laboratorium tego czy innego bohatera opisu. Na przykład: „Rodzi i rodzi narodowe źródło pieśni nowe obrazy, nurtuje, śpiewa, oddycha, żyje. Płynie w wieki i będzie płynąć — wypływać z poezji Markijana Szaszkewycza, tylko sercem przytulmy się do tego niezawodnego źródła, bądźmy wierni mu, jak dziewczyna z Werchowyny, która długo czekała na swojego ukochanego z wojny i rozsławiona przez poetę…”. …Wielkie przedstawienie nowej książki Jaremy Goyana „Zwiastuny” przygotowywano przez kilka miesięcy w Kołomyi. Ziomkowie pisarza dobrze znają jego twórczość. W ostatnich dwóch dziesięcioleciach często odbywały się jego spotkania w wielu wsiach i miasteczkach obwodu iwanofrankiwskiego, w szkołach, gimnazjach, w Przykarpackim Uniwersytecie imienia W. Stefanyka. Trzygodzinne widowisko w Kołomyjskim Domu Narodowym, zorganizowane przez Iwanofrankiwskie Ziemiaństwo w Kijowie, Instytut Ukrainoznawstwa oraz Towarzystwo „Proświta” podczas literacko-artystycznej akademii „Korzeń rodu”, było poświęcone twórczości ziomków, dwóch wybitnych działaczy kultury — laureata Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki akademika Wasyla Kasijana oraz pisarza, historyka sztuki, zasłużonego działacza sztuk Ukrainy Jaremy Goyana. Takie połączenie nie jest przypadkowe, wszak wielu na Iwanofrankiwszczyźnie wie, że Jarema Goyan jest siostrzeńcem wybitnego malarza po młodszej siostrze Olenie. Wydarzenie przerosło wszystkie oczekiwania zarówno widzów kołomyjan, jak i gości: największa sala Domu Narodowego była przepełniona, na wydarzenie przybyli przedstawiciele licznego rodu Goyanów nie tylko z Kołomyi, ale i ze wsi Załucze oraz Mykułynców z sąsiedniego rejonu śniatyńskiego, ze Lwowa i Lwowszczyzny. Lejtmotywem spotkania stało się słowo MODLITWA. Na proscenium — powiększone prace graficzne Wasyla Kasijana: portrety Tarasa Szewczenki, Iwana Franki, Łesi Ukrainki, Wasyla Stefanyka, autoportret malarza. W głębi sceny napis: „Mamina modlitwa zawsze ze mną. J. Goyan”. Znany na Przykarpaciu reżyser i kompozytor Bohdan Kuczer zaprosił dziekana Kołomyjskiego Soboru Archanioła Michała Petra Czyboraka do otwarcia tej uroczystej akademii modlitwą „Ojcze nasz”. W literacko-artystycznych kompozycjach, kinowych i telewizyjnych reportażach, deklamacjach w wykonaniu aktorów Kołomyjskiego Teatru imienia Iwana Ozarkewycza oraz amatorów teatru poetyckiego w widowisku została odkryta twórcza istność artystów, którzy osiągnęli szczyty ukraińskiej kultury. Zachwycony spuścizną dzieł Kasijana o tematyce biblijnej, J. Goyan napisał: „Wiara chrześcijańska jednoczy ród nasz i naród ukraiński”. Stało się to źródłem dla rozmyślań samego Jaremy Goyana, wcielonych w książkach ostatnich dwóch dziesięcioleci: „Zmartwychwstaniemy!”, „Poświęcenie”, „Prorok”, „Autoportret”, „Światło z nieba”, „Zwiastuny”. Są one połączone klamrą idei miłości do ojca i matki, do Ukrainy. Uhonorować ród Kasijanów-Goyanów przyszli zastępca przewodniczącego Śniatyńskiej Rejonowej Administracji Państwowej Stepan Maksymjuk, akademik Wołodymyr Kaczkan z Iwano-Frankiwska, działacze Kołomyjskiej „Proświty”, chór cerkiewny z cerkwi św. Michała. Rozczuliła obecnych Nataloczka Bojczuk, która przeczytała poemat Jaremy Goyana „Wiśniowy anioł”. Ozdobą wieczoru stał się występ solisty Jarosława Nadulycznego z Sambora, który wykonał pieśń kompozytora Mychajła Kaszczaka do słów J. Goyana „Jaskółka”. Obecni ciepło powitali artystów, a także bohaterkę tej lirycznej opowieści Olenę Goyan, żonę autora słów. Podczas scenicznego widowiska były głośne oklaski, łzy radości i, na żądanie sali, — rodzinne wyjście na scenę. Do improwizowanego chóru dołączyli Jarema Goyan, Bohdan Kuczer i narodowy artysta Ukrainy Mychajło Krywen. Niespodziewanie powstało też wspaniałe męskie trio: zaśpiewali słynny romans S. Worobkewycza „Zagraj mi, cyganie stary”, który natchnienie podchwyciła sala: „…zagraj, stary, mi tę pieśń, którą kiedyś śpiewała mateńka, jak mnie w kołysce kołysała…”. Uczestników twórczego wieczoru od Narodowego Instytutu Ukrainoznawstwa oraz Historii Świata i jego dyrektora akademika P. Kononenki witał kierownik filii „Huculszczyzna” w Werchowynie Petro Szkryblak. Teraz w tej stołecznej placówce naukowej pracuje Jarema Goyan. Na zakończenie widowiska zgodnie z tradycją, która ukształtowała się w wydawnictwie „Weselka”, któremu Jarema Petrowycz oddał prawie 25 lat, sala zaśpiewała słynny pean z „Natalki Połtawki”: „Gdzie zgoda w rodzinie”. W posłowiu do nowej książki „Zwiastuny” J. Goyan zaznacza: „Weselkowe żniwa oświetlają mój los — żniwa na urodzajnym polu ukraińskiego słowa, którego szczere ziarna wykiełkowały w rodzinnym domu od mamy i taty i szczęśliwie posiały się zaoranymi zagonami — ugorami”. A dzisiaj pan Jarema w Instytucie przygotowuje do druku „Czytankę” Markijana Szaszkewycza z własną przedmową. Swoją drogą, właśnie on, poeta-zwiastun, wprowadził to słowo na stałe do edukacji szkolnej. W „Izborniku Światosława” (1076 r.) powiedziano: piękno woja — broń, statku — żagiel. A dla sprawiedliwego — czytanie Pisma Świętego… …Czytajmy Jaremę Goyana.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn